장음표시 사용
541쪽
Virum ad eliciendam gonclusionem prAequiratur non modo. iudiciu m de malo i, l minorii privositione ,sed etiam iudicium de bonitate,
D Cnitas consequentiae alia estis formalis, alia obiectiva; so
malis est conuexio consequentiae cum praemissis iuxta regulas logiacae obiectiva vero est connexio obieeu consequentiae cum obiecto p missarum . Ad omnem ergo actum con- elusionis eliciendum neque praecogniario de bonitate consequentiae formalis, lateque de bonitate consequintiae obiectivae est detorminate necessaria, sed alterutra per se loquendo susticit, imo alterutra est omnino necessaria. Et primo non esse ψeterminate necessariam , Praecognitionem de bonitate consequentita formalis probatur, quia primi iuuentores logicae condiderunt eius
542쪽
praecepta mediante aliquo discursu, stilogismo, qui 'conclusioni praebuerunt assensum absque reflexione ad regulas logicae 6 quae nondum conditae erant, ideoque absque praecognitione de bonitate consequentiae formalis: Similiter rustici agentiuntur conclusioni alicuius syllogismi facilioris, nihil scientes de praeceptis logicis , dc ratio utriusque est,quia potest intellectus de terminari ad assensum conclusionis ex
praecognitione connexionis obiectivae, per hoc scilicet, quod cognoscat obiectum consequentiae ei se Monnexum cuobiecto pi missarum,ergo non ad om ianem 3 c clusiotismaelici irdanitie sesaria dete minate est praerignitio de cosi rinitare' syllo imi cum ' praeceia
a Propter similein rationem neque est detetminate necessaria praeco - .gnitio de bonitate consequentiae obie-Ama quia per se loquendo, potest in tellestiis determinari ad assensum con sequentiae ex eo , qu-d prςcognoscat syllogismum esse in forma iuxta regu-sas logicae , ideoque tu illo dari bonitae,
tem consequentiae formalis per consos .mitatem ad praecepta Iogicae, de quibus aliunde scit non posse dirigere adlata
543쪽
falsum. ΙΑ i, per se loquendo, quia si intellectus, dum certificatur de bonitate consequemue obiectivae, adhuc prae cognitio de bonitate cqnsequentiae obiectivae non est per se loquendo determinatis necessaria, quia si posset haberi cognitio de bonitate consequentiae formalis absque eo quod intellectus
indirecte certificaretur etiam de bonitate consequentiae obiectivae , sola cer tificatio de honitate consequentiae sor- malis esset satis. DiXI pariter neutram ex his praecogniti'nibus esse determinate necessariam ad omnem actum conclusionis , quia si datur aliqua conclusio adeo implicata,& difficilis,o ad illam eliciendam nece se habeat intel- leeius lumine praeceptorum logicae, ad hanc praecognitio de bonitate consequentiae 'formalis erit detetminate ne cessaria vel moraliter,uel solum ad bene esse iuxta varias sententias de necessitate logicae, de qua re diximus di- itinctione 2.cap. I. 3 Sed quamuis neutra ex his pra, icngnitionibus sit determinate necessa-yia,ad omnem actum conclusionis, alterutra tamen ad quemlibet actus Conclusionis est omnino necessaria , cim enim actus conclusionis sit aia sensus
544쪽
sensus praestitus ex vi praemissaruno, necessario debet intellectui apparere , connexio aliqua inter id, cui assenti tur,& id,propter quod assentitur,sicut enim quando intellectus assentitur alicui propositioni immediath ex vi terminorum , debet cognoscere conne,ionem aliquam inter terminos, ita quando assentitur conclusioni propter praemissas debet cognoscere conneXionem aliquam inter conclusionem , &praemissas,ergo vel connexionem obiectivam,vel connexionem sermalem Hinc redditur ratio cur eaedem pra missae determinent unum intellectum ad assensum alium vero nequaquam hoc enim accidit, quia unus cognoscit connexionem cum conclusione inserenda,alius vero nequaquam . Similiter ex ijsdem praemissis hie elicit hanc
conclufionem, alius vero opposita pro ratione diuerta connexionis,quam
in praemissis cognoscunt, & quia aliquando de connexione tam tarmati, quam obiectiria dubitamus, ideo postquam praestitimus assensum praemissis,
haeremus circa assensiim conclusionis. 4 Neutra ex his connexionibus ne- cene est, ut ante conclufionem per distinctum iudicium affirmetur, sed satis est,
545쪽
est, quod iii praemissis apprehensa , &penetrata suerit; non aliter, ac quando assentimur propositionibus immediatis identitas, seu connexio inter praedicatum,& subiectum, quae apparet in utroque, vel in alterutro terminorum
non debet assirmari per distinctum iudiciuin, sed satis est quod apprehendatur, & bene penetretur, alioqui si in quolibet iudicio deberet per aliud distinctum iudicium identitas affirmari, date rur processus in infinitum , debemus autem deuenire a aliquod primuiudicium, quod eliciatur mere ex apprehensione, Sc penetratione terminOrum,& identitatis obiectivae, quam h bent inter se, absque eo quod talis connexio seu identitas per distuli tuni iudicium aErmetur. Similiter ergo satis erit,quod honitas coseque tig vel formaris, vel obiectivae bene apprehedatur,&netretur, absque eo quoa pet formale,& distinctum iudicium amrmetur,aIiter adi quemcunque syllogi simum non tres, sed quatuor propositiones ementnecessariae, quod est contra communem sensum. ς Dices intellectus est Potentia ne .cessaria, ergo si illi clare representetur connexio praemia arum cum conclu-
546쪽
sone debebit tali connexioni anntiri Resp5deo no ede necesse quod intellectus per formale iudiciu tali conexioni assentiatur , sed pose sistere in clara ipsius
apprehensioine, non aliter ac dum intelle Chus eudenter cognoscit existentia sui non est necesse quod per formale is iudicium illam affirmet, sed sistere potest in euidenti illius apprehensione , similiter in propositionibus immediatis euidenter cognoscit connexionem praedicati cum subiecto, nec tamen illatrias per formale iudicium amrmat, ne pro cedat in infinitum, sed ex euidenti illius apprehensione progreditur ad componendum per sormale iudicium praedicatum cum subiecto. De obiecto prae
per duo formalia, & distincta iudicia taamrmari, ut detur syllogismus formalis, ad quem ex eius definitione reqniritur, ut quibusdam positis aliud a postis sequatur.
