장음표시 사용
581쪽
De Tertia Operat. Imesiect. III.
REspo NDET VR nega icio con- PRIMA Opinio tollit de medio deIeque ii ra ira, de patitarem : Tum etiam moniti Ationem quia a veia lation - de- quia nec potest intellectus alio a veiti immitiationis persecte velo o inii a voluiitate ab alibia su praemissarim , eis sciciniam, estque aliqiloiun. ariti si cognitae lunt ut verae, licet antequam qu0rum Auic. Anx Themisi. Sin i liccognoicantiir, possit auriti , & alio C. Plu thicis. - . Maiii. i . scidiit ratii ; at cognitis praemissis, in 'iri- c. s. IO. seel. i. cyna t. i. Conimbiic. bus virili aliter ita eluditur conclusio , qt m i. quos te fert Meldul. Decellὰrio allentitur colles usioni. Αι f. 3 mim .io.
iuoluplex. Di x t M v s in summulis syllogismi ira principaliter diuidi in
de moniti alii Mim , Topicum , de S
phistic lini. Nuiae inquirimus de Demolistrativo quid sit, A quot uplex. 6 3 o A D prinum partem duplietem definitionem demonstrationis assignat Arist. Prinia est: Demonstratio est
6llogi tu faciens scire, seu scientiatis,
seu apodiecti us , ut notat Seraph. Doct. diet. l. tit. 8. cap. P Sart. 2. q n. a. in corP. dc liaec est definitio data per causam finalem conis stans ex genere, de disserentia , secunda definitio est potius materialis &est haec : Demonstratio est oliogisenus
conrians ex veris, primis, immematis,
notιoribius, prioribus, ct causis com lusionis: Qtiae definitio infra explicabitur. Q v o A D secundam partem dicimus duplicem demonstrationem recte a si gnari, nempe a priori , de ii posteri ri: Prima dicitur demonstratio propter quid i Secunda dicitur quia : Hic autem dii quirunt Philosophi, an rectest assignata haec diuisio , & an virique competant definitiones supra assis uata . SECvNDA opinio est Auuer. Zinaar. aliorumque addentium tertium membrum demonstrationis, ptimum est
quia , secundum propccr quid ; de te tium demonstrationem simpliciter, scupotissimam ; prima, dicunt, ostendit, quod res sit; secunda ostendit causam , propter quam res sit surronens Ic melle , t rtia utrumque dc n.onstrat. T E RTi A, S communis opinio est omnium aliorum asserentium duas ta inimi
species uni uocas dc monstrationis dari, Estque Seraph. Doct. qui Strm. . --xaem. docet demonstratio ium cs Ie vclpcr causam insere nil tantum, vel per causam inferendi,& cilliadi simul, idcmque est ac a posteriori,ck a priori, ut mox patcb. t : Idem & D. Thomas , Scotus,& alii : Pro solutione aestionis , P Ri Mb Notandi m ex codem
Hexae m. quod cum scire sit rem l crcaulam coano secre , causa void sciciatiae conclusionis est vel secundum ratione in essendi, de s mul inscrendi .
vel secundum rationem insitandi tantum : Prima importat notitiam si ae- existentem praenalitariam in cuc cat lar secundum se , & quo. ad nos: Sccisi datantum quoad nos : Pi mo modo demonstrationi propter quid tantum com petunt desinitiones allatae : Sc cui adomodo competunt etiam dcmCnstiationi quia; nam licet passio, seu cfectus ve re non causet rem significatam in coib
582쪽
ue ue o Tractatus IX. Logicae.
