장음표시 사용
441쪽
tio pr oris , non tamen ad destructionem pollerioris necessario sequitur destructio prioris A parta integrali ad totum tenet nega-llue ita eisdem terminis , . quos retulimus de toto integrali, ut non est paries , ergo reon est domus,non tametrusequitur. paries non valet centum ergo neq; domus Maxima est Uectructa parte integrali principali, Hestruitur totum , quia /d destructionem prioris sequitur dinvictio posterioris,assirismative vero non tenet, nisi povaturmartes omnes, & unitae, ut sunt paries , te um sta fundamentum inter se unita , ergo est
' Totum in quanritate es terminus conrim is cum signo uniuersali , ut omnis homo,nullus lap:s , pars in quantitate est illererminus cum signo particulari , ut aliquis homo, vel interiora contenta sub illo communi termino ex quo sequitur,quod totu,& partes huiusmodi debent supponere non materialiter,sed phrsonaliter,ut optime notat Orbe lius: a toto in quantitate ad partes tenet consequentia tam assi attue , quam negative, siue sit subiectum siue praedicatum, eo quia totum hoc distribuit pro omnibus,& singulis inferioribus; & formantur
duae maximae in genere, vel quatuor in specla , icquid affirmatur , vel negatur de toto
in qu ntit ιte,afirmatur, vel negatur de omnibus . sin 'ulis parIibus , ut OmniS homo currit,zrgo SocrateS currit, Petru S currit, dcc. Secunda, De quo affirmatur. vel negatur totum m quantιtate, rmantur vel negan-
442쪽
ure rus par/es , ut lapis nullum habet servis sum,ergo nec habet visun nec audii u, &C. Dices Mon sequitur,omnes Apolloli sunt duodecim ergo Paulus est duodecim ; item omne animal fuit in arca Noe , ergo BuC Phalus fuit in arca Noe R. ex dicti S I. P. tradi.r. c. Io.& tradi. 3. c 4. quod descensus sub termino communi , seu illatio coseque-tiae a toto in quantitare ad partes , debet
fieri iuxta suppositionem illius termini iatali propositione; hinc quia in prima supponit collective debet illatio fieri ad partesmnul sumptas ; & quia in secunda supponi v distributive pro generibus singuloruim, debet inferri descen stis tali suppositioni accommodatus
A partibus in quantitare, si omnes simul
sumantur, ii ne i ad torum tam adfirmatiue ,
quam negariue, tam a parte subiecti, quam a parte praedicats, M sunt duae maximae, ut de toto diximus, Ruie quid as matur , vetneratur de omnibus partibus simul sumptis , yrmatur, vel negatur de toto ira quantiosae , ut Socrates cnrrit, Petrus currit , & sic de alijs, ergo omnis homo currit. Secunda, ne quo Myrmatur, vel negatur omnes partes ut sumptr , inyrmatur vel negatur Istum n quantitate, t Petrus habet visum, Mitu, NC e1go habet omnem knturm Σ Τotum in modo est terminus communis sine aliqua determinatione sumptus, ut horno, Philosophus,pars in modo est terminus communis cum aliqua detcrminatione acceptus,ut homo albu , homo diciatur totum,quia ad plura se extendit, quam
443쪽
modificatus per album, unde totum uniuersale distinguitur a toto in modo , quia iliud respicit inferiora essentialia, istud inferiora accidentalia, ut homo, ut tolli uniuers le , respicit Petrum, Franciscum , M. praescindendo ab acc1 dentibus, sed solum ut homines sunt; homo vero ut totu in m do respicit inferiora quatenus determina ta & distincta per aliquas accidentarias de terminationes x hominem album, hominem nigrum, M. E si etiam not. quod determinatio modificans termin communem est triplex,alia est distrahesi seu alienas quae repugnat suo determinabili, & tollit rationem sui deteria minabilis, ut homo mortuus, pictus , irrationalis,&c. alia est diminuens,quae no tot lit omnino rationem illius , i adiungitur, sed partim diminuit,ut homo cognitu S ,aubum secundum dentes; alia est contrahens, seu restringens,& est,quae non tollit,aut diaminuit significatum termini communis ,
imo ipsum surponit, facit tamen stare pro paucioribus 1uppositis , ut homo albus; virecte arguatur a toto in modo ad partem , & e contra,modus debet sumi in tertio sesu, nam non sequitur, cadauer non est homo,ergo non est homo mortuuS,Petrus noest homo mortuus, ergo non est homo; ne que sequitur, rosa est cognita;ergo rosa est; aethy ops est albus secundum dentes, ergo est albus. Attamen ut recte arguatur a toto in modo ad partem secundum determin tionem contrahentem, requiritur adhuc ,
