장음표시 사용
311쪽
tur. sed me offendit in illo nescio quae nimia & quasi stagnans simplicitas , nihil intus habens quod enucleare, nihil in quo pedem figere possis, nihilque pen,
tus ad intellectum juris contrinversi suppeditans. Hae simile que cauta respectu horum aliorumve scriptorum occasionem dederunt Antecessoribus, quos ego adolescens audivi , ut nullum in reι veritate sequerentur Auctorem , sed ipsi de se parativa vel explicando . vel examinando Iraderent Auditoribus , utcunque se hune illum secuturos adfirmurent. Unum etiam ex illis memini hominem clarum , & dex- ω itate tractandi ingenia mira
commento apud Studioses, quorum alii petierant, ut Mesenbecium, alii'ut Treviterum, vel Parium , alii rursus ut risum , Vel Sctitanum ad argumentum collegii deligeret , denique alii ut praecipuas leges interpretaretur, singulis liberaliter promittebat , singulorum proposita laudabat;
modo tractabat; haud dissimilis cauponi cuidam in civitate hujus Provinciae celebri, apud quem nobilesRustici saepe commessabantur, alius vinum Burdigalense , alius Cognaeense, aut Frontigniacum, rursus alii Lagonicum , vel etiam Rhenanum, aut sellanum flagitare; Ille nulli non respondebat , esse copiam sibi, mox habituros, ct omnibus ex eodem dolio , quod unicum hae bebat, eundem liquorem tot no minibus audacter insignitum pro mebat. Sed Antecessor ille non absurde iconsulebat adolescent, bus, qui per se nunquam convinnire potuissent de modo rei po nendo, cujus erant inexperti. Caeterum oblivisti non debeo seMaelii nostri, cujus ad Pande-etas commentarios in usum i do. mesticae institutionis aliquoties Studiosis ita rogantibus , adhibui, & libenter, quia praeeey-ris mei sentenuas valido posside.
bam magnoque commodo reputabam , si in primis disciplinae
fundamentis acquiescere, anumumque statim ad altiora comferre lieuisset. Sed quominus tantum bonum adipisci potuerim causa evidente factum est, quia non visum scit 'rem viro M.tem integram uno nexu coriumctam tradere , sed quaestiones praecipuas separatis deduction, bus illustrare, mixtis aliquando desin
s Intelli aere videtur Frid. Eoc timannirm , de quo plura iuri μά
312쪽
definitionibus a partitionibus,
minime trimen olrmibus, nec illis quidem ita, ut plane penitusque intelligi possent. Reliqua
tanquam faciliora costau S ali. unde petenda praeteriit, quae in familiari institutione nullo modo praeteriri possunt; nec adeo ille scripsit hoc animi proposito, ut suis libris in hunc modum utere mur, quemadmodum in ipsa ex- 'ercitationum suarum inscriptionentis indicavit, cum dixit, eas in praecipvis cognitaque maxime necessariis difficultatius commentarii uice juncturas. Sed jam vestrum ali- l quem audire videor interrogan- luem , nu id Tu, ssiduis ut l Meimiis scriptoribus, autumas te con- Upe bomistin oculos , invenit erasionem, lusin in Pandectis fami
liariter explicandis tuto sequi s probare possimus t Imo vero, Absit a
me, ut Auctores modo a me recensos aspernanter habere videar homines meriti gloriaeque plenos, ieo solo quod eorum scripta parum ad usum domesticae Institu. tionis pro more seculi captuque iuventutis nostrae accommodata
putem ; quin imo scitote, me non sore dissicilem, si qui vestrum aliquem istorum privatis interpretationibus illustrari , seque ad eorum ductum erudiri cupianti caeterum , de me sine
haesitatione r spondeo , me nouese tam ineptum , ut nesciam aliis
plura forsisan in meis displicitura , quam ego in scriptis aliorum hujus generis desiderem : sed hoc facile obtinebo, fuisse in potestate mea, conscribere librum . in quo desectus , quos in aliis observaveram, commode supplerem ac emendarem , ct quos ad meum gustum animique sententiam paulatim conformarem. EnimvEro non cupio promptior acutiorque videri, quam natura me fecerit, ct ars longusque labor persecerit. Nam utcumque positiones hae, quas in manibus habetis, vis deantur esse tenues ct simplices. uti sunt, ac ut essent L me I boratum est, ingenue tammen s teor , eas ita primo conatu non
esstixisse de manibus meis. Cumi peri sum esset fluctuationis circa Collegia Pandectarum, rogantibus studiosis die lavi ad calamum αἴ-μ μαῖα, summasque singulorum capitum per omnes quinquaginta
libros ; quod accidit anno seculi sexagesimo sexto. quadriennio post, eadem illa recognovi aliisque studiosis denuo dictavi, at que deinceps usi sunt illis audi
tores mei, donec eas ante quadriennium rursus emendatas aere
pographico dedi excudendas, sed absque meo nomine sectimum
313쪽
titulo confractarum. Postremo positiones Institutionum totas , prioribus inductis, novas scripsi, aliquanto verbis quam prius paucioribus, sed rebus sertiliores. . Quae ad Digesta pertinent, ea non omnino sed longe majorem partem novo stylo rebvssue sub- . Inde novis auxi ct ornavi; in reliquis materiam serui, sectamque in membra redegi, minora quam sum rant , distinctionis S facilitatis causa. Nunc adeo persuasum mihi est, eas ita comparatas esse, ut studiosi adolescentes, ace dente vivae vocis ministerio, sim ceram S integram Iuris Romani notitiam moribus seculi adtemperatam, quam minima fas sit mo.
