Aduersus Georgij Buchanani dialogum, De iure regni apud Scotos, pro regibus apologia, qua regij nominis amplitudo, ... ab hæreticorum famosis libellis, & perduellium iniuria vindicatur. Per Adamum Blacuodæum ..

311쪽

lem quem tot hominum millia trilla, & vinculum per quod respub. cohaeret. Sic igitur

totum corpus animo desis uit, O numus edes,oculi tium illigerunt: illum haec cutis tui ilius iussu iacemus, aulinquieti discurrimus:cum ille imperauit , siue auarus iamianus es, mare lucri causas quia mur: siue ambiti FG,iamdudum dexteram mmmis obiecimus , aut moluntarissubsiluimin:Sic immensa populi mu titudo, ius animae circumdata,illius spiritu re-Dur, illius ratisnefectitur ,prestra beatustara miribus1seis nisi consilios ineretur. Nam ita

profecto rerum naturam temperauit deus,ut i quemadmodum corpus ab animo, cupidit tes a ratione, a capite membra legem acciapiunt ita multitudini rex unus,non multitudo regi dictet vivendi regulam: unus imperet,multi pareant.Id enim legibus, id morbbus,id rerum naturae consentaneu est. Quod si recurrςdum est ad exempla. eliciora semper,& diuturniora manserunt imperia, quae paucoru,quam quae multitudinis,quae unius, quam quae paucorum arbitratu vixerunt. Nam ubi pauci rerum summae praesunt, mutuis odiis,inuidia, simultate vel clesieritur reipub.cura,vel ambitiose deprimo loco cere tur:quena quia plures obtinere non possunt,

dissicilimum est multis eo simul anhelanib

312쪽

bus sanctam seruare societatem . Vbi veroi multi summa rerum omnium potestate v

lent, iuris& aequi nundinatione diis alere non possent ted omnia corruptissimis populi suffragiis breui momento pessum ire neces.se est. Nam id reipub. genus, in quo populi multitudo plurimum potest, sapientissimi quique non politiam,sed foru potius in quo

veteneant omnia dici voluerunt. 3' Id expertus Iugurtha, qui scelerum conscientia via - ctus cum Roma discederet, fertur eo saepe tacitus respexisse, ac postremo dixisse voDion.ex bem'vaenilem & mature perituram si emp- 'i' , μ' torem inuenerit. Considerunt Atheni- Sallust in ensium, Lacedaemoniorum & Romanorum

respubl. post paulo quam in populi ditio-

- i. nem concesserunt . 3 'Ab uno coeperunt iuquidem cum antea non essent, ab uno a. de ita coeptas & constitutas pauci retinere non popuRGall. tuerunt, multi perdiderunt. Afflictae, iacentes; erditae non multorum ted unius sem- . per industria, virtute, sapientia erectae, recreatae, restitutae pristina foeticitate clam runt.Sed ut haec alias aliter cesserint, & nihil aliorum r*gnorum exempla rem proposr- tam adiuuent, hoc certe nos, hoc maiores . nostri vixerunt instituto, paruerunt uni, cuius imperio nemo bonu nquam reclam

313쪽

poto eri αρρώit. Plebis ignauiam,vulgi temetitatem, i selentiam indomitae multitudinis & esse

nem tyrannidem, non semis ac pestem, Perniciem,& interitum vindicta numinis in fi gitia grassantem horruerunt. Nec multos principes imperio mero sed unum esse vo luerunt,qui vitas omnium popularium so tunasque seim,er haberet oDnoxias. Quibus rationibus cffectum est ut quamquam multa

passim regna reperias,& opibus id copiis nostro potentiora quod maiores nostri paPocontenti,suatueri magis,quam alienisinuide re satagebant nullumetamen usquam gentium ostederis,quod de temporis longinquitate cu eo in certamen venire queat.Ecquod enim aliud usquam terrarum inueneris,qu od ante mille nongentos annos in ea gente coe-- perit,in qua etiamnum hodie perseuerei Ex his,opinor, intelligi potest, non modo cum natura pugnare,veru tiam reipub. perniciosum esse populi,quod tu sanciendu curas, imperium nec imperium modo, sed nec ullam imperii particulam illi multorum capitum belluae sine salutis publicae naufragio

mandari.

