장음표시 사용
521쪽
tur in perfectione adaequale lintrinseca persectio enim vocis con nantis landatur, & refunditur in persectionem mu- fici scientis elicere talem vocem i quae de se sit talis, ut cum alia, quae praesupponitur esse talis, parere possit talem sensationem iucundam; pariter perfectio similitudinis partialiter extrinseca fundatur in persectione adaequath in trinisca pictoris, qui ex suppofitione ta lis prototypi, scit taliter hane imaginem conformare; & demum perfectio cognitionis verae fundatur, & resoluitur in persectionem intellectus stientis. elicere hanc cognitionem, quae ex QP positione quod obiectum taliter existat, sit illi conformis .s Non requirinu ad veritatem Omnium propositionum quod illaru obiectum existat de praesentiam a ut Propo si tiones de obiecto praeterito , vel futuro , sint nunc verae, non debet nunc ei istere earum obiectum', &quamuis existentia futura Anti risti nunc nihil sit, adhuc tamen propositio affirmans existentiam futuram Anti risii est nucvera, quia sicuti per hanc denominatione. Domus antiqua intelligitur , quod detur nunc domus, & anni non sint de
praesenti , sed praeterierint; ita per vertistatem
522쪽
tate huius propontionis Antishrictus eris intelligimus, quod detur talis cognitio,& quod non detur Anti ristus nunc,
sed sit extiturus . .ro Ex his insertur non per omnem veritatem importari veram relationem praedicamentalem , ad hanc enim , ex dictis de relatione praedicamenta li, requiritur existentia termini, qui tamen ad aliquam veritatem non debet existere. Veritas ergo est consorinitas cognitionis cum obiecto praescindens 1 conformitate per veram, vel non veratnta relationem praedica mentalein, cum Gnim nomine cognitionis intelligamus cognitionem, quae enunciat obiectum iuxta illius merita, siue actu existat, stiue non, hinc ad rigorosam veritatem ,
non requiritur quod obiectum eo existat cognitioni; ό contra cum ad hoc ut existat vera relatio exi stere debeat quidia quid conitituit completam rationem fundaudi praedicatum relativum: qua-do terminus nota existit, neque existit vera resatio, quia terminus complet coiastitutivae praedicati praedicamentaliter relativi. Φ1 t Sed superest ut decemamus, an etiam actibus necessario veris, de quibus diximus uui . . veritas sit denom natio
523쪽
natio partim im Unseca, partim extrinseca Dicendum ergo est amrmative,& primo de actibus necesirio veris ex
obiecto videtur clarum . nam ideo hic actus, rem pote R idem Amul esso , ct nonese, est necessario verus, quia obiectiunnon potest aliter se habere, & si per ii possibile obiectum potuisset aliter se is habere , etiam hie aetii. potuiset esse falsus. In aciibus necessario veris ex principio distinguendum est inter exigentiam cssientialem, quam habent his
actus, ut e cistat corum verificatiuun ,& ipsam mei denominationemveritatis. Fligentia enim essentialis, quam habet actus fidei diuinς v. g. vi existat eorum
verificari uum est illis ellantialis, ic ad*math intrinseca , cum sit illis ellantialis dependentia ab habitu fidei, cui repugnat inclinare ad n Tum, at ipsamet de-
Rominatio veritatis non est,cur non d catur istis,etiam actibus,ese partim in-rrinlaca,partim extrinseca; veritas enim definitur consormitas cognitionis cum obiecto, non vero exigentia, ut existat obieetiam, cui cognitio conformetur, &fi cuti nulla similitudino est essentialis uni tantum, licet via tantum possit esto edentialis exigentia, ut existat aliud ,cui
'inilletur, ita nulli cognitionis dicen-
524쪽
da est esse essentialis consormitas, & ve ritas , licet aliquibus cognitionibus si resentialis exigentia , ut existat obiectum cui conformentur. I a Dices dependentia creaturae si
Deo est essentialis , & adaequale intrin-rseca ipsi creaturae , 'ergo etiam actibus necessario veris ex principio erit essentialis,& adeouatδ intrinseca veritas.
