장음표시 사용
111쪽
puam bos eornu ferit quatuor aut quana boves aliumpos alium, est enfandus eorum ' postremus:
quod si ex isto quid supersit,' hoc ad
U Iz3N P U )an flatuit Doctor Meir. D. Simeon in- : U'naaU'mines: quit, Si bos ducentarum drachmaarum feriat bovem ejusdem pret , ct cadaver na iussi pretii , hieminam; er alter stiter minam auferet. ersi denuo ferierit alium
l . - - auferet; antecedens vero, uInaua-
-, i .il reum,ides, drachmas argenteas 27. ANNOTATIONES.' Quod hic statuitur,iniquum videretur,puta quum pluribus damnum insertur, postremo tantum satisfieri: nisi Gcmara casum plenius explicaret, pra imis o pG i pzy md PPUS- n Dii donat ian)os , Hic de quo agimus ' Nempe quum prehendit eum iasis, ut ab eo exigat debitum, ideoque e mres
112쪽
C Α p. IV. g. I. 6 I esse factus es veluti custos mercenarius, quod damna attinet. Hoc sibi volunt: priores damnum passos proprietario ipsius laedentis bovis adeo fieri similes, ut damnum postremo illatum ipsis imputetur; quum veriti ut proprietarius secundum legem ipsis satissectat, in bovem alius post alium manum injiciunt, quo de compensatione reddantur securi. Quo facto iis affundantur, qui accepta mercede boves custodiunt; ideoque dato a bobus damno, culpae tenentur. Similiter enim, quare primus cum laesus bovem in sua potestate habebat, negligentia sua praebebat secundo damno occasionem,& secundus similiter,adeo ut tandem postremus damnum pateretur Sed objectionem in promptu esse video.' Namque e c. 2. Mima 4. animal convictum ex crebra laesione judicatur, exempli gratia, bos petulcus si crebro comnu ferierit. itaque si quintum ut est initio Misitae in etiam Cornu petat, non amplius innocens sive mansuetus censebi vir. Quomodo igitur hic sequatur ex illo quidsipersit &c. sane haec, omnino de bove mansueto sive nondum saltem convicto sermonem esse, demonstrant: quia in damno per convictum dato, secundum Iudaeorum constitutioncs non expendebatur an bos laedens ad compensationem stissiceret
vel quid superesset εἰ siquidem di Ud e praestantissmis facultatibus solutio urgebatur. Verumenimvero responsio facilis, Priora Misinae verba ideo non arguere , de convicto bove constitutionem intelligendam esse : quia nullo modo eum bovem Mima describit qui ex intervallo cornu laedit alium; sed post bovem lassium,alias videns semel vel etiam aliquoties alios boves, laedere silpersedet, nec eatenus a mansueto differt: adeo ut intervalla,quibus data licet occasione abstinet, eum mansuetis vel potius non convictis annumerari suadeant. Quum aliquid restare vel superesse dicitur,ita intelligas, quum possessor bovis non teneatur de damno, quod negligentia secundi & tertii laesi postea datum fuit, quare H 3 non
113쪽
61 CODICIS OLIM Inon servarunt bovem,in quem manus injecerunt in suum l. midium fartum tectum habere debet; postremus damnum passus,pariter: tum si quid supersit,id intermedius vel inter medii nabeant. Exempli gratia, bos duarum minarum Occiderit alium ejusdem pretii; ubi possessori mina cedit: l. sus prehensum bovem dimiserit, ut secundo alium bovem occidat unius minae; adeoque ei qui posterius laeditur, quinquaginta debeantur drachmae: quinquaginta drachmae restabunt, quas solas prior damnum passiis reportabit; quum alias centum,id est minam acciperet.' Caeterum Doctor Simeon societate illam & convenientiam superius expositam
ita urget, ut e prioris laesi , postquam postremus dimidium cx lege accepit, altero dimidio suam singuli cum bovis laeta
dentis proprietario partem auferant: siquidem deteriori lo co esse nequeunt quam is cujus bos totius damni author fue rat: quin potius primis, cum multipleX fuerit damnum, mi nimam portionem ascribit. verum istum casum considerat,
ubi laesi priores manum in bovem non injecerint; si enim hoc fecerint, a priori non dissentit.ὶ Sed postremo quia culpa omni caret sempericum bos Valet 2oo drachmas, minam attribuit: mina autem est drachmarum Centum; uti e quamplurimis horum librorum paragraphis obse are licet. nec ulla dubitandi ratio se offert. Aureus autem denarius vigintiquinque drachmis argenteis Valet: quemadmodum interpretes communi consensu affirmant; S omnino e C. q.
