Nicolai Vernulaei Apologia pro augustissima, serenissima, et potentissima gente austriaca, in qua illius magnitudo, imperium, virtus aduersus eius tempore aemulos asseritur

251쪽

giam sterim conficenderet, quam inter reliqua conditionum Samum enta posticeretur, nussum cula accessisset, huius 'se temenator existeret promί , 6 et anathema in conspectu sempiterni Dei, oe pabulum Ussceretur ignis aterni. Suo itaque Iuramento Reges obligantur non aliam, quam Catholicam, in Regnis suis Religionem retinere conseruareque. Id solemni Iureiurando, cum inaugurantur, promittunt, nec in Hispania tantum, sed in alijs quoque Ditionibus suis. Et vero quis arguere Reges & Principes praesumat, si quam a Maioribus acceperunt,& in Regnis suis cum diadema te condecorarentur, inuenerunt Religionem, ' conseruent ac tueantur 3 Si eam, quae a sex- . decim iam de amplius saeculis uniuersali unitate colitur, ab omnique confusione sepa-

rata est , retineri a subditis suis velint 3 Alitet facere salua fide & integro Iureiurando non possunt. Quanquam quid aliud est Religiones plures habere, quam nullam omnino Religionem habere 3 Qgid aliud est Religionis libertatem permittere, quam tot esse Religio

nes,

252쪽

nes, quot capita sunt, iubere 3 Sentiet hic hoc modo, alius alioue ille ritum hunc sibi finget, iste plane diuellam. Et hinc odia, inimicitiae,

alienationes animorum, nulla priuata, nulla publica pax. Non minus in Republica Religio una esse debet, quam una lex. Nimirum ut

uno modo mores formentur, uno modo salus quaeratur. Sed hanc controuersiam, ut dixi, hic non attingo. Vere Maecenas ad Augustum,

Eos, qui in diuinis aliquid innovant, odio babeoe coerce, non Deorum solum causa,sed quia

noua Numina hi introducentes, multos im- pessunt ad mutationem rerum, 'nde conium-tiones, seditiones, conciliabula existunt, res profecto minime conducibilesPrincipatui. Mugnum sane Dei beneficium est, in tot Catholici Regis Prouincijs Religionem unam, eamque Romanam & Apostolicam coli, quam non nuper aliquis exuto cucullo, aut stigmate deformatus excogitauit, sed quam orbis Seruator praescripsit, primi Antistites tradiderunt, Martyres suo sanguine irrigarunt, tot Doctores sanctissimi victuris aeternum monumentis asseruerunt , Ecclesia Catholica sectarum alienarum Victrix, hactenus conseruauit. Scit ta-

253쪽

men idem Rex in tempora inspiciendum esse. yt si quae prouincia Romanae fidei dogmatibus non imbuta ad eius Imperium accedat, immaturam non adhibeat medicinam , sed duci docerique nouos subditos patiatur. Quippe nocet remedium, si non sit opportunum, &quae herba altas radices egit, citius frangitur, quam euellatur, nisi radices sodiendo circum paulatim extrahas. Non perinde animis impenuri potestac linguis et ait Curtius. Porro ea est Regiarum Prouinciatum in auita Religione

constantia, ut aliam, praeter Catholicam, nunquam admissurae videantur. Sciunt Religionem non nouitate, sed antiquitate aestimandam esse, nec plus turbulentis quorundam ingenijs, quam consentientium tot saeculorum

opinioni tribuendum esse. QAocunque inciderint oculi, tot & tam illustria vident eius Religionis signa, quam Patres Maioresque tenuerunt, ut ab ea recedere velle nefandae sit impietatis, & periculosae temeritatis. Sentiunt libere de Deo, sed sicut Maiores; credunt libere, sed

sicut Ecclesia a Christo instituta di ab Apostolis

propagata tradit, nec aliter volunt

At vero, quis illam, aiunt, Hispanorum insolentiam

254쪽

solentiam serat 3 quis arrogantiam & mum

patiatur 3 quis saeuitiam aequo animo toleret 3mo-- seruire est, non subesse, tam crudeliter aliquan 'do tractari, expilari, trucidari. Nec exempla. desunt, quae narrantur, ut pueri discant , scri-- buntur, ut posteri legant.