clusione, causat tamen veram selemiam ratione illationis in nobis. 634. SECvNDS Notandum, quod Demonilia io propter quid , sui e per veram caulam est duplex : Alia per causam proximam,& immediatam, & conuertibilem cum suo est octu : Alia per caiisam remotam, & inadaequatam, quae non est conuertibilis cum suo citictu, sed illum excedit, conuertibilis autem cum suo e Metii est illa, quae temper
est cum uitiactu, & vice ver Sa, ut rationalitas , N ii sibilitas. Non conuertibilis vero est , quae non semper est cum tali et Rctu , vel e conuerto , ut est calor, ignis , animalitas cum risibilitate , N. haec feci inda valet negative,
ut omne risibile est animal, paries none ii animal; ergo non est risibilis : Prima vero caulat perfectam scientiam, non sic lecunda , quae causat scientiam secundum quid : Secunda Demonstratio vero a pol criori etiam est duplex: Altera per e fictum proximum, & conuertibile in clam suo esse 2u , ut est rationalitas per risibilitatem : Altera pete flectum remotum, ut omne risibile est animal, omnis homo est risibilis; ergo est animal : Haec autem demonstratio a posteriori potest exerceri qiratnor modis : Primo per effectum , siue con-uet tibilem cum sua causa , siue non et Secundo cum per effectit in posteriorem demonstratur prior , & c conuerso, ut risibilitas per admirabilitatem :Tertiis cum per notiora quoad nos deuenitur in notiora natura , seque per experientiam deuenitnr in notitiam causarum, de hoc modo multi adinvenerunt scientias,ut notat Seraph. Doct. lib. 3. distinct. Iart. 3. ε' l. 2. ad 3. O . Quarto clim per negationem alicuius est. Ehus infertur negatio causae, ut per negationem sensibilitatis infe tur negatio animalis ; aduertit tamen S. Bonau. lib. i. vlt. ad s.
requiri ad rigorolam scient tam conueL-
tibilitatem causae, & effectus 631. PRiMA CONCLVsIO: Diuilio Demonstrationis in piopter quid, quia est siissicienter , ee adaequale assignata : est Arist. hic , & aliis plimbus locis, qui diuidit syllogiimuin
facidia tem scire in haec duo menabia: est de S. Bonaii. lib. . dist. q. art. 2. . . nfund. a. aliasque locis citatis. PROBAT vn primo, quia omnis demonstratio est vel per causam, vel perestectum ; ergo. Probatur antecedens, omne nece flarium verum non euiden x
ex terminis potest per illud demonii rari, quod est euidens, & cum quo h
bet necelsariam connexionem , sed datur aliquod verum necessarium non euidens ex terminis habdias talem connexionem necellariam ad aliquod verum acci ptum a causa, dc ad aliquod veriam
acceptum ab effectu ; ergo omnis demonstratio vel est per caulam, vel per effectum. Maior pater, quia omne non
evidens potest demonstrari per aliquod
euidens : Minor etiam patet, quia non minorem connexionem habet effectus cum causa , quam causa clam essectu ;ergo aliquod verum sumendum est ab enidentia causae , & aliud ab euidentia effectus. PROBAT vn secundo : Definitio. nes datae ab Arist. competunt Virique demonstrationi; ergo est diuisio uni uoca, & adaequata : Probatur antecedens,
quia siue sit a priori , siue a posteriori,
utraque parit scientiam , & euidentem
notitiam connexionis extremorum se
lecti, & passionis, & utrasve est ex
Veris, primis notioribus, d. c. scilicet vel secundum se,uel quoad nos, vel ut dicit S. Doch. vel secundum rationem essem di, & inserendi in demonstratione propter quid , vel secundum rationem im- ferendi Disiligod by Corale
583쪽
De Tertia Operat. Intellict. III. 1 si
serendi tantum iu demonstratione quia , causam verificari de utraque, ut dictum ergo, &c. est in secundo argumento conclusionis. Osi iei Es primo : Datuz tertiuin & ad aliud de cognitione per experi-membium demonstrationis ; ergo falsa mentum, respondetur cx S. Doct. lib. 3. conclusio. Probatur antecedens , quia rist. I .art. 2. ad 3. q. Ο s. datur demonstratio quia , datur de de- quod sicut est verum , qtaod ex multis monstratio propter quid, scilicet, in sensibilibus fit una nac moria . & ex qua non solam ponitur cause, sed ex- multis memoriis una experientia , &primitur, quod illius est cauta I dc da- ex multis experientiis unum uniuersa, tur demonstratio in qua , non ex- le, quod est principium scientiae, sicque primitur talis causa , ut omne animal negatur, quod Imr cst eius via indu ratiotiale est risibile, dc omne animal ctionis omitium singularium non li est risibile . quatenus est rationale; beatur scientia non tollim propositio- ergo. ni, de secundo adiacente , sed etiam de RE s do N D E TV R negaMdo ante- tertio adiacente , scilicet non solum cedens , ad probationem rei pondetur, circa an sit causa, sed etiam an habeat quod in utraque dciuonstratione pro- connexionem cum tali essectu nectas pler quid coirimetur caula vel expli- riam. cite, vel implicitu ; sic negatur conse- Oa r 1 c i Es tertiδ : Scientia quietatquentia. intellectum , sed demonstiatio qui Oaiici εs secundb Arist. cap. io. non quietat intellectum, ergo : Maior docere deniOnstrationem per caulam est certa , quia scire est propter se: Mi- remotam esse non propter quid , sed nor etiam patet, quia Cbiectum denaonia quia fled haec non est pei secta scientia, strationis quia est, an sit, non verbcum scire si rem per causam cognose propter quid sit, ergo. cere. Tu in quia procedere ab enuchi, R Espo M DE T vn quietare intelle-bus ad c .iusam non potest fieri nisi per ictum quoad proprium obiectum, quod experimenta lensus, quae iunt saltaςia, attingit, & sollim relinquit dubium nec potest cognosci necellaria conne- circa propter quid, quod ad ipsum non xio inter essicium , & caulam , nisi spectat,sed id iussicit ad rationem scien- praehabeatur cognitio talis causaeiergo tiae , licet non pei secti sit inde ; obidque
demonii ratio quia non est vera de- aduertit S. Bonaia. II. Part. t. Inoi stratio. a. .fund. quod aliqualis scientia d
636. RεsPONDETUR ad Mai bet haberi,quod illa causa sit causa talis rem Ari st. loqui comparative, dum di- effectus; ut habeatur perfecta scietitia.
