De lapidibus podagra, et chiragra in humano corpore productis, opus dicatum eminentissimo ... principi Emanueli Theodosio Bullionio ... auctore Jo. Baptista Contulo ..

61쪽

paulatim accresceret, & Buccinae usui impedimento est se cepisset a Chirurgis consilium petit, qui cataplasmissoris appositis ue intus autem gargarismis, & sic tumore mollito saniem tuberculum illud facere egerunt , quod dum ictu aperiretur, expremereturque fere pus durus, quidam lapillus exiliuit, qui etiam nunc penes studium Illustrissimi de Cospis Bononiae asseruatur cum arefacta , atque deglutita lauri bacca similitudinem habens, colore spadiceus, & iustae grauitatis , Vulnus deinde sanatum integrὸ fuit, & tumor euanuit , nec tibia canen

ti amplius molestu obstitit.

62쪽

De Lapidibus confectis in Iuguti Thymo.

C A P. VII.

IN cerebri latibulis exortos lapides arcanum naturae abortum, eo perniciosum, quo ignotum , hactenus demirati sumus . Secundum nunc sibi locum vindicant in subiuguli sinibus, seu glandulis inuenti, utpote no minoris notae lapilli tum situ, tum figura, qua amygdalas imitantur. Vix est quem lateant praedictae glandulae laringi, sed iugulo insertae , quae 5 vernaculo idiomatae animelle nuncupantur, a latinis vero Thymus, eo quod thymi similitudinem praeseserant, ut expressum in tabula videre licet , easque ab arteriarum , ac sub clauarum diuisione originem trahere in summitate Thoracis, &si Riolano credendum, perpurbationum animi sunt sedes; in dicta etenim glandula um spiritus, tum sanguis ebulliu nt,in

corde namque effervescit tantum, S contrahit colorem, nec immoratur, sed continuo excurrit motu , quod colligere fas est ex raritate, ac paruitate ramorum.

Patet insuper spongiosum, molle, de albicans esseta corpus hoc glandulosum , illique patulam, & capacem in esse cauitatem , vi obseruauit Bartholinus in Aseia Anno a 6 3 2. post quem Graesius cristallini succi reperit portionem: & Varro opinatus est glandulam hanc a natura destinatam ad parandum, secernendumque partibus neruosis alimentum'.

His ita praesuppositis, tanquam veris , & statuto hoc sistemate, philosophari licet huiusmodi lapillos in d ctis efformari glandulis, cum praedictus naturae succus glotinosus

63쪽

tinosus ebulliens, vἱ caloris fluido spoliatus, eoalescit paulatim in solidum, ad formam cauitatis figuratus; inualescente deinde calore magis mulceatur, & obdurescit, tandem in lapidem, vocisque impendit armoniam , Organum a suo naturali situ remouendo, vel distrahendo. Quod ad mentem Hipp. accidit , cum in libro de semine obserua mutari vocem post annos pubertatis in maribus ob auctum calorem rgam quodammodo figuram immutantem : secus abscissis testibus in castratis ob defectum eiusdem, quod etiam in seminis contingi utpote frigidis, & ideo hi postremi vix a primem pueritiae

voce deflectunt, sed illam perpetuo seruant eandem.

Nouissimis temporibus nonnulli ex diligentioribus medicis obseruationes huiusmodi de lapidibus factas communicarunt pluribus, inter quos Lucius Massarius Bononiensis, parentis mei Caroli Iosephi Contoli ma- ister in hac arte , & Dominus Professor scriptum tra-idit casum practicum suis discipulis, cui similem resertalium Excellentissimus Ioannes Augustinus Cuchius priori concivis, quem scrutanti sibi cadauera contigisse narrat sequenti epistola Illustrissimo Senatori Bertingerio Gipseo . His verbis. Possori ferire a V. S. Illustrissima, che nel- mese proslimo passato di Giugno di qtiest' anno I 6qq. hauessimo la cura in compagnia col Sig. Masuri d 'un taleontadino dei commune dei Lauino di questo Territ di Bologna,d anni a 8.in circa,di temperamento pituito so, ed humido,capoplenio, itoposto a longilissimi senni, questo vi ucua pili di vino, che di cibo ; Doleuasi di non poter inglotire cose solide, e con difficulta te sorbili;auenne, che in breui gloriat, catagio la voce chiara- ,

64쪽

Inter benefica humani corporis viscera extat Thymus, qui ad vasa ibi adscendentia magna, venam cauam& arteriam magnam, cum earum ramis ad brachia,S scapulas proficiscentibus, fulcienda destinatur. Rursus ad tutelam, ut euenire solet in attractis alicuiuscossis, ne vasa laedantur .

ulterius inseruit prδ tegumento Cordis, Se , Vt attestatur Bartholinus, vidisse pro vallando Corde contra iniuriaS. Praeterea Vt melius praeparetur, dc materia nutritiua in usum partium secernatur,dc per neruos liquor nu. tritiuus inquinatus expuatur , idemque depuratus per ipsos neruos resumatur.