QVio igitur inquies, immensam regum potestatem esse iubes,nulli nec populo,

314쪽

nec legibus obnoxiam λ sane quidem. Est

3 enim princeps animata lex in terris,'quique et . . agit omnia, numinis instar agere censetur. infin Dc- Quemadmodum igitur in cflis nullo neque modo neque fine conclusum numinis impei rium est, idque coelestes animae sine tergi- , .iLI. uersatione, sine mora capessunt: sic in terristo: sorm regum subeunda sunt imperia, quae sines

e detrectari non possunt, nec popul ad L. LI. sitorum iudicio,voluntate, lese definiueadεten - ri. Quoniam autem coelo tellus inferior est.. i. ti. ciusq; munero landit ea,quibuslegum aeque ac aliorum.mortalium vita sustinetur, aeque . coelestibus imperiis reges ac cetteri mortales obligantur,ac eo magis obligantur,quo praecaeteris mortalibus eminent, eorum condiditione superiores.Nam singulari numinis beneficentia diuinam in terris potestatem o tinent, numinis persenam in terris agunt, cui negotiorum gestorum ratione sint reddituri. Videant igitur ut bona fici gerant. Quanquam enim in terrisnulla legis actione possunt interpellari, numini tamen, cuius procuratione salutem popularium tueri de- bent, non tantum de dolo, verumetiam de' negligentia, de leuissima culpa tenentur, a . - que ut Publius Mimus ait, in eos graue priniudicium est , quod in tertis iudicem non

315쪽

3or habent. Cum enim ad hominum comm ditates de usus tantam rerum ubertatem largitus sit Deus, ut ea quae gignuntur donata consulto nobis, non fortuito nata videantur : 3 nec solum ea quae frugibus atque bac- . 3cis terrae foetu profunduntur, sed etiam pecudes, quas perspicuum est partim ad usum legib. hominum,partim ad fructum,partim ad vescendum esse procreatas,principes quasi ministros atque procuratores suos instituit,qui tot bona diuinitus humano generi c6cena, partim inter homines distribuant,partim aD seruent, alioqui nullius emolumenti futura. Nam ut ab ethnico philosopho non minus eleganter quam vere disputatu est,' Tων Υ -

δώ M, Uti ii ere .Quibusverbis mox subiicit:

Est igitur legis iustitia sinis, lex munus principis,princeps cuncta moderantis,rcctbq; &ordine costituentis simulacru Dei. At paulo post quaerit, Uti ουν ii Sil λους λονbi, id est, Ecquis principi princeps erit Z Lex, inquit,

omnium regina mortalium&immortalium, .ut ait Pyndarus.Qubrespexerunt impp.optimi Theodosius & ValentianiauluS,quorum Vcrba,ut ipse praedicas, omnium saeculorum

memoria dignissima passim famosis libellis

316쪽

inseruntur, quasi patrocinium ea rebestioni vestrae perfidiaeque hoderent. Digna vox est, L st a. malostate regnantis,legibus allia tegi b. gatum se profiteri. Nis negatri ed de ciuiliabus ista legibus intelligi putas'At nolunt illet principem ulla lege teneri, sin vero sponto ενι a. sua se civilibus institutis submiserint, re

constit. facient & publice utilem, & persona sua di- .a L si gnissima.Nam maius quiddam est imperio, C. de le- ut aiunt illi, submittere legibus principatu. Hinc nimirum illae Traiani laudes.7 In rostris

Pliri. in qAnili religione ipse te legibiti subiecisti: l

P Rςgysi ob', caesar, uas nemo principiscripsit.Sed tu nihil amplius vis tibi licere,quam nobis: telis vinos tibi pluι velimus. Quod ego nac primum duco tunc imum disco,non est princeps,s.nt legessia leges I.-pra principem. Idem C ari cons.li, quod caeteris, non licet. Sed qui possunt ita ciuilibus se legibus addicere, ut abiis recedere non queantpEas enim ex Aristotele mensurarum similes esse docuimus, quae temporum oc locorum conditione necessario mutentur,alioqui status publici ruinam allaturae, si perpetua stabilitate fixae manerent. Principem igitur ad , iuuandi,supplendi,corrigendi, mutandi,atque etiam, si res ita tulerit, abolendi iuris ciuilis gratia rebus humanis praepositum , legibus ciuilibus solutum do liberum esse

