장음표시 사용
321쪽
admodum hac causa de peculiaribus singulorum principum regimentis non minus infrequentes parcosque videmus esse Germanos , quam Galli, aut Hispani, aliorumque scriptores populorum esse consueverint. II Sed quicquid hujus rei Tu aut ego esse putemus, id mihi causiam dubitandi non videtur habere ;quin nemo ab Ordinibus nostris expectaret, nedum exigeret, ut de Iure imperii Romano German, ci lanctionem docendi publicam, in Academia sua constabilirent :quando curiositas potius in alienae Reipublicae inquisitione, quam honos erga nobilissimam gentem ejusmodi instituto inesse videretur. Super*rat, ut Domini coinmunem patriam hoc notabili honore prosequi debuissent , sive jus proprium Frisia , seu generale provinciarum faederatarum, Studiosae Iuventuti inculcandum pu-
tavissent. Nec sorte an absurda vel inutilis haec instituti ratio suisset, maxime in eorum gratiam. qui splendore natalium meritisque fortunae in spem Reipubl. honorumque gerendorum nituntur; quique dita sum asperumque Iuris privati studium labore dete riti vel contemptu in saluati res giunti Hi Iuris Publici, maxi-mὰ Patrii , cum historiae amoenbtate conjuncti , notitiam sorte
parentes de hac parte doctrinae in animum inducerent, quod aisoqui multos de literis studiorum non modo cogitare suspicor e sactis, sed adseverare scio verbis, facultatem eruditionis nihil . ad Rempublicam prodesse gubernandum : credo quemadmodum ab illis administrari solet ; verum aut ego vehementer fallor, aut
qui his diebus Rempublicam nostram, Frisi, inquam , peculiarem sic etiam juris Senatren . quod partem publis esse pacto ante dixerat. Allinon/m quandam . 3Inorationem induxit. Primus apud Germanos lus Publi cnni Mitte uae professus est Henninius God.n. Tub initium imperii Carali V. de quo . aliisque nocipaucis pleuius egit Jo. Pet. Lude ig , In Sintia. Iur. Pubc cap. L. I 29. ρ. I o. Ieqs ti Contra ea nihil hodie frequentius, nihil publice utilius descriptione politici.
singulorum Europae regnorum. Sc territoriorum Germaniae regiminis, quod editas pansim systemata abunde loquuntur . ne Russorum quidem despo ico Impeνio excepto .c jus tomaulam nuner non inale concinnavit M Morte tiνnius Utinam vero se Belgae. talidem aliquaudo, Romae cives esse, & in patria hospites. publice, dediscercnt. praeeunte cun maxime amplissimo Viro, Cornelio van Bynἡενιεσι , dc patriae suae,ia Tlse intiaos ornamento principe, in Paoli bus Iuris PubhG, . .
322쪽
iem an alia omnia si s ncessurus λ Qui propius consi- lia cordata Procerum, qui exactam omnium ordinum omciotumque ldisciplinam, qui amictissimo tem l ita existimo, fuisse sipd Da igo,
Gentium institutis regimentisque inest , Nostrate, . Domini j in mlim in Academia docendam odinandamque jussicaverint. Ego
Fore par oneribus aerariim, qui adseria: foris Dici pro inelae, pricuncta aequabili habita tenore eonsiderat, non potest non ita existimare, qui haec Ris finibus regunt , eos utique pubiai Juris iesse prudentissimos. Tamen hos ipsbs utchnque doctos sapieptesque Dominos, cum olim. hujus Iuris professionem mihi deceram tum S svise inauditum L fugin mus IIDI Arx propria visciplina que separata consideraretur. Eie- .nim Ioc modo credita fuit te minis Politicae contineri parite
