Institutiones logicae quas vulgò Summulas, vel Logicam paruam nuncupant. Authore mag. Bartholomeo Mastrio de Medula, & mag. Bonauentura Belluto de Catana, ord. Min. Conuent. ... Prodeunt modò denuò recusae varijs additionibus locupletatae, & in hunc

471쪽

De fallaciis in dictione. q 3 I

ritorium, quod est salsum 3 quia Deus non

mercturi cum non habeat legem aliqua supci i Oris cui coformetur, unde committitus

haec fallacia,nam fit transitus a disti ibutivo praedicamenti iubilantiae ad terminum de praedicamcnto rclationis, qualis est ly meritorius: similiter, quandocunq; fuisti Romae, Rusti homo ,bis fu i st i Romae, ergo bis fuisti homo , fit transitus a praedicamento Quando ,ad quantitatem discretam: Vbi aduerte ex Tatar. hic, quod huic distributivo

armendocμnque.,aequivalet interdum quoties

cunq; si sumatur pro qual bet tem p o iis differentia, sed interdum fgnificat partes tepor s di i cretas ,& interruptas, quomodo est

distributiuunc quantitatis di scrctat a item quantoscunq; digitos heri habuisti, hodie habes,decem digitos heri habuisti, ergo decem hodic habes, quod esset falsum,supposito quod 'num amissetit, eo quia in maiori

est sermo de mole , & continua quantitato digitorum , in min pride numero ipsorum , debet ergo subsumi terminus aptus ad satisfaciendum interrogationi illius pisdic menti, ut qualecunque currit, disputat.si fitbsumatur sortes currit, ergo disputat, non valet,sed subsumi debet, album currit, ergo disputat; rursus,quandocunq; est pater, est filius,Petrus est pater , ergo st filius, noa valet, sed debet subsumi , in hoc tempore est pater, ergo in hoc tempore est filius .ue g Tertio committitur haec fallacia , ut

do qualequid mutatur in hoc aliquid, vel x contra, Vt quando commune , quod di- .

472쪽

eitur qualequid,t utatur in singulare, quod

est hoc aliqilid,vel e cotra, quo casu varia. tur suppositio illius termini; non tamen ad ami onem cuiuslibet suppositionis c

mittitur haec fallacia, aliter hic sillogistinis

non esset rectiis, omnis homo est animal , Petrrus. est homo ,ergo est animal : ubi lyhomo in ma supponit distributive in min. . determinate, sed solii suado variatur sup .pbstio materialis in fot male , uti simplexbi personale vel cofusa in determinata, Vnde non valet illi syllogismi. homo cst dictio hisyllaba, animal rationale est hon o, ergo&c hic homo in ma. supponit materialiter, in mi .forni aliter; homo es species, Petrus est homo , eruo Soc. hic homo supponit mma. srnipli citer, in mi. personaliter; in isto alio est eadem variatio , Socrates est alius ab honine, Socrates eii homo, ergo homo est alius ab homine r omnis homo est animes: ergo i ,1 h n o est hoc animal , ly animal in antcc. suppohit confuse, in conseque determinate. CC mmittitiir etiam hac fallacia, quando arguitur a pluribus determinatis ad unam determinatam, id est quando

in antec.terminus communis supponit determinate respectu partium totius in qualitate, qualia lunt inferiora rei mini commultis, in conseque vero supponit determinate respectn totius in quantit ate, quod cit terminus communis cum signo uniuersali, ut animal est Petrus. animal est Paulus . re sic de aliis, ergo animal eli omnis homo . lyanimal supponit pro xno dererminato in an ec.in coosm; pro pluribus deternumtis r