cit demonstrationem per causam rein ,37. SECUNDA CONCLUSI Itam elie quia, non propter quid : Clim In secunda definitione ponuntur omnes enim distinxerit has duas demonsti a- conditiones requisitae ad perscistissimam tiones per causam primam , dc imme- demonstrationem : Probatur & expli-diatam,& mediatam is hinc posuit hanc cantur singulae : Prima conditio est , in numero demonstrationem quia , per quod sit deniolastratio ex veris, cum ex id tamen non fit, quod large loquendo ipsis debeat sequi veritas conclusionis ;non sit etiam propter quid : Et ad ini- ex fallo enim non sequitur Velum. norem respondetur ipsam negando. Ad Di c E s: Ex fallo sequitur etiam vera probationem respondetur scite rem per conclusio, ut omne animal rudibile esta .. sensitiuum
584쪽
sensitiuum, homo est rudibile animal,
ergo est sensitivus. REsPONDET uR conclusionem esse veram ratione formae syllogisticat. tantum ; falsam Vero ratione materiae,
quia sens bilitas non ori inr praecisci ex eo , quod aliquid sit rudibile animal. SEC V N DA conditio , quod sit ex praemissis primis, immediatis, seu ut glosat S. Bonavent. ex Indononstrabiis Dbus, ct per se notis ; Sic tib. I.
. ad oppos. de ratio est , quia conclutio debet re lolui in sua principia prima, ne detur proci IIus in in- fi liturn,ergo debent praemissae esse primae, Sc immediatae laltem virtualiter. 6 Hic autem disputant DD. qilaenam sic propositi' per se nota, seu prima, de immediata ; Thomistae dicunt talem esse omnem propositionem, quae scitur abique adiutorio alterius
propositionis , obidque propositio, in qua definitio praedicatur de definito, cum sint v mim, & idem, est per se nota , lic & in qua propria passio praedicatur de lubiecto,& cum fiat talia praedicata de iiMrinseca ratione subiecti, 5c licet poscitat probari aliqualiter, id
est tantum quoad nostrum modum concipiendi, & cognoscendi, non secundum rem ipsam ; hinc distinguunt propositionem in per se notam quoad se, de quoad nos; dc in per se notam quoad se tantum , quae scilicet non cognoscitur ab omnibus. S. BONAU. 3. dist. II. dub. I.& lib. i. dist. 8. p.rri. I. 2. dctib. i. dist. i. dub. I s . Scotus item lib. I. HII. 1. qua'. r. docent illam propositi 'rem esse primam, & immediatam, dc r se notam, in qua ratio praedica-d clauditur in ratione subiecti, idest quae non habet cuidentiam ab alio, sed per se, & ex terminis propriis, de qua
etiam S. Doct. lib. a. distinet. 3 9. art. 2.qrtast. a. ubi docet, quod huic propositioni per se notae aisentitur intellectiis vi sui luminis innati, & apprehensionis terminorum ; talisque est pros ostio haec, Deus est. Immo addit S. Docto lib. I. dist. 8. cit. quod in rigore nulla propositio est per se nota in creatis de rebus creatis,in qua existutia praedicatur de essentia, sed solum illa Deus est, cdmioli Deo insit necessitas essendi , nec potest non esse , nec cogitari non esse non vero in creatura id hoc pacto inueniri potest ; vide ibid. S. Bonau. Attamen loquendo non in toto rigor ,
propositiones , in quibus praedicatum est definitio lubiecti, sunt per se notae, quia sunt indemonstrabiles per aliud, de etiam in quibus propria passio praedicatur de definitione subie isti, ut animal rationale est risibile non vel δ s praedicatur de definito , clim per definiti nem possit demonstrari de ipso.