lestia, colligere possint. Miuuendo discendi taedio dicendum
adhuc est, instituisse me rem unam in Pandectis, quam a nem, ne recordor esse observatam. Ca
nia rursus occurrere novistis Oin
nes ψ haec aut odiose repetenda iisdem versibus, aut alia methodo iterum inculcanda erant, quod utrumque & explicanti S audiemtibus iiive taediosumque esse animadverteram. Scripsi igitur sanmasInstitutionum plenius quam alioqui facturus eram , non tamen prolixius quam aliis in pari compendio faciendum videretur;
s In Pandectis ubi ad titulosi tis parallelira ventum est, remit in Lectorem ad Institus es, mia tantum reperiet, quantum adparatillarem Digestorum notitiam sit necessarium. Putavi adole
centibus, qui longum illud iteri quinquaginta voluminum ingre-j diuntnr, alatio sore, si quandoque in itinere vasto loca reperbrent, in quibus respirare siceret&jucunda repetitione eorum qu
pridem tenebant, id utere: tae
dium, quod via es librisum purit inexpertis. idcirco illa talibus materiis, nihil in Diosis, nisi pauca subinde singulam posuimus; caeterum, ita servamus, ut
cum ad ejusinocti titulos ordono ptat duadi , raminando rectis is eadem quae in parte priore collocata sinit; atque ita consequi. mur, ut qui Pandectarim habet Collegium, simul eademque opera persectό repetat Institu τα- .
qua re nihil ad selidum discendi
prosectum emacius esse potest. satis diu multumque delibro, cujus ductum in privata eruditio ne sequemur, locuti sumus; sed cuia positiones istae, sicut demomuravimus, aeque ad disputandum atque ad explicandum sunt compositae, & hoc genus exercita tionum studioso juris inprimis ne,
cessarium est, decrevi si ilis
314쪽
hebdomadibus copiam sacere disputationi3 privatae , tempore modoque , ubi ad rem ventum erit, constituendo, & habemus antiqua specimina experimento comprobata, quae non pessimum hujus rei exemplum denuo praebere poterunt. Est adhuc aliud institutum nunquam alias a me exercitum , sed ex quo non minimum utilitatis jucunditatisque mihi vobisque polliceor: Congressus erit, ac ita appellabitur, atque hic etiam actus singulis septimanis idoneo xempore celebrabitur , & quidem hac gratia, ut ritores tum potissimum S ex prolata, cum id alioqui semper liceat, rupulos, atque disseultates , quas inter studenduid col. legerint , quaeque meditantibus plerumque subnascuntur, proponant, easque nos, si poterimus, incontinenti expediemus ; si res altiorem requiret indaginem, utemur privilegio Dracon ultorum. quos non cogi ex rempore respon-ὼre , a mnoribus nostris accepimus , atque responsum selu.tionemque in sequentem confressum sine fraude videlicet rejicie reus. si parum aut nihil erit, quod
proponatur . non patiemur tumen congressum inutiliter labi, sed amoeniora quaedam ad Juris publici rationes maxime spectam
tia proponemus , ct vel more colloquii. vel oratione continua pertractabimus. His exercitiis per triennium sedulo continuatis; modo adseratur ingenium, prae
nitatis artibus haud plane incul. tum , i confido Auditores eo perventuros , ut si res eorum ita se, rant, colophonem studiis suis lio. noratum imponere queant. Nam
duobus Institutionum totidemque Pandectarum auditionibus hoc ii, diunt prius confici S absolvi potest; brevius spatium temporis aegre sufficeret, longius hausquaquam improbandum ; quia praecipuum doctrinae legalis robur in eo consistit, ut generalis Juris praecepta non modo clarect distincto sed etiam valide fidimiterque memoriae imprimantur, ut nunquam deficere, nunquam
obliterari γssint, cujusmodi hubitum n miisi crebro usu necne 'petitione comparari possct mamfestinii est. Hactenus de primo S iaciliore studii nostri parte; quid in altiore illo stadio, quod
pauci ingrediuntur, agendum PDtiendumque sit, hoc tempore non potest, alia occasione commodius edisseretur. Quid etiam comtra hanc institutionem quam e posuimus, objici possit ac soleat, quid circa eam ampliur observam '