Non ignoto haec a variis scribi, & supra fi-gistonsi,. dem amplificari, qui odio suo indulgentes, ne nomen quidem Hispanorum serunt. Neque ego in omnibus eos excuso uni inter eos mali, insolentes, fastuosi, & quandoque seueriores, quam par esset. In Indijs, in Italia, in Belgio quidam eorum modum excesserunt seu vitio naturae, seu insolentia victoriae, seu ira indignationeque perciti. Quis vero non idem de nationibus alijs asseveret 3 Quis gentem ullam in bello excuset 3 Quis Ducum militiae disciplinam ita seruauit, ut nemini milites nocuerint, Seuetae militibus olim fixae sunt leges, &nunc figuntur ue nec tamen ulla in Prouincia sunt innocentes. Vbicumque milites sunt, ibi vitia su nt, furta, rapinae, concussiones, non omnium quidem, sed tamen aliquorum. Adeo quod in Hispanis reprehenditur, faciunt Galli, Germani, Itali, Belgae, alij. Licentia

Dd iij quadam

255쪽

quadam peccant milites,& dum arma tenent, dum venalem pro patria vitam circumserunt,

licere sibi omnia putant. Error ille est, sed militum. Qilandoque etiam necessitas, qud non deberent, impellit, & nonnunquam causae suae Iustitia excitati, vindictam spirant & sumunt, quam Ducibus suis relinquere deberent. Taceo diuinam Iustitiam, quae non raro militum

manu & serro ad Gentium quarundam animaduersionem utitur. Quanquam , ut hoc

tantum dicam, modum in bello, ac potissimum ciuili, tenere vix cuiuspiam est Ducis, inter arma militum manibus & gladijs legem

ponere, vix est ipsius seueritatis. Vnum auaritia trahit, alium innata saeuitia impellit, nec omnes semper aliorum supplicijs emendantur. Quis est, qui vitia militum Regibus adscribetὶ quis ob quorundam Praesectorum crudelitatem Principes Tyrannidis arguet 3 imprudentium est, vel potius maledicorum , si Dux quispiam aut miles saeuitia peccet, Regem eius quamprimum Tyrannum appellare. Miror autem tam diligentes quosdam in Hispanorum delictis conquirendis esse, & in ijsdem exaggerandis tam Eloquentes, de Nationum aliarum

256쪽

aliarum viiijs tacere. Secludatur ex animis odium aut inuidia, & omnes peccabunt. Soli hoc tempore crudeles sunt Hispani, quia in odio quorundam sunt; soli ambitiosi ocinis lentes sunt Hispani , quia illos quidam non

ferunt. Tenuerunt olim Siciliam annis circiter septemdecim Franci, - tantillo tempore eorum vitia ferre Siculi non potuerunt, illos eiecerunt& exterminarunt. Annis iam plusquam centum Sicilia, Neapolis, Mediolanum Hispanorum Imperio parent, & summa hactenus tranquillitate fruuntur. imo ea Italorum omnium vox est, malle se Hispanorum, quam Francorum Imperio subesse. Quid, quod etiam seu recipienda sint in urbibus praestidia, seu hospitia militibus in vicis de municipijs praebenda, malint incolae omnes non uno loco Hispanos, quam nationis alterius habere 3 Non sunt illi in Belgio, quemadmodum vir quidam celeberrimi nominis ait, Vt Belgarum Lan inem securi digenant, quem nondum concoxe i. hiaruut, sed ut vitam Sc sanguinem suum pro eo-g Rς' rum incolumitate profundant, & in auita Caas δ' tholicaque Religione conseruent: non ut illos in peruitute adhuc inuitos teneant, ut idem scribit,

257쪽

scribit, sed in Regis & Principis sui legitimi

obedientia protegant. Adeo non est opus, ut Catholicis Belu etiam inuitis ac nolentibus' minari libertatem Sueci quideantur ; ijs sub optimo Principe suo libertas est, nec esse ab alijs nisi seruitus potest. Quae tanta inuidia est, ut Regi suo populi obediant, pati non posse ut Deo Maiorum ritu serviant, non ferte Si sectariorum conatibus Hispani non resisterent, ab ijs laudarentur, si Catholicam Religionem non armis&sanguine suo propugnarent, mfoedus vocarentur & amici essent. Homines sunt, & placere possunt, sed eorum Religio non placet, & pro conseruanda Religione labor. Inuidiae tempestatem non nationis, sed Religionis causa, sustinent. Iudex siit & vindex Deus. oblini. Non una est odij in Hispanos causa. Sint boni, inquiunt, sint probi, at ossicia Reipu- Πέμηρ- blicae inuadunt&exclusis Indigenis in Belgio b.. regunt. Peregrinos autem ciuibus praeferre, ad mensam Vocare, Reipublica custodes essΠcere Tynannorum est, non Regum, ut ait Aristoteles lib. s. Politicorum. γέρρ' ' Vereor ne Soli lumen addere velle videar, si