TERTIA conditso est, quod sint ex prioribus, idest natura ipsa concli: sione , clim sint causa ipsius , quae est vltinia conditio, ut supra dictum est. QVARTA conditio est, quod sint notiores, clim debeant causare notitiam conclusionis. 63 9 QVREs , an debeant praemis se esse veriores, idest an detur magis, de minus in veritate : Pro responsione SVPPONENDUM , quod veritas potest sumi formalitem, scilicet pro adae
quatione , dc commensuratione actus cum obiecto:Sic S. Bonau.lib. I .dist. 3 8art. 2. quaest. I. ad A. or dia. AO. art. 2.
r. ad i. Secundo potest ismi ex parte iundamenti, S causarum talis veritatis, quae sunt necessitas, infallibiliatas , certitudo , dc euidentia , ob quae magis, vel minas mouetur intellectus ad assensum. SuPPO
585쪽
De Tertia Operat. Intesierit. IV. 333
Suppo NENDv M secitudo ex traditis veritatem propositionis aliam clieelseirtialem, quatenas cst sigilum adsignatum sub ratione sigi rati, aliam accidentalem , O ratenus vere a parte rei respondet id, quod significatur : Vnde propositio , ut est signum, habet gra- dualem repraesentatioiaem : Hinc REsPONDETvR veritatem stim-ptam formaliter consistere in indiuisibili ; lumnam vetia sundamentaliter else maiorem in praemissis, quam in conclusione : Est S. Bonavent. cit. Prima pars est certa quia sicut ens in ratione entis , de ut sic consideratiam non recipit magis , vel minus, sed tantum ratione fundamenti, scilicet ut in hoc, vel hoc, sic & veritas: Sic S. Bona u. lib. I. liby. 8. Part. I dub. 6. & Iι b. a. s. pari. I. b. . Secunda pars est Arist. qui . Iset. t. 18. notat nugis
mentiri , qui dicit quatuor esse mille, quam qui dicit esse quinque. Tum quia praemissae sunt magis in lallibiles, cum infallibilitas primit, & per se eas
assiciat, de secundario conclusionem, tum ob maiorem certitudinem, & euia dentiam.
6 4 o. in .e R E s secunde, , quid sit in demonstratione circulus , & an sit
admittendus. RESPONDETun primo circulum esse cognitionem circularem , qua probamus unam Cognitionem per aliam ,
quae prius per illam probabatur : Sie
ex So Doct. lib. 3. HR. 24. art. a. 3.fund. 2 Dicitur autem circulus sumpta metaphora a circulo mathematico, in
quo ab uno puncto ad idem p istum per gyrum fit regressus: Duplex autem communiter agnoscitur circulus in demonstratione , formalis, de uniformis virus, materialis, & difformis alter: Primus est , quando ad probandam unam propositionem utimur alia propositione R.P.-.de Castro varo Philos P. I. per hoc solum, & piaeci e , quod per illam fuit cognita , ut ii diceretur, hoc animal est Leo , ergo iugibile , deinde
probaretur antecedens per consequin spraecise cognitum ex vi antecti dein is sic
dicendo , eli iugibile , ergo est Leo. Circulus materialis , dc distorinis est ille, in quo licet utamur conclusione adprobandum antecedens, icu praemissas. tamen talem conclusionem cognoscimus ratione alterius med ij diuersi a praemii Iis, ut si dicerctui, homo est rati natis, ergo ris bilis, deinde probaretur anteced Ens per consequcias cognitum per aliud medium, sic dicendo , est risibilis, ergo est homo , & hic modus est valde utilis , ut notat S. Doch. lib. 3.cit.rt. sicuti primus est vitiosus , idque quia idem secumlum idem esset notius, de ignotius. Quod vero sit utilis se cui dus circulus: patet etiam, quia sicut via procendendi a canta ad ci ἰctum est optima , sic de ab est ctu ad caulam ex hoc. quod sicut causa est notior natura est inu, & est chus est nobis notior ipsa causa. Tum quia fit mutatio ad demonstrationes diuersi generis, S dis di mus, quae sunt optimae : Hie inserunt Plures UD. tractatum de liabitibus , destientia, sed quia haec materia propriam sedem habet in lib. de .rmus. ι; hinc supersedendum ab hac Mactatione censeo , solumque aliqua persturictorie deesse istu demonstrationis, de h Ilogismi Topici infra subiiciemus.