317쪽

ortet quibus ne omnino teneatur, moresseres siluerepet int, quei a utilitas iusti ope mater Non igitur iniuria Plutarchus, ubi principe Aestis beneficetiar distributorem, & velut ceconomum inter homines esse docuit, sine

quo Pullus earum rerum ouae nascuntur in terris usus reetias & comodus esse queat,statim legis cum imperio subiecit, qua ex Pin dari sentetia definit, se πλέα θνητων minui Quibusverbis no ciuilem lege ullam non hominu instituta quibus morta- Iiu resonines & immortaliu subiici nec pos sint nec debent sed ratione intus animata 'intelligit semper couersantem principi, quae semper eum observet, semper sequatur, &Colat,nec patiatur animum eius agere tutela

sui destitu. Negat igitur hanc lege,cuius imperio princeps adstringatur,vel in libris scripta,reperiri, vel aeneis, vel ligneis tabulis in- ,

Cisam, fortunae varietate,aut coditione temporu exolescere, quod Romanis logib'vQuenit quib' plebs in urbem reuocata,iterum atq; tertio siccessit: sed ea legem regi prς scripta esse signi ficat, quam M.Tullius 3 rationε asummam definivit,instam in natura quae iubet ea qus facienda sunt prohibetq; contra- 'ria. Qirum legem idem Tullius sapientiam

318쪽

30 PRO REGI Bus appellat,adultam,perfectam,&confirmatam in sapientis animo rationem,cuius Communione cum diis, sit ut homines eorum gente& agnatione teneantur, eiusdem cum illis ciuitatis habeantur,&uniuersus hic mundus una ciuitas communis deorum atque homi- nuna existimetur. Neque vero Ciceronem aut Plutarchum huius auctorem sententiae

laudo, sed Platonem utriusque magistrum, cuius illi perquam eleganter&erudite inter i pretati sunt aenigmata. Quid enim aliud sibi

volunt illa3nullam esse hominu coniunctionem sine lege: legem autem ad retinendos hominum coetus ericacem de idoneam a . Prometheo dari non potuisse, eoque Iouem

ipsem communem omnium parentem eum .

lege ad homines coelo demissiseMercurium, diuinae voluntatis interpretem. Ne nunc igitur nobis tritam iurisconsultorum vulgo antilenam ingerito, Digna vox est mήies te regnantis legibus alli ratum se prinop profiteri. Neque enim vox illa principem in ciuilium, legum obsequirim cogit. Theodosius enim Glos, in & Valentinianus, quanquam augusta dom, '' natione praediti, nec posteris tamen imperii,4 ἴ' L. ' successoribus, ac multo minus eXternis re-4'g' 'φη stibus legem dicere poterant, nec id animo

praesumpserant, 'sed idiis indicatum gi

320쪽

riorent este iusserenat . Quam Atim angustati innoeetia est,inquit stoicus,illai ad lege b num os . A quanto latius patet officiorum, 'r' regula quam multapiet bum 'nitas, liberalitas, iustitia, fides exigunt, quae publicis tabulis consignata non sunt' nes-pem naturae lex arctius habet quam caeterost mortales oblivium,quae non tantum illic, tis abstinere iubet, verit & iis quae leges h it mani licbre volunt. Licere volsint omnia, ib.iu,-quEdii eriὰ non sitiit inhibitat: . Leges enim seiuna m. honesta 1 aerumq; suadent, quae fieri tamen .s . q. non imperant,ncerenuentibussupplicia d

poen.eaus. Cemul. H Princeps naturae vocem audit gra-xpl. L.sem uissime comminaptena, si qui praeterias N urire de aequum.quamuis lege perimittente designarit. Rupx. rit. Haec eniim numinis optimi maxinai lex L. Aee no. est,qus doniat animoru allectusextra metas eum glessi rectae rationis latius evagantes : quae ciapidita. - talibus fraenum i-jcit temeritatem Eaudaior. Li.de clatra coercet, tyrannidem & iii lentiam

Meoni r/i noris, imperij, pecuniae contentiones sedat, nd S. si quarum retram moderatio in principe filii ἡ. est publicae vinculum incolumitatis. nupt. . Haec lex omnib' hominibus ubiq; do eadem voce loquitur , non marmori hon aheneis tabulis,insculpta,sed in ipsorum animis pro-