장음표시 사용
511쪽
48o ' . Bat': N.- HLM . R IN 'LDr, Tantum spirante; vario certamine hesium, Magnis inser . de rebus conere certant. c Permittetis mihi AA., ut in isto sententiarum divortio S ipse opinionem eXpromam meam, reseramque, quod mihi principium omnium vestissimum vid eatur. Nec id a persona, quae mihi a Perillustribus atque Amplissimis Liberae hu.jus Reip. Patribus imposita est, existimabitis esse alienum, quum nulli fere de Naturae Jure adeo sint soliciti, quam Iurisconsulti, nullique magis anxie id operam dent, ut Iuris Civilis cum Naturali convenientiam investisent, demonstrentque , quam Divinae Themidos initiati sacris , juste subveriti, ne , nisii Civilia jura e Naturae fontibus arcessant, non tam justitiae, quam litigandi tradant vias. d) Dum autem polliceor, me de vero Iuris Naturae fundamento sententiam
expliciturum meam, nolim Vos existimare, allaturum me novi quidquam, aut quod Vobis sit ancognitum. Quid enim perspicaciae Vestrae latere ea in re possit, quae quibusvis, etiam qui nullo unquam aut doctore aut libro sunt uti, est obvia & exposita' quaeque non hoc aut superiori seculo primum nata est, sed cum ipsa hujus mundi fabrica sese exseruit Legem designo.
quam non didicimus , legimuS , , accepimus , verum ex
natura ipsa arripuimus, hausimus, expressimul, ad quam non docti, sed facti, non instituti, sed imbuti sumus. se Illud oro AA., ut dum verum Iuris
Naturae principium vobis in memoriam revoco,
512쪽
ORATIONES. 48 Ilae, qua huc convenistis gratia, benevole a diatis. . Quaeritur de iundamento S principio, cui t ta Juris Naturalis scientia tuto innitatur, oc unde ejus Juris praecepta recte deducantur, S uni. Ce repeti debeant. Iuris vocem dum auditis, RA. ι licebit ex parte seponere ea , quae libro XIV. ad Sabinum Paulus JCtus Observat, quando ait: yus pluribus modis dicitur, uno modo, cum id, quod semper aequum fi bonum est, Ius dicitur , ut es Pus Naturale. Altero modo , quod omnibus aurpluribus in quaque civitate utile es, ut est Fus Ciuile. Nec minus Jus rectὸ appellatur in ciuitate nostra Furh0norarium. Praetor quoque jus reddere dicitur , etiam cum iniquὸ decernit, relatione scilicet facta non ad id ι quod ita Praetor fecit , sed ad illud, quod Praetorem facere convenit. Alia igniscatione jus dicitur locus, in quo jus redditur, aspellatione collata ab eo , quod
si, in eo , f ubi st. 2Fem locum determinare hoc modo possumus, ubicunque Praetor salua majestate imperii sui, salvoque more majorum , jus dicere μυituit , is locus rectὸ jus appellatur. g Licebit quoque hinc segregare quod Marcianus ait, Jus
nempe nonnunquam pro necessitudine accipi, cit-Jusmodi sit jus cognationis aut adfinitatis. quando etiam Jus pro facultate jure concesia usurpatur, ea significatio huc non pertinet. Quum autem Paulus recitato loco jus, inquit, quandoque esse id, quod semper aequum & bonum est. id quidem ad rem nostram facit, sed est admodum obscurum , quando anquirendum restat ,
513쪽
48E BERN. HENE. RE1 No Lur quid semper sit aequum, quid bonum. Nec Paulus ergo magno opere nos juverit. Deducet vero nos ipsa voX Juris in viam. Rus origo quum a jubendo i) sit, notabit ipsa praeceptum illius, qui jussa dare S imperare nobis, pro potestate, quam in nos obtinet, jure possit. Breviter igitur Jus designabit praeceptum aut jussum Superioris. Is autem Superior nobis est vel Deus, vel homo: Et inde jus aut divinum aut humanum. Divinum a Deo naturae velut inscri' tum , ct ex natura colligendum , aut exprena promulgatione revelatum Natura est ordo hic omnium rerum creatarum. Ea rerum natura a persecta absolutaque elegantia
Latinis, auctore Plinio, Mundus si dicitur. Ius igitur Naturae ct jus Mundi idem; Ius
nempe ex noc mundo & rerum conditarum ordiis
ne manifestum. Jus Civile, Aristotele auctore. m est ordo societatis Civilis: Naturale ergo ordo ipse rerum conditarum. Ordo jus involvit, ordinem jus. ordinare etiam vernacula nobis lingua n iura dare, ac leges edicere significat, leges ipsae ordinationes vocamur, naturae
postum. Non pulcrum, nis quod bene Ordiuatum. Universo autem 'hoe nisiι ordi istius: Totus mundus oris, seu ornata ονῶ itio. Vida Apiadum de Mundo. m) I. Positis. a. t n) Graecis ναντειν ἐπιταττειν quoque imperare flammeat. Apud Cretenses Mugiratus xήσει disti, ipsisua novo , quom munere suo fungerentur.
