장음표시 사용
301쪽
vocationis Academicae, quam accepturus essem, ad ordinarios ritus comparari, nec posse me, salvo honore provinciae, de Senatore tam Illusi is Curiae titulum adsciscere dignitatis , honestissimum quidem illum, S cujus me
neutiquam paeniteret, attamen aures hominum minus implentem reputatione honoris, quam lacerat illud munus, quod e Tuis manibus acceperam. Ita nihil maximum, minimum, Iudicii Tui curam fugit, qua omni die bene mereris de Republica, bene de Eedlesia, bene de Academia studiisque liberalibus. Perge ita tibi conciliare , tibi pignorare corda civium , in iisque regnare non impotentibus dominandi arcanis,
verum sceptro amoris. quem adspectu & alloquio, quem virtute tua essicacissime omnibus inspiras. Sie Tibi Rex Regum suecessus ubique glorioses, fortunamque meritis parem, id est, augustam largiatur.
ctatissimi Proceres ingentis beneficii debitor sum, quod huic actioni, quae sub auspiciis vestris dedit auspicium iunctioni, quam Patriae patres honorifice mihi imposuerunt , interesse voluistis. Spem mihi vultu, oculis. ct fronte laeta praebetis, fore ut impo-
sterum optima quaeque de favore vestro concipere, mihique polliceri possim. Sic benignitas, sic humanitas, qua me, qua omnes bonis artibus deditos excipitis , eonfidere jubent. Bene, precor, res vestras, bene Rempublicam gerite , gloriamque propagate . qua modo FRISIAM accurato sapientique regimine vicinis in vi. dendam posuistis, atque tuemini. Vos etiam, Ampsiissimi Senatores, accipite grati addictique animi testationem, ob honorem hujus diei; vos estis . quibus peculiariter haec mea subjicio atque commendo : Subicio , quatenus
censura vestra erit regula, secundum quam mei conatus, qui quidem huius generis erunt, Prolpe re vel secus evenient: Commendo ut favore vestro, quae opportune a me dicta, scripta, videbuntur, sublevare; quae secus, ignoscere, benevolentiaque vestra animare me velitis, ad ea quae pro communibus studiis voce calamoque conserre satagam.
Vos Celeberremi Dni Professores,
quibus ante triennium amanter valedixi, jam laetus iterum saluisto. maximam atque suauissimam vitae meae partem Vobiscum tram
segi; quod reliquum divina bonitas largietur id iisdem vobiscum studiis ac institutis spero trans, ctum
302쪽
ctum iri. Nec mea vobis officia ribus opus suerit, non it ore Pro. de sutura spondeo, nec minus ego ceribus domesticae e cctionis co-
mihi de ainicita jucundaque con- piam, si quis vestrum ad antiqua suetudine vestra pollicuor , ct ha- studia, meo exemplo, redire inbemus utrique rationem mutuae animam induxerit. Denique in hac parte fiduciae. hoc serio triumpho , quod tot i, Jam vobis Consultissimi, Doctis- lesque viri omnes e nostra disci-simique Viri, qui cullertationibus plina, quod licet audiat Invidia, vestris erudire nos & exercere prodierunt.
voluistis , formamoue S decus Denique, vobis Nobilissimi huic actioni addidistis, non tam quid dicam aut quid non officii vestri honore gratias ago, dicam p praestat, opinor hac hora
quam habeo S amplius habere tacere, quam pauca loqui. Con- volo ; sicut animi dicitur ingenui dico vobis diem xxvi. hujus men- esse, cui π ultum debeas, huic sis, horam primam pomeridi, plus debere velle; respicere me nam, qua collationem Iuris Ro- ad secuturas exercitationes men- mani cum moribus seculi primam struas , quas habere constitui- hoc eodum loco instituemus: a, mus , intelligitis. Auguror ani- que tum consilii nostri copiam,mo, si porro hisce studiorum di- quo studiis vestris, si commodum pessionibus incubueritis, at me erit, utamini, explicabimus. an tempore Academiae Anteceuo-
303쪽
cum moribus seculi Collationem
a. d. V. kal. Maj. cId Idc LXXXII.
