Nicolai Vernulaei Apologia pro augustissima, serenissima, et potentissima gente austriaca, in qua illius magnitudo, imperium, virtus aduersus eius tempore aemulos asseritur

262쪽

decepta nonnullorum fides, maluit iugum a cipere, quam cum Principatus dignitate resistere, vel cum gloria cadere. Amabantur evicinia animi , & iugum sub oblato auxilio occultabatur. Interim vindex ille Gustavus occubuit vindice maiore Deo; reliquiae aliquae . restant & affligunt, inque Protestantium &Haereticorum nonnullorum manibus adhuc sunt arma. Illucescet, ut spes est, ille dies, quo misertus afflictissis e Germaniae Deus Caesareis Aquilis , & Catholicorum armis . victoriam integram annuet. Vna Austriaca Gens hoc bello petita est , cuius sceptra cum in manu Regis Regum sint, non illa Haereticorum istorum aut Foederatorum Vis euertet. Pugnat Serenissima illa Gens pro Deo , & cum Deo vincet. Verum, ut quod institutum est , prosiequanam, expendendum & discutiendum hic, quore Ecclesalicorum bona a Sectarijs occupata repetierit Caesar, ac restitui voluerit. Item, num potuerit ac debuerit Catholicam Religionem e qvibusdam Prouinc3s eiectam re

ducere.

Anno hipra millesimum quingentesimum E e iij quin-

263쪽

quinquagesimo secundo, cum Germania ciuili bello flagraret, ut tantum incendium pace restingueretur, indictus est Principum Con uentus Patauij, quae urbs ad Danubij & Oeniconfluentem est sita. Eo venere Romanorum Rex Ferdinandus cum filio Maximiliano, popag. Mauritius Saxoniae Elector cum suis, Albertus Bauariae Dux, plurium denique principum aliorum Legati.Consultatum aliquamdiu inter eos de pace, quae tandem certis concepta ili bus est. Eae potissimum fuerunt. Ex ruida L. Elector Saxonia Foederatique Principes ' 'ante diem duodecimum Augusti ab armis discedent, oe copias ita dimittent. mi FerHi nando maluentas melit, neque melCaesari, vel

Germaniae noceant.

II. Ad eum quoque diemPhilippinLand- grauius Hosta liberfactus, in siua, quam habet ad Rhenum Arce, Rhinfeldia hi eiurδosta prius cautione deseruandis conditionibus Hala Saxonum a Casare latis squam in rem Agauritim, Brandeburgicum Septemviri ac mi angus Siponti Dux sdem interpo

nent.

III. Hesii cum Nessuis de Cis Renellebo-

264쪽

gica Prouincia litem Germania Principes Septemviri , quosque actor reusque prater ea nominabunt, cognoscent; ex his vero Casar vi, res sex leget, qui bienni3 θatio litem niant. IV. Post stextum mensem Mictis a Casare Comitijs de Re ioni ace agetur; Pacem interea omnes colent, propter Religionem . nulla cuique molestia exhibebitur. Luou autem de pacando Religionis disiidio communi ordinum consilio, oe interueniente Coris authoritate decretum fuerit, id firmum ratumque erit. H. Ad Camera Imperialis Micium Senatums, etiam j, qui Augustana Confestionis hunt, admittentur.

VI. Ottoni Henrico Palatino sua Regionis Dominium libemque poste permittetur. VIL Foederati Principes foederi inter se, durante hoe besto, facto, Francisoque renuntiabunt , s omni soluti vinculosui Iuris , mi

antea, erunt.

VIII stoi hoc bello damnum acceperunt, litem ea de causa ijs, qui intulerunt. non movebunt , sed proximis Comitijs C sor oe Or- diues rationem habebuut. IX. Fran-

265쪽

ar A POL OGI AIT. Francorum Rex , quoniam ad eum

Imperj res non pertinent, si qua in re se iadi a

Casare ex timet, negotium ad yeptemvirum Duritium deferet, oe is ad Caesarem. X. Proscripti ingratiam recipientur, modo nihil noui contra Casarem aiat Imperium pos

hac committant. Franco militantes ingratiam etiam recipientur, modo intra tres menses eo deserto in Germaniam reuertantur.

XL. Alberim Brandeburgici, si ab armis ante diem duodecimum Aurasti dimissis

cur ui ecat, hac pace comprehendatur.

XII. Oolarit, hostis Imperi, sit. Ea pax iniquis fand legibus pro Catholicis

constituta tum fuit. Gallus aegre illam ferebat , sed cum impedire non posset, obsides Germanis remisit, & interea Metas, Tullum, Virdunum, nobilissimos tres Episcopatus, Imperio detractos retinuit. Saxo Religionis libertatem & bona Ecclesiasticis ante hanc pacem ablata rebellionisque impunitatem obtinebat.' Albertus Brandeburgicus inter alios solus pacem respuit, ut nimirum Episcopos & ciuitates instaurato exercitu vexaret. Tandem triennio post,

266쪽

pbst, hoc est anno M. D. LV. indictis Augustae Vindelicorum comitijs de pace R eligionis deliberatum, & in hunc modum septimo Calen. das Octobris decretum est publicatum. L. Caser , Ferdinandus Rex, Electores Principes, ου cateri ordines , propter Augu- sana Confestionis doctrinam, Religionem, atque idem, nusti in Imperio vim inserent, neque ad deserendam Religionem suam, caeremonias atque leges, quas in sua Ditione Celiam insiluerunt, melposthac instituent Confessionis Augustana βcij, mandatis aut alia κα-tione cogent, neve contemnent etiam , hed bane

