Nicolai Vernulaei Apologia pro augustissima, serenissima, et potentissima gente austriaca, in qua illius magnitudo, imperium, virtus aduersus eius tempore aemulos asseritur

231쪽

..' Maximilianus II. Ferdinando patri sue cessit. Quis ille, quantusque imperator 3 in

ratianis. ceps, ut ante retulimus, aequitate animi, pru

dentia, oe Iustitia insignis, ου in quo ad flum

mam fortunam nihil merito desederares, nisi ipsam fortunam, rmiorem valetudinem. Ad ipsum menta adstantem aut prope assidentem aditus omnibus omnino patebat, etiam abiectissimae fortunae hominibus, quibus non tantum placide & comiter, sed etiam eadem lingua, qua illi sua proponebant, respondebat. Nemo e 3 unquam adijt, quin laetior redierit,

Publicis elogijs, Amor oe Delitium generu

bumani, dicebatur. An hic eri Tyrannus 3 Rudolphum II. Imperatorem sui hoc tan- , . in ' tum dicam) a Tyrannidis suspicione omnes propemodum terrarum Orbis Principes libe . rant. Tanta enim erat in illo coniuncta cum authoritate humanitas, ut eius amicitiam praeter Christianos, Persae, Turcae, Mosci expeterent. Nunquam quietior Germania, quam sub illo. Nemo de eo conquestus est unquam. Seuerus erat in administranda iustitia, iis tamen semper & libenter ignoscebat, qui mereri aliquo modo veniam videbatur. Symbolum illi in fuit,

232쪽

fuit, Omnia ex moluntat e Dei. Nimirum m- rhil illi in votis erat, nihil agebat, nihil moliebatur, nisii quod diuinae Maiestati gratum iorem

exi stimaret. Matthias I. post Rudolphum fratrem ini- n. misperij gubernacula suscepit, ac statim cum eo M i Turcae inducias , Persae & Mosci amicitiam sanxerunt. Totus in eo fuit, ut dissidia cum in ter quosdam Germaniae Princip*, tum inter

ciuitates componerentur. Vigere iustitiam ubi que voluit, se, eam tanta benignitate tempe rauit, ut mitissimus Imperator appellaretur. Fuit vere talis, sed tum e vivis excessit, cum grauissima Germaniae tempestas immineret. Hanc excepit gloriosissimus hodie Impera. Dι Bria tor Ferdinandus IL Austriacus, & sustinuit, & 'ibadhuc sustinet, vere inuictus, vere bonus, iu- sius, pacificus & moderatus. In eo nemo qui quam reprehendit, nisi forte, quod eius gloriae tribuendum est) ardentem Catholicae Religionis Zelum , & nimiam benignitatem, qua in omnes reos utitui, reprehendendame iniet. Adeo hactenus inter Caesares Austriacos nullus Tyrannus fuit, omnes vere iustiisimi ci clementissimi Principes extiterunt Videre

233쪽

Videre nunc Austriacos in Hispania Reges oportet, qui profecto non minori clementiae laude floruerunt, quam eorum in Germania Maiores. Inter eos Philippus Secundus Caroli V. Caesaris filius, cognomento Prudens est dictus, quod consilij maturitate & ingenij dex. teritate longo interuallo sui temporis homines superasse credatur. Totum illi corpus ita ad maiestatem compositum erat, ut illum intuendo alloquendoque non pauci turbarentur. Ineratori seueritas quaedam, de membris omnibus grauitas; sed utramque tanta mansuetudine ac benignitate temperabat, ut ad amorem cum timore prouocaret. Hic est, quem Haeretici quidam Tyrannum quia hostem ubique fere sentiebant, audent appellare , quem alij nonnulli eius gloriae & magnitudinis in uidi Scriptores crudelem Regem nuncupant, quia sese in puniendis delictis quandoque seuerum exhibebat. Iustitiam eius laudare deberent, quam ita exercuit, ut sub ipso vix peccare liceret. Sed nimirum nunquam inuidiae deest, quod carpat; & ne quid dent, sinistia interpretatione virtutes tanquam vitia in ignominiametrahit. Dedit ille dquaesticum iustitiae exemplum,

