장음표시 사용
551쪽
habet & significare , dc repraesentare , sed vocalis, & Scripta primum habent ; mentalis secundum: Est enim naturaliter repraesentativa obiccti : Vocalis vero , & scripta est ex instituto hominum. In PD . 6 tib. I. drum f. 17. pari. 1. artic. ct insa ad
G. DIFFERENTIA igitur est inter terminum simplicem , &Complexum, seu propositionem: Nam per terminum simplicem si- gnificatur res quantum ad esse simpliciter, ut Homo: Per complexum significatur res quantum ad esse tale. Hinc Propositio , cum impo tet ordinem unius rei ad alteram , cui coniungitur, hecessario facit Compositionem , vel in cognitione, vel in sermone Complexionem: Hinc nec est una simplex qualitas. sed ex pluribus integrata. Lib. I.
H. H iNC Enuntiationis materia cst subiectum de quo, dc in quo ponitur serina scilicet praedicatum, quae copulantur per copulam, seu Verbum. Lib. I. distinct. 32 . Art. I. quaest.2. ad 4. L. CvM igitur Enuntiatio sit significativa, & repraesentativa obiecti ratione mutuat habitudinis , dc unionis, quam dicunt inter se praedicatum, & subiectum mediante copula ι necesse est consequenter, ut veluti in imagine quadam adsit adaequatio rcpraesentantis, &repraesentati, seu signi, dc signati, sed tamen non est nccesib, ut adstrulaequatio rei ad rem, ut est in se , scd tant im sub ratione cognoscibilis. Lib. I. dist. 6. o lib. I. ἀψῖ. i. p rt. 2. Art. I. olua l. 2. Ad F. M. ET cum veritas in uniuersum sit triplex, scilicet rcrum, morum , dc vocum : Prima est transcendentalis in rebus consistens in indiuisione rei principiorum per ordinem ad intcllectum, quem habet mouerer Secunda est in rectitudine vitae, dc etiam in signis Sacramentalibus , nutibus , ic vocibus ad rectitudinem ordinatis : Tertiacst adaequatio vocis, & intellectus: Et c un haec adsit in propositioi .
So m. q. S. 6. ct T. Hexaem. er IIb. . . dist. I. pari. I. n. I. quaest. a.
supra ad literam FN SEQVI TvR , quod in propositione duplex vcritas necessa rio debeat admitti ; altera essentialis , altera accidentali S : Prima est , quae ipsi competit, prout est signum, Sc est illa , ad quam significandam est ordinata, vel instituta, siue talis res significata sit vera, siue sit falsa, dc haec dicitur veritas sermalis, seu logica. Secunda est, quando etiam ipsa rcs a parte rei est talis, qualiter repraesenta
552쪽
tur a propositione. I b. a. di ν r. 37. quaest. vlt. se lib. 1.
O. Hi NC cum veritas in ordine ad rem sit ei accidentalis, seci uitur, quod recte potest mutari de vera in falsam , S: e contra: Ratio est, quia cnuntiabile per enuntiationem non significat rem, sed mota dum se habendi, Sc clim per verbum priae sentis, praeteriti, dc futu- 'ri temporis significetur res alio modo se habere, obidque dc diuersae fiunt enuntiationes per illa varia tempora, dc iterum c im verbum temporis praesentis non significet distincte illud et illud praescns, sed praesens incommuni,& consube,& vage siue copulet,si hic significet: Inde fit, quod verbum tale siue pronuntietur hodie, siue cras non habet aliam significationem, sed eundem modum, hinc eadem propositio, quae modo est vera, post potest cilh falsa, ut etiam si dicendo,
antequam nascereriS, te Esle naiciturum, id erat verum, postquam natus es, erit fallam. Lib. I. d98. art. I. q.
p. Ei licet Arist. dixerit futurorum contingentium non dari d terminatam veritatem, tamen respectu Dei id omnino est falsum ιnam clim Diuina cognitio non pendeat a rebus, sed instet, quatenus Diuina clientia est prima, dc summa veritas exprcssiua omnium
veritatum creatarum : Hinc dc Deus necessario cognoscIt determinate veritatem Omnium contingentium etiam futurorum. Lib. I distinct. 38. art. 2. per tot. ET Bb. 3. dist. 24. art. I. quaest. I. dis. 7. Art. I. quae . i. ad Arg.
Scholium super Textam Seraphicum.1 . PRiMO Nota ad litenim B, Vt exponit S.Doct. lib. I. dist. 3lari. a. iquod terminus vocalis purus spectat ad art. I. q R. x. ad s. Grammaticum : Ille vero, qui medio TERT id Nota ex doctrina tradita modo se habet, Gectat ad Logicum ; ad literam C, quod clim dicar S. D. nois est enim expreinuus conceptus inte- inen significare substantiam cum quarioris. litate, ibi non intelligit substantiam. Ste v Nnb Nota, quod licet dictum praedicamentalem , sed rationem ut fuerit in ινμR. I. de mutuers quod vox, quod,& per qualitatem rationem v v seu nomen immediate signifieat res non quo; ut homo dicitur habens huma- conceptus interiores : Hic aduerte, nitatem.
quod per rem potest intelligi vel ipsia Q v ARTE, Nota ad literam D. quod res, ut est a parte rei, vel ipsum ob- Seraph. Doch. peculiati acumine iurectum ut cognitum , & in hoc secun- lib. I. dist. i. dub. 3. assignat hane dedo seliis intelligenda est illa doctrina, finitionem signi; Id quia ducit in cognt . pionemrDiuitigod by Corale
553쪽
De Secunda Operat. Intellect. fit. I.
Eanem niserius rei, de deinde in dub. . aliam affert, scilieet id quod ducit incognitionem alicuius rei: Prima autem deῖnitio est data a D. August. lib. a. de doctri sciri Lana cap. i. Jc tib. de principiis Dialest. cap. s. & competitiaiitlim signo selisibili ; sed cum adsint alia signa formