장음표시 사용
651쪽
BERN. Η ΕΗ R. . REI NOLDIturam exempla, quae maxime animos sis iunt.
addituri, ubi in densis tenebria verseris, nisi ex codice Theodosiano lucem petas.. i f. I X. .: . .
Et primum videamus de L. un. C. de Senatus consultis: ad eam notat auctor Commentarii. quem initio laudabamus , statvisur, tu qui rescriptum contra senatusco uicta ves. leges impetraveris per obreptionem, puniatur confiscatione partis, tertiae
bonorum S infamia, prae sua luce patera. Quae t men hodie non ubservatur. ciun f observaretur , plu- :rimorum bona jam diu meus occupaset; quod ait via leges. id ad titulum non pertinet. quod addit. verba legis iure patere . id nescio an quis alius
dicturus fuerit; quis enim unquam audivis. eum. qui exempli gratia contra Senatusconsultum: Macedonianum filio familias pecuniam crediderit. qui contra Senatusconsultum Velleianum mulie iris intereessionem admiserit. qui contra Senatu
consultum. quod Tertullo S Clemente consulis,hus factum est, L. I. I. I. ij seqq. D. de rebur eorum qui sub tutela vel cura sum, pupillorum praedia rustica vel suburbana sine decreto emerit , publicatione tertiae partis bonorum ot infamia puniri, S tamen Commentarii auctor de omni
Senatusconsulto dictam legem unicam intellexit, quod inde patet, quia ait . eam usu non cilaser . vari. Foeda jactatio 'Senatoriar functioner gravibus impendiis obruerat. , quare censuit Senatus , quod
mediocritas . fungendis Edisionibus applicanda riser, quae gladinoris muneri, quae scenicis ludis fum-ruum temperamenta convenirent, ne ais impares fa- euitate collegar tenuis decoloraret editio, avi per vere- cundiam
652쪽
sE x E R c I T a T r o ' II. Fateanillam viribus majora conatos effusio inconfulta de mergeret. Petiit Senatus Facita, vel decreta fua Principali lege seMari, ae smari, adjecta comminatione, fi ustus aliquando ambitus haec vel illa eorrupisset. Ita refert Symmachus lib. X. ep. 28. Augusti autem stribunt, quamvis Senatusconfustum peris obtineat perpetuam fmitacem, sese tamen suisuggus id etiam prosequi, adjicienter, ut A quisquatri speetali supplicatione eliciendum aliquod refcriseum ten-ν erit, ut transire ei formam licear staturarum, id est, modum fiamtuum' in editiones, munus gladiatorium, ludos scenicos, Senatus decretis definitum in tertia patrimonii parte multetur , hy damnarus ambitus crimine , maneat laninis. Pro ambia' tu habitum est, si mi in senatoriis lanctionibus constituti in ludos plus sumtuum facerent, quam per Senatusconsultum liceret; id enim vel inanis Iactationis causa , ' et ad exponendum ludibrio collegas tenues, vel ad captandum auram popularem fieri existimatum est. Si auctori Comme flarii in Codicem Iustinianeum placuisset conferre Legem I. c. Tyeod. de Expenses ludorum, quae est pars legis unicae C. Iust. de Senatusconsuliis, nunquam hanc legem de omni senatusconsulto intellexisset, sed tantum de eo , quod expensas Iurirum definivisset, & tum vidisset,' quare apud nos ea lex unica usum non haberet; nostri enim Magistratus ludos non edunt. Vidit dicti Commentarii auctor . Codicem Theodosanum cum commentariis Iacobi Gotholaedi, antequam sui/Commentarii. tertiam editionem , quae anno M DC LXXIL Lipsiae prodiit. curaret; septem enim annis ante Codex η heodosianus cum Gotho- Decli Commentariis lucem viderat .: fatetur se
hunc vidisse, S uuaea eum iaspicere piguit. Iacobus
653쪽
deὸuxi siet , , ceu . qui un. C. de Senatuscom sustis occalionia. I gis L C. Theod. de expenses tu accurate explicuerat. Immo quamvis Commentarius Goth redi nunqu in visus fuisset, solatianen vox . quae in L. un. C..de Senaqwaorsidis Occurru, quamque aqctor Commea--9 no inlisic debiset ei suspicionem injicere, mi in lage de Senauisconsulio 1 ngulaarii Immo I Codicis The'dosiahi editio Ue-vensis anni M. D LXXXVI. thmum inspecta suis. set, inscrimiψ & .s scriptio I. C. Th. vi
exposis latauin et sola admonere myuisset, teriorem hanc ψ-- , si am esse. --rum dum taenum ain pretus, smyimur . qui ad fontes non adierum, . dum Ius Romanum sua mole laborare Pu avis, Maerrismus in enebris, ἄallanissimas species . legibus 8dfingimus . eaque commepta ι 4-- , νῆς ad lege4 non Perib.
Sub tisuli Codicia repetuae praehct,nis de crimine. Sacrilegii lex prima, ita babet: divisae legis sanctitatem -t nesciendo omittunt, a s. uegligonis violant N Qe dum. Martinium c mistunt. Auctor lCommeoorti ad illum titulum refert, quid sit proprie Sacrilegium, quae ejus poeua . rum adsint, Sacri giniri etiam aliis modis committi , I. Si quis articulas sdei vel ignoret, vel discere contemnat , uel etiam erraribus perienas, ideo haereticos este erilegos . per dia L. C. d. t. 2, Improprie Sacrilegium etiam c-Mitti, quod quas Sacrilegium appellare posi- ιι, s quis. δειοῦ an Hgνηusu, aulico. sicio, qaerm Princeps
654쪽
Εxta a TATIO IL 62 Princeps elegerit , L. III. C. eod. tu. quis ex istis verbis non putet , proprie Sacrilegium etiam illud dici, & Sacrilegii poenis coercendum esse - si quis articulos fidei vel ignoret, vel di me nolit Se. 8 Quot miseros somines ruri maximo natos, ita poena Sacrilegii tenebit, qui docendi potius erant, quam suppliciis, afficiundi 8 Si Codex Theodosianus etiam sine Commentariis inspectus fuisset, licuisset fuem L c. de crimine Sa- iraii ossendere in Criste TModosano sub tuuis de Episcopis , ubi est rex as. sed pro omittint, ibi reetius confundunt legitur, quemadmodum S in Codice repetitae praelectionis manuscripto Aure-dani se reperisse , itaque etiam Graecos legisse, testatur Charondas Tum potuisset colligi. admoneri ab Imperatoribus Episcopos officii sui. Episcopos nempe fidei Catholicae non solum gnaros esse , sed & populum eam diligenter docere debere. Si enim imperiti sint, ves desides, o
in Sacrum munus committere, iniquos ejus aest, maiores esse, inanem Episcoporum titulum ostentare. Ad id munus nullos adspirare des,ere. nili peritos &'gnavos. Mohuerat haec omnia Iacobus Gothostedus ad d. L. LXV. C. Th. de Piscopis. docueratque hanc legem coactandam esse Legi I. C. de si ma Trinitate. Sed tanti visum non fuit, revocari Iegem L C. de crimine Sacrilegii suam sedem, S genuinam ei speciem reddi, nihil interea erat facilius. Ludovicus Charonda. iis oram Codicis repetitae praelectionis diligenter adnotavit, quaenam Constitutiones illius Codicia ex Theodosiano, ct quo hujus ex loco. sint desumtae. Si Charondas ergo ad tit. C. de crim- ne Sacrilegii consultus fuisset, statim is viam osten
disset pervenieadi ad verum Legis L starum. Sed
655쪽
XERAE HENM REI NOLDI quotus quisque 'Russardi Charondae , aliasque paulo vetustiores editiones in Germania magna hodie consulit Dionysius Gotholaedus subinde quoque adnotavit, quaenam e Theodosiano in Justinianeum Codicem commigrarint Constitutiones, S saepe dictae Legis L de Crimine Sacrilegii fontem quoque indicavit, sed Charondas,.mihi quidem . magis placet, mallemque hujus, quam Dionysii illius , editionem , saepe nimis repetitam, aliquando recudi, adnotatis tamen Paragraphis, ini allegari vulgo solent.
