De officio iudicis libri duo. Autore Claudio Cantiuncula I.C

161쪽

i stato placeo no ad puniendos sed ad continendos fomines haberi debeat,solent tamen Praefides in carcerem continendos damnare. Omnis autem quantulibet; plex comm uapte narium meri imperij es,nisi cum iurisiictioni communicatur, tunc enim fit mixti scutiporiea videbi-m . Pecuniaria, quoties ob crimen velfcinus admissim, reus in aliquam pecuniae Aimmam co inferendam condemnatur. merbalis coemtio ex mero imperio sep tiat, ut cum patronus convicium a liberto passus, Praeefctum urbis astruel cum filius,qui ut non omnet conuersatur Proconfli erivrapatroverbis corripendus ac terrendus. Mitius enim mulio puniendus es ius criminosis a patre oblat , quam flaba uia requissus vel de prehensis esset, etias a patre exhiberetur puniendus, ne scilicet Quod Martianus ait videatur patera suppliciussium obtulise.Cicero:Pater ver),inqui etiam obesse silio debet. O vocem duinum atque indignam tua probitate Laterensis. Pater ut in iudicio capitis, pater vi in dimicationesertunarum, pater ut apud tales uiror obest lio de

mine patrio valeret apud clementes Iudices er misiricordes: valeret,inquam, communi con se omnium, dubcissima commemoratione naturae. Nam est Terem iano

Chremes ait, pro peccato magno, paululum suppliaba tu esse patri: tumes aliter olim TManlio visumsit rei publicae

162쪽

publicae dignitatem asserenti . PLe igitur illud meram imperium αἰ, quod Vlpianus gladi=poteriatem: RaL 'du severioris ustionis infrendae iurisiictionem anslat. Quo loci puto Baldum comparativo Vum propos

rivo,nutione loquendi ornata . Iureconsultis non im requente. Caetervm quod inde ius verbis ait Vlpia nus, ad animaduertendum iocinorosos homines, Labdus pluribus aperit verbis: Per accustionem Cinguit velmero oficio, principaliter introducti ad publicum v tili rem. Nam Vlpian , ne accusationis expressone, merum ossicium, vel contra, reb meri verbo, accusati ris formulam excluderet, utrunque velut uno A e, animaduersonis vocabulo complexus e l. . nimaduertere enim in adterum, punire I. Sed non qui uis puniendi, idem animaduertendi ius habet: illud enim, quorumcunque eri: hoc eius, qui in alteram poterialem habet, ordi ne ac rith id eri, cum animaduersone puniendi, autore Valla. . t dixerit hic quispiam,sqvde Baldus ait venusent,necessariὸ colligitur, quoties per accVationem ex , ercebitur Imperi nullum esse mero ossicio locum,atis ob id nostis tum aptὸ vocari mera imperia. Nam est Bal.

ipse credit accusationem officiu Iudicis, 'ecies se differentes,nec in Iudice remere accusatione in accusatore. Ego donec certiora doctus fero cexistimabo, mera imperium officio Iudicis libero siquodnosri nobile vocuo

163쪽

non etiam sub lienteoquod illi mercenaritimo exerceri. Liberum ost ictum ideo appellandumputo,svi VtBarcer Decius tetigere, nullius unius voluntatι sit ofnoxiu, sed vi quadam propria consistat, nec corrogato ulliussis fragio indigeat. Etenim quicuns Iudex imperi' merit testatem habet, cogitare quid ibi comistum creditum sis debet qui Cicero ai non solum sibi potesare datam, ueremetia dem habitam esse,meminifle. Co rvit inquit Vlpianuc bono er graui Praesidi Qvo nomine omnes

provincias regentes continentur9 curare vi pacata atque quieta provincias quam regit: quod non es evale obtine bit, Volicitρ agat, ut malis hominibus provincia careat, eos, conquirat. Etenim aviore Tullio,vi membra quaedaamputantur,ser ibasanguine Cr ωψ spiritu carere coeperintsi eritorum quidam homines morum, qui ci vium conjunctionem avt dirimunt aut vitian a comuni tanquam corpore ciuitatis segregandi sint,ne,quod poso Ius at paululu fermenti totam conssersonem acidam reddat,cuserit admixtum. Quans autem liberum osciu, flopte Iudicis motu, ac iuram in rempub. uot' moveri O porteat, excitatur tamen aliqvcando, accusatione per alius reposta. t no quia si Titius Gaium fis accusevi desinet Iudex de ea re cognosens, libero P of , cumuo modo citra accustionempotuerit Iudex de crimis an quirere 6ut veteres loquebantvoverametiam csante