547쪽
missarum necessitetur inteluctus ad assensum conclusionis.
a Raestito assensu praemissis, & pri
I cognita evidenter bonitate consequentiae vel formalis, vel obiectivae necessitatur intellectus ad assensum coclusionii quoad specificationem, seu ad non operandum oppositum, adeoque necessitatur ad non selieiendum actum oppositum illi, quem ex vi talium praemissarum debet elicere, scili enim cognita evidenter identitate, seu conia xione inter duos terminos non potest illos per diffensum diuidere, ita cognita . leuidenter connexione conclusionis cum yraemissis, cuius veritatem supponitur cognouisse, & affrinasse non potest per dissensum negare consequentiam, ratio enim utriusque est,quia non potest intellectius dissentiri, & negare verum ca- .gnjtum, ut vexum.1 Iino
548쪽
a Imo praestito assensu pretemissis,'&praecognita evidenter bonitate conse quentiae vel formalis, vel obiectivae ne cessitatur ititellectus ad affensam con- clusionis etiam quoad exercitium , non maliter ac cognita evidenter identitate inter duos terminos necesitatur intellectus etiam quoad exercitium ad illos per allensu m componendos, si enin aquis a me petat: utrum unum, & duo faciant tria, & ego euidenter cognoscaidentitatem inter hos terminos experior intellectium rapi ad assensum, ita ut neque direm neque indirecte possit a voluntate impediri, quia intellectus utpote potentia necessaria illud statim e scit, ad quod est maxime propensus, de in quo nullam inuenit difficultatem . Similiter ergo dicendum est de assensu
consequentiae, posita inam euidenti cognitione de connexione conclusionis cupraemissis, quarum veritatem praeco -
gnitam amrmauit, nulla ibi superesti dissicultas ad assensum. 3 Dices primo posse accidere quodi postquam intellectus praestitit assentan
praemissis, Sc cognouit connexionem conclusionis cum praemisiis, vel ex im-l perio voluntatis ivel ab aliquo alio obicia
549쪽
derandum tale obiectum, adeoque non remaneat expeditus in ordine ad assensum conclusionis. Sed contra e si, quia si neque voluntas, neque aliud quodcunque obiectum impedivit intellectu,
quominus penetraret connexionem
conclusionis cum praemissis, nihil poterit impedire, quominus praestet assen sunt ipsi conelusioni,tota enim dissicultas consistit in penetranda connexione conclusionis cum praemissis, sicuti tota dissicultas consistit in penetranda
connexione inter terminos: . ergo si ne
que voluntas, neque aliud quodlibet obiectum impedivit intellectum ab eo, quod est dissicilius , ad quod intellectus naturaliter non serebatur, neque voluntas, neque aliud quodlibet obiectum impediet pro eo instanti intellectum ab eo, ad quod sine ulla dissicultate , ideoque maxima vi intellectus naturaliter sertur . Sicut enim posita evidenti penetratione terminorum non videtur intellectus subditus voluntati in ordine ad pristandum, vel non Pra standum illis actualem assensum , ita posita evidenti cognitione de connexione conclusionis cum praemissis praea firmatis non videtur intellectus subdiatus voluntati in ordine ad eliciendam, vel
550쪽
vel no elicienda actualem conclusione, cum non sit tribuenda intellectui subietaetio respectu voluntatis in thzactibus, quos sine ulla difficultate, imo summa vi naturali habet intelle laus elicere . 4 Dices secundo, intellectus est potentia finita, nec potest iii unico instant ii exercere nisi certum numeris actuti: potest ergo accidere , ut ille ceritis humerus actuum fit expletus antequam eliciatur conclusio , ideoque in 'tali casu intellectus etiam elicitis praemissis, Sc& cognita bonitate illationis ex desectu virium non exercebit actum conclusionis. Sed contra primo quia hoc argu mentum probaret etiam, quod intelIectus quoad exercitium non sit necessutatus quoad prima principia , posita evidenti terminorum penetratione,quia potes: accidere, quod tunc temporis habeat alias cognitiones , ita ut non rema
ne at illi virtus ad prestandum assetisum,& componendos huiusnodi terminos ori morum principiorum , quod ess ,
alsum patet tum ex se , tum eZ aucto ita te S. Thomae p. 2. q. 27. art. 6. Contra secti ido quia si supponatur intellerius ita applicatus ad cognoscenda i , connexionem conclusionis cum praemissis, ut illam euidenter apprehendat,