quod copula aeque primario assiciat tam
444쪽
terminum, quam modum a parte praedicati, & ratione utriusq; per copulam tribuatur subit dis,ut Petrus fit homo doctus, ergo fit homo non ves et, quia lysi non afficit hominem .sed lydoctum s. his obseruatis a toto in modo ad partem se tenet negative tam in subjci,quam in praedicari, ut Pe trus non est lignum ergo non est lignum album, homo non est lapis , eogo h omo aibus non est lapis , non tamen affirmatita , ut Petrus est homo , ergo est homo albus , homo curru , ergo homo albu&currit, at si in ordine ad praedicata primi, Scsecundi modi ,vi homo est risibilis ,ergq hon o albus cst ris bilis, quae cossem tenet gratia materiae, quamuis propositio non sit per
se, In dc maxima Destructo toto in modo , ruitur qualibet erus parsi.
A parte in modo ad totum tam subiicie-do,quam praedicando tenet constriacti ue , dummodo termini non supponant simplicia ter aed personaliter,ut homo albus currit ergo homo currit, Socrates est homo albus, ergo est hyivo: Maximae sunt istae,
totum . Diximus , si suppositio non sit simplex , nam non sequitur , homo al-hus est ens per accidens , ergo homo estens per cidens,ly homo albus supponit simplicKer pro illo aggregato ὁ & ice Omnino dicendum hic, quod supra diximus de loco a parte iubiectiva ad totu uniuersale , quo scilicet possit etiam negative procedi ἀ
445쪽
43 Totum .n loco est dictio comprehender S adverbialiter omnem locum, ut ubique, nullibi, pars totius in loco est dictio Comprehendens aliquem locum adverbiali ter, ut hiet, illic; Similiter totum in ter pore est dictio adverbialis comprehendes Curane tempuS, Ut semper, nunquam , pars totius in tempore est dictio adverbialis signi ficans aliquam partem tempori S, ut hodie, hcri, &c. ab illis totis ad partes tenet conscvcntia tam is aliue, quam nega citie, , t Deus est ubique ,ergo est hic, Antiehristus nulli bi est. ergo non est hic, Deus est scin per, ergo est hodie, Deus nunquam fuit malus, exgo neq. hodie est malus , &sunt duae maximae. Cuicunque comvenit e rum in loco , vel .n tempore , eonuenit et ρα- pars'. quocunq. remouetur totum in loco ,vel in tempore, remouetur etiam par
l, partibus vero in loco, & in tempore ad totum semper tenet negatiue, ut' Caesar non est hic, ergo non est ubici .non est hodie, ergo non fuit semper: & fit haec maxima ,
A quo remouetur pars in loco, vel in rem ore , ' remonetur totum in loco,vel in rempore 3 haec itota possunt reduci ad totum in quantitare, & eisdem regulis omnino possismus uti Locus a causa ad effectum,&ab effectu ad causam est habitudo, quam habet ad inuicem hi termmi,& sicut causa est quadruplex effciens,materialis,formalis , & finalis, ut diximus Uact. praeced. c.6,sic quatuor
loca possunt a causa , &ab effectu desumi ;& primo a causa eficiente ad effectum fit argumentatio respectu horum praedicatorum
446쪽
rames fit, bonum, & malum, proportionalia ter accomodando iuxta exigentiam habitudinis Causae ad effectiun, & E contra, idest si est serari de causae in potentia, arguatur ad effectum , ut potest esse , si de causa i nactu,ad effinum ,ut estin actu,& fit,ut Phi-Iosophus est, ergo potest docere , docens actu est,ergo discens actu est domificatis est bonus,ergo dodius fit, vel erit bona, est
malus, ergo erit mala, quod non est intelligendum de bonitate, aut malitia morali,vel Entitatiua , nam peecator potest esse optiamus artifex , sed de bonitate ; & malitia causae, &effectus tanquam catila efficiens eis, 'r no addit impedimetu ex alio capite ;& datur maximae a causa efficiete ad effectu, & ecotra aliae duae ab effectu ad cauata efficientem. Posita, vel remota cause e sciente in potentia,vet in AEam, ponitur , vel omouetur effectus in poteria,vel in ad i Seeunda Positin causa e sic sente, bona, et maia , Onitur effectus bonus, veι malus;ex parte e Lectus Posito et remoto essectu in potentia, veι in adi ponitur,vel remouetur causa es eiens in patentia,vel in actu;Secunda , Posis bono est ectu et malo , ponitur ea a siciens Mna,vel mala.