164쪽

eu fore posit Iudex ossis, bertate fetus, in dest en

tem animaduertere. Merior enim eri illor FnDiui Firium, Iudicem de quocims crimine, etiam citra accusem rem certumsma tamen aliqua aut altera generali inqui Dionepraeparatoriapraecedente, inquirerepose, quam eorum, vine anet r*ulariterquensflneaoc atore damnari debere. μὴ e seu non in Iudici sedis ipsusssumst amisatoris potestate, accuset quem an non accuset, cuieriam accusationi Iudicis ossicium adessoporreat, propterea tamen ulti exparte, etcylibertast editur,cum sicuti sendimus. italio vindex ameve oriacm jonem inquirer etiamsa nemine priuatio illivsim retur actu:id quod in mixto imperio aliter habet: iste enim regulariter ex nis petitum no impertu rerum, de quo nos capite mox sequenete uidebis . . quia D

dicis ostreium, Ulpiano test latissispatet, musta, ab improbis designantur dici nonin receptu es ut quiside priuato dehcto in Morumve iniurabamuro, psebbia quaeri fiu:depublico autem,qui sinus υΥuh. Q rvm Moestiones quid aliud a quam officio u ro necopinanti quaedam admota calcarias Quinetiam ut olim fit, ita hodie quos receptum eri, ut publici quidam snt hominuscinor ru nuciamres et accusatores. Eu

nimNud Acili reperias quissuturis sextus habeo vincuculum infimptinis arripiabcsodiae Ailitudine M

165쪽

ciatu qui, sicuti Tranq. aio par pericvlum poenae,ubi re velit:tum quod maxima sit dissicustas accusensignum enim HI sinquit Tullius9 te compa re ea, quibus posis hominem ρ civi te naesertim non inopem neque in 'Imum,exturbare, qui oe persσperfosseuero eotiam per alienos definiatur: omnes enim ad pericula propulsenda cocurrimus, qui no apert&nimici fimus,etia

alienissimis, in capreis periculis, amicisimora ossicia studia prasamus. Idem alibi: Dine ex me quonia hoc primu tempus essendi nactus es,p multa e oporteat in eo, vi altera accuset:ex quibussivnsi aliquod in te cogno ueris,ego iam tibi istuc quod expetu mea voluntate concedam. Primu integritatem ars innocentiasingularem. Nihileri enim quod minus frendust, s nasionem ab altero vitae repsere eum,quino ρ isti e reddere. m is quaadeoperiodosa difficiliis, res esset accusere, nes temeia Ffiqvam reperiretur, qui tanti difriminis alear vltro ae pontes clomitteret, inuenetum e tosilice vi Iurision- Iulius at maleficia manerent impunito ut essent qui tum clancularos tum manissis accusetionibus,ta essent Iudicibus,quod canis aut anser in Capitolio. Aere enim prima nunciatoressu delaetores publiceinstituti, qui ciama inmobambulantes, vel hominum sis missentes coetibus, .

quid pio desegnaret ob ervabant: non dissimiles his,

pos plutarchus a curioseatis vitio aluerios appellatiisse

166쪽

F-μυωω hominum, ed reipub. inuisse, quorum in Iure mentiorequens. Hs dicta lex est,ut interim dum puerim de crimine habetur, uis indicus onflant, nesci-lcet acresint etiam tum, cum uspicio nullas . Namsluce quos canes latren cum de salutatu aliqui venerint, i , Cicerone iudice, crinuisu ingantur. Paulus Iurisi confidunciatores qui per notaria indicia produnt, mi νθssuu iriere ivbentur. Eos autem conriat nonsulseveros accussores. Ap. U. Ea quidem quaeper osticium prodibus denunciantur, o citra solennia accussa sionum posse perpendi incognitum non eri. Aere etiam accusetorespubli tanto nunciatorib.honestores,quanto liberalius es,infaciem hosem aggredi, quam agere curiculis. De isis hoc modo Cicero accusatores multos esse

in civitate,vtile es,ut metu contineatur audacia:verunta

sim hoc ita est utile,ut ne plan/ illudamur ab accusetorib. Innocens es quispiam, veruntamen quos abest a culpa, Iussi ne tamen no caret:tames stra eri,tamen ei quia hunc accus pomim aliquo modo ignofere. Cum enim ali

quid haberi quodpomit crinan auulpinye dicer aperludficari calumniarisiens no videtur. Quaresciuomnes patimur esse Plurimos ac tones,quod innocens

ad marino Aptes. Iridius est autem ab lui innocente, ν nocentem cavsam non dicere. Sed quia accusetiones σ

167쪽

dissicultatis plurimῶ er pericvli habebant, nec ungvam non odiose erant,nificum ut idem Cicero tradit aut rei-pvb. aut patrocin ca id fere obliterat Uis est huiu odi accusandi confletudo, destum, Hi eam in pretio, gloriaue haberi. Osans in nunciatore delatorem, v

ce QBartoh place aut verius in accusetor resere locum,quos vulgo'dicos, ve remotores,ve sciprocuratores appellant:habent enim er hiplerun b quo lapide cvns latente corpium: habent suos aliterios uas avres,Mγώ auribaongὸ prominetiores: habenisua umis retia, columbis tamen magis quam corvis metuenda. meteribus autem illis accuyatoribus longυῖrdidiores esse uideri sanὸ ρ ni nonnulli ex hisce nosnutibus accuse- roribus:illi enim haud aliterfia,quam sui duo vel resepvb. vel clientum gratia accusabant, si saepius accusan dum sis,reipub. tribuebat hocmuneris:nosri verὁ,haud ro,non tam reipub. quam illius praetextuiro ij ca se compendij noMim eo loci ubist spars accusatore

tunsisectori uel quadruplatori cedit Od quod Papiae ob

servari Decius aio er multos ebde er citra modum accusant, veteris licet proverbio inverso, σ omnia σpassim er ab omnibus,aucupio captantes suo. licen tu ut quadamenus coerceretur,reuondifle arbitrord si

desinu non delinquere eum qui in dubi quaestioniἷus, at 'Ut Ucile rectonderit. Plinius: Gemaecipua