514쪽
O R A T 2 o,.N A L s. staturae rei perquam convenienter. Ex ordinatio. ne Civili voluntas Imperantis, ex Ordine rerum
conditarum voluntas summi illius architecti, &rerum omnium domini intelligitur. Demittite animos mecum, si lubet. AA. in boni alicujus Patrisfamilias domum, & cogitate, eum pro
sus ex instituto Laconico , Ο S secundum Ischomachi apud Xenophontem υ monita snon solum supellectilem omnem comparasse sibi necessariam, sed & quamque suo adsignasse usui. suoque reposuisse loco. Orditum eum verba Ischomachi auditis primum, a colligendis iis .
quibus ad rem sacram uteretur. Secundum id mundum mulielm em, qui seriis conveniret, dis stinxisse, itemque vestes viriles tam sestorum. quam belli, stragula in gynaeceo, stragula virorum in contubernio, calceamenta muliebria . calceamenta virilia. Fecisse classem aliam arm rum, aliam instrumentorum lanificii, aliam necessariorum ad molendum frumentum, aliam ad conscienda obsonia: Aliam ad lavationem, aliam xasis pistoriis, aliam ad mensas. Cogitate, inquam, Patremfamilias ea omnia adeo scite disposuiste. Quodnam famulorumdicensebimus esse ossicium y Anciut hi ordinem badeo praeclarum turbent S invertant, ac ut vasa rebus divinis. aut aliis quibusque eminentibus, comparata, Ubiissimis adhibeant, an vero ut ordinem illum in singulis servare contendant. Ss instrumentum quodque ad eum usum accommodent, ad quem
ο) Aristoteles lib. I. Oecon. 6. adeatur. I, D b. s. Memorab. p. 844. N I q. edit. Gebes. sed tiu locus a pag. 835. merito legitur. Ex Xenophonta Cicero apud Columesιqui lib. 2. .
515쪽
B EI M. HIIENκ. Roscit, id aptaverat herus 7 Posterius si saciant , vide. buntur certe obsequi volunt i Patrisfamilias, si- vix accurata adeo supellectilis dispositione . singilloriimque vasorum seopo perspectae; sin au Ceni prius,' servi hequam , este, es legunt sibi ab
quotquot oculos ad spedianda in artificiosissimam istam Universi Vachitium attollimus Sticircum.
volvimus. Omnia composita esso ordine philcherrirho . omnia sitos habere fines. Et dabit id jam quilibet: Ea non iid sponte sua coiisse, sed Deum laudare audirem. ni Laudare, inquam; Namitatest . A A. perhibeti Deo testimonidrn totum
hoc. quod sumse, ἰ&: 'q o sumiis. ita tanto, iamque consummatae artis opereV quale hic mundus est ' utique simamus. S omnipotens opifeX , ex productions rerum: in pondere , numero S mensii ra. architecta mens inmensa , lex elementorum mira temperie. &, in pagna quamvis, conservatione vis supremat, quadHomnia continet. ex motuum coelestium certa ae stabili vi
eisii tudine motor ipse immotus, ex elegantia, pullaritudine S bonitate rerum , unum limpleXve solum bonum, in quo fons omnij communicatae bonitatis, ex humani denique tam corpo ris, quam animi admirandis, id est. ex compendio S epitome hujus universi , audior omnium , Deus. spectatur manifesto. q) Videmus cuncta sapientii sine esse composita, intelligimus id se.