Causa materialis est duplex, una perm nens,ut aes in statua aenea lia transiens, ut semen in arbore,farinam pane; ab ista causa sumuntur duae maximae , i. Posita causa
materiat ροβ bilis es sum effectui ,ut posito
ferro possibilis est gladius, a. Remo causea
materiaι ,remouetur essectus,ut remotis lapidibus dignis &caemouetur domus, Ab eL
447쪽
fectu quoq ; ad istam causam duas maximae
sumuntur, I .amrmativa, Posito eritu poniatur materiam permansntem esse,se transeuntem fuisse: a .neeativa, Remoto est yis, remo- ωetur ea s materiatis in actu, non tamen impo tentia.
A causa formali in actu sunt duae maxime
ad essectum,& e contra, inferutur .n. ad inuicem, Posit ,vel remota causeformali, on. r,vel remouetur effectus formalrs, ut albedo est, ergo album est,albedo non est, ergo album non cil;ab effectu quoq; similis maxima desumitur, Positu et remoto effectu,ρο-nisAr, vel remouetur carasas rmalos, ut albueli, ergo albedo est; diximus a causa formali in actu,quia potest esse aliqua forma separata, quae nullum actu effectum causet , ut anima separata, accidentia in Sacrameaeto altaris, a quacausa non valet inferre e fectum. A fine ad effectum sumitur locus in ordine ad ista praedicata bonum,& malum,& tenet a firmative,& neEatiue ue idem dicendu de Ioco ab effectu ad hanc causam , unde sunt istae maximae, Cuiusfinis es bonus , vel malin, effectus es bonus ,vel maius, S si essctus es bonus,vel malus nis eius erit bonus mel maias; bi not. quod effectiis finis pra cipue sunt media ad consequendum ipsum , quae sunt duplicia, alia, quae ex sua natura habent proportionem. & ordinationem ad finem,& assumuntur secundum rectum dictamen rationis, ut operatione S meritoriae: ad consequendam beatitudinem, medicina ad acquirendam sanitatem; alia,quae per accidcnsa
448쪽
ridens,& non secundum prudens dictamen rationis ordinantur ad fine, ut si quisqger potum aquae assumeret ad sanitatem acquirendam . aut furtum propter elemosinam, regulae datae intelliguntur de primis , non de secundiS. 4s Locus a generatione est habitudo generationis ad genitum, eneratio hic capitur pro acceptione omiscumque esse, siue substantialis,que acri dentalis, & fit argumentatio respectu praedicatorum boni ,& mali, N est talis maxipaa . Cuius generatio
bona es,genitum bonum eΠ, cuius generatio
mala e genitum malum est , & e conuerso potest argui a genito ad generationem ,Ytaurnm est bonum, ergo generatio auri est bona, generatio furis est Maala , ergo fur est malus,&hoc sequitur, quia generatio te minatur ad esse rei, quare si illud csse erit bonum,bona erit generatis,non mala . Corruptio est deperditio alicuius esse &quia non terminatur ad efferet, sed ad non esse ,hinc desumitur talis maxima Cuius corruptio eis bona Aorruptum eis m tum , ct euinius corru tio es mala,corrotum s b onum ,