473쪽

De fallae. extra dictionem. ψῖ s

De fassuetis extra diffιο ne ues Nier fullacias extra dictione pr mal c si fallacia accidotis, ut potu cYteris efficacior ad decipi cdu , pro cuius notitia not clii od triu terminorii nalogisti ii ingre-Lietau, medius dicitur accidens, no quia sit Se P quintupraedicabile,n5.n. taliter hic su-nritur accides,l ed sumitur P extranco, quatenus est ex parte ide, dc ex par xe diuersum cuin alio turmino,cui colungitur,& de quo praedicatur , &fic tam superiora dicuntur accidLntia rcspectu inferiorum, quam inferiora respectu mee riorum, propter inadaequatam identitatem inter illa, minor extremitas d icitur res subiecta, de maior dicitur attribu iubeo quia minori extremitati attribuitur in coelusione. Fallacia igitur accidetis hil deceptio prouenies ex in adaequat Separtialii delitate accidetis cure subiecta , quae identitas est causa apparentiae in sillogismis affirmatiuis ,&diuersitas est causa erroris; in negativis e contra , ita Doctor

in P d. a. q 7. II. Tribias modis potest haec fallacia committi ;primus est, quando ex sopivinione e tremitatum cum medio in praemissis, infe tur coniunctio ipsorum in conclusione affirmand o unum de altero ..ut essentia diuina

est pate filius est essentia diuina , ergo filius est pater , committitur fallacia accid

iis,quia inquit Doctor, maior identitas cocluditur in conclusione, qua fuerit in pr

tauri assumpta , in prenusiis .c. erat ferino

474쪽

de identitate in essint a , quae si concluderetur in concluso ne,c sist vera, fili ris .ia. est idem cum Patre essenti aliter, at concluditur identitas personalis; qua propter expliueanda lcst illa propositio Abae sunt eadem

uni fertis sunt eadem inter se,.s eadcm idelitate, qua in tertio conueniunt;huc spectat

sillogismi in secunda figura ex puris affirmativis ut homo est animal,luo est anima ergo leo est homo.

Sccudus modus. , quando ex no idelitate, extremitatu curaedio in praemissis arguiatur noidelitas ipsoru in cockisione, ut qua-do arguitur expuris ne Satiuis , nullus homo est asinus,nullum rudibi Ie est homo,ergo nullum rudibile est asinus , nullum animal est lapis , nullus homo est lapis , crgo nullus homo est an inra'. arguitur maior distinctio in conclusione inter extremitatcs, quam sit in pramissis cum medio.. Tertilis modus est, quando ex aliquibuς divisim aeceptis ii praemissis infertur indc hila cqnimacto ipsoru in coclivi vel quctui ab aliquibil&coiunctili suptis in praemissis infertur indebita diuiso in coclusione , v diste est albus,5s eis monacus,ergo est mon cus albus, iste canis est pater, & est tuus , ergo est pateretilii iste est homo mortuus,

ergo est nomo, Sc est mortuus e diximus in . deόιta coniunctio, uel Zivisio, callia a diuisi si lad conivncta valet infer re , N e cCima, Histe est animal,& est rationale, ergo est anumat' rationale . iste est animal album ; c rgo est animal,& est album , quapropter est ubi

475쪽

De fallac. extra dictionem-' 37

6o Not.igitur ex Tat a Periher. c. a. q. I Sc6. .scienἀμ- arguere adiuisis ad convicta est arguere ab antec. in quo ponuntur duo prs dicata mediante particula coniunctiva , ad cosequel S, in quo praedicata raponuntur tae ala qua coniunctione.&ad hoc tria et uiruntur,primum,

quod illa prsdicata dii 11 a se habeant ut determinabile determihatio, seu vi substantivum. & adiectivum, si e se habet animal

respectu rationalis,albi, musici, M. defectu cuius non sequitur,lite est monachus,&al-ibus, ergo est monachus albus, quia albedo ino est determinatio illius praedicati monaci ; secundum quod determinatio no sum itur aequivoce.&significatum varietur. qua iratione non valet, iste canis est genitor, scae tuus,ergo est genitor tuus . nam ir tuus in gnteo denotat habitudinem possessi otiis,

in eqnseq habitudinem estectus ad suam

c/ula' e cientem, tertium, quod non s quatur negatio, neque fiat Oratio impropria,ut Petrus est homo.& animal, ergo est homo animal, vel est homo. & rationalis , . ergo in homo rationalis. Arguere vero a coniunctis ad diuisa , est arguere ab an tec . in quo ponatur praedicata sine coniunctione ad cons in quo sint prs dicata cum copula coniunctiva; ad quod

etiam duae conditiones requiruntur et bom:

bello hic, Prima , quod determinatio no sit disti aliens, unde pota valet, Sortes est homo mortuus, ergo est homo est mortuus, chymera est ens impossibile, ergo Ost ens,&tinpossibilis; secutida, quod unum pridi-