ciue Deum omniscium , atque omnipotentem, nec sacere alium potuisse. Agnoscere enim ,
omnia haec scitissimo constare ordine , & suos
516쪽
sumus Assirmaret porro, ohinia suo composita este ordine, S suis destinata finibus, tamin non nasci ex illo ordine. S ex illis finibus jus, quod naturae aut mundi dicimus. idem est, atque sibi ipse si quis contradicat. Riemadmodum in Oeconomia voluntas Patrisfamilias ex ordine,
quo is supellectilem disposuit, & ex finibus, quibus quamque addixit . a famulis colligitur , instrumentum nempe quodvis in sua classe relin- quendum, & ad suum finem a Ohibendum; ita ex ordine & fihibus ferum conditarum sumitii illius Patrisfamilias ac Heri voluntas liquido apparer ' Agnoscitis jam, A A. non tantuni dari Naturam rea namque sese sponte sensibus ingerit, eamquel ' negare , est diffleri ; nec nos , nec mundum hunc existere. Sed S agnoscitis ejus auctorem in Deum , absque quo Pset, existeret nee hilum. Animadvertitis quoque , Naturam sne ordincti, intelligi non posse. ordinem autem ius inferre S jam nullo negotio colligitis. jus Naturae ali-'a' bi, quam in Natura ipsa, seu in illo rerum cona, ditarum ordine frustra & in cassum quaeri, &.4 ut paueis absolvam , ipsum jus Naturae nihil aliud esse, quam voluntatem Dei, ex ordine &ist fine rerum conditarum manifestam. Intelligitis, s Deum solum, cum is Naturae auctor sit, stipe- , riorem illum esse, qui nobis Naturae leges prae- si scribere jure possit , S re ipsa praescripserit. Agnoscitis, nos & omnia ab ipso dependere: Il- si tum esse conditorem conservatoremque nostri & r, totius hujus mundi. Perspicitis, nobis, si Na- a turae leges investigare animus sit, id spectandum esse, in quo ordine, & ad qhem finem Deus quamque rem condiderit, nosque Naturae leges laqui, si res in eo ordine contemplemur, deque
517쪽
BERN. HENR. REI NOLBI ipsis judicemus, ct illas ad eos fines adhibeamus, in quo ordine Deus ipsas collocavit, ct quibus usibus destinavit: Contra nos discedere a
Naturae Legibus, si eum ordinem, eos fines, negligamus , misceamus, turbemus , transgrediamur. Mumbravi in universum fines, Quas ora citraque nequit -- -- con sere rectum,
Iod quidem Natura ita videatur appellandum. id praecepta Naturae singularia aliquot descendere si lubeat, licebit filum , quod ostendimus,
sequentibus reperire ista : Deo, eique uni, ceu Naturae auctori & domino, sine exceptione PDrendum. Rus voluntatem , quantum ea naturaliter cognoici potest , ex ordine & fine rerum , ab ipso conditarum , addiscendam. Omnia adesus solius storiam reserenda, quum ipse in huncnnem omnia produxerit. Honorem, illi debitum,
nulli alii deserendum. Maiestatem infinitae &perfectissimae mentis gravissime laedi, si quis
eam ulli rei creatae adsimilare tentaverit. Mentem nostram iii contemplatione virtutum ejus sancte defigendam. Voluntatem , summum bonum appetentem , ita regendam , ut eo bono potiri fruique aliquando possit. . Illud summum bonum nonnisi in Deo , omnis bonitatis unico sonte . quaerendum. Quod summum bonum cum pro sanctitate sua sese homini peceatis inquinato impertiri non possit, homines autem omnes sese Impuros agnoscant, quaerendum , tradideritne Deus ipse viam qua nomo, scelerum illuvie abstersa.