Religionem illis liberam permittent, simulque

hona, facultates, vectigalia, postsiones atque Iura,scut pacate possint 3s vlifruique. Di dium quoque Religionis non alys, quam piis, amicis, π tranquillis rationibus component. II. Eodem modo Status Confessionis Augustana sese gerent erga Casarem, Ferdinandum Regem, caeterosque Principes ac ordinesontiqua Religioni coniunctos, tam sacros, quam ciuiles; erga cateros omnes Ecclesiastici Status, eorum i Colligia, quocunque tandem

267쪽

ar 6 Apo LOGIAs Retitionem fluam,s caeremonia oe leges, ου ρυφegiones, oe vectigalia catena que Iura libere permittent, neque ulla ratione impedient, quo minus istis pacate viantur fruanturque; quicquid erit offensionu atque litis , more ac legibus Imper3 de nietur m bique. IV gui non sunt alteriis Religionis, Catholica Gel Augustana , hac pace no compreue

hendentur.

IV. Si quis Archiepiscopus . Episcopus, Antistes, aut alius Ordinis Ecclesastici a Religione υeteri desciet, is contintio decedat ab Episcopatu suo, Praefectum, benescio, simul omnitus etiamfructibus , quos inde percepit; quod ipsum tamen ad nullam eius infamiam pertinebit: ta Collegio sine ijs, ad quos ea res. Iure velconsuetudine pertinet, liceat oe int grum si in eius locum eligere seu constituere alium,qui sit veteris Re ionM;quo nimirum institutionis, electionis, praesentationis, confirmationis , id genus alia Iura simul cum tranquida possessione bonorum integra isti

permaneant.

V. Et quia nonnulli ordines Imperj, e

rumque

268쪽

rumque Maiores quasdam Praefecturas Ecclestolicas, Costegia Agonachorum, oe i e- . nus alia bona sacrasibisu sierunt, eas minister 3s Hessia, Scholis, se alijs bonis τμbus accommodarunt, non interpeltabuntur hoc nomine, propterea vocabuntum,

sed ei modi bona, nimirum ea, non pertinent ad Ordines Imperj, mel alios Imperio planesubiectos, es quorum posse onem tempore transactionis P seuiensiis, post etiam, Ecclesiastici non habuerunt, suo loco permaneant, fρ' hac pace comprehendantur. VI. Iurisdictio faena non exerceatur, ne que locum habeat aduersus Augustana Comfessionis Religionem, fidem, ritus, tiges,nisterium Ecclesiasticum , sustensa maneat , nec , illis impedimentum inferat, quoad integre publatum erit disdium. In

caeteris autem extra Religionem, ccremonia leges, ac ministeriumpositis, valeat oe exemceatur pro veteri more atque Iure.

VI L. Nulli aliorum subditos ad sua Religionis professionem cogent, vel a priori Domino abducent, tutelam contra suum

Agagistnatum suscipient. Sinsubditi Religionis

269쪽

causa cum τxoribus His s liberis volent iualia loca habitatum concedere , re bono sua

vendere, impune licebit. .

VIII. Eadem pace libera Nobilitas immediate Caesari seubiecta comprehendatur, itam nec 's duarum Religionum cauia a qu piam ρ6nt oppugnari. Vbi mero in ciuitatibus imperi, τtraque Religio hactenus tata

fuit, deinceps etiam construetur. Has leges ea pace constitutas, etsi ijs grauiusime Catholici laederemur, boni tamen publici causa hactenus seruarunt; non item Protestantes & Sectati j. Hi enim, ut testis est David Chytraeus Augustanae Confessionis historicus, aliquot annis post in Episcopatus & Catholicorum Ecclesiasticorum bona inuolarunt. Et Passi quidem inquit, Anno M. D. LXIV. in Sax nia υtriusque Electoris Saxonici π Brande- burgici Imperio siubiectorum Epsicoporum reditus deinceps tu Principum Fiscos redacti seunt, corporibus tamen Collegiorum seruatis.

ω in pectione Ecclesiastica superintendenti

Consistorijs commendata. Magdeburgensem Archiepiscopatum Lu- therani anno M. D. LXVI. inuaserunt. Bre-

mensem

270쪽

mensem anno uno post Henricus SaxoniaeDux Lutheranus occupauit. Brandeburgensem Episcopatum anno M. D. LXIII. ipse Marchio accepit, item Hauelbergensem, dc Lebusiensem. Stesiucensem Diocesin, cum fatis concessisset Adolphus Episcopus Holsatiae Dux an no M. D. LXXXVI. Fredericus Secundus Daniae Rex sibi asserens,successoribus suis haeredi

tariam reliquit. Caminensis Episcopatus mortuo Martino Veigero anno M. D. LXVI. Pomeraniae Principibus cessit. Diocesin Race- burgensem, quae inter Catholicas numerabatur, anno M. D. LXVI. Christophorus Me gapolitanus Dux ad Lutheranos transtulit. Lu-becensis Ecclesiae, cui Theodoricus a Rheiden Catholicus praefuerat, curam suscepit Andreas Barbius Dania Cancellarius & Lutheranus. Rege eum com mendante dc promouente, Halbe stadiensem Diocesin, quae in fide Catholica

diutissime constans permanserat, tandem Henricus Iulius postulatus Dux Brunsvicensis Sectatijs adscripsit. De caeteris taceo, quorum numerum ac teriem videre qui volet, Dauidem Chytraeum consulat. Porro eorum, qui post

initam Passavij pacem Ecclesiasticorum bona F f iij occupa