168쪽

tia oria es, saepius vincim Dis,cvivs mala cause no aeri,ni sub bono Principe. Etenim duri hominis cui

Cicero ait vel potius vix hominis videtur,pericvlvm ω- pius inferre multisad j tum periculosum i est,tum etiafrdidum ad Fma oommiuere, vi accusator nominetur. Hoc uno tamen, aetatas nosne accssatores priscis illis tolerabiliores existimandi sim, quod olim Romae plures ferint accusetores,nunc uno in loco,vniciis tantum sit publicus accusetor. Extat enim paroemia vetus, Eadem domuN no bene canes adit duos. Sed ut unde ali usito digresssumus, redeamus, hi accusatoressu publici priva- 'velut aculeisen quibus excitatur merum illud imperi, er tiberum ius dicentis ossicis publicam utBaldi in tio habeo utilitate reficiens, nec unam partem aliquam reliquis dejertis Utotum corpus reipub. cunum,hoc est, ut tuta sit inter improbos innocentia. Remigitur erre arti brevi mutione definivit Iripianu merum imperiu

habere Fas' potestatem ad anima duertensi iociliorcyos homines. Rectὸ etiam Baltas,dum crusiore mus ait, merum imperium esturydictio fuerioris ultionis infrens per acrifitionem velmero ossicio,principali-- ter introducta obpublicam utilitatem. Quans enim holus finitionis particulae quaedam latiussertasse pateat, quam hocimum quod definitur, iunctae tamen aeqvantur, propriam ipsus imperij merid nitionem constituu

169쪽

i' enim gradibus ad id quod definitu estpervenituripod

satis e i, Rodolpho. Agricola autore. Ethaaeqvidem duimperiν meri definitione.

Ltera comuniculi imperi Decies eri imperium mixtum: quod quide Uru, ex eorum genere diximus esse, quae non eadem quid sunt, sed intellectu magis quam onusione disinguuntur. Vix enim qui*difrenuae esse interminum imperisieriurifictione indicare videntvr Iuris mybi autores,cum assit,

impertu quod iurisdictioni cohaeret mandavia iurisiictio ne transire. π,mandata iurisdictioneprivato,etiam im perium quod non eri merum videri mandatum. I pianus illud his uerbis definiuit: bsixtum imperium Hi,cui etiam iurissctio inem Mnum autem cur appelletur feriBaldus triplicem rationem. Prima quia minas habeat naturas secundam, quia in id concurrum diuersae qualitates, departicipat nutione qualitatum de quolibre fremorauertia quod dicatur perabnegasionem,quasnon merum. aliter, vi visum eri illis: ego sciniebligo, hoc imperium quo de agimus, a dignini ac potentiori cognominatu mixtum ob id appellari,quiasi L cis iuri Actionis cietate, infirmius redditur, tanquam vinum aqua diluetum, quod ineptὸ merum appellaveris. Eacit enim eascietas, ut imperium vim nativam metra ex parin

170쪽

exparte amitrat. Nam licet imperium minum ossicio Iudicis Ibero,aut ut aliora verbis viasnobili exerceatur, Oes enim unprosta actio eri, vapars Iudicem adhuius ossici' impartitionem adiga sed implorarim lari, debeo non remanet tamen hoco ficium in libertate illa nobili pinu ac men prae vitro a iudice ad nullius uti privati, siue Militatis gratia implorationem, eddum tu et bonae fidei in rempublicam Gnosendae gratia exercetur. Nam piemadmodum in mixti imperi cavss regula eri, Iudicem inicium parti illudpetenti negantem, re neri ad interesse: ita etiam regula eri, Iudicem non posse illud in essem caser exerceronis arte ue etente vetranseunte. Obycuratur er hinc alipianto eius oci libemtus, prodiam demitri videtur a toti cura corporis ad

ni partis studiRempublicae utilitatis ration a privati copendij dyceptatione. Nec iamgladij potessare aut criminalia tractat, ciuilib. tanta ivrgi νς, vae molliora Iunt,adhibeturineque per iubet siquod propriDNeri' eri edplerans decerni velautoritatem interponiti omnia magis ad Amplicem iurisdictione pertinere credunturibus rationibus,nis dignior appellatio intercederet,n iis mixta iurisdictio diceretvn. Ex cotrario,imperiti mixtu Splura habet a simplicis natura iurisiicti in alienae in hac enim regularieter Coctione opus est,et kios Fruiente, ex iuris inter partes dictione,utino