518쪽
Ο R A T I o N B s.' 487, steria atque expiata, cum ipso redire in gratiam, ejusque commutatone perfrui queat. Peccare gra, viter , seque in exitium dare praecipites, si qui . . negleba illa gratia, finem, ad quem Deus hominem condidit, quique ex immensi boni appetitu. homini natura insito, est manifestus, adsequi adspernentur. Omnibus animi corporisque viribus Deo nos servire, ejusque sapientiam ac potentiam . S , quae in nos omni momento confert beneficia, agnosirere & celebrare debere. Interuleetui res spectandas , quales revera sunt, inque eo ordine , quem illis Deus adsignavit. Voluntatem intellectui praecurrere non debere. Non temere esse judicandum de his, quae intellectus non ante clare atque distincte perceperit. Animi imperio , corporis obsequiis utendum , seu animum imperare corpori debere . non contra. Nun quam nobis corporis, quam animi, curam potiorem esse debere. Rebus ad sustentationem corporis comparatis tantum hac fine utendum, ut corpus sit commodum animi domicilium. Secus si faciamus, nos Naturae fines exarare, nec secum dum Naturam paucis contentam vivere. Inglu vie contra naturales fines animum hebescere, at-Τue obtundi, corpus enervari. Linguam Deo reatori celebrando. & his, quae sentimus, e primendis datam esse, non ergo impia effutienda, non obscoena, non Vana, non mentiendum. non pejerandum, non perhibendum testimonium falsum , non calumniandum , non fallendam fidem , quam ita aepellatam qunt, quod hoc . quod dictum est, fiat. r) Robur membrorum
ceterorum ad laborem datum, , non dedendum torpori. ι taetro lib. I. cap. 7. de Ossciis, imitMus Ωἀροι.
519쪽
iorpori. Somno non indulgendum ultra, quam reparandis viribus, labore fractis, lassicit, nee eum extrahendum in diem, cum Naturae auctor diem noctemque distinxerit, diemque labori, noctem quieti adsignaverit. Facultatem generandi propagando generi inservire debere. Genus propagari cum aliter nequeat, nisi, si quod genitum, educetur, educatio vero prolis hum
nae Communem: utriusque parentis operam clesideret, societatem coniugalem ineundam , haeque nullos, qui ejus fuerint aetatis, ut gignerect educare liberos possint, temere arcendos. Genitalia quum Natura ipsa occulerit, ea nec nobis sine pudore detegenda. Amores non esse pro ferendos extra humanum genus, nec extra dis versum sexum. Quum Deus ideo sexum distinxerit, ct alterum in alterius gratiam cretiit. Secus si fiat, gravissime in naturam peccari, Sordinem rerum inverti. Sexum non confunden- idum , miscendumve. Νon faciendos eunuchos. lSine propaεandi generis scopo voluptatem inho- lneste quaerL Liberos in Creatoris gloriam edu- lcendos. Mentes horum ante omnia imbuendas
cognitione S amore Dei, quo finis sui, qui est summi boni perceptio , compotes fieri possint. Alendos, dum ipti sibi prospicere non possunt.
Curam hanc genitoribus incumbere, quum nulla proles tenera magis alienae opis indigeat, quam humana. Nam i -- Puer, ut saevis projectus ab undis Navita, nudus humi jacet, infans, indigus omni Vitali auxilio , q*um primum in laminis oras Nixibus ex alvo matris natura profudit , magis ut
520쪽
ORATIONES. 489 Hagituque locum Iugubri complet, ut aequum es , οῦ cui tantum in vita restet transere malorum. At variae crescum pecudes, armenta, feraeque, Nec crepitacula eis opu' sunt, nec cuiquam a
Almas Nutricis blanda atque infracta loquela. Nec varias quaerunt vestes pro tempore coeli. Denique non armis opus est, non moenibus altis, Pueis sua tutentur, quando omnibus omnia laro :Tellus ipsa parit, Naturaqua daedala rerum. ν Et cui Natura magis liberos commendavit, quam ipsis parentibus 7 Contra parentibus a liberis honorem deberi. post Deum auctoribus suis.
ct in rerum ordine. superioribus. Non debere Iiberos parentibus praerogativam, quam natura obtinent, eripere, aut aequalitate libi arrogata imminuere. Parentibus ea, quae summae potestati non adversantur, imperantibus obsequenodum. Non maledicendum his , nec pro bene- fastis malefacta reponenda. Honorandos, qui sunt loco parentum: honorandos Reges, Principes, blagistratus. Tutores, Curatores, maxime quoque eos, qui animis liberorum excolendis operam impenderint suam. Turpissimum esse, eas sibi subjectas velle, quae matres aut harum loco sunt. S in ipso rerum ordine nobis superiores existunt. Ne ipsas quidem eminentiae, quam illis Natura tribuit, sine inversione ordinis rerum renuntiare posse. Foetus conceptos non suffocandos, non abigendos, in lucem editos non exponendos. Matres lacte suo liberos alere debere, cum teneri sunt, quum Natura tb Lucretiur lib. s. v. . tra . R.