장음표시 사용
551쪽
,. nulla supersit dissicultas in ipso ami
ativo, vel pro eo istanti, vel certe proi*itanti sequenti statim eliciet actum it litiuum, & potius excludet cognitiο- litem aliorum obiectorum disparatο-rum, quam suspendat actum, qui nullam continet nouam dissicultatem. s Dices tertio si intellectus necessitaretur ad assensum conclusionis etiam quoad exercitium , nullus daretur habitus scientificus in ordine ad eliciendae conclusi nem, sed solum daretur habitus ad bene penetrandas, & ad assentiendum praemissis; ses nego sequelam, quia licet intellectus positae uidenti apia prehensione connexionis praemis aruincum con susione, necessitetur etiam
quoad exercitium ad inserendam ipsam conclusionem, tamen habitus scientificus essicit, ut absque. eo , quod praecedat attenta penetratio praemissarum, &bonitatis illationis, adhuc facile intellectus determinetur ad assensum conclusionis, ad quem non tam facile determinaretur sine habitu, non posita attenta penetratione praemissarum. Ide
ab omnibus dicendum est me habitu primorum principiorum quem dari constat ex Arist. quamuis enim posito, quod intellectus bene pἡnetrauerit teru
552쪽
minos primorum principiorum , necesistetur ad alsensum etiam quoad exercitium , datur tamen habitus facilitaris intelectum ad assensum, etiam quando est pluribus intentus , nec astente se applicat ad penetrandos ter
6 si vel non appareat vel solum o scurὶ cognoscatur connexio praemissa rum eum conclusione , neque quoad specificationem necessitatur intellectius ad eliciendam conclusionem,nihil enim in tali casu datur , quod possit intelleiscium necessitare . Confirmatur experientia : laeto enim syllogismo quantumuis in bona forma,& concessis praemissis, adhuc aliqui negant consequentiam , vel actum conclusionis su *endunt , ex eo quia , vel non cognoscunt, vel solum obscure cognoscunt connexionem praemissarum cum consequet,
tia. Idem accidit in propositionibus
enuciatiuis veris,quibus intellectus, vel non assentitur,vel etiam praestat adiutriindebitum, si connexionem, seu identitatem terminorum , vel nullo modo cognoscit, vel cognoscit tantum obscurε.
553쪽
rio attingat obiectum praemissurum o Pit o resolutione dicendum primo
est,actum conclusionis non per χωlam denominationem extrinseca a praeimissis, quae praecelserunt, sed per suum peculiarem modum tendendi differre egentialiter ab omni alio actu non illativo, quod probatur primo quia per hoc, quod dixerint v.g. Omnis ii mo est animal, Petrus est homo, dc d inde dicam Petrus est animai,non promterea per illum actum Petrus eis animal
feci actum illatiuum,non nisi quia talis
actus est mero enunciativus, & meris . materialiter subsequens. ad illos alios actus. Actus autem formaliter illatiuus est, qui ita subsequitur ad alios, ut per illum intellectus ostendat se tali obiecto assentiri ex vi praemissarum , dc tanquam determinatum 1 praemiasis p iquod praestat per taleni modum tendedi, qui de natur per particulam Ergα
554쪽
Secundo amis disiunctivus, actus copulativus, praeceptiuus &c. ut probauinius. dist.P. cap, 3. sest 1. differunt ab alijs actibus per talam modum tendendi peculiarem. quem quilibet hahet,ide ergo dicendum de aes u illativo. Tertio actus illativus , prout talis repugnat Deo, cum sit actus progressivus a noto ad ignotum, sed non repugnat Deo a sensus circa obiectum prά missarum ,
neque a sensus circa obiectum conclusionis neque assensus circa haec omnia simul, ergo assensus illatruus ratione si licuius sibi peculiaris, S intrinseci re- ugnat Deo . 1 Hoc posito dicendum praeterea ad essentiam actus illativi requiri, auod per illum aliquo modo attingaturn trisisece obiectum praemissarum. A- iis enim illativus est de sua essenti a liscursuus, & progrestiuus. De ra i Ore autem actus progrestiui, & discursiti est importare progressum,& motumitentionalenIab vuo in diiud, non Dere per hoc, quod ante virum actum
Periori,persed hoc,quod ipsemer actus latiuus ratione sui habeat esse progi ci Dum, de illati ualin , ergo de ratione ii intrinseca habet esse motum es Uno
555쪽
in aliud, sed non potest de se intrinsec esse motus ex uno in aliud , nisi aliquo pacto attingat ununi, & aliud ; ergo de ratione actus illativi est attingere aliquomodo unum, & aliud, hoc est obiectu praemissaruna , a quo progreditur, &Obiectum conclusionis , aa quod progreditur. Confirmatur tun a paritate motus localis, de cuius ratione est attingere terminum a quo, & terminum ad quem e tum a paritate actus compositivi, de cuius pariter ratione est attingere duos terminos, qui componamur ; ergo de ratione etiam actus illatrii erit attingere aliquo modo duo. Sive ergo actus illativus habeat ratione
sui dependentiam essentialem 1 praemi sis, sub non, adhuc ratione talis modi tendeodi sibi essentialis, & intrinse-ci differt ab alio quolibet actu non iu
3 Attingitur autem per actum illativum obiectum stri iusque praemissae noseorsim, sed confuse, & per modum Vmus, sic siquis dicat omnis homo estauimal. Petrus est homo, Scideo, seu propterea Petrus est animal, per ly Miso, ieu propteren attingitur quidem obiectu
utriusque propositionis praecedentis, sed
556쪽
consusὸ , & per modum unius. Hinc sicuti per particulam ergo Intellectias non nisi confuse reflectit, de attingit obiectum praemissarum, ita non persormalem, sed per virtualem assensium