315쪽
dum sit, proxima, ut dixi, eXer- eitatione Iussimanea praelabimur. Vos O tw- ymenis, compurate vos alacriter ad eam Iuris semitam, quae est optima, calcandam, ac utimini opportunitate commodi vestri, quo in hae Mademia, si usquam tibi, multo amplissimoque ad proficiendum
abundatis.' Cogitate, quamlibet corruptis temporibus virtuti tamen doctrinaeque paulo eminentiori, utcunque fautoribus etiamae amicis destitutae constare suum pretium. seculoque id extorque. ri, ut dotes quibus carere non
potest, uigente licet ambitu, ad-
hue agnoscere S honorare coguturi Mitto dicere , quod nec hodie desunt generosi Proceres, qui virtuti doctrinaeque pretium ualuere honoremque habere non dedignentur. Audite igitur Imstinianum non frustra nodieque vos adhortantem; summa, inquit , ope S alacri studio basce Limges nostras accipise, vosmes ipserse eruditos senile , ut spes vos pulcherrima foveat, toto legitimo προ re perfecto, misse etiam Rempublicam in partibus vobis credendis adue uario gubemari. aliamve fortunam mer tis vestris partem com fidite feliciter vobis eventuram.
316쪽
Qua disseritur: Bamobrem Ius Publicum uim in Academia nos Irofessione publied non sit honorasum imbita domi ipsius , ante Wimam Collationem Doctrinae
non immerito Ve-lpraesentem , inque sutumm. 6.nusmus Poeta , hombiblivionem retulerunt. Plus satist mnibus Eruditis praece-ilibrorum in mundo esse jam v perit, ut si quid pubibitus est querela, sapimaterque mulci juris sacere vellent, id nonum ti in animum induxere, satis esse premerent in annum . plurimis in gloriae in testimonio conscientiae;
utramque partem exemplis hoc verum tamen, qui in Academiis S ante actis seculis egregie ap-idocendi munus obeunt, velint probatum est. Nam quibus id nolint, scribendi consuetudine ab- monitum altius animo insedit,iripiuntur; quia vulgus hominum horum scripta , non modo ret, domi forisque ita rationis ineunt; tem suam, verum S posteritatis ex qud Acade ἁ nihil librorum in judicium ferre potuerunt, qui ve- lucem Orbis Herari prodis, eam essero crudas cogitationes ausi sunt obscuram imobilem. Proinde in publicum protrudere, merce- non est integrum nobis uti tamdem temeritatis contemptum valida philosithia ,--uta
317쪽
communia. famae magno animo*ernantes nosque virtute ac eruditione , si qua nobis adsit invo ventes, domi delitescamus. Plane fieri non potest, quin audendum sit aliquid & vel scenae se viendum , vel opera dadda , ut nonnihil in publicum utile tuis laboribus emesas, sive τῶ κοινακαινων, vetera noviter , vel etiam
novi quid Iine odio vetustatis producere posses. In utroque genere jam extant conatus nostri spe. innina ; nam a FInstitutiones S
ammutatam Juris disciplinam peculiari modo expressimus. , D, gressionibusque S Observationbbus illustravimus. i dater nova quae sine praejudicio antiquitatis instituimus, non modo Iuris BD sei institutionem colloco ; sed etiam commentarios da Dre Cis, talis , ratione, cujus mox pluri bus verbis fidem vobis facers co- nabor. 6 Commentarios appellavi optimo jure, si quis unquam libellus hoc nomine designatus fuit , quia levi opera, sicut prima cogitatione venerant in con- speetum, e calamo Muxerunt. Nunquam alias eveneraL, ut theses ad disputandum propositas ita continuo in librum exire permit terem ;. sed usus sum alias semper beneficio occasionis, quam liberalitas ordinum in hac Academi1 scripturientibus suppeditat ut meditationes suas Primo in cha tam conjicere, publicis tTpis excudere, ventilandas exponere, hominumque judicia super illis experiri, atque deinceps examinata, digesta, recoela publici juris facere liceat. Id in hoc commentariolo non tulit desiderium S ardor Studiosorum, per quos factum est, ut inconditum rudi, moetum forma. 4 ri typis mandatum institutioni juventutis paterer accommodari. Iam tum hanc causam festinationis publico prae me tuli, constituique me deinceps, repetitam praelectionem tractatumque , cui aliqua inesset reverentia posteritatis, adornaturum. Eo nunc vota mea