que cum illa scientia ; *d minus plene valideque tractari latita fuit. Primus I o Grortus nia strammin. ria mam paravit ad Artem Iuris publici a politica separandam , inirent, idemque modo scriptis il- l libris civili sapientia omnique e Iustrandum commendarem,' n i mditione resertissimia id egisse opinor . ut Friscaei risi min. li pi Sed viam gicaeve Reipublicae iura Sarrana j nquam , huic Artio ui ouati
quod ut inustatum, si Germaniam excipita, vix est ut limatissimis eorum iudiciis convenire, ideatur. Minus politicae consii derationis S plus dignitatis inesse videtur in doctrina Bris P hllai Gisersalis, cujus priecepta disputationesque , sicut omnibus o singulis civitatibus, ita nostrae rinoque patriae . conveniunt ei. que peculiariter sine incommodo invidiaque poterunt applicari. Jam vero tu rogabis, quid suerit an pedimento , quominus hanc ris Publici Universalem,
non fecit, nec illam separationem; utpote , quae scopo materiaeque icriptionis , . quam prae manibus habebat, non conveniret. Nam ille commentatui in doctrinam de jure, quod inter diversias civitates , neci invicem nee uni subjectas Imperio, i te cedit; sive, in iis: imuit . Vos milia juris civiis: Vicinios nondum coierist, ei mi in versarum sunt genitrum, tum privarii, im reges ias, is stgibus jus obtinent. Nostra autem
cui jiidicium . de . particularibus i disciplina, docere de t cin
323쪽
nedim 'rajusque civitatis far θ' re adjungendus. Izὶ . nam ctum singulis in eadein Repu- Publici, Universalis , 1 Politii, blita lardinibus , imperanti , subje- sejuncti, quod jura regnandi pa-ωνque imperio, si tribuendum. Ma-irendique an una civitate , stoi
nifestum igitur est, Ius Gratia- sim ab eo quod exp*did doceatinum ab eo; quod novis ipfopos iactycinullum mihi.ώecimen aut tum est, toto genere materiaque m .plum vulere equinis' Cugaediisepare; ised: hoe viaia siuisque primum Amonii Permi nostii Dilactoribus inculcavit publicum , sicut inscriptum est, qui jus publicum discere , doce- viderem , primoque intuitu seq-
re cupit, temperandum esse ab his pum idus esse generalem , nonaturius sunt tradiar unis , arit τ' ad Romaniim V m , aut recens qui, colibeat omnia, pus docens, Imperium , aliamve Rempubliquid ex usu sit facere. Nam illa , cam , i adornatum,' animadverteis pergit, Dam habent artem specia- rem, non dubitabam. quin tunctim , Politicam, quam recte ita aliauando Pus publicum ad meum tractara observat 1 sot gustum doctrinamque de jure ubis vi alieni nihil; admisceati,cl vitatis puram synceramque repe- contra' quam , Adinus , . feceriti, rissem. Quomodo enim secus de apud auem 'haec Ars cum Puris no iviro exactae eruditionis S Judicii stri Arto confunditur , Nec tantumlmaximoque Iureconsulto praesu-Bodinus hujus confusionis errore merem, quam ut Ius a lario; ju- ductus fuit, sed sere quicquid estistitiam ab utilitate, separatim Politicorum hujus seculi, Althu- considerasset; praesertim , quia sus'. Besoldus, Arnificus,. ct qui-ssici visum ei fuerat, . non Politices,cunque in hoc stadio palmam quae-l sed Furis Pubita linscriptionem siverunt, ut vix reperias ex re- praeserre suo libello. Nunquam,
centioribus, praeter unum Lipsi-lsateori 9 3 exspectationem meam
imi qui meram politicam,' Αri-l minis simprovisus error flusit, stotelis exemplo, tradiderit; nisi i quam: cum in tractatu de vir egregius Ihamno' A ricus i Publici huiusmodi capitum prae-RHerus , praeceptor olim noster i scriptiones offenderem; Princeps A ntorati, desideratissimus, in i vitia fugiat, virtutes a lectatur.