iterum illa adhaeret, non aliteT ac in
exemplo posito per particulam propterea designatur adhaesio , quam intellectus praestat obiecto praecedenti,non per sommalem, sed per virtualem assensum. Notamen per hoc asserimus,quod particula illativa ergo ide omnino significet, ac particulae illae ideo, & properem,nam non semper per particulas ideo, & proptereAE designari videtur progressus mentis a noto ad ignotum, sicuti huiusmodi progressus desgnatur per particulam ergos quando vere eIicitur actus formaliter
illativus, ad quem desinandum est i stituta particula 4 Dices primo si actus conclusi, nisattingeret obiectum praemissarum, se stra fuisset obiectum praemissarum pro cognitum in praemissis. Sed contra est;quia si dicam Petrus est rationalis,de propter hoc est risibilis, per ly propter hoc iterum confuse attingo id , quod clare assirmaueram per illam propositionem
Petrus ea rati eaaIis, nec tamen uri pro
557쪽
positio, ideueque neque praemissae su nistustraneae, quia in illis clare cognoscitur id, quod non nisi coufus attingitur per propo sitionem sequentem , dc peractum conclusionis. Si enim obiectinpraemi. Druin non miser in praemissis tu liter cognitum , non posset determinari intellectus ad actuin conclusionis;ideoque talis clara cognitio in praemissis nofuit frustranea . Hinc etiamsi aetiis iI- latiuus attingat Obiectum praemissaru . non tamen in solo actu illativo consistit tota essenti, sullogismi, quia ad syli
gismum requiruntur formales proritatae , quarum obiecto distincte cognito praestetur ab intellectu formalis assen-ius,ad noc ut determinari postmodum possit ad actum conclusionis, non nisi confuse deinde iterum attingente a obiectum praemissarum .s Dices secundo:ex regulis dialecticorum medius termitius non debet ingredi conclusionem , ingrederetur autes actus conclusionis attingeret obiectu praemissarum . Respondeo Dialecticis fatis esse, quod medius terminus non importetur in actu conclusionis, prout hic attingit terminum ad quem , cael rum quod prout confuse attingit terminum a quo , confuse etiam attingatae medium
558쪽
medium terminum , hoc nihil facit ad sumnulistas. 6 Dices tertio , iii hoc syllogismo omnis substantia est homo, Christus est substantia, ergo Christus est homo,conia sequentia,& consequens sunt vera; sed consequentia esset falsa, si V ergo altiu-geret obiectum premissarum, ergo &c. Respondeo consequentiam , & acturn is illativum existimari, ac dici verum ,
quoties inseri id, quod ex tali obiecto praemisso est inserendum, quidquid sit
virum quatenus virtualiter assentitur obiecto pramai Tarum vere. vel falso illi assentiatur,hoc enim impertinenter se
habet ad veritate, vel falsitate illationis. a ' Dices quarto si aerias conclusio. nis attingeret obiectum praemissarum . sequeretur, quod quoties recordamuratos elicu e conclusionem, deberemus etiam recordari Rraemiliarum, hoc autem est contra experientiam. Respo deo polis nos recordari, vel solvis obi isti conclusiotus,vel conclusionis, ut cO- clusio est, vel conchisonis, ut talis con
clusio est, seu ut deducta est ex talibus Praemissis. Sicuti postquam amrmauiv. g. hominem esse risibilem,possum reis, cordari vel solum, quod cognouerim iudicium circa hos terminos, vel solum
559쪽
q d elicuerim aliquod iudicium, &tamen certum est, quod actus iudici; attingit clarδ obiectum praedicati, &subiecti, ergo multo magis postqua uia. intuli aliquam conclusionem , licet hec at ungat obiectum praeniissarum , potero aliquando recordari, quod elicuerim actum illatiuu, absque eo quod recorder, ex quibus praemissis illum intulerim, cum actus conclusionis non nisi confvsh attingat obiectum praemis,
et 'M Res tantum dantur figurae strux logismorum, quarta enim figmra Caleni non differt ab Aristotelicis nisi mere accidentaliter, nam sicuti figura est dispositio me dij cum extremis, ita essentialis figurarum diuersitas desum iatur ex difbositione mediI cum extremis essentialiter diuersa. cum ergo tam in prima figura Aristoteliea, quam in quarta figura Caleni medius terminus
560쪽
partim subijciatur, partim praedicetur, essentialiter inter se conueniunt , & disia ferunt solum in hoc, quod secundum primam figuram Aristotelicam medius terminus subiiciatur in maiori, praedicetur in minori. secundum quarta svero figuram Calam medius terminus praedicetur in maiori, subiiciatur in minori, quod est mere accidentale, cunihil peculiare diuersum ex hoc habeatur praeter meram transpofitionem materialem propositionum, e contra multa peculiariter diuersa habetur Per hoc, quod medius terminus, vel bis praedicetur , vel bis subbciatur, vel partim subirciatur partim praedicetur, ut propterea diuerta tradantur regulae pro diuersa hac me dij termini dispofitione , quae proinde merito triplicem figurae diuersitatem constituit . Caeterum si aeque medius terminus partim subiiciatur, parerm Praedicetur, quod subiaci tur in maiori, vel in minori, nullam facit diuersia em nisi accidentalem , dc quoad solam materiaIem transpofitionem Propostionum,quae s satis esset adessentiaIem figurarum diuersitatem possemus etiam in modis secundae, &tertiae figurae facere fimilem transposi-xionem & addere quintam, & seratam