exponit, quibus rebus otium syum apud Academiamst occupatu ur. Uanquam in prima δε-ris trisci cum Romano Iollatione, quae functi ni publicae, a Ρroceribus honorifice mihi delatae , nuper auspicium dedit, de ratione 1ludiorum, deque meis institutis,
quod tum videretur, abunde Ue ba feci; condicere tamen vobis
hanc horam memini , Iuvenes ornati'ssimi, qua pluribus dictis consilii mei copiam vobis facerem , animique propositum ex Plicarem, qua ratione potissimum studiis vestris opitulari me posse censerem. Et si enim publico decreto nil mihi constitutum sit, quam ut scribendo pris publici pr vatique doctrinam illustrare satagam, vobisque aditum apud me domeficum
praebeam , quando tamen verba Procerum consideratius expendo,
ut illos aditus ita regam, sicut ut litati vestrae , gloriaeqlιe Academiae potissi num convenire visum fuerit, non possum inducere In animum, quin ita faciendum sit, ut rationes ineam , quibus opera mea vobis ad summam doctrinae consequendam prodesse queat. Princeps Gubernator, Academiaeque Curator Magnificentissimus, a ctor fuit ordinibus, ut cum e Senatu Supremo exiissem, denuo
304쪽
me Aeademiae suae vindicarent, sed observato Senatoriae Dignitatis honore; Propositumque fuit, ut Honoram Proseisseris titulo me condecorarent. Quominus id ita decreto prosequerentur, non disfiteor a me ipso sui se procuratum: Existimabam enim ejusmodi distinctionem plus invidiae mihi cumulaturam esse, quam mediocritati meae expediret; propter onus enorme comparationis, quae ab exemplis maximorum hominum Scaligeri, atque Salmasi, si qui hac appellatione dignitatis soli in Belgio noscuntur, mihi
imputata latent. Nam cum eam nulla parte explere me posse sentirem, committere nolebam, ut similitudine tituli tantorum nominum aemulationi ingessise me videret. Praeterea sic cogitabam; Illos Heroas nihil aliud praestitis. se, quam ut praesentia sua GP dunensem in Batris Scholam illustrarent, famaque nominis sui plus venerationis Academiae conciliarent ; caeterum Institutionis publicae privataeve copiam Iuventuti nullo modo faciebant. mihi vero sic erat consilium ; non respuere vim laboremque docendi, sed in appellatione muneris obsequi
judicio Procerum , qui ut clarissimo Professsorum Collegio inserendum me non putabant; ita pro interpretatione honoris suiscere memoriam dignitatis , qua d stinctus eram, iudicabant. Nec hujus quidem formae exemplum satis illustre deerat.Johannes Freins-hmius, et) quem mi Pergam ab
Electore Palatino vocatum noveram , atque cognoveram, sine titulo Prosessoris, at intra privatos parietes quotidie docentem, sicut ipsemet ejus institutione domestica usum ne recordabar; In publicis interim, ut Confliarius Regius , ct sede proximus h Rectore Magnifico honorabatur. Existim,vi, me salvo decore hujus instituti, ad ejus viri sine dubio magni imitationem meas vias dirigere posse. Quare jam, remoto
volo, non erubescam profiteri, Iuvenes Omatissimi, me juxta viros Clarissimos Antecessores vestros, omni studio animique conventione privatim operam daturum, ut
in Stadio Iuris decurrendo singuli feliciter optatam metam adipiscamini. Iam quia plurimum interest, qua vii proficiscaris ad iter tuum prosperὰ absolvendum; siquidem plures sunt, quae ad
Huic tamen posteriori Prosφον is titulum, ne Honorarii quidem publice datim iume, negat in Eius Vita Ant. Clementius par XLII. Vid. Henniug. Wmen, --δε MI. Memor. Prius p. - - 36Q. seqq.