Quotiens titulus Institutionum, vel Digest Tum, de vi bonorum raptorum mihi vel lectus, vel expositus fuit, totiens me offendit Lex 6. C. de paganis : ubi dicitur , Christianos, si Iudaeorum bona diripuerint. non solum ea, quae abstulissent, sed convictos in duplum ea , quae rapuis sent, restituere debere. Notum erat, quod actiovi honorum raptorum intra annum proposita e set in quadrumum , L. L. D. pr. Ins . de vi b nor. raptor. Mirabar, qui Judaeo contra Christianum actio tantum in duplum clari' posset & sane singulare hoc jus esse, ait Lautestachius tableg. D. de vi bonora rapιον. II. mirabar religi
nis diversitatem ita inducere diversitatem Iuris.& quidem ubi de puniendis delictis agitur. Si Christiani, direptis Judaeorum bonis, milius Punirentur, videbantur illi abuti religionis auctoriatate , ut clunt Principes d. L. 6. C. de paganis Iudaei non minus , quam Christiani. ab injuriis debebant esse tuti in Civitate, ubi judiciorum est vigor , jurisque publici tutela in medio est constituta,
656쪽
ETERCITATIO II. 'casstituta , L. I . C. de Iudaeis. Placuit consulero Codicem Theodosianum . in Jub titulo de paganis lex 24. fons est dictae Legis 6. In illa autem ege 24. legitur: in triplum V quadruplum ea. quae rapuerint , resiluere compellantur e triplum est poena mera , in quadruplo iamplum rei inest . unde Tribonianus in L. 6. C. de paganis, scribere debuerat sed conuicti sin Theodosiano legitur comventi in triplum restituere compellantur. Lissi autem it, Tribonianus . non scripsit, quia etiam pasilica ct Paratilla Graeca dupli mentionem faciunt, apparet tamen, eum errasse, ct melius esse, reponi triplum , ne Christiani existiment, auctoritatem religionis valere ad minuendas poenas, maxime in ejusmodi maleficiis . quae quietem publicam turbant. Auctor Commentarii in Codicem Iustinianeum nee hic c odicem Theodosi constis luit, recto tamen scribit, ob religionem nemini. qui quiete agat , vim inferendam. Recte quoque Legein, 6. Co de paganis de rebus, mobilibus accipit . constabat ea de re tironibus ex s. 6. Inst. de interdictis S I. I. g. ij seqq. de vi S ui armata. Si quis Judaei res immobiles invaserit, ait ille auctor locum habituram segem 7. C. unde vi. Addendum suerat ejusmodi invasorem teneri &lege Iulia de vi vel privata, vel Publica, In . de interdictis. 8. D t. se publicis Pudiciis.
Cum Lege 8. C. de revocandis gonar ἱbita si eoI- lata fuisset L. 3. C. Theod. eod. tit. sitque Observa-itum esset, inscriptionem se constituendam: uerii Imp. Conflantius A. ad Orpbitum P. V. seu Pra Re
tum Urbi P. N. enim in editionibus codici,
657쪽
616 Bi N. 1 IEN R. REI NOLDI Theodosiani constanter lFitur ' non P. PR. Madeo in Codice repetitae 'aelectionis male scriptum sit: Praesecto Praetorio ; si memoria repetitum foret , Praesectum Urbi patronos & libertos inter cognovisse , L. I. l. 2. N Io. D. dehiscis Praefecti Urbi, non fuisset facile illud Edie-
tum ad alias donationes, quam liberto a Patrono factas , porrectum nec adnrmatum, eamdem rationem militare in donatione alii facta, quae mi-1itet in donatione facta liberto. Ratio Edicti non fuit In praesumtione hac sita, quasi Patronus non ideatur donaturus fuisse, si de liberis suscipiendis cogitarit, nam conditio mente: retenta 'quid operabitur ' sed quod liberti patronos egentes alare tenerentur, satius autem & patronis honorificentius esset, de suis ali bonis, tum quod liberti ea aetate publicum savorem non haberent. Plura de erroneo legis illius 8. intellectu non addo ; rem optimo exsecutus est Iaeobus Gothoste-dus ad I L. 3. c. I . de revocandis donationibus. S ai quia lucem frustra foeneraverit.
I. XIII. Lum 27. C. de Mosscisso testamento adeo
himia Triboniani industria esse turbatam, ut intelligi vix queat , cuivis vel perfunctorin in Dcienti patet. Consu a est ea lex ex laciniis legis x. 93. Cod. Theod. de ino tofo testamento , solius irioris inscriptione S subscriptione retenta. Inis eruit Tribonianus vel Iorores. Se ipsit consangui-in d. L L C. Theod. mentio est germanorum,
658쪽
ΕxER cITAT Io II. sed eodem sensu; addidit ves nis , ex usu sui aevi. ut S antea illud vel sorores. Post verba uel liberti, si Codicem Theod. in d. l. 3. spectes, statim seribendum fuerat, instituti sunt. Tribonianus autem immiscuit: qui perperam , non bene merentes , maximisque benesciis patronum asse tr. De servo necessario herede in d. l. 3. initio agitur. Tribonianus in finem legis 27. rejecit: excepto seruo mecessario herede instituto. Quae diximus verba: qui
perperam N non bene merentes, non conveniunt ae
Constantini, quo liberti erant exosi. Add. L. I. C. Th. de likertis , quae coassanda est leg. 3. C.