nam si osse rei est bonum,care nita ipsius est mala,si malum,erit bona, & eodem modo arguitur a corrupto ad corruptionem, Vehaeretici sunt mali,ergo illorum corruptio est bona,Doctores ecclesiae sunt boni, ergo eorum corruptio est ecclesae mala. Dices, mors Christi fuit bona ccclesiae, ergo Christus fuit malus ecclesiae,quod est falsim; ergo falsa illa regula. Resp. hanc regu lam uniuersaliter valere,quando ex opposiis
449쪽
to abesse geniti arguitur generatio n ala . nam tunc recte infertur, quod si gcneratio est mala, corruptio illius cli bona , quando vero ex bonitate corruptioni&peqvit argui malitia generationis,sgnum erit,quod tariis bcnitas corru ptioni non ex se, sed ab extrinscco prouenit, , t est in casti, in tantum .n. mors Christi fuit bona , quia fuit a Deo ad nostram salutem ovdinata, sic Sancti sunt boni , de tamen ipso um mors dicitur in pretiosa, quatenus a Deo ordinatur
Vstiri eis exercitium alicuius rei, quae reS dicitur ustata,& ab usu desumitur locus,vea causa finali respectu mcdiorum in ratio ne boni,& mali. Cuius .n. usus bonus eis, sum bonum quare nihή de nouo occurrit
Tandem communiter accidentia sunt duplicia, alia, quae non semper se consequutur, ut esse album,& doctum,sia,quae se ii ferunt saltim ut plurimum, & hoc dupliciter, ves pro eodem tempore. ut est interpositio terrae, & eclypsis Lunae , vel pro alio tempore, ut sunt mors, vita, partus , de conceptio ; a primis non potest desumi locus, sed a secundis, & si ad inuicem inferuntur Pro eodem tempore , tunc ab uno ad aliud tenet conseq.tam a friaratiue,quam negati uC, Re contra, ut in exi ivplo adducto de eclypsi; at si pro diuersis. tcniporiabus se inferunt, tunc affirmati ue is positi ne postersoris sequitur 'sitio prιoris , non econtra, Vt peperit mulier, ergo concepit, mortuuS cit, ergo Vixit, torqvctur, ergo
450쪽
eommi errorem 3 Negative vero arguitur Adestructione trioris ad deaructionem loris, no vixi , ergo neq. mortuuS est.
Dices, psnitere supponit delictiam. & ta- me' non valet, christus egit ps nitentiam, ergo deliquit. Resp pqnitentia prol r e est do lor de peccatis a se commissis, & hic dolor lappon it delictiam, quam p nitentiam non habuit Christus . C A P V T IU.
6 T Ocus extrinsecus est,quando termi- . nus inferens non est in illato secundum aliquem modum essendi in , sed omnino est extra ilIum,&sunt isti, Ab oppositis, A maiori, A minori, A simili, A proportione, Atransumptione, & Ab authoritate. Locus Ab oppositis est habitudo unius oppositi ad aliudue & quia oppositio est quadruplex ex dictis a. p. tradi. i. c. s. scilicet relativa,contraria, priuatiua , & contradiaetoria, ab his omnibus sumuntur loci, &maximae. Attamen de oppostis in communi sunt duae maximae omnibus conueniete SI
Prima, De qμοcunque affirmatur unum oppositorum, negatur alterum respectu eiusE m ,
c, secundum idem, quod ponitur , quia idepotest esse filius, & pater respectu diuersorum, idem potest esse mobile , & mouens respectu eiusdem formae , ut cum aqua se reducit ad pristinam frigiditatem , sed non secundum idem,nam aqua est movens,ut est in actu virtuali, & potentiam habet aetitia.