305쪽
Themidos sacrarium ducunt, Inonstrabo vobis eam viam, qua ct ipse potimimum Incem, qua
lue multos antehac egregios viros haud paenitendo successu pe duxi. Non perreptabo vobiscum
gyros aut ambages, nec etiam calles angustos compendiarium iter at periculosum promittentes; sed via communi regiaque pro cedam. Atque adeo, ne per aenigmata de re, quam simpliciter evidenterque vobis explicare debeo, loquar, existimo, Ddenes , attente considerandum esse, quam
rem agamus S quem finem ego vosque nobis propositum habeamus. Non potest autem fieri, ut errem, si dixero, summam desiderii vestri mei quo voti in eo consistere, ut aliquando fiatis Juriconsulti. proinde sciamus oportet, quid hoc sit, esse Iureconsultum. Non opus heic erit ULFiani egregii magniloquentia, qui dicet, eum esse Themidos sacerdo
phiae profesorem: vox ipsa solo audito suggeret ejus officium; qui
de jure confultus, inquam, respon- ldere, cavere, scribere possit. Nam hasce tres facultatus in hono Iu-ruconsulto inesse oportere de Marco Tullio in oratione pro Muraenil accepimus. Respondere dicitur, qui de susto controverse ro- l
l gatus praecepta juris ei facto apist plicare, quidque iaciendum, auti non faciendum sit, explicare pol test. Cavere , qui secundum nat ram cujusque negotii prospicere potest, idoneis cautionum clami tulis, adversus hominum fraudest exitusque rerum improvisos. Scrii bere vero dicebatur olim Iuri consultus, quando formulas acti num , quibus in foro litigantest uterentur, praescribebat; hodie, i qui consilia dictare, scripturasquel omnium rerum, in judicio, vel l extra judicium , concipere pini test, scribendi partes implere vi-l debitur. Intelligo lare qui dicent; Tu nobis Preconfustum forensem a que pragmaticum formare paras, mr saltem de Theoria, doctrindque demita laboramus. Scio, Praesta thsmi 'venes, neque periculum est, ut praxin ego cum theoria confundam, nee quae in scholis ,
t aut in soro docenda ; discenda j sunt, minus ac oporteat dissimi guam: sed theoreticum studium ita velim instituatis, ut ad practicum & forense vos praeparet a que ducat. Etenim omnis ars nostra, quam a Justiniano habemus, tota, ne ignoretis, est practica, more saltem loquendi obtinente, ut disciplinam, qua praecepta prvxin docentia comprehenduntur,
Theoriam appellemus. Practica . nihil ,
306쪽
nihil, inquam , est aliud quam
facultas applicandi jus ad occurren
tes facti species ; Theoria nihil
quam notitia S memoria praeceptorum, quae applicari debent, ad pra-χ in gubernandam. Hoc igitur credite , ct proponite vobis, ut in Academico studiorum cursu de praxi cogitetis, quemadmodum eos, qui in foro versantur, identidem ad Academiam respicere oportet. Nolite tamen metuere , ne vobis in Academia so. rensibus curia atque praeceptis molestiam creatum eam; plus si iis experiendo cognovi, quam discendi applicandi ue rationes diversa requirant insututa nec in una sede morentur. Duntaxat
id intelligo, cum in docendo ad Uum Wayicum respicere velle dico , me id acturum, ut mascula institutione solidam Iuris scientiam, ouae est norma piseos, utiliter oe essicaciter adipiscamini, primo quidem lacili es expedita via, dein accuratius S acriori laboris intentione, si qui vestrum in intima Themidos adyta penetrare volueritis . adeoque duplex luodammodo 'ris stadium , Adbumque , vobis propositum esse videre mihi videor. Primum ad exterius Iustitiae templum vos deducere potest , & libere decursum sussi. cit, ad exercitationes sorςnses
eum fructu suscipiendas; alterum magis arduum & dissicilius, quo non sine multo sudore perseverantiaque eniti S eluctari potatis. De prima vid, 'uae omnibus calcanda , primo Videamus , sic deinde, si quid temporia super sit, aut alia occasione, de secundo altiorique studio diseramus. Igitur primus studii Juridici cur. sus incipit ab Institutionibus tu stinianaeis , ct desinit in quimquaginta libris pandectarum, non ut omnia in illis tradita plene penitusque intelligatis, multo mi. nus cum glossis S commentariis, nec etiam ut in antinomiis locis. ve perplexis toti sitis , sed hoc agatis, ut universam Iustiniani doctrinam paratillari memoria complectamini. At jam haec res ita comparata est, ut latioris in digeat explicationis S instrumonis adversus eorum sententias, qui hanc instituendi viam , ut nos praeeundam putamus , non Pr bant, nec ad veram proficiendi rationem pertinere iudicant. P ratilla Ius anus in constitutio. ne , quam de conceptione Digesti. rum secit, appellat ἄπροηρο sive admonitoria , quibus singulorrum capitum principia , summaeque regulae , studiosis repraesentantur, cujusmodi indices nam se,
307쪽
lummodo scribi permittit; committarios avrein ad textum componi public qua sedere prohibet; ne verbositate sua compendia Juris corrumpant , infinitaque varietate certitudinem artis, consubdant
genius I Uiniani, si nomiulla quae
post tot secuta , mutatis hombitum moribus , aliter ac ipse voluit, recepta sunt, juxta ipsius parat illa brevilllane collocentur.