Th. de inoF. ies. Tribonianus indulgentiam sui Irincipis in libertos, qui omnes jussit esse Cives
homanos L un. C. de Latina libertate toll. N I. un. c. de dedititia sitiri. tost ult. L de libertinis, tanti dem autem omnes esse ingenuos voluit. Md. 78. 3 e. S. conitans, non putavit huic convenire , uti consanguineo fratri ob hanc solam rationem querela in officiosi testamenti competeret, quod ei libertus esset praelatus , ideoque suo aevo 'puta-Vit . querelam consanguineo fratri tum demum dandam, si libertus adversus patronum insignitersuisset ingratus. Hoz voluit istis verbis: quἱ pem peram is' non bene meremtes. Sufficere illa potui 3 soni verba; quum autem addidit e maximisqu3 5 i nesciis suum patronum adfecuti quas non e citavit
lites Jt Jacobus Gothos redus ad L 3: C. Th. de insis. rest. vocem benesciis proprid accipit, aitque, duo bus casibus consan uineo contra libertum institui tum querelam non dari r. in si libertus fit necessistius heres institutus, g. 3 si is defunctum pac-num maximis beneficiis fuerit adsecutus. Sed servum necessarium heredem institui. iuri con
659쪽
les. cum necessarii heredis mentionem faciunt , diserte de servo, non autem de liberto, loquuntur. Deinde Tribonianus uno velut spiritu effert: qui perperam non bene merentes, rnaximisque beneflciis sum patronum Uecuti Qui nos ea verba separabimus y V. Cl. Carolus Andreas Duherus, popularis noster, Animadvers. iv inusicula de Latinitate veterum Puris Uustorum p. 373. existimabat, illud non e praecedentibus repetendum, hoc sen- .su: qui perperam S non bene merentes maximisque
benesciis suum patronum non adsectιι i. Sed illud eo modo longius petitur. Assentior Iacobo Gotho-fredo, haud esse legendum. venesciis, quamvis B.
. S V. facili me commutetur, ,eaque commutatio
vel millies in Digestis Florentinis sit obvia, nam. cum venesciis nihil attinebat jungi. vocem maximis.
Certum est , Tribonianum vocabulum benesciis posuisse pro malesciis. Ulpianus vocem beneficii posuit pro facto , culpa. l. 4o. I. I. D. de damno anfecto. Amplissimus Byphershoehius lib. 4. obj. IO. usum ejus vocis illo sensu frustra requisivit. Nam ea de in I. 7. f. I A. D. Communi diuidundo, in t 46. D. de furtis Ulpiano ita usurpata est. Notarat pridem Barn bas Britanius de Vera. Α-nis illa voce. Dulierus putat, eum vocis ubim inter singularia Ulpiani referendum . .quod non .placet. Cannus GAssar. med. ins Latinit. ea voce ex passione Perpetuae .ct Felicitatis duos locos retulit, ubi benescio scriptum . pro causa. Prior est: O diem asperum s aestus validus turbartim henescio. Posterior: tabescam ideo , quod illos tabes
Probatur tamen Duheri opinio ab Helaecclo ad hunc Brissomi locum p. a 23. edit. vita.
660쪽
Ε Σ E R e I T A T I o II. ffaseere videram mei benescio. Nec placet , quando Scholius Dukero displicet. Apud Ciceronem de uni derstate cap. m. 59. utor autem editione Caroli Stephani ) legitur: deinde ut huic animanti principem se ducemque praeberet, vitamqNe ejus pu cherrimὸ regeret S gubernaret , nis quatenus ipse benesciis sua culpa aliquid miseriae quaereret. Scholinitus dixerat. legendum elle benescio suo. Verba Da culpa fuisse glosam , expositionis loco in margine ad scriniam. Duherus ait, id parum firmum esse. Sed nihil certius. Scriptum fuit: benescio S. inde benesciis fecere . glosiamque ex ora latextum transtulere librarii. Summa ergo legis 27. C. de inst. tulam. haec est: Servo herede necessario instituto , fratri consanguineo querelam non da ri. Si tamen huic praelata sit persona liberti ex mente Constantini cujuscunque , at ex sententia 'I'riboniani insigniter in patronum ingrati tum illi fratri querelam competere. . l. X I V. Plura exempla , quae necessitatem consulendi fontes doceant, jam non adferam, partim, quod ingens nobis volumen implendum esset, si persequi omnia vellemus. Illud sedet, non opus essere alia ad intelligendum Codicem repetitae praelectionis magis . quam in spe mone Theodosiani in primis Codicis. Commentarium Iacobi Gothostedi in eum si quis habeat, eum aequissimo animo carere posse plerisque , imo omnibus . in Codicem Justinianeum Commentariis , maxime non tam hune explicantibus , quam farraginem undiquaque collectam adferentibus. Praemitti