234쪽

plum, quod omnis posteritas, frendeant licet inuidi, admirabitur ue dedit alia alibi plane illustria & saeculis venturis memoranda ue plura tamen summae clementia:& benignitatis. Sciunt

illi Belgae & alij. qui ab eius obedientia se substraxerunt. His enim non semel delictorum Omnium veniam &obliuionem decreuit, ut hac indulgentia ad officium eos reuocaret. Nitebatur hac conscientiae fiducia, ut inter postrema verba moriens diceret, Neminise Qu-

quam muriam, nisi forte ignarum , fecisse. Clemens Octauus Pontifex audientibus Purpuratis Patribus hoc illi Elogium dedit, Philippi mitam continuam fuit e conina Ethnicos, hareticos , s errores pugnam. Petrus Matthaeus Franciae Historiographus in eo extollit Pietatem, Religionem, Iustitiam, Liberalitatem, Constantiam, quae virtutes non Tyranni sunt, sed summi Regis , tantoque cum splendore in eo fulserunt, ut imitari multi possint, nemo superare. Integerrima semper fide Ius populis dicebat legum inuiolatam authoritatem seruabat, iniuriam ab oppressis propulsabat, opprimentes mulctabat. Fassus est Gregorius XIII. vitam eius necessatiam Ecclesia fuis- Bb se, cuius

235쪽

i94 APOLOGI A se, cuius erat basiis & fulcrum. Fatentur melioris notae Historici Regem Philippo maiorem mortalibus dari vix posse. Dominicus Baudius non ita pridem apud Batavos vir doctus, cum in obitum huius Regis acerbius & intempe rantius scripsisset , ut ipsemet dicit , quam homini priuato in supremam potestatem licere fas piumque sit, incitatus tantum studio partium, affirmat eum ab ingenio propensum ad clementiam, minim eque auidum humanismguinis fuisse , ac tales sere omnes Austria Gentis Magnates esse. Certe inter alia R egiae eius benignitatis & gloriae ornamenta , non vltimum fuit , quod ingenti pecuniarum vi

quotannis maximum Christianorum numerum ex miserrima Turcarum seruitute tauissimisque cruciatibus liberabat. Ea in re Posteri eius illum in hunc usque diem imitantur, nec quicquam aut diuino Numini gratius este potest, aut ad famam Austriacae elementiae gloriosius. Porro qualis Philippus fuerit, mors eius ostendit. Ita enim obijt, Ut inter morbi cruci tus appareret mentem eius tranquilla pace, arsecuritate conscienti Uentari. Verba sunt

236쪽

Dominici Baudij Sectarij, & tum apud Foe- deratos Belgas viventis. Plura Catholici Scriptores , sed omitto. Idem Rex eam moriens consignatam scripto instructionem filio suo Philippo dedit. quam aliquando Franciae Rex Diuus Ludovicus sub mortis horam filio suo Philippo reliquerat. Deum ardenti semesemper amaret. Animum lethibero uelicto nunquam inquinaret. Aduerstates aquo animo, pracepta

quasi promeritus, perferret. In prosperis nunquam extoderetur, nec peior ijs ieret, qui- lisph ij bus melior esse deberet. Peccata sua, etiam ρ' διφ' minima, prudenti Sacerdoti saepe confiteretur, S eundem libere reprehendentem libenter audiret. Attenta mente diuinis ossi se interesset. Benignus erga pauperes s liberalis esset. In rebus arduis consilia Prudentum expeteret. Nullos in amicitiam o familiaritatem, nisi probos, mirtute conb mos , bonari fama admitteret. Malorum consuetudinem mitaret. Nullius famae vel honori detraheret, nec

detnactores apud se consistere aut loqui pater tur, multo minus blasphemos. Luotidie pro acceptis bene ictys Diuina Adaiestati gratias

ageret, ut alia ereretur. In administratione

237쪽

, Reipub. integer, b seuerus ad Legum nommam esset. lnopum querelas a due audiret. Veritatem sciresedulo adlaboraret. Si quis de eo conquereretur, ipse ab istius parte staret, δε- nec iudex pronuntiasset. Si quid dubio forte iure ρ deret, id virorumsapientum arbitrio ad veritatem cognoscendam seubmitteret.Eam gloriam maximam putaret,si iustitia paceque subditiperfruerentur, potissimum vero Sacerdotes is Religiose: daret operam, ne quid istis deesset. Sciret se Maioribus oe parentibus

amorem, obedientiam, reuerentiam debere.