Ad hane sermam & imaginem, quod. evenisse post sapientissimi l Ornatissimi Iomes, concepi no- mipis egeesitim, voluntate ejus villime ritiones meas, sive Lectiω hae in parte neglecta, docuit abunde experientia. Scribenda sunt haec paratilla subtiliter ut ait Imperiator hoc est, ita ut Mucis mii, ta dicant , ct substantiam ierius. que itituli ner 'seii comprehemqubd aliter' quhm definiti iubiis S divisionibus, earumque succinctis expositionibus, ei inon potest. Expedit etiam utnta modo quae 4n ouaque Rubri et Isimilamm a F Pandectaνum inventui tui . ita in summas redigantia', sed ut quaecunque nova notabilia in QMe atque Nisellis extant , eodem 'identidem reserantiis; siquidem ita res seri, impristivis hio re levior istudii Juri eursis Pandectis, ut dictum, post Insistita contentus esse debeat , relicto Cossice atque Novem studio addendi eonserendique ubmateriis pates is . seut indica
vimus. r Neeten, ut legio' seris nes Contractas, ad Insitu nes,& ad Pandectar, 3 necdum i ci datas, sed quarum specimen
hodie vobis emibui, ut more disputandi i Mentilarentur. Primo .enim nihil sunt aliud quam ex mente Pusiniani sive admonitoria, summaeque sim.gulorum capitum regulae essicaci brevitate: substantiam eorum evhibentes', collatis in eundem to cum Juris', novissimi ,sententiis,mbrumque meralibus discrepantiis. η Praeterea, Iuris certi institutionem imprimis pollicentur, sed operam dedimus ut perpetuo artificio aculei' conimversarium
ii, indeflerentur' , adeoque tam lecti ibus privatis, quam dispintationibus aptae ct accommodatae essent. Audeo vobis polliceri Nobilissimi, non deisest a .in hoc opere indust ia , sed, de genere . illo stribendi im
.'Saepissime Germania aliquoties .cum Scholiis, novitque additionibus,ra . Thomasii. Sed & ex utrisque Potitionibus, Institutionum , 8c Pandraamm, brevia Repetitio, ulti ira inevenc anno is M. in Ampl. filio data risus
308쪽
stituendique, si quis has positio nes bene explicitas, ct probe intelleinis memoriae judicioque
complexus sit, eum Juris certi controversique, Academici S rensis, egregiam facultatem posseshraim. Non debeo vos celar
quod post longam discendi docem
dique triturami , ct recentem fori experientiam , certissimum verissimumque comperi; nullum esse majus arcanum in sacrario Thei dos . quam quod minime a canum esse videtur; Clara videlicet ac exprompta memoria paratuloνrum, siue postionum Furis in compendium redactarum methodo Puli,niani. Si me auditis. non indu cetis in animum diffundereἡle. ctionem per plura Volumina, fons tibus exceptis , ante quam positiones Iuris, ut diximus, ita digestas adsiduo labore subactas in
succum inque sanguinem verteriritis. Nunquam in disputando, in
patrocinando, vos argumenta de
fendendi opponendique deficisent, nunquam in consiliis quod prompte respondeatis , in jussi cando quod incontinenti decedinatis; denique, si ex tempore si ualide vultis esse Iureconsulti, si theoriam, si praxin mercere feliciter, hoc agite , ut fundamenta generalia Institutionum NPandectarrιm , moribus seculi ad.
prompte eteneatis, ut semper inanimis: vestris,obversentur u troque non arcessita praesto essa queant. Certi estote, inquam , nec in respondendo, nec cauendo , nec in Ila Uenia , vox haesitatumax si mediocris exercitatici appliΘtioque Judieii accedat. Non ignoro multa em , quae adversus hane methodum discendi docem dique moveri possunt, nec esse pauca quae ipse non tam adversus, quam circa ct juxta eam roquirenda putem ; sed his deducendis alia novaque opus est ora tione , quam sequenti exercitationi reservamus. Nunc porro vobis aperiam , qua via modo, que privatim vobiscum, privcedere cogitem , ut ejusmodi notitiam fundamentorum Iuris quam minimo temporis; oporaeque dispendicio adipiscamnhNam quidi coram mimibus. Ius iis stladiosi laetiui, simus , jam credo ivos ὰ retax ipsis: amunis busque intellexisse 1 i Proceres heie loci me honoraverunt, ut Ius Civile, Ius Frisectim, atque Pallicavi: seribendo illustram satae gam. Id amarus singulo&: memses ita dispertitus sim, ut de re tacili binas exercitationes V ceu scriptoque domi meae insti tuam , insuper unam Iuris Pu-
309쪽
bsici, & alteram de Fure rum rutario, qhod est hujus Provinciae