quod

258쪽

quod obijcitur falsum esse demonstrem. Obse cro enim,quaenam Reipublicae Belgicae ossicia Hispani tandem inuadunt 3 Singulae Prouin- ciae, quae Regis Catholici Maiestatem & Imperium agnoscunt, suos e Belgio Rectores ac Praefectos habent. In ijsdem Concilia sunt &Coetus Iudicum, qui Regia authoritate Ius dicunt & prouincialium controuersias litesque determinant,at in ijs nulli Hispani. Belgae sunt, qui Belsis Iustitiam administrant. Vrbes omanes aut a suis Magistratibus,qui indigenae sunt, aut ab aliquo cum ijsdemPraesecto vel Praetore gubernantur. Et hic quoque indigena semper est. Si quis cum praesidio fortassis Hispanus sit, ad urbis defentionem est ue nec ut incolas regat, sed ut hostes arceat, militibus praesit, urbem tueatur. Est Mechliniae supremum Belgij tribunal , ad quod ultima ex Prouincijs prouocatio defertur; in illud non nisi Belgae cooptantur. Sunt & Bruxellis in urbe Regia Concilia duo, Secretius unum, quod priuatum appellant, alterum Regij AErarij, quod Finantiarum

dicitur. Nulli in uis Hispani, nec unquam suerunt. Minora alia non attingo, ad quae aditus ij. tantum, qui e patria sunt, patet. Istud vero' E e notissi-

259쪽

notissimum est, singularum prouinciarum ordines ex earum Antistitibus Ecclesiasticis, Primarijs Nobilibus, &Ciuitatum Primori bus componi. QMd si inter Aulae ministeria locus aliquis Hispanis sit, aut in exercitu Regio pro meritis suis militaria quaedam officia

consequantur, inuidere nemo certὰ debet. Neque enim nefas esse potest, eos aut in Aula. aut in Castris Regi suo seruire , eique obsequium & vitam suam consecrare. Et quemadmodum inter eos non desunt, qui& sortitudine praestant, & prudentia sunt illustres, mirum videri nequaquam debet, si in Belli aut Status Concilio suffragij Ius obtineant , ut cum eiusdem Regis Imperium nobiscum agnoscant, illius quoque nobiscum inbello negotia tractem, & de conseruanda patriae tranquillitate securitateque deliberent. Hoc dico, nullius Belgae virtus suo honore destituitur, & quod meritis debetur, nunquam fortunae vel auro donatur. Quippe in Catholici Regis Imperio nulla Magistratuum vel officiorum nundinatio est. Nihil apud eum venale, nec ipse potestatum mercatores patitur. Virtute venalia omnia sunt, non pecunia. Quantum quisque vi

260쪽

tutis & industriae habet, tantundem seuoris reperit. Qualis quispiam sit quaeritur, non quantum possideat vel osserat. CApvT XV. De Bonorum Ecclesiasticorum ab Hareticis occupatorum in Germania Repetitione.

ARsisse bellis hoc tempore Germaniam

omnes sciunt, ni dolent.Nobilissima illa Europae prouincia olim inuicta &Legionum Romanarum victris,hactenus magna & meliore sui parte non tam alienis, quam sitis viribus quassata iacuit, & vix respirat. Signum extulerunt Principes Protestantes, secutus est Gustavus SueciaeRex.& iunctis armis o. pibusque, dum Caesareae potentiae & Austria e Gentis imminutio quaeritur, mediam Germaniam oppresserunt. Accurrit as foedus & vi ctoriam Gallus, utque praedae partem haberet, consilium, viros , pecuniam iunxit. Patroni nomen sumpsit, ne hostis videretur; foedus Percussit, ut socius esset, libertatis Germaniae protectorem se praetexuit, ut Dominatum, aliqua saltem in parte, usurparet. Sunt equidem E e ij merita