sua polium Lipsio hae parte sit i inor ducenda ly quae. Rex Isis
324쪽
Bene curet insiduendos. Primogeni tus ne quid, vivo patre , inaniverum Rex tributa moderatὸ imponat. paucis consilia sua revelet: Adsentationi aures ne praebeat. Conflium titilesne mora exequatur. Qui majora obsequia mesam saepe gratia
excidunt. Quibuis nidias 'aves tenda belli: incommoda , at lue . id genus
alia pallim , iri quibus omnibus sententiis nihil juris , sed mera esse consilia & rhoniti', primo auditu intelligi ityn ' Nec hoc igitur exemplum i qim doctriha de jure Civitatis in Areis' sormam redacta suerit, citari potest. Exi re quidem scripta quae ad Di Publicum Uniuersale periment, sed uuae de toto Iure civitatis ablummis ad insmbs' i di s agant, fullum , inquam , 'ἀdete mihi
licuit. a 3 Nolo ineptus videri
nec inanis aurae captare gloriolam ; sed aut primus illam Artem eo modo composui, aut ita scripsi, quasi primus eam constitue rem. si quis vero ex ipsa rei evidentia , Grotiique magni auctoritate, necdum satis persuasus si, doctrinam de iure Civitatis apolitiel separandam ese; velim hunc secum reputare , in administratione Reipublicae duplici sere prudentia opus esse, quarum
i 3 Editum n per hoc titulo illustris
i altera Iuris, altera Facti sano sensit vocari potest. Prudentia Iuris docet Te, quid civitati singulisque in eivitate ordinibus ex reia gulis Iustitiae tribuendum sit e
Prudentia . moderatorem civitatis consilio instrust , quid in retenda Republiea paee belloquo
facio opus, quid ea: dentia Paris habet pro materia K- cultates hominibus competentes ad aliquid agendum vel haberi duci, quae sunt res ceriae ataue praeserites; Friti Prusentiatur circa res con oblis serumque suturos eventus. Fiuis
prudentiae Iuris est Iusti la; finis
alterius, utilitas; quarum rep νtiones in ebnsiliis homirium seni. per diversas, alij do eontrerias esse , ' docet aSuhdd- e, Hehtia. Saepe quando in utilit iis respectu conveniunt, de uris
ratione disteptatur, ut omni die . inter partes eveni e videmus; saepe etiam . cum de jure ech- sentiunt deliberantes I ' de ratio. nibus utilitatis discrepant. tranquam haec res tam clara sit, ut contradictionem recipiat nuriam. Juvat tamen adducere exemptuis.
quod discnihen illud Diti 1eeteblitatis non tam exhlicet amplius. quod necesse non est, qdam de- L et i cti.
325쪽
claret ae illustret. Apud I baodidem in libro tWrtio memoratun a cerrima contentio , quae fuit inter Cleonem . importunum illum demagogum, & Diodotum civem bonum atque prudentem. Mi -
, ab Albente Mus, in iligni eortim incom*ψdo, atque th stili Mimo , ad I x 'μπω lacissent , ii terum armis se, acti, adque deditionem fuerant compulsi. Deliberabant in concione An menses, i quid adversus Mediptios statueretur: Cuoi ivehet napnti oratione cupae ςrinline, trucidars, . ritus mitiora suadebat. Vicerat Cleon , dimissa concione , cum Pin
B - tu summa curii vehemeytiacgerunt. Uterque statuebat, poenam mort j Iure , scilicet jure
meruiserte, I bdeeli res , ut Innoxis cum nocentibus exstilo darentur, dubitatione juris careret, yerum de utilitate potissimum discrepabant di oratores eo quod
' cisti terrore guppilabit. Diodotu ' clementia id humanitate , rectius ini os io contineri sylas Impe- ..Hisque iubjectos adfirmabis : athyc quidem decidere non est hu- . ius iastituti. Sed Geon ita coa-
cludebat: τά τε δίκαια εἰς Miτυληναώς, 6 τοὶ ἄμα πονηγετε. Si mea conmila obsequamini. N aduersus Mityri lenaeos juste , pro vobis utiliter cynfuletis Diodotus vero post multam disputationem ita desinebat