De essectu Demonstrationis, scilicet de Scientia, an si , ct treid sit,
586쪽
omnem scientiam in hoc mundo : Plato verb putabat omnem scientiam inditam fuit Ie in anima ab initio suae
creationis , sed ex consortio sensumi omnium oblitam , dc deinde luccedentibus occasionibus ab externis rebus excitari , Je eorum , quae sciebat, reminisci , unde inserebat nostrum scire else quoddam reminisci, contra quos arguit Arist. de probat istos futile errores patentissimos contra experientiam,& rationem : addimus S contra fidem ; Primo enim patet quemlibet posse habere certam, id euidentein cognitionem se ei se hominem , animal, sensiti num , unum , &c. Secundd , quia
sub Leone decimo in Concit. L .rter. sententia allata Platonis fuit condemnata tanquam error contra fidem. Tum quia multa de nouo cognoscimus, quae
nunquam sciuilse reminiscimur. Tum quia si reminisceremur obiecti , reminisceremur etiam actus, quo tale obiectum cognouissemus, uterque enim Iemanet in memoria , sed quando aliquid
de nouo cognoscimus, non recordamur
alias didicille, ergo non datur sola reminiscentia , sed de nouo acquiritur
scientia : Hinc stiperest explicare, quid sit: V nde
642. SUPPONENDUM est, quod scientia alia est actualis ; alia habitualis: Prima est actualis cognitio proueniens ab actuali demonstratione: Secunda habitualis est cognitio, quae in habitu remanet in intellectu , & haec vel est. varius conclusionis, vel est aggregatum diuersarum conciti fionum lcienti sic rum, quae conseruantur in intellectupet suas species in ordine ad unum albquod obiectum uniuersale : His rositis 643. Pixi Mo dicimus, quod scientia es e muto iot:ΩLTualis rei per causam , por quam ita res est, ut non possit aliter se hubere. Sic Arist. bla r. I. occommuniter omnes D n. cum seraph. Doch. infra cit. dc praecipue in con 'TheoI.l: b. 3. cap. is. Explicatur haec definitio: Diei lar io intellectitur, ad excludendas alias cognitiones sensiati iras, lolum cnim est in intellectu , ut
recte aduertit S. Bonavent. Scrm. S. Hex. em. de lib. s. dist. 2 3. art. I. q.
iv corp. Dicitur sper cauom , in quia
haec cognitio debet esse ita evidens, ut habeat causam talis euidentiae , quod
euenit, dum videns connexionem duo rum cum vno tertio arguit connexionem inter se : Dicitiar, per res ita
se habet,ὶ quia scientia debet este necessaria ex parte obiecti, ita quod alitereste non possit. Sic lib. I. dist. 39. arr. I. quast. a. ad 3. & lib. 3. dist. 1 . ari I. quast. i. ad 2. Ex quibus patet condirutiones ad scientiam est e sequentes : Priama , quod sit notitia vera ; scire enim falluni non est scire, ut docet S. Doch. lib. i. distinct. 4s. art. I. quaest. I. ad 2. Secunda, quod sit certa : Tertia, quod
64 . HIC autem quaeritur, qu nam differentia sit inter certitudinem,& euidentialia. RE s Ρo N D ET v R ex S. D Oct. lib. . dist. 23. art. r. q. & lib. . I. dist. ΑΟ.art. a. q. 2. ad s. oe lib. 2. dist. art. 2. q. I. ad 2. quod certitudo est firma adhaesio intellectus alicui veritati absque formidine de opposito: Haecque est duplex : Alia est obiectiva, & dicitur ne is cessitatis, & in fallibilis ab oblecto intrinsece proueniens : Alia moralis, estque infallibilis ab extrinseco tantum,
idest qua inducitur intellectus ad tali
veritati firmiter adhaerendum , vel ex imperio voluntatis ob aliquod motivum, vel verum , vel vannm, sed apparens ut in haereticis ves ob testim ilium alicuius maximae aut horitatis, Zc
haec est fides vel humana, vel Diuina.