66쪽

in rauca, e dissonora dati' humana. It predecessor nostro,di cui su la cura,si prevalse delii gargarismi,e pol delle mucillagini estratie dalli semi di psillio,cotognt,malua,nel aqua di viole, a queste aggiungeua ii Stropo Violatodi colore, e sal nitro; a cui piti volte reitero te coppe, si a vento,cOmanche tagitate,ma conoscendo , che it male si augmentaua, proruppe per ultimo prevaleteui dUlaeque fredde,e glacciate in bocca per modo di gargarisno,isal mente Medendo, che iam pre piu sauantaggiaua ii malet' abbandono . Onde, si io,come it precitato Sig. Massari consultassimo a cangiar , e variar sistema a detio male ,ed in vero,ci riusci con utile, con far usare t aqua tepida, eperche sentiva egii mouersi nella gola, come dicetia unia non so, che passastimo at decollo di malua in aqua, adoperandolo piu caldo,che poteua; Quando ecco,che al im

prouiso con impeto di tosse, diede alia luce via globo di

inarcia, net centro dei quale etaui vn sisto tartareo di figura d' una amandola ambrosina,di colore di canetla,e scon questo sputo si libero . Rursus pro comperto habet vir clarissimus Io. Langius Serenisti morum Principum Palatinorum Comitum Medicus in secundo suarum epistolarum medicinalium libro I. scribens Canonicum Ratisponensem curasse ait, qui ob lapidem in tonstarum faucium absessus concretum continua tussi amictus erat, em molito humore ,

oborta deinde ex praecipitatione alia valida tussi calculum gypseum excreuisse, simillimum amygdalis, naturae luphorum, qui intra digitorum articulos chiragra laborantibus accrescere solent. Quomodo autem , quibusque medicamentis id factum sit, Idem Io. exponit, non multu a nuper memorato methodo differentibus.

67쪽

D e lapide in Pulmonibus vel globulis prope

. Tracheam indagato. C A P. VIII. M Agna in hac orbis mole lapides in montibus genitos , terreque visceribus est ormatos,adeo cunctis obuium,ac patens perspicimus,ut aisuetudine Viluereri nullamque admirationem inducat. At eos in microcosmo nostro quandoque in pulmonibus editos , & inter spuendum licet raro emissos conspicere iure merito miramur . Quamobrem opere pretium duximus pro viribus tam grandi malo occurrere , quod sine praeuia causarum eius indagine, cum fieri nequeat,ideo princia pia , quibus praedicti sermantur lapides inuestigandia. suscipimus ; dccum aeris beneficio valetudo nostra, Scoptima constitutio praecipue pendeat, eius Opem,ac mu nia libet attexere , ut ex eorum defectu improbos valeamus effectus colligere . Aerem itaque in conservandis indiuiduis Principem partem gerere, qui eo fruitur inficias ire non poterit. Vnde Cosero polita mutus ocultum vitae cibum non absee vocavit. Nouimus urinae Decu egestioni, emitendo partui,Chilo,lymphae,sanguinis,motui non paru conferre.Imo purioris selectionem aeris, tu ad morbos curandos,cum ad sanitatis robur conseruandum adeo conducere,ut vegetiores ex eo atque alacriores spiritus progignantur. Vniuersum lustremus terrarum orbe,N cum aere plena perspexerimus omnia, cognoscemus opitime quam utilis quam proficuus, qus necessarius sit, cum animantia cum eo gaudeant, de vivant vegetabilia

68쪽

crescant illoque viduata non secus, ae flama , quo aeri non patet aditus praeclusi,suffocata,languet illico,& statim extinguitur, ει quod tandem mirum est seminata, quaeque in humido reclusa loco, dummodδ pateat aliqualis aditus, puta fenestra, reuiuiscunt aeris beneficio, quod palam ostendunt,dum pullulantia capita fenestram versus contorquendo totis viribus dirigunt, & extollunt influxus aeris benificos hianti quodamodo ore captatura. Sed ne diutius a proposito dimoueamur eiusdem ii eos beneficia quamuis innumera discutiemus, ad quod

cum unice conducat pulmonum notitia ; Ideo substantiam eorum, ac structuram aggredimur examinandam.

