장음표시 사용
531쪽
difformitas, & prout haec est malor, eo. maior erit inaequalitas. Similiter ergo cum per veritatem intelligamus conformitatem simpliciter dicta ,hinc ad iura omnimoda conformitas requiretur. Hinc sol maliter loquendo tam est vera cognitio creata consormis obiecto, qua increata, licet increata dici possit verior radicaliter, quatenus est a principio,cui re ugnat falsitas. Similiter cognitio vera affirmans decem homines currer non est formaliter verior, qualm cognitio vera assii mans unum tantum hominem currere, licet illa dici possit verior extensiuδ . Simili etiam modo intelligendus est Aristoteles, dum docuit quod haec propositio bonum est bonum sit verior, quam haec bonum non est malum, si enim loquamur de veritate sol mali , Cum utraque sit aeque consorinis suo obiecto, utraque est aeque vera, caete- 'rum si loquamur de maiori veritate quoad proprietatem , prima est verior. 4 quam secunda, quia per secundam. eX- I. Plicatur bonum per negationem con- dtraxij, id e 5 que non tam per id, quod
est, quam per id, quod non est . . 6 Dices potest unus actiis esse certior, & euidentior alio, ergo & verior. Ite potest unus actus volutatis esse meis lx Iior
532쪽
'lior alio,erto etia unus actus intellectus verior alio. Respondeo disparitatem es se quia nomine certitudinis, & euidentiae, non venit certitudo,& euidentia omnimoda, similiter nomine actus boni, non venit actus omnimodῆ honus: quinam enim ex nostris actibus e sentcerti, & euidentes, qui nam efferat boni , si hoc veniat nomine cet titudinis, et1identiae & honitatis p At nomine veritatis simpliciter dictae iuxta communem acceptione venit confirmitas omnimoda, neque enim dicitur dixisse verum qui ait, Petrus, & equus discurrunt, sed simpliciter dieitur en unciasse falsum, non nisi quia actus ille non est
totaliter conlarmis obiecto, e contra in communi locutione magis errare
dicitur, qui assimat v. g. Equum , de lapidem discurrere, quam qui dicit limminem, & Equum discurrere 3.7 Ex duabus propositionibus singuia Iaribus de futuro cotingeti una est determinath vera,altera determinath lalsa deis
terminatione tame consequenti,licet enim quado aliqua ex huiusmodi propositionibus enunciamus, non cognoscatur a nobis independenter ii reueIatiο- . ne determinata illius veritas, vel falsitas , in se tamen una est determinate
533쪽
falsa, cum enim ut tales a Deo cogno scalmir, & revelentur , non porest none se determinate verum,uel determinath falsum id, quod ut tale cognoscitar,& reuelatur a Deo : Hinc quia implicat eandem enunciationem de eodem indivisibili obiecto in uno intellectu es se determinate veram, & non in alio; si haec propositio v. g. Antichrictus peccabit in intellectu Diuino est determinate Vera, enunciata ab intellectu creato erit etiam determinite vera cum hoc discrimine, quod in intellectu Diuino est
determinato vera & cognoscitur ut determinate vera, quomodocunque tandem eius v Sritas cognoscatur; in intellectu autem creato est , sed non cognoscitur, praescindendo a reuelatione, ut determinate vera . Praeterea si nunc ego dicam . Antichrictus pectabit, quando suo tempore ponetur peccatum, di ci poterit me nunc determinate dixisse
verum in sed non poterit tunc dici me dixisse verum determinat, si nunc de- i. terminate non dicam vertina, ergo nunc ldeterminata dico verum , ergo propo 'sitio a firmans peccatum suturum Autichristi est determinate vera.8 Nullum ex hoc sequitur detrimentum libertatis, propossitioieni in
534쪽
assirmans, peccatum futurum Antichristi est determinate vera non determinatione antecedenti, & in causa, sed determinatione consequenti, & in ecfectu, ideoque sicuti nullum est absurdum , quod ex stappositione , quod sedeam necessario,& determinate sedeam, ita ex suppositione , quod peccatum Antichristi sit futurum , nullum est in- conueniens, quod determinate, & necessario sit futurum, adeoque nullurn pariter erit absurduim, quod propositio assirmans peccatum Antichristi sit nucdeterminate vera,quia non est deter i- nate vera ratione alicuius antecedentis
adimentis Antichristo libertatem, sed est solum determinate vera ex supposi- . tione is sius peccati futuri, ad quod ipse Antichristus libere se determinabat. Idem dice dum de reuelatione talis peccati, licet enim ex suppositione reuelaiationis de tali peccato , non possit illud
non poni, ponetur tamen cum persecta ibertate; reuelatio enim non antecedens peccatum nisi tempore , supponit ipsum peccatum futurum, neque enim quia Deus scit, & reuelat peccatum , ideo peccatum est futurum, sed quia peccatum est futurum, ideo Deus illudicit, ae reuelat, quare sicuti non est co
535쪽
tra libertatem Antichristi,quod ex suppositione, quod Antichristus peccat,ne- bcefario peccet, ita neque erit contra sillius libertatem, quod ex suppositione reuelationis do peccato, necessario peccet, quia cum reuelatio supponat pec Catum , non necessario peccat; nescsuppositione ipsius peccati.