Respondeo disparitatem desumi ex diuersia horum terminorum acceptione,
sicut enim nomine dependentiae intelligimus stilum illam entitatem , quae indiget alia , ita e contra nomine veri tatis intelligimus consormitatem cognitionis cum obiecto ; ideoque quod cognitio sit talis , dc obiectum sit tale. Quod si nomen veritatis trausserretunad significandam exigentiam , qua n esentialiter habent aliqui actus, i eu- stat eorum verificativum, nomenritatis staret aequivocε, quod non est dicendum. Quale quamuis aliqua: comgnitiones per suam essenilam exigant suum vetificatiuum, illisque talis exigentia sit essentiaIis, nulli tamen cognitioni veritas dicenda est essentialis, sed partim intriti seca , partim eX-trinseca, saltem onegatiue, si item , in quam, negative propter propositiones
525쪽
veras negativas, ad quarum veritarenInon requiritur, quod existat ex parte obiecti extrinseca negatio, quae habeat in se aliquam entitatem, seu veritatem
obiectiva, sed quod totum, quod datur de obiecto negato , sit cognitio, &eius veritas, si est contingens, potuerit deesse per ptationem alicuius extrin secia 33 Porro quamuis omnis veritas formalis habeatur partialiter ab extrinis
seco,non tamen ipsum etiam obiectum extrinsectim dicitur verum formalirer, quia per denominationem veri formataliter non intelligimus quamcunque consormitatem,sed solum consermitatem illius , quod ab obiecto mensuratur, cuiustiodi est sola cognitio. Sic quamuis Petrus. v. g. Pater habeat esse patrem partialiter a Paulo filio, no . tamen ipse etiam Paulus dicitur Pater vido ducta de relationibus disquiparantiae in praedicamento relationis.
526쪽
Reliqua quaestiones de veritate , O qualitate propositionum.
T On potest eade propositio m I tari de vera in falsam, teque
de lassia in veram , quia omnis propositio cosignificat tempus , cum enim Dinnis propositio importet aliquod verbum s omne autem verbum sit fignificativum cum tempore, omnis Pro positio est enunciativa obiecti non quomodocunque, sed pro tali tempore vel praesenti, vel praeterito, vel futuro, vel determinato , vel indeterminato, ergo si semel obiectu supponatur suilla tale,quale enunciatur pro eo tempore, quod a tali proposirione importatur, etiam si deinde pro alia circumstantia temporis obiectam mutetur, adhuc Propositio amrmans obiectum pro eo LemPore, pro quo existit, sicuti enun CiRtur, semper est vera . Neque in contrari unLeit Arist. cap. de ludstantia ibi
enim siman ter dixit: eadem oratio vera,
527쪽
O salsa vide ur esse . cum enim ibi non
e set locus hoc exactὸ examinandi, eo dato , sed non concelso aduersarijs,at tulit deinde discrimen inter substantiam, & orationem, propter quod submstantia,S: non oratio sit susceptiua colItrariorum Inimirum quod sola substantia sit susceptiua contrarioriam per sui mutationem extrinsecam quod Orationi nullo modo conuenit: etiam dato, quod eade de vera mutetur in falsam. Σ Non potest dari propositio is malis,quae neque sit vera , neque falsa, nam vel obiectum existit eo modo , quo enunciatur, vel non, si existit, propositio erit vera,si non existit, eris falsa.