587쪽
De Tertia Operat. Intellect. V ct . IV. 133
illa qui dein innititur testinionio honii ianum , illa Dei testimonio: Prima certitudo appellatur a S. Doch. speculationis, & necessitatis : Secunda appellatur adhaesionis : Addit de tertium membrum certitudinis lib. 2. dist. 4. cit it . quam appellat probabilitatis , quando scilicet habet intellectus rationes ad
unam partem, nullas autem , aut paucas
ad alteram : Prima certitudo est, quaere liuiritur ad perfectissimam scientiam:
Secunda uillicit ad scientiam minus per feeiam : Euidentia vero ex codcm S. Doch. lib. 3. dip. 23. art. I. quae t. q. fuud. s. de lib. I. dist. I. art. I. cy:MIZ. 2 in corp. Cit aperta, dc clara cognitio, qua intellectus clate videt obiecti veritatem, connexioncmquc praedicati cum lubiecto, de liaec est duplex scilicet in se , estque primorum pii iaci piorum, in probando, citque propriaconesulionis illatae cx suis principiis, dicitur euidentia , idest extra videntia , de aperta visio : Illa quidem est euidentia immediata, ista mediata, propriaque iciei uiae : An veIO talis cui dentia requiratur ex parte obiecti , &etiam ex parte intellec iis, est in quaestione ; Thomi istae volunt sussicere ex parte obiecti, ob idque iustinent Theologiam et se Icientiam in rigore: S. Bon.
docci , quod duplex est apprehensio ; alia , qua quis scit, alia qua quis scit siet scire ; haec secunda est perfecta scientia, quia cui dentia est ex Parte obiecti, de ex parte potenti ae , quaedi fierentia tamen eis potius de Ia mine , quam de re , nam loquendo de scientia miniis perfecta susscit euider tia ex parte obiecti,& ineuidentia cum certitudine ex parte intellectus, in quo sensu S. Doct. appellat Theolo idio scientiam: Datur igitur duplex enidentia in scientia , alla ex parte obieciti, quatenus aptum est se irram L standi clare intellectui , altera ex parte potenta aeclare percipientis obiectum. s. Q ARTA conditio est, quod sit de obiecto nec lsario , quae nccolit ias non est ab loluta idest quoad rei existentiam, solus enim Dciis habet talem necessitatem , sed secundum quid , de
complexa, quatenus importat necesia-i iam connexionem icrmin.OIum praescindentem ab omni tempore , & cxistentia. De qua nec initate agit S B
ad 1. 3. Potest citim etiam rius se in rebus contingentibus , ut subtiliter probat S. Doct. inop . Itiuer. cit.
i N T A , qtiod iit de obiecto uniauei sali, nam singularium non est scientia. Ratio cit , quia scientia ostendit passionem de subiccto proprio, ob idque in uniuersali ipsi compctente, &c. Sic
Sex TA, quod sit causata per syllogisti cuin discurium, seu , ut loquit ut
Seraph. DOct. quaest. 2. prooem. Lb. I. per modum inquili zitium , de pereui dentiam rationis, & coii sequentiae, O idque per demonstratione na, quae conditio tamen, ut dicit Scotus c7 t i. p. prol. non est de ratione scientiae ut sic,
quia dicit imperfectionem, Se in se ipsa, te in intellectit : Unde non competit talis modus scieruiae Diuinae , nec Beatis, dcc.
588쪽
116 Mractatus IX. Logica ' - -
Quomodo , cr unde specificantur Scientia , vel unde desumant suam unitatem , ubi aliqua de obiecto, cr subiecto Scientra tramduntur. 6 6. T IcET iste tractatus de Scien- ,tia a nobis remittatur ad tr. ἱt. de anima ubi agetur de habitibus potentiarum , tamen proponitur haec qua
stio, clim sit cognitu necestaria ad recte percipienda multa , quae in quaestionibus Logicae prooem. tradita sunt, &quae infra in i lysica tradentur. Nec late agitur de propria unitate intrinseca scientiae, quae ad ipsius este colas quitur , haec enim est cognitu dissicilis, sed de extrinseca , quae ex obiecto desumitur, & pet quam nobis innotescit prima. P RiMA opinio est Thomist. communiter apud Ioan . a S.Thoma, scilicet disti tiguentium scietias ex abstractione diuerta a materia, pro qua intelligenda aduertendum , quod duplex est abstractio : Alia totalis, qua superius abstra hitur ab inseriori, abstrachumque fit potentialius , & miniis intelligibile, quia ab illa hit a differentiis actualibus, di specificis : Actus enim est notior potentia , dc de ista non est sermo : Alia est, qua forma abstrahitur a materia,
de quod est actu ab eo , quod est potentiale, & dicitur formalis abstractio, sicque abstractu Ah magis intelligibile,
quia depuratur a conditionibus materialibus , quae impediunt intelligibilitatem: Triplex autem est materia ; prima est singularis importans , quidquid spectat ad lingularitatem rerum .ensibilium, ut haec caro, lite eator, di c. secunda est sentibilis importans Ouanes sensibiles qualitates , ut calor , frigus, color , 5 c. Tertia est intestigibilis. quae est substantia , seu materia corpo
rea, de dicitur intestigibilis , quia toto intellectu percipi potest : Huae diuidi in t scientias in tria mina bra. Primum est Physica , quae abstrahit a materia singularia considerat enim sensibilia in uniuersali : Secundum est Mathematim, quae abstrahit a materia singulari, sensibili; considerat enim quantita
tem non ut albam , nigram, Sc. Tertium est Metaphysica, quae res a naa teria corporea abstractas considerat: .