Babae mediae in sequentibus constabit. Ab hac Mima non alienum cst quod exstat ff. Si quadrupes, i. I. g. I 2. Et, cum etiam in quadrupedibus noxa caput jequitur, adversus dominum haec actio datur, non cujus fuerit quadrupes cum noceret ; sed e jus nunc est. Ergo consequitur,u alicujus bos luti Milia proponit diversorum boves laeserit, & in prioriun potestatem devenerit, adversus eos vel cum cujus poste*fuerit, actionem dari: adeoque fieri quandoque posse, ut non solum
114쪽
C A p. IV. g. a. mproprietarius laedentis bovis teneatur, veluti si bovem reti nuerit; sed etiam isti ordine, quorum alii boves ab eodem lassi fuerant antequam ultimus damnum pateretur: modo in bovem laedentem manus injecerint. Atque hoc est Mima fistidamentum : quum priores bovem aliudve noxium ani mal occupaverint, postremo actionem in alios competere; ideoque debitam sibi ex lege divina mulctam consequi, rc- licto eo quod restat, prioribus. Simile quid de servo legitur Iust. l. . t. 8. g. F. Omnis autem noxalis actio caput sequitur. Nam sistervus tuus noxam commiserit, quandiu in tua potesate sit, tecum est aectio. Si autem in alterim potestatem pervenerit, eum illo incipit actio esse. ιι
nec eonvictus resectu aliarumst eierum s convictus hominis res ctu, nee bestiae respectu convictus convictus respectu φ minorum bestiarum, nec majorum respectu commicius e secundum quam speciem convictus eis, praeniatur damnum totum; ct secundum quam speciem non es coniictus, dimidium damni praestatur. Proposuerunt coram D. Iuda, Eccesecundu abbatha non vero dies profectos sit convictus.
Ipsis respondis , rauoad sabbatha
praelabitur totum damnum; quoad dies profestospraestabitur damni dimidium. mando innocens cense bitur ' rauum ab eo l. an uerit
115쪽
Hic o Gemara spinosas quaestiones non repetam: sed id selum annoto,Etsi casus propositi forte inverti non possint,
ut convictum respectu aliarum specierum non esse convictum respectu suae speciei, &c. nihilominus contingere, ut bos, de quo denunciatum fuerit testibus adhibitis domino Hus secundum Ex. 21. 29. ipsum esse petulcum, in seriendo alio bove in specie sua; tamen in laedenda alia animantium specio ita convictus non sit: quod ad reliqua exempla extendendum. Etenim in his cxcmplis posterius membrum ma)us quid continet, quo non tam facile animal dclabitur:
nec ex minori audacia ma)or consequitur. ' Minora autemam halia in hac lege non censentur tantum OVes & caprae ac similia; sed in ma)orum generibus etiam ea, quae suam naturalem quantitatem nondum adepta sunt, ut juVCncae, equulei atque id genus alia. Et Convictorum quidem animalium respectu damnum totum est refundendum: attamen si du bium fuerit, num respectu hmus vel illius animalis bos convictus haberi debeat, solum dimidium compensabitur. It que Maimonides quum Cod. de damnis pecuniariis C. s.varios casus dubios proposuisset, tandem subjicit, r=pm ei lues, hillo pia pnadsecti pia )ro 'in rs Ra ra rv pH Ra Morii, , 'Et in omnibus sis dubiis ac stibin non condemnantiadentem nisi in dimidium damnie quod si vero acceperit iasin
persecum damni compensationem, ex V sius manu non repetunt.' Sed quid sibi verba ista volunt Z Si secundum sabbatha, non vero Hesprofestossit conυic s. An boves sabbathum ab aliis diebus distinguere solent 8 Sane impossibile non cst ut hoc dic magis quam illo laedant, si alio modo habeantur. sicuti inquit Isacides, in glossa, ire' onu ranno Soa ido rad, mn Convicim es re lecta sabbathi, quia cum cest ab operesso, i olens in ipso indoles sua redditur. Addit R. Isaac Gabbaeus, obm
116쪽
C A P. IV. g. 2. diu d)M 'νον lina o fi 3 a e fim, Aliquando bos intuetur hominum filios pulchris vestimentis indutos, nec eos agnoscit. Experientia docet rubrum Colorem quo pretiosiores vestes saepe imbutas videmus tauris ingratiorem, adeo ut ipso ad feritatem commoveantur. Huc ad aliaque similia serte ille re- spexit. Τ Hujusmodi autem bos , si cum fabbatho cornu ferire consueverit, postea ab isto vitio per tria sabbatha abstineat, innocens dc mansuetus pronuntiabitur: idque analogice e Mima ψ. C. 2. ut enim tres dies convictum arguunt