. T catum

476쪽

catum xx se, & simpliciter conueniat subiecto, noratione alterius praedicato, ut hae

conleq. non valent. amaldulensis cst mo nacus albus , ergo estanonacus, d albus ,

quia albedo conuenit illi ratione hahitus, Franci scus est bonus artifex , ergo est bonus, & artifex , nam bonitas illi competit ratione artis I essent. diuina est pater generatis, ergo est pater,& est generan S, generare . n. dicitur de illa ratione paternitatis . Quandocunque igitur deficiunt istaecdnditi cmesit indebita convictio vel dia

uisio, Sr committitur fallacia accidentis . 'l

- ἐ6is Fallacia de lacundum quid ad simpliaciter estastinis oem radicedenti. pro cuius motitia recolenda sunt, quae diximus tract. Praeced, c. 3 .de toto,se paue in modo,dictu .n. simpliciter est terminus communis s litar te lumpnis,&dicitur totum in modo, dictum secundum quid est terminus ille cudeterminatione, quae dicitur pars in modo; sed in proposito ut eommittatur haec nil cla,requiritur , ut totum sit determinatum taliqua determinatione, vel di strahente, vel diminuente, no vero restringente, unde

non valet, cadauer est homo mortuuS,ergocst homo, rei opsest albus secudum dentes, ergo est albus,valet actem, Sor es est homo et Ibus, ergo est homo ,- quia ly mortuus est determinatio distrahens, b album secundum dentes est diminuens, ly esbus est resti ingens: quapropter fallacia ista est

dcccptio proueniens a conuenientia apParcnti d dii secudum quid ad dietu in simpliciter; & potest etiam e conuerso fieri tali cla

477쪽

De Ditictys extra dictionem. Us

cia a simplliciter ad secundum quid,ut So

tes est homu, ergo est homo mortuuS.

Haec fallacia multiplex est iuxta multiplicitatem additi diminuentis uenam, vel esto iminuens secundum totum,quaelia est co-ditio distrahe , ut exuplificauitatis de mor tuo homine;vel est diminuens s m parte, &hoc est tripliciter, nam vel haec determinatio est seeundu maiorem partem, vi cu paries secundu maiores partes estaIb.,s,vel se

cudu certa, determinata parte, I sit propriu subiectu illius coditionis, ut limitaS respectu,nisi,dc ex istis. valet arguere a parte ad totu equitur .n partes secivium plures partes est albus, ergo est albus a Sortes est simus secuia unasu, ergo est simus Teq;pro prie dicitur coditio dimincc Dei est se rudia par 2 aunoI e,nee determ i Hi x t pt hiops est albus secudii detes, o sequituricrgo est albus: vel tertio est dimin ens secudum loiscum,ut nolicet in mari audire sacrum, nota sequitur ergo nolicet audire sacrumsquam to vel est diminuens secudu tempus,ut nomlicet vesci carnibus ita ouadragesima, novalet, ergo non'icet vesci carnibus tandenae vel est diminuens secundum usum, ut malα utenti non expediunt scientiae,non valet,erzgo non expediunt scientiae- εα Dices , ita ista propositione Petrus: est persectus latro,est monachus albuS,&c. iv perfectas,& Iy albus sunt coditiones r stringentes de tamen non sequi tuta ergo eae Perfectus , est albus , ergo maledicitur quod a conditione restringente no commitriatur haec fallacia.Tum quia cadauer est ho-

478쪽

mo moi tuus, licet non possir inferri , ergo est homo . potcst tam via infirri ergo est mortuum,ergo ayguendo a conditione distrahente non committitur haee fallacia . Resp. ad , .non sequi consequentias illas,noquia committatur haec fallacia, aliter numquam valeret arguere a termino determ nato' per conditionem restringitem ad i

in simpliciter, sed qui committitur fallaeta accidentis, quatenus non adsunt on nesconditiones requis tae,ad hoc , t possit fieri honus processus a coniunctis ad Giuisa, ut nuper dicebamus, vel dicedum, quod licet in4stis casibus non sequatur,eo quia num Prsdicatum conuenit proptir aliud, in aliis tamen sequitur Ad a .concedimus, qpando est determinatio distrahens, posse fieri pro, fressum ad determinationcm , no a tamen ad ipsum determinaaum, quod se habet vismpliciter dictum; quado vero est condiatio re stringens , potest fieri progressus ad utruq; dumodo adsint coditiones assignatae in tertio modo praecedentis fallaciae.