Hinc ex hac triplici immaterialitate obiectiva importante diuersa lumina, principia , de intelligibilitates desumitur distinctio specifica scientiarum apud
Thom istas. 647. S. Doc T. e contra tum in se proam. lib. i. tum Iib. 3. dis. a 3. an. I. 3. c dis F. 24. a t. I. quas. 2. in corp. ct cum ipso Scotus lib. i. q. s. prol. alii- qtie sere omnes considerant in obit eho duplicem rationem, nempe materialem unam, & dicitur ratio , quae & a S. Bonavent. lib. I. quan. prooem. appellatur sit biectum radicate, & integrale.& sormalem alteram, de dicitur a S. D. subiectum uniuersale ; nam importat formaliter rationem , sub qua mouetur intellectus ad illud conliderandum: Hinc dicunt scientias specificari penes diuersum modum , sub quo coiisderantur obiecta , v. g. sub ratione mobilit iis Physica considerat ens, bc sub rati ne modi sciendi Logica idem ens conis siderat; ἱ sub ratiotae sanabilis Mediis cina considerat hominem , idque debet vile necessarium necessitate veritatis obiectivae, Je quoad essentia ira ita, qt: odaliter non possit esse. Item ad ipsum Vt
ad *opum totius scientificae fabricae
589쪽
omnia , quae tractantur in illa scientia, de bruit habere oldinem, & attii butionem, vel ut principia, vel ut palssiones, vel ut partes com pGnciatcs.ltein Se de-b t elle unum vel unitate specifica, vel generica, ut unitatem iii bucre possiticientiae , vide qliaet . proe m. de iubiecto Logicae : His positis sit 6 8. V N i c x Conclusio : distinctio,& fpecificatio scientiarum non proticia: L ab abstrachione a materia, sed ex via itate, vel distinctione obiecti formatiq.PRiMA pars probatur : Intellectus attingit quodcunque obiectu in per abstractione ni specierum obiecti, non vero ipsius obiecti a materia , sed hae species lunt aeque spirituales vel qirali l pirituales carentes materia , &iummam abi tractionem habent a materia , lint de quocunque obiecto; croci per abstractionem talem non pontulit diuersi sicari scientiae : Maior cflcerta ex trach. de anima sentitiua, & de intellection2 ; Minor est communis
cum semper sit eadem abstractio per talem , non poisunt specificari lcientiae. PROBAT v K secundb, quia laaec praecisio vel dicit actum intellectus abitrahentem , vel dicit denominationem prouenientem in obiectum ab ipso actu abit aliente , sed neutrum potest dici; ergo : Probatur Minor: non primum potest dici, quia ille actus a scientia non attingitur, sol timque se habet, ut approximatio obiecti ad seiciatiam :Neclecundum, cum sit mera denominatio extrinseca ; ergo nullo m o.