Cui tamen pnemittere arridet, quod in foetu nondum in lucem aedito depraehensum est densores nimirum, ac crassiores esse pulmones , utpote qui aerem nun duriuattraxerint,quo distenderentur, ac laxarentur constipati manent, ac densi, undenotum inditium desumunt physici partum agnituri fuerit ne in utero,Vel extra extinctus extractos i mergunt pulmones aquae, qui si supernatauerint post immissione mortuum asserunt I si secus in utero pr secatum assirmant, stius enim editus attracto per respirationem aere distentis pulmonibus , ac laxatis leuius quid essicitur aqua,ad innatandum idoneum.

Pulmonum itaque substantia , Ut placet Malpighio, ,

non est ex carne,sed ex Vesciculam aggregato, ex tenuis.

smis , ac leuissimis membranis compacta,ut videre estin 3.figura. scicula tu extrinsece orbiculares,at sinuosae veluti fauos efformant ; talis inter eas connexio intercedit, ut ex trachea in ipsas, de ex Vna in alteram patens sit aditus desinentes tandem in continentem membranam , Ut anathomicae demonstrationes ostendunt, rete

69쪽

quodam mirabili extremς inherente membranet colligantur , quod in ranis, ac testudinibus licet conspicere, in quibus obuiae sensibus huiusmodi vesticulae apparent. Haec igitur structura, cum inseruntur liquores puta Vinum aloe mulsum &c. utpote spongiosa ad instar limiei, vel spongiae eos absorbet; quod idem omnino comtingit , dc in Thoracis sanie, quae per Tussim expellitur quamuis pleura rupta non sit, nec excoriati pulmones .

Desanguinis Elaeulatione in Pulmone.

Sanguinem pulsu cordis per arteriosam venam in gibbas,indeque per arteriam venosam in concauam pulmO- num parte immitti, ac circulari, S: in sinistrum cordis fianum impelli,iam est in confesso, ut notat Bartholinus de corde. In diastole quavis recipi copiose tam in venam orterissam , quam in aortam oculorum testimonio docemur . Hinc vi, ac feruescentia sanguinis circulationis ope in gibbam,Sc concauam,ac spongiosam pulmonum substantiam fuligines excitatae in eandem aduolant, Vbi

Ventilantur ab aere, ac exploduntur . Praecipuum huius substantiae munus est conciliare sanguinis motum, Ut

notat Truston, quo impedito vela vitiata patientia structura Thoracis , cordis, aut pulmonum , Vel asperararteriar,aut a succis in acidum transi nutatis,& in pulmones demissis,certo certius armonia turbatur ἀQuod si a vitriolicis succis fiat laesio , de corrosio sasOma illud medicum verificatur, ut in Pthysicis stpe copi sanguinis eijcitur, aut cartilaginosa substantia , imo ipsa vasa pulmonaria integra, ut continuo videmus in praxi, M Tulphius duo affert exempla in quibus inopinata

70쪽

morte extincti fuere, quia vasis maioribus corrosis, effa-soque sanguine cor obruitur.

At si quandoque fuliginum congerie in pulmonum. vasculis, siue globulis prope tracheam insitis succus quidam viscosus se inserit cauitatibus illis glutinis iniser

adherescens, qui structuram eorum euertendo non absimilem praedictis generat morbum. Vesticular namque pulmonum concepto turgescentes succo libere aerem. attrahere,aut emittere nequeunt,quamobrem sanguinis fuligines exaltatae glutini admixtς quiescunt,& fixantur, quae utpote natura athalicae , ac vacuae contentum in

glutine accidum illico sugunt, de illo saturantur,quo in pastam conuerse in illis cauitatibus detentq nouo, e glandulis superincidente acido pulmones enim grauati illo pondere, e glandulis exprimunt acidum si quid in Leis fluvidum e si extrahitur,adeoque materies illa obdurescit in lapidem, ut patet ad sensum in lacte semicoagulato, cui acido superinducto,Veluti sale extracto sero, &fluidis, euadit in caseum , qui si butyraceis spoliaretur particulis,ut videre est in frustulo caprini casei exsiccato, lapidescit . Non raro etenim contingit in eis, qui sanguinem. euomunt,e pulmonibus processu temporis maxima precedenti tussi , sanguinisque copia calculos quatuor, aut quinque asperos , M triangulares magnitudine siliquas imitantes expuisse ; sedato tandem dolore tabe consectos interiisse. Similem casum recenset Alexander Tralianus lib. 3. cap. q. aiserens se vidisse Uirum,qui tussi sicca viaque ad tabem macerabatur,eique cum dietam ex humectantibus , dc leuiter frigidis indixistet ; tandem oborta tussi ex pulmone lapidem quidem durum exquisite ta