Pariter no potest diuri propositio formalis, quae sit simul vera, dc falla, quia non potest praedicatum simul inesse, &non inesse subiecto. Dixi de propositione formali, nam propositiones, quae dicuntur se ipsas Alsificantes, non possunt et se propositiones formales , sed proferri solum possunt materialiter, Mratio est, quia ex communi Summulistarum, quaelibet propositiose ipsa implicith dicit vera sum , seu verum rico,ideoque idem implicite est dicere Daus es unus , ac dicere verum euDe m Use unum, cum ergo intellectus
528쪽
non possit formaliter de eodem obiecto simul dicere verum est, & falsum est,n0n pοι suiu propositiones seipsis fals-ficantes esse formales sed solum materiales,eidem enim obiecto intellectissi assentiretur simul, & dissentiretur,quod implicat; nam si dicam . rvo per banc tropositionem mentior, idem e st, ac si dicerem:certum est, seu verum dico,quod ego per hanc propositionem,per quam dico verum,mentior, seu falsum dico; ergo intellectus amrmaret, a se simul verum, & falsum dici de eodem obiecto quod implicat, similiter si dicam :ego iuro per hane propositionem me non iurare , haec propositio non erit nisi mal terialiter prolata, cum implicet intellectum dicere , verum est , qΠOd. per hanc propostionem non iuro . Huius modi , ergo propositiones neque sunt verae,neque sunt falsiae, neque sunt simul verae, &falsiae , quia neque sunt propositiones sorinales, sed solum vo-l cales, & materialiter prolatae absque ullo interno assensu , vel dissensu ,3 Dices. Non implicat, quod quis per errorem affirmet dari plures Deos, sed amrmare quod dentur plures Di Jest assirmare duo contradictoria , ergo i licet in dictis propositionibus astrinen X tur
529쪽
tur duo contradictoria poterunt tameelse sol males. Respondeo posse ab intellectu amrmari aliquid impossibile is ono cognitum,ut ta e,a quo deinde cogatur affrinare duo contradictoria,si velit in priori affrinatione persistere, at nullo modo potest amrmare duo contradictoria formaliter , ut talia , quo modo deberet emcere, si posset has propositiones formaliter enunciare. Quae uis enim quaelibet propositio non itisi implicite,& virtualiter, quoad verba externa de se dicat vera fum , tamen adhaesio correspondens istis verbis eaedi: Hparte intellectus est sormalis , ideoque cum non posit idem intellectus eidem iobiector adhaerere , & ab eodem simul refugere non potest has propositiones formaliter elicere.
Dices iterum, promittat alicui I Deus: dabo pluviam, solum si tu ve- irum dixeris , ille autem statim dicat Deus no dabit pluuia. Hoc posito si h ςc alfecunda propositio est vera , sequitur, raquod Deus fio dabit pluuia;ergo prima i propositio hypothetica erit falsa,&Deus impleta conditione non dabit id , quod sub tali conditione se daturum promit- tit, quod est absurdum . Quod si Deus s
530쪽
dat pluviam, ille , qui dixit: Uetis non dabit pluviam, falsum dixit, ergo cum non fuerit impleta conditio , Deus non debet, imo nec potest dare pluuiam , quam promist se daturum solum subi tali conditione. Respondetur commul INterduine casum esse impossibilem , quia pactum non potest procedere de propostione, quae siti destructiva pacti, sed soluin in alia materia, alioquin Deus obligaretur ad imposibile .s Veritas consistit in indivisibili, falsitas tamen suscipit magis, & minus;
veritas enim est conformitas cognitionis cum obiecto , & quidem ex communi acceptione est omnimoda conformitas, & excludens omnem disso initatem, ideoque consistens in indiui
sibili, clim e contr* falsitas, quae est dis. formitas possit ese maior, & minor, sicut enim ad veritatem, per quam lauetiligimus quid persectum. & bonum, requiritur integra causa, & omnimoda consormitas, ita ad falsitatem , quae est: quid malum, susscit , quilibet desectus,e prout defectus erunt plures, eo falsi tas erit maior. Sic ad hoc ut duo ligna dicantur simpliciter aequalia, requiritur omnimoda consormitas inter illa , ut