Illa Gebhis ,sitia te utilitas nouinveniuntur in hoc poena exemplo. Atque ita haee res satis manife- , 'i fallor , usu veritatisque argvipent6 constat , scilicet, a te- . . quae tradunt iuris regulas, qua ue docem utilitatis rationes, 'penitus ush diversas Placet occupare duas obje'iones , .quae asversu , e s p rationem mov*ri pota vide' ust .st, quoqregimen', civitatis iucundiim. 1 ruris artem, regulasque isistitiae, non possit exigi, quia lac ab hominibus sun te auctoritatis irru
Plutarchum auctor est, eum circa
res privatas ct circa cives singulos summopere justum fuisse, v rum iu publicis multa fecisse pro ra-: ne satus Patriae συνης άδι. κίας , cmi scisscet crebia opus esset injustitiss. Plato etiam cum alibi, tum in epistola adpropim
326쪽
quos ct adfines. Dionis, assirmat lsbi t.coii sine de ii omnibus sui temporis civitatibus , qU -s s
male gubernentur. Nec hodiernis temporibus sanctiora esse Regum S Rerumpubi consilia docet ab- liinde experientia. ίχμὶ Medicini benioris dictum est , non posse lmundum re, cum patrenostra in lmanibus. Lipsius ipse, gravit Mitem licet Stoicam prae se serens, lalibi quidem se libenter audire scribit, qui verbis Giceronistant, rationem bono cor lis o tas I ηοrtalibus datam , in fraudem malitiamque conuerti; verum in civitate regenda negat e posse , quin fraudis mixturam admittat, uim ut ratibis certam Muret, hoc egit , ut tres gradus fraudis statueret: primum, quae haud longe a virtute abit malitiae rore 'eviter' adspersa; alterum quae .ab
eadςm v tiite longius deflectit, ct in assii .Fόasni' venit ; et num quae non a virtute hium, sed . a legibus etiam recedit, malitiae jam robustae ct persectae , Liam Iuadeo , banc tolero , Ulam joquit. Quicquid Seoo- aliqui velint, ad ue ve2m putat. esse Democriti dictum ; Heri l
, quin Principes injuste aliquando agant , 6 arxi υ οἰε ωσιν; tamets eximie honi sint, addit. Deploranda Principum conditio, si aliter rectam navem tenere nequeant, nisi prius jactura conscientiae facta , nec aliter commoda populorum gubernare possint ad salutem , utcunque boni & sancti, nisi mali.
Vae rore plus minus adspersit Nam id, credo, non contendenti ii dispensatores, quin illud aesternae veritatis dictum regnantes
etiam teneat , το μη καλον μού
e*υ κοιλον ς Quod semel injustum est, id nunquam siet honestum. deoque nobis religio est adsentiri, vel Democriti, vel Aristidi, vel. ei qui pietatem in corde, quam 'in lingua habere malebat. Platoni equidem non detrahimus fidem; omnes omnino civitates, ut olim, ita hodieque pravo minre gubernari: sed aliter nullo mindo Imperium haberi posse ; ne de sacris literis dicam, credo, non concedat, aut Marcus Antoninus , aut Alphon sus Sapiens, aut I.udovicus Sancti cognomen deptus; homines qui ad regnam dum non modo propositum jurstitiae immotum, cultumque doctrinae, sed & vim judicii , peritiamque regnandi praeelara copula junctas attulerunt. Quin etsi
327쪽
conoederemus, nullum regnum sine fraudis artibus aliquando exercendis haberi posse, nemo tamen eo venerit impudentiae, ut omnem iuris observantiam a civitatis administratione velit. remotam; Nobis autem ad Artem
Dus publici vindicandam, si non daretui ultr1, slisficeret, quod sine plerumque Juris egulae in
administranda civitate sunt obse vandae. De Lacedaemoniis minmotiae 'proditum es L, eos inter se, jurisque civilis ratione, exacta virtute iustitiaque suisse usus, sed adversus alios nullum jus cognovisse , nisi quo Sparta major & potentior evadere posset.