proprium. Haec omnia nunc ν imus de acturi sumus, quamdiu. premus ille rerum arbiter pedianaserit. Praeterea constatui cingratiam eorum , Tu me privatim adibunt, singulis diebus interpretari Postlanti Iustimaneas, quae sint ad quatuor librosis titutionum iuxta meas Lectiones; in quib' ad profecto reperietis, quod in lamiliari institutione vehementer expedit 3 illud inquam N
storeum apud Homerum, παυρο μαλα λιγέως, pauca
uidem , at Agnificanter F valide; iubtiliter inquam , sed pecticuitate tava; vel ubi per rerum pineius quam verborum obscuritatem, deficere videbitur, adimu imus eam per interpretationem ; quaestionesque thesibus implicitas breviter eductasi enucleae bimus. Haec ita, mantum per temporis rationem neri poterit, explicita Auditores domi suae r colligent, cum Institutionum te tu comparabunt, judicio di
rent, , memoriaeque conruiendu
rant. postridie rei tendis eisdem quae audita dc exposita sunt tym ras conseretis, alii seduis auscultando, alii vero qui lege severa Proficere velint. examen parti-
auctor sum, ut generose admittatis. Incredibile enim est, quam ea si valida res ad excitandos animos, acuendum judicium fi mandamque memoriam, queo
duae res quam futuro Icto line
necessariae, non potest ignorari. Repetitione abseluta, cum iis, quiroisri non gravabuntur, pergendum in explicatione, sicut antea observatum fuit, usque dum Institutioner sint abistulae , quod semestri Academico peragi potest ae debet. Alia hora, quae commoda nobis , incommoda nulli, Pandecta explicabuntur, etiam juxta positiones nostras maximὶ jam parte imis exeusas , eodem modo methodoque ac ire Dinutionibus d aratum est. At hic quidem multo plus repperidissicultatis, Auditores, qnam-
diu Iuris doctrinam professus sum,ae in Iastitutionibus explicandis
ossenderam. Nam in hisce tanta varietas est compendiorum systematumque, ut non si dimile unum alterumve ex iis eligere ,
cujus ductum sequi liceat, absque periculo taedii studiosorum ex prolixitate librorum ,' sed in Pandectis adhuc judicatum est deesse tale compendium, quod
jus certum controuersumque aura
vid. pleiam de hoc indiruto Aactor in orast. IIL
310쪽
aeeum ione complecteretur, taediumque prolixitatis concinna brevitate declinaret. Expertus sum varios in hunc usum Scriptores. primus, quem pro collegio Pande rum interpretatuSsum, erat me beritu , quem sensi magis aperte praeserre genus illud pragmaticum , quam scholasticae aestitutioni conveniat; etsi enim plane cupio, ut disciplina studiosorum eos habiles ad forum reddat , nolo tamen id aperte sonoque pragmatico, sed more Academico neri ; praeter quod strius I Umbecii magis postulat,
ut contractus ob oculos ponatur, quam ut explicetur & evolvatur: ego autem ita censeo, positiones hujus generis tam breves esse debere, ut a tardioribus facile retineri, S a sortioribus ingeniis ampliari, cumque fructu ad alia produci queant. Existimavi aliquando, Treutim theses, utpote breves ct efficaces, huic scopo egregie convenire; quae ct olim
in Academiis regnum, ut ait Ba-chovius, hac causa usuque tenuerunt. Postea sive cavillis Bacb Cianis, sive natura hominum mutationis avida factum est, ut Treuthrus obsoletus habeatur; mihi tamen cum perplaceret, in domesticis ad Pandectas lectionibus eum explicare coepi; sed uno tan
, tum collegio: quia comperiebam exegeses thesum; quippe solaei nimis jejunae suissent tanta muli titudine rerum undique resertas esse , ut unius anni spatio noni possent absolvi; persuasus sum a l tem frequenti experientia, non valere colleria, quae diutius an-' no durent. Atque haec eadem ra-l tio fuit, quare Struvium, huic usui non putaverim adhibendum,l neque risum, cui non docendo ipse, verum discendo, collegialem operam olim adhibueram. Egregii scriptores illi, sed legendi potius seorsim , quam Pro evemplo domesticae institutionis habendi. Ad Pacium vir summus Ansonius Matthaeus , quem intrinjecti audivimus, habere se Colle. a prostebatur, sed nomine potius quam revera. 'Namque sua methodo Studiosos perpetuo ex
mine , sine respectu ad Pacium exercitabat: qui alioqui nimium parcus S inaequalis in Isagogicis est, quam ut solidam Iuris perbitam ex aeo percipere possitis, idem de Corvini aphorismis manifestum esse credo. Sed Examen Scholani ad usum nostrum prox me omnium accedere videbatur, frequenterque Academiis usurpatur, praesertim , quia facile a
que perspicuum, quo studiosi maxime & erudiuntur & delectan-