ter,ut se tenet ex parte praedicati, pro Portionaliter est dicedn deiplis, ut se tenet ex parte subiecti, ut homo mortuus est cadauer,non sequitur, erilo homo est cadauer , rosa cognita est in intelle mi, ergo rosa est in intellectu; at si est conditio restringens, tenet conseqι ut homo albus currit , ergo homo currit , dummodo non comparetuT ad aliquod praedicatum conueniens illi toti, ut totum eit, & consequeri r facit ns illud

lotu supponere simpliciter, at homo albus

. 1 est

479쪽

. De fallaciis extra dictionem. Αετ

est aggregatum per accidens , ergo hΟ -- est aggregatum per accidens,non valet. Specialiter autem ponest haec . fallacia Committi,ut aduertit Ocham in p. 4, par. Stertiae suae Iogicae c. s. quando arguitur abesse de a.adiacente ad ipsum de s. adiacen- ,'el e contrariam affirmatiue,quam negatiueitunc abesse de a. adiacente ad esse a. adiacens affirmative fit haec fallacia, qua0do additum non necessario competit subi - cto,Vt homo est, ergo est albumi si necessaxio conuenit , est rectae illatio , vr rota est , ergo est ens , eit passibilis tunc negative fit haec fallae a , quado ad*- tum est praedicatum necessarium conuenies subiecto,sue existat,sue non, ut rosa non

est,ergo non est possibilis ; si vero additum sit praedicatum supponens necessarib ea aeriam labiecti recte arguitur,v Troia n. - , ergo non vid tur. E contriines; de renio adiacente ad ipsum de secundo affirmatiuα committitur haec fallaeia,fi additu sit prae- dicatum necessarium; non committitu si fidpraedicatum; contingebs praesuppon seonstanziam . seu existentiam subiecti, ut sequitur . Sortes est albus.. ergqest, non sequitur Sortes est possibilis,ergo est. N gatiis vero lamper committitur h ec fati crimaetervast an praedicatis, quae exist tiae opponuntur,num sequitur Gnymera noest possibilis,ergo non eli,non tamen sequi1ur homo non est lapis,non est bus, &G.

ergo homo non esis

480쪽

logismum habere omnes conditiones,sill grsmusilancus est sillogismus contradia Aortus, idest ostendes contradictoriumus, quod si a respondete concessum, unde Pe- quirit primo omnes conditiones optimi sillogismi in modo,& in figura.Secudo, quod ' constet ex propositionibus vere contrad, etoriis,ad quas requiruntur quatuor con-

ditiones quod sint ad idem, secudum idem, fimiliter, eodem tempore , quibus a Mirtest identitas loci, nisi velimus hanc reisucere ad sec dam.Potest igitur ignorari elencus silogismus , vel quo ad primarias ronditi ones, si .sqnis putaret immi sillogisimum esse in m.do, 3t in Mara, cum tamen non fit. & fallacia huius ignorantia est ni-''niis ampla omnibus fallaciis roueniens; vel potest ignorari quo ad secundarias condi- trones, et ex stimaret aliquis propositiones 'sus esse verec5tradictorias, eu non fine,&de ista est sermo quae tot modis potest enenire.quot sunt coditiones contradictoria..1u, ut quinqό est medelas denarii. non est medietas binarij,ergo est medktas, S non medietas,non valet, quia no stitiad id e , turnum est alteri aequau fecundum longit dine inaequaIesecudulatitudi eryo est , 'e noest aequale, no valet, quia nosnt sect du ide t homo est species, nullus homo in species,ergo est,& no est species. nb se qu tur,quia non est smihs,Z eade suppofium Petrus h die nε mi erax currill , em Currit,& no currit,no v et,cia deest id et, ras topo ris se Petrus audis saerum in replo,