Sacerdotia digni Omis, nec plum uni, conferret. Bessum nemini sine iusta causa consilios

inferret. Si inferre cogeretur, caueret nesacra diuino Numini ades, oe innocentes damnum acciperent. Pacem ubis procunaret. Inter aliorum arma, tanquam arbiter, concordia --biliret. Nullis ad Reipublica Magistratus, nis sinos, promoaeret .ra eorum mores ου - fcia secreto inquireret.In obedientia Romana Ecclesia perseueraret. Ponti em Maximum tanquam patrem haberet se coleret.Sumptust Regia familia sim moderationis oe honestatis lege metiretur. Plura videredi I apud Cerue

238쪽

ram Turrianum in libro de felici excessit philippi II. ustriaci, de apud alios. Id tantum dico, ea praecepta non Tyranni sunt sed Pijssimi, Relisiosissimi, Sapientissimi, Benignissimi, dc Prudentissimi Regis.

Non vereor, ne quis saeuitiam ullam in phia Philippo III. audeat comminisci, qui quod cum omnibus pacem suo tempore sanciret, Pacificus est dictus. Nihil illo mansuetius, nihil benignius fuit. De Alberto Austriaco Belgarum Principe maeis nemo male suspicari, nec ipsa mentiri fama au- - et

deret. Tanta in eo bonitas erat, ut illum odis-ήρμse nemo posset, omnes amarent, omnium delicium & amor esset, ipsi etiam non solum exteri , sed di hostes diuinum plane Principem esse faterentur. Illum Principem optimum Belgium habuit,& ium appellauit, illum patrem amantissimum expertum est, & adhuc hodie talem luget. Cum eo&post eum usque ad Cal. Decembris anni millesimi sexcentesimi trigesimi tertij Belgicas Prouincias rexit Se- Perenissima Princeps I abella, Clara, Eugenia, in qua, quemadmodum alibi scripsi, prudentia

239쪽

nitassupra conditionem, pietas religio ad admirationem. Belgas amabat volios, gubernabat πιυt mater. Si de ea conqueri fas esset, non de seueritate , sed de nimia eius benignitate & clementia conquereremur. Iustitiae nonnunquam obliuisci videbatur, ut parceret. Ita illi innata mansuetudo erat, ut severitatem induere non posset. Sed frustra laudo, quod nuper in omnium oculis fuit, & in ore adhuc est. Ea Belgarum confessio est, meliorem dari

Principem non potuisse , gratiorem Belgas

non optauisse.

o. ph;. Restat Philippus IV. Hispaniarum & In Lὶ di/xum Monarcha, Belgarum hodie Princeps.

ais a.. Sed nolo ab iniuria calumniatorum clemenr0 tiam eius vindicare, cum de ea sinistra esse suspicio non possit. Vnum hoc elogium conuitiatorum maledicentiam refutabit. Qilicunque, nescio quo nuper fato, ab eius Imperio &obedientia sunt abstracti, votis omnibus eidem subijci rursus exoptant. Nullam credunt, nisi sub optimo Rege suo libertatem esse posse. Animis illi adhaerent, cum aliter non posisint, dciam prius seruire se intelligunt, cum mite Principis sui sceptrum non vident. Fruebantur

240쪽

bantur sub illo bonis suis intra iustitiae fines, &in Religionis Catholicae puritate Maiores suos imitati ad certissimam salutem anhelabant,

nunc ad aliorum arbitrium vivere coguntur,& tantum dantaxat fere habent , quantum illi volunt. Dolent & ingemiscunt templa quaedam sua profanari, parentum suorum ci- neres impietatis damnari, Religionem suam

ludibrio haberi & errorum argui. A quibus 3 Ab

ijs certe, quorum vita sine libidine, mores sine turpitudine, doctrina sine opprobrio non est. Consideremus nunc, quod secundo loco proposuimus , summam in Austriacorum: Principum administratione moderationem. T . Illud inprimis contendo, in eorum Prouincijs ac Regnis tantam libertatem esse, ut maior aliubi etiam in Aristocratico Democraticoque statu esse non pollit. Illa duos intra limites, iustitiae& rationis consistit , quicquid iustitia permittit, hoc omnibus licet; quicquid ratio concedit, fieri ab omnibus potest. Unde fit, ut qui Austriacis subditi sunt, liberrimos sese arbi- . ii surrentur, quia iustitiae legibusque parere debent. ν & a rationis praescripto discedere non possunt. Sciunt eos vere liberos esse, non qui pro ar