REsPONDENT dicere abstrata ibilitatem obiectivam passivam, quatenus obiectum laudat diuersam immaterialitatem secundum diuersas rationes formales abstia hibiles a maici .a, sicque immaterialitas, quae res ircuiti. r In. Obiccto ex separatione ma c. iae , P rquem fit a citi intelligibile , sciti iact
di Palliones do subiceio icientiae ; hc
CONTRA prii .ca , quia talis piaeciso sol malitcr dicit conccptum qu Lmdana negati utim , quale luis ii uelligitur
id, qLod est piae citum dificienter ab eo, a quo est riaecisum, quae praecisio est
communis omnibus sciciitiis : Tirm quia talis praecilio non est ratio, ct i delubiccto dc monstrentur lassii cines; b enim lota est latio scibili: .atis in cb;ecto, sed potius se habct vi conditio intelligibilitatis i biccti, non ut ratio formalis ; Confirmatiis , quia Thrologia
non abstrahit a materia singulari , demonstat enim conclusiones de lioc nu-mcro Christo, de hac numero carne ritem Arithmetica abstrahit aliquando ab omni matcria,ut patet in numero Angelorum : Ilcm de Lictai hysica agit de onte mathri ali , & de multis, qiae etiam tractantur in Ptiysica ; Physica item considerat materiam ut sic , cbjdque ut abstrahentem ab omni lens bilitate ; ergo diuersitas scientiarum non delum itur a diu orsa abstrael: One. 6 9. PROBAT v R iecunda pars, quia scientia in sca entitat c dependet ab obiecto ; ergo & in sua unitate: Tum quia per rationem kimalem obiecti, & fccundum modum, sub quo attingitur , & sumitur medium probandi passiones de subiecto, & diuersificatur scientia ab aliis, ut patet in cnte mobili, seu corpore uaturali in m
590쪽
Οa II cIEs : Intantum res intelligitur , inquamuin unitur intellectui, sed talis unio sit per abstractionem a materia, ergo per talem abstractionem unitur intellectui, de intelligitur , sed diuersa immaterialitas eausat diuersam unionem ; ergo & intelligibilitatem,
& ieientiam. RESPONDETvR concedendo totum
primum syllogismum, sed negando talem immaterialitate else rationem formalem obiecti,ieu lcibilis, dc scientiae, cum talis abstractio sit omnibus scien tiis communis , dc obiectis etiam , ut dictum est inpra Tum etiam quia etiam indiuidua materialia sunt intelligibilia. Tum etiam quia fallum est intelligibile idem esse, ac tale spirituale: Nam entia materialia cognoicuntur ut talia : Viide concludendum est , quod opinio Tho- milh. est gratis, de sine funda metato posita, quod & aliqualiter fatentur Complut. cit. num. 6 i. in fine dicentes hanc ipsorum doctrinam non conuincere intellectum, nec posse comprehendi ob desectum nostrum , & dissicultatem ipsius: At in irostra sententia facile in- . telligitur talis unitas: ergo est ,era.
De Diuisione scientia in subaltem
diuidi cum Aristotelestientias in disparatas , subalternatas : Primae sunt omninb inter te dispararae tum in conclusionibus , tum in principiis , tum in obieeho , tum in modo procedendi : Secundae sunt inter se subordinatae ita,ut una est sti
altera , inter quas illa , quae est suρο-rior, dicitur subalternans; in serior vero dicitur stibaltei nata, ita fuse Seraph. Doct. lib. I. quas . 2. Prooemis ad A. Mquia multae sunt huiusmodi scientiae, hinc conditiones subalternationis hic disquirendae sunt: Quare REsPONDETvR pri md , quod
comm nniter tres conditiones assignan
tur: Prima est,ut obiectum Ibbalteria tae contineatur sub obiecto subalterna tis : Secunda , Ut principia subalternatae sint conclusiones in sit balternante probatae, & per demonstrationem illatae': Tertia, ut lubiectum subalterna-- tae addat aliquam differentiam accidentalem aliquo modo distrahentem. Sie Seraph. Doch. cit. Aliae conditiones ab aliis assignatae in dictis continentur. SE Cutino dicimus , quod licet principia proxima iubalternatae sint coinclusiones subalternantis , tamen etiam
principia subalternantis spectant ad L,
alternatam aliquo modo, & remoto.
TER Tio dicimus, qnod subiectum subalternatae debet contineri sub obiecto subalternantis non Vt species, velut pars cssentialis , sed ut quid modificatum, R distractum ad aliam speciem, se linea spectat ad mathematicum, visuale ad perspectivum. 6si. Qv ARTO dicimus dissere
tiam accidentalem superadditam Obi cto subalternatae non esse essentialem , nec passionem, sed mere accidentalem, elleque 'rationem formalem ipsius, hancque per se respicere obiectit subalternantis , ut principium , ct radicem alicuius estἡctus. Est S. Bonan. cit. qui dicit non quamlibet detcrminationem trahemen in partem facere subalternationem scientiae, sed deter minationem quodammodo idest aecia dentaliter distrahentem.
PROBATUR , quia si qearlibet determinatio faceret subalieniationem ,