tendebant , postquam Illustres Patriae ordines juxta Civile Pus &F imum etiam Publicum a me .ripto elaborari illustrarique voluerunt. Annus nunc labitur duodecimus, ex quo Nobilissimi Proceres Iuris Publici prosessionem mihi primum decreverunt , Squidem primo in hac Academia, inde postquam felicibus auspiciis condita fuit a majoribus. Non
318쪽
omes in mentem mihi venit dubitare, qilamobrem Illustres Ordines Acadmiaeqiue Curatores, jam olim non instituerint alicui mandare provinciam Iuris Parii in Academia sua docendi, cum ejus facultatis ubique non immerito summa ratio apud Magnates habeatur. Inprimis quia videbam nostros laudabili ambitione numquam esse passos ullam vel sacrae vel civilis doctrinae partem carere suis in hoc bonae mentis emporio , ut ita loquar, Institoribus, neque sumptibus hac gratia parcendum existimasse, ni alios potius seperare quam cedere in animum induxisse videantur. Quum hac de re cum amicis familiariter aliquando agerem, fuit, qui sic arbitraretur ; Conditores Tutoresque Academiae hoc mindo rationem putasse,' Cum prima
Iuris divisio si in publicum S in
privatum , non fuisse dubitandum , quin Iuris professione constituta, non utique privatam jus solummodo sed etiam publicum eodem ossicio contineretur, ideoque non modo superfluum, sed etiam ineptum viris sapientibus videri debuerat, si, ordinatis universae Artis Antecesseribus, Publici Iuris professio adhuc dei
r) In muris perieulum hujus rei fecit: D. Butaei velimn Iurier. Histor.
deraretur. Non potuit liaec ratio , utcunque primo auditu valida S irrefragabilis , quaerenti hac de re satisfacere. Primo enim satis constat, 'siniamin idcirco divisionem Iuris in publicum S privatum primo omnium loco posuisse, ut occasionem haberet, publicam mox a tergo relinquendi, parumque aut nihil de eo in suis libris collocasse; quemadmodum certe in Institutionibus altum ejus silentium, in caeteris
libris tam rara mentio occurrit,
ut studio illud omisisse manifestus fit Imperator. Adeo ut Juris Romani Prosesbres non habeant facultatem , hanc partem disciplinae suae, ex libris Iustinianeis tradendi; aliunde autem ex historiis S Romanarum antiquitatum monumentis eam indagare S explicare, limites professionis eorum egrederetur. 7 Quin etsi Romanis Imperatoribus instrututum fuisset, Ius publicum perinde ac privatum persequi, non
existimo tamen, nostrates dominos , pro ea , quae in omnibus eorum consiliis elucet, prudentia fuisse judicaturos, illud Ius
pubicum veteris Imperii Romani his temporibus pro parte Iuridicae professionis esse accipien-
tipio Gentilis, silustri consilin
319쪽
dum. Nam Antecesibres gravi Gsinae Artis illius non ea gratia constituuntur , ut historiam Antiquae Reipublicae, ordinisque ju dicialis , qui suit apud Romanos, exponant ; sed ut excolant juventutem in spem Patriae succrescentem disciplina legum, quae his etiam seculis suum usum retineat, quaeque civium actiones S patri monia hodieque tueri S gubernare possit. Non nescimu3, perfectum Jure consultum , tam jus quod in ipsis rerum obtineat argumentis , quam quod desuetudine inumbratum est, scire oportere , quatenus altera pars sine alterius notitia plene accurateque intelligi nequiti ac ita cum Iure privato Iumniani comparatum esse videmus. At si totum Jus latinum, vel potior ejus pars, moribus nostris attritum esset, cui bono tanti sumptus tantique labores ei discendo docendoque impenderentur 7 credo , quemadmodum Caesar FZavius jura suo vetustiora nominat antiquas fabulas 8) ita nostri quoque soli seculique homines universam Iust, niani scientiam ut fabulosam reiicerent, nedum tanto cultu pro