i R I Odiis sciendi est oratio ignoti
aera manifestativa, est aute tripleae Definitio , Divisio , & Argumentatio . Definitio, alia est nominis, quae dicitur Etymologia, alia est definitio rei, atque haec rursus alia fit per negationem,qu modo definitur materia , dum dicitur non est quid, neque quantum: alia per affrinationem, definitio autem per af- .ri firmationem, alia est descrip tiva, ali , lessentialis. Definitio essentialis est oratio a explicans essentiam rei, differt a descriptiua, quod definitio essentialis explicat rem per praedicata primaria , & essentialia, Descriptiua vero per praedicata
536쪽
secundam,& vel physice, vel metaphysice accidentali s.
et . Porro praedicata primaria sunt, quae intelliguntur esse prima radix aliorum, illa autem praedicata iiitelligitntur esse prima radix aliorum, quae explica tur in ordiue ad accidentia , quae sunt radix, & causa, vel quasi causa illoruin accidentium, in ordine ad quae explicatur alia praedicata, sic rationale est prς- dicatum primarium respectu admirativi, & risibilis, quia rationale explicatur in ordine ad accidens discursus; admirativum, ek risibile in ordine ad ac-eidentia admirationis, i risus, ideoque cum admiratio , & risus subsequantur physice ad discursum , praedicatum admiratus, dc praedicatum risibilis meta- physice subsequuntur ad praedicatum rationalis . oratio ergo explicans es sentiam hominis per rationale, explicatillam per praedicatum essentiale, & primarium , quae vero illam explicat per admirativum , & risibile explicat per praedicata accidentalia, & secunda-
3 Duplex autem praedicatum primarium in rei cuiusque defini tione is apponendum est,unum per quod cum
537쪽
per quod differat, & haec est . iii
tia; cum enim definitio sit omin plicans essentiam rei, licet res pine' semper magis, & magis explicari, tunc 'tamen scientiae, seu scientes existimant se nosse essentiam rei, quantu δε stus est ad hoc,ut de illa postmodunt diseutaure possint, quando sciunt aliquid , per quod res illat cum alii . conuenit, &aliquid, per quod absis differt. Hine
vilius rei una est defuitio , Descriptio vero multiplex, Sed hoc est iiii inteIliassendum, ut unius rei vita sit definitio' Metaphysica, una phyfica, unum enim est pridicatum gessericum primarium, S unum praedicatum differentiaIe, priminarium Me physicum; pariter i nuntest praedicatum genericum primarium physicum,unum differςntiala &c. cum vero praelicata secundaria sint multa, deserimo,tam metapbysica , quam physica potest este multiplex . Porro definitio est modus Ἱciendi , quia definitum arula copioscitur de se nis rudi ter, per definitionem vero clarδ eius esentia explicatur per praedicata pri
. 4 Diuisio est oratio explicans semia rex partes, est modus sciendi diuersus a definitionet, primo quia non omnia
538쪽
diuisio est definitio, potentialis in pax se' definitio. Secundo, uiua di visi v recare potest om tu praedicata effen
tialia eum genera remota , idefinitio vero non debet importare nisi M'nus proximum, & differendam. De Imum definitio importat unum praedi Catum tanquam genericum, hoc etsi tanquam superius, ct contrahibile, a rerum vero predicatum , tanquam dii ferentiam, hoc est tanquam inferius,&contrahens, de hoc autem diuisio noa
1 Sicuti multiplex est torum , ita multiplex est diuisio . Totum aliud est physicum, aliud. metaphysicum, Rusesus totum physcum aliud est substin-tiale, totum vero mataphysicum aliud
est actuale, aliud potentiale . Diuiso ergo alia est pnysca substantialis, uxsi diuidentes homin- an partes sub-ictantiales, ex quibus componatur dicamus: hominem esse id , quod constar. anima rationali, & corporei Alia est di', uisio physica a ccidentalis,& haec aliae est subiecti substantialis in. accidentiR,.seu concreta accidentalia,ut si diIuden-tes lignum dicamus aliud. esse calidia,
aliud frigidum ; alia est asci ad ,
539쪽
concreti accidentalis in subiecta su stanti alia , ut si diuidatur albuni in parietem, & lac; alia demum est accitiH.
iis, seu concreti accidentaIis in aceta dentia, seu in concrera accidentalia
si diuidatur albu in dulce Damars,s Diuisio Metaphysica ili est totius metaphysici actualis in partes ctuales,vi si diuidatur homo ni habens animalitatem, dc habens rationalitatem, hae enim sunt partes, seu praediis Fcata metaphysica, quae debet GDere homo, ut habeat egentiam metaphysi- cam hominis. Alia ea diuisio totius metaphisici potentialis, seu potestativa in in partes potentiales potestatitias, seum subiectiva vet si diuidendo animal dia eas aliud est rationale, aliud irrationare; rationale enm, , & irrationale sun
partes subiectivae, quia subiiciuntur animali , quod est superius- --rubin etiam par potentiales , quia ad hoc, ut animal sit totum metaphysicum. αsaperris,ac uniuersale, non es 'cine, quod has partes actu habeat, sed satis est quod possit habere,cum ad uniuersale sussierit esse in multis. De areumentatione , quae est
tertius modus sciendi duenaus dia suilinione sequenti.
540쪽
IN libris priorum alit Aristoteles de
syllogismo in communi , in Iibris vero posteriorum de syllogismo scientiali, seu de demonstratione . Definitur syllogismus: Oratio , in qua quibusdapositis aliud quid a positis necesse est
contingere eo quod haec sint. Alius ecti virtualis, in quo Cilicet non datur nisi una propositio entitatiue tunica , sed virtualiter multiplex . Alius est syllogismus formalis , in quo per distinctos actus asentimur praemiius, & conclu- fioni, de ocea solum examinabimus,