vel mansuetum; sic etiam tria sabbatha, licet non sint dies continui: modo alia sabbatha non intercesserint, quibus alios laeserit. In Romanis legibus etiam inter quadrupedem quae naturae feritate commovetur, & eam quae alia quadam de causa alteri nocet, discrimen innuitur: quum T. Si quadrupes, 4. I. g. q. ita habetur, Tunc haec actio de qua legis initio) locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes: putas equus calcitrosus calce percusseriis aut bos cornu petere solitus, petierit. Quo etiam retero ultima Verba g. 7. Si quum equum permul ei quis, vel palpat- esset, calce eum perculserit; erit actioni locus. id enim signum habetur, quadrupedem istam jam efferatam nisse. Quemadmodum contra mansuetus judicatur apud Iudaeos c. a. Missia A. bos ille, qui a pueris palpatus non ferit Cornu. Neque in priori lege paragraphum II. sentcntiae nostrae ossicere existimo, ubi ita Vlpianus, Cum arietes, vel boves commisissent, se alter alterum occidit i ciuintus Mucim distinxit, ut, si quidem is perisset, qui adgresu erat, cessaret actio, sis, qui non provocavera competeret amo. Guamobrem eum ι aut noxam sarcire, aut in noxam dedere oportere. Namque hic etiam bos adgressus convenien-
. ter paragrapho quarto talis censetur qui feritate commotus fuerit: quod non ideo tantum Constat, quia cum isto quarto paragrapho hic undecimus convenire debet i sed etiam quod adgressi & provocantis codicio deterior constituatur,
117쪽
cs CODICIs PRIMI Quam ejus qui non proVocaverat. ideoque innocens &mana1 uetus habebatur. Fateor tamen inter hunc bovem, de quo leges Rom. isto titulo loquuntur,& eum quem Iud:ei in hoc codice Irm, testimonio convictum vocant, hanc este differentaliam. hujus vitium, exempli gratia quod petulcus sit bos, dominum qua vitio laborat non gravare,nisi id ipsi comprobatum fuerit; at secus in quadrupede in lege D qu. memorata : si'uidem admittantur quae Gothostediis ad g. q. ex Graec. schol.annotavit, illum casum sic accipiendum,quum dominus quadrupcdis vitium ignoravit.
Si bos Israelitae cornu petat bovem scrum, aut bos sacer cornupetat bovem Israelitae ; possessor triber eis, quia dicitur EX. 2I. 3y. Bos proximi sui, non ero Bos sacer. Si bos Israelitae cornu petat
bovem Idololatra , possessor ' liberes os vero bos uololairae cornup iat bovem Israelitae ,sve innocens, sive convicIus, totum ' damnum praestatur.
Vt nihil de bove sacro & consecrato Iovae dicam, sed cum suo loco relinquam; id sane ferri non potest, istos homines ita Dei legem in aristum cogere,ac si in hac causa gentiles impune laedere, Israelitis liceret. Nam quod Idololatrarum fiat mentio, ipsorum oculos in istos non defigit, sed quosvis gentiles, qui septem praecepta filiis Noae tradita non observant, intendunt ι sicuti c Gemara liquet. atqui ultimo
118쪽
praecepto Christianos non teneri censemus: itaque Christianos etiam impune expilare licebit. Etenim in Sanedrins s s. p. i. circa fin. septimum continet interdictumeno P DF, membrum de vivo animali, scilicet, comedendum non esse. Vt praeteream illic p. 2. su ungi, ra onda pransibis , Interdicta filiis machi animalium heterogeneorum admisso, Hr arboris insitio. at quibus haec apud nos prohibita sunt 3 Sed operaepretium est illius sententiae fundamentum cxaminare,quare gentilibus istis damna in facultatibus data compensanda non sint. Gemara ait, Deum gentilium, qui data Noachi filiis praecepta quae recensent non observant, bona proscripsisse & occupantis fecisse. licet alibi secus sentire videantur: ut Maim. de furto c. I. g. I. & C. 2. g. I. At pem bellas rationes quibus istud fundamentum innititur expcndamus. Producitur e Deut.33. a. nis Ion illuxit Deus e monte Pharanis unde concluditur in Gemara, i MnE Pharanepublicavit eorum pecuniam d est,bona Israeli-ru.quasi dicas, illustravit S ostendit eorum scilicet Ismaelitarum bona,eaque veluti ob oculos posuit Israelitis ut ea caperent. lainv PS a , pecuniam eorum manifesavit is publicavit. Verum haec altius repetenda sunt. Fingunt, Deum
priusquam populo suo Israelitico legem daret, eam populis aliis obtulisse, puta Ismaelitis & Edomatis : quod cxprimit
, Prius iis Esevi proposivit ut legem acciperent; sed noluerunt: pergens ad Pharanis montem exhibuit eam filiis Ismaelis, ut ipsam acciperent εὐ sed noluerunt: tandem ad Israelitas venit. At in commentariis ad Bavam I. c. q. latius hoc extendit: dibapsi, Uni Ἀ- vindi rato , circuivit se circumduxit