querentur. Atqui cum Iure publico Romanorum ita se res habet; sepultum id est eum imRepublica Imperioque Romano :proinde notitia illius ad histor, cam potius quam Iuridicam inst, tutionem pertinere videtur; & si corpus ejus Artis desideres, id tibi Sigonius libris de Iure civium Romanorum , Italia , atque Provim clarum , Iureconsulto quidem mi uime spernendis , sed in schola Iuridica ex prosesse non tractam dis, exhibebit. Habemus igitur rationem existimandi, Praestides Academiae nostrae, hanc causam non habuisse, quod Ius Publicum Prosessione jam olim non hon raverunt, quando non modo in Patria nostra, sed S ipso, quodetiet um dicitur, Romano Imperio , Germania, inquam, comstitutio Armaque veteris Roma penitus abolita & extincta cernitur. Sed nihil est tamen cel brius , quam Iuris Publici doetisna per Germaniam , ubi non deinsunt egregia scripta hominum maximorum de hae Arte luci data, quae ct in Academiis ubique noni minore studio quam Iuris privati
disciplina colitur , omnibusque exercitiis in reliquis doctrinae partibus usitatis frequentatur. Vbdelicet, non de statu priscae Ro-l manorum Reipubl. sed de consti-
320쪽
tutione praesentis Germanorum Regni, Imperiique Romani, agunt scriptores illi , qui hoe & superiori seculo de Iure Publico ingenti numero scripserant. Re-ni , inquam, & Imperii distin te; sed de regno potissimum , quod ambitu principis Europa populi, Gmnania, continetur: nam Imperii Romani extra illud regnum tam exiguae sunt reliquiae, ut magis in praeterisionibus, liceat
ita loqui , quam in nossessionibus
consistere videatur. 92 Haud immerito aliquis miretur, quamobrem id ita factum sit, ut ex omnibus hodierni Mundi Imp 'riis dom ina Iuris publici apud stlos Germanos in Artem distiplinae magnam ct notabilem evaserit; cum alibi Gentium nihil in-
primis hujus generis, quam satis tenues Rerumpublicarum descriptiones ordinumque historiae reperiantur. Quanquam Caesareae dignitatis & nobilitas Gentis mereatur, ut ejus Regimen prae caeteris populis noscutur , existimo tamen , effusam illam Iuris publici Romano-Germanici licentiam inde ortam esse, uod nullius principis Verecunia , vel intercessione , nec enim monarchia, vel Aristocratia sed πολυκοιρονiη est in Germania retardati sunt scriptores ,
quominus omnia imperandi arcana , quae ad Summam Imperii pertinent , aperto velo , publicatum expositumque irent, quod alibi susipicaces regnantium animos offendere posset; Io quem-
aeiae. legitimos timerii in Occiderite successores fuisse , probatum nuper ivimus in Dissert. ae Romano Germanorum Imperio, ' Neque adeo veteris reliquias Imperii nudis prsetensionibus contineri, sormula regni Longobardici cum maxime evincit: Salvis Imperatori A Imperio, aetate etiam nostra, Vasallagiis, regalibus, tributis. judiciis, ex curionibus . investitutis cum antiquis tum novis, &e. Neque incerta magis eorundem supremae advolatiae in Ecclesiam & Papam Romanum jura. n Formam cuiusque Reipublicae ex legibus fundamentalibus arcessendam esse inter os rerum conssat. Regnunti itaque Germaniae integrum si spedietur. limitatae sp ciem monarchiae reseret; Ordines vero inter se socii videbuntur, communi foedere unum in corpus coaliti; intuitu extirorum denique , sngulos ordinum totidem supre- moa Principatus obtinere dices, salvo tamen imperii vhicu'o, tum civili, tum lauda- Ii, qua de re ruris Gomanorum Publici auctores varie multumque disputant, sitquestis interpretes PMendorsit ad cap. V. π UL Monetam bani, & gemino tractatu Henniges. de furima Imperatoris AotestMe. ro) Recte Plinius minor, lib. VIII, epist. 34. de oppressa Domitiani tyrannide patriae libertate, , inquit, temporum servitus, ut atratum optimarum arIlum,