Quae philosephia lieet sagitiosa
tamen huic Arti nostrae, quae terminis cujusque civitatis continetur , suam relinquit integritatem. Altera objectio , quae adversus institutum separandi Ius civitatis a stica praesumi potest, in 'eo 'sistit; quod malo consilio ju.& utilitatis rationes dividi. mus ac in oppositas artes dispertimur. Id enim ad Machiadellici institutum accedere videtur,
3 ut Principem suum, utilia seorim docet ; cum e nunquam , a
Iuris S aequi rationibus dividen- da, . solaque bona, quae honesta existimanda sint; eamque comjunctionem melius exprimere ubdentur, qui juris & utilitatis rationes miscent exemplo Agrico lae, quem Tacitus, eruditum suisse narrat utilia honestis Ucere: quod stilicet. hi quoque radere videntur , qui politicam. juriaque publici rationes punoebden que volumine tradunt. Ad facilis responsio est, ex eo quod nos diversis libris de rationibus iuris S utilitatis agi 'volumus iminime sequi, dionibus sestre re daque Uublicii eram, qui separandas esse, nisi quis pi
tet, Ethica & Oeconomica praecepta in eodem patrelamitas non debere concurrere propterea,
quod philosephi de illis aliis in
alio systemate traf t. rea . qitanquam Ita ab utilitate non potest ita separari , ut tu pia, quia sint utilia , facere liceat ; sine dubio tamen 'hil quae justa sunt : omittere quidem licet ob rationes utilitatis: idemque sere in 'omnibus de iure &aequo controVersiis ejus quod evpedit rationes seorsim considerandae , minimeque inter se comsundendae sunt; cujus rei modo evidens exemplum' in disputatione Seonis &'Diodoti: referen-
328쪽
te Thue3dide. habuimus. Atque lhaeci, Ornarsimi Fumnes, arbi- ltror suffcere , quo vobis persua-ldeatur , Artem Iuris publici se parandam esse a Politica, apte- hac una utramque distiplina m. luam fuisse comprehendi , ct hahe suise , quod Proceres , constituta jam dudum 'litices prosessione , juxta reliquam philosophiam, de Iure civitatis proprio
narte docendo cogitare non potu
runt , quod erat propositum huius orationis. Utinam teque jam Vobis persuadere possem, debere Vos animum inducere , non modo Iu- reconsulit, sed etiam Theologi , ct quibuscunque salus Reipubl. ad animum pertinet, ut hanc Ar- tem , cujus adhuc plane expertes, esse videmini, sedulo dis- Catis. Poteram Vobis multa de: utilitate ,' iucunditate , facilitate hujus scientiae poponere, sed tempus monet esse nerorandum. Credo , vos ipsos facile existimaturos, cum nihil magis intersit humanae societatis , quam statum civitatis bene se habere , hanc
artem esse non modo perutilem,
sed S necessariam. Iucunditas vero quae major esse pollet, quam in eo studio, quod in media luce
l historiae copiaque omnis generisi exemplorum versatur 7 Nec aut dio qui dicant ; satis negotii no-l bis est in iis artibus, queis Vota parentum sortunaque nostra nos addixerunt, ut nihil opus sit no- . vo studio , quo carere no&yosse credimus inde, quod adnue
incognitum fuit. Scilicet igno. tum fuit; ita ut a politica paratum est, scut inde separari debet ; haud aliter ; olim confuse ac ita dissicilius docebatur. Nune eam viam institimus, ut faciliorem ejus intellectum promittere vobis atque praestare possimus. Quanquam per se nullius scientiae quam hujus , sacilitas
major esse potest , de qua fide mea iubere pollicerique possum , non modo Iuris studiosos, sed Somcts aliarum artium Auditores, nullo negotio quae a nobis in hoc genere explicabuntur, esse percepturos. Quapropter accingite
vos , Ornati mi Duener, tantumque studiis gravioribus subtrahite temporis, quantum opus erit ad accipiendam eius Artis institutionem , qua nulla majori utilitate , jucunditate , sacilitate, vobis commendari potest.
329쪽
. Qua respondetur ad objectiones, quae movitatur advessus
institutum, oratione II. commendatum '
quam habuimus ante pyι- am Juris Romani cum moribus seculi Collatio- esse, qui institutum pluribus verbis a nobis ideo commendatum , ut in cursu studiorum vobis instar cynosurae esset, non satis probarent, nec ad Veram proficiendi legem pertinere contenderent. Non ditanulavimus etiam, habere non ipses quae non tam adversus consilium nostrum, quam juxta & circa illud. commonefacta ct observata cuperemus. De his , praesenti oratione vobiscum, Omatissimi δε- veneI , agere constituimus, haud alio ordine . quam oratio , de qua loquimur, nobis seppedit,bit. Nec enim . . committere de- bemus . ut consilium cujus ipsi nos tulimus Auctores, scrupulis S dissicultatibus impeditum re- liuquamus. Primo omnium. er -
o Sup in Orat. II. p. 64. seqq.
do sore, qui dicent, se expectasse , ut eximia quaedam disciplinae praecepta , quibus in int,ma Iuris adyta pervenirent, e ponerem S commendarem: Nunc autem quid hoc est aliud a te su gestum , quam quod omni die traditur S inculcatum in Academiis Τ Nonne Parathia iam ' olim plurima sunt in lucem data, n6,
thodusque docendi, ut Instit tiones in Pandectae ordine Iustinianeo iustitutouue 'pantilla riexplicentur, Quid igitur sibi voluit hic apparatus oratiόhis, qua nescio quid inusitati 'arcanique romittere videbaris p Saepe mb
venes, ut adolescentes studiosi me privatim adirent, seque in amicitiam interiorcm peterent asmitti , haud alia gratia, quaesut peculiarem viam secretamque me dum sibi panderem atque
330쪽
monstrarem, per quam celerius -que felicius eruditionis iter conficere possent. Respondere solitus sum : mazimum quod illis suggerere possem arcanum esse,
laborem indefessum in ea via, quam publice illis praeirem; purarent se accurate, priusquam in collegium venirent ,' ibique auscultarent attente, notarent quod non lectum prius audirent; cuncta repeterent cum sontibus ,mandarentque memoriae, rursus os ferrent se examini sequente collegio , proponerent selvendum quod non intelligerent; hoc agerent, ut tTrocinium suum paucis onerarent Praeceptis , attamen universae artis, cademque validissime sua facerent, ct in camsas sontesque rerum ubique penetrarent ; in tempore dictum iri, quam id sine ambagibus opti. me brevissimeque seri posset. Alia si quis arcana vel compendia
polliceretur, verendum erie, ne non saceret idem , quod circum- soranei remediorum nundinatores, qui miracula aegris promittentes ingenti pretio nihil quam ludibrium S paenitentiam venderent. Idem prorsus evenire Iuris studiosis, qui sese intra pau-
cos menses Iuris doctores perficiendos traderent magnificis proemistaribus, quorum pudenda e empla semper erunt qui execrabuntur, semper etiam qui sequentur. Non est igitur quod vobis displiceat, optimi Iuvenes, meum eonsilium a sapore publico non esse alienum ; etsi tamen disciplinae metu dictum vetus heicquoque observatum, τά κρινα GM-νως, commune institutum nova ratione cultum & exercitum reperietis. Nec vero tamen ita
vulgatum id est, quod proposuimus, ut non multi se prodant, a quibus improbetur ct reprehendatur. Sunt enim qui mirifico contradicendi studio cuncta diseiplinarum se compendia , tamquam mera dinendia studioserum, contemnunt iisque distiadent. nec sine magnis, ut videtur, rationibus ut ita sentiant induci videntur ; imprimis respectu Iuris studiosistum S eiusmodi compendiorum , quale nos commendavimus: Nam quia necesse est ea scribi strio brevi atque concise , seri non potest , quin eorum , qui talibus adsuescunt, ingenium Oc oratio sterilitatem , ct nescio