legem ad omnes populos, qui eam non si ceperunt. Ideo addita-mcnta Munt, rivis, infina , Deum in Pharane Gentibus apparuisse. Itaque eorum bona in publicum addixit. Sed quia I L hanc
119쪽
68 CODICIs PRIMI hanc rationem non sufficere videbant, ei aliam e 3. Capite Habakuk v. s. alunxcrunt: vcrba Prophetae sunt, Constitito mensis est terram,vidit o pν disturbavit gentes. Haec ita in
Sfis,l, o ivn , Consideravitseptem praecepta quae ins usceperant filii Noae: quandoquidem non praestiterant ea, costitIt, proscripsit ac licitam fecit eorum pecuniam e bona Israelitis. Ergo viciemus Edomaeorum bona etiam in ista proscriptione contineri. Quam hoc figmentum pulchre convenit cum lege
Dei Deut. a. s. Nec bellum miscete cum illis, non enim daturus I9m vobis de terra eorum, vel vestigium planta pedis et nam haereditarium dedi Esevo montem Seiris. s. cibum comparate ab eis pecunia, quem comedatis; er similiter aquam emitote ab eis pecunia. Haeccine verba permittunt, ut corum bona Israelitis' data censeamus ZVerumenimvero ut posteriorem locum sciti
licet Habah vh praeteream, unde ex insulsa verbi va expositione argumentantur; prior locus inspiciendus: hinc enim ansam erroris arripuerunt, quod cum non perciperent qui
praesentiae divinae lux e Seire & Pharane illuxisse dicatur, eo retulerint, quas illuc Deus legem quandam tulerit vel Israelitarum, vel aliorum filiorum Noae futuram ; quam cum hi neglexis ent,in istam mulctam inciderint. Quomodo Deus e Sinai prodierit cum lege sua, & sua gratia,qua deinde populum comitatus fuit, dubitat nemo. sed qui ortus e Seire, illuxit e Pharanet Post Sinai ponitur Seir spro quo Hab
kuk 3.3. lnis,meridies: quia erat ad meridiem Canaan deinde Pharan:licet enim mons Parin secundo loco collocadus videretur, ut qui monti Sinai propior, prius ex AEgypto egredientibus occurreret, quam Schir; tamen satis causae filii ut in verborum ordine postponeretur. Quia itineris ordinem
quidem spectavit cum Moses, tum Habakuk; sed temporisscriem, non locorum situm expendens. Ita hoc iter divina
providentia institutum filit,ut per longas ambages Israelitae
120쪽
C A p. IV. g. 3. 69 in promissam regioncm devcncrint: ut qui Κadesbarneam,
Dcut. I. I9. cum C. 2. I.ὶ Versus montem Schiris assequuti,
ob suam infidelitatem iter flectere jussi sint; adeo ut in cxtremo deserto quod Pharani adjacet tandem castrametati fuerint. Num. 33. 3s. Confer Ptolemaeum, qui illic Pharanem collocatilicet alius etiam mons Pharan videatur Num. I3. I. 27. apud Chatscrota Kades.) Mons Pharan autem potius , quam desertum, citatis supra locis commemoratur:
quia Dei gratia cum solis ortu S ascensu ibi confertur ι ut altiora potius quam depressiora produci debuerint, si phrases ab illis scriptoribus adhibitas spectemus. Duplex in hac descriptione fuit ratio , ob quam praeter Sinai montem , Schiris & Pharanis meminisse authores nominati Voluerint. Prior, ut quandoquidem ter veluti in istis anfractibus iter inter AEgyptum & Canaanem emensi sunt, ter minos inflexi itineris notarent; quo Dei providentia in ipsis Israelitis per invia deserta ductitandis, ibique conservandis,& victu suppeditando ne ulla re egerent, suspicoretur. Primum,a Sinai digressi ad terminos terrae promissae Circa montem Seiris pervenerunt;deinde retro iter flectentes longe re motius, quam mons Sinai esset, discesserunt ad Pharanis de quo Ptolemaeus montem; postea denuo conspectum ad C naanem collimantes dictam regionem quidem petierunt, sed via ad orientem magis flexa, ita ut longo circuitu orientalem terrae promissae regusem ingressi sint. Altera causa
est, quod accepto legis divinae in Sinai dono inaestimabili,
circa Sehirem & Pharanem montes singularcm divinae benignitatis lucem ac ortum postea etiam cxperti sint.Etenim
in conspectu Schiris subi Edomaei a serpentibus icti;per serpentis aenei aspectum, qui Messiae a serpente diabolo sanantis typus erat, a morte praesentissima liberati fuere. Num 2I. q. cum 9. In deserto denique istud cnim late patet) cui Pharan imminebat,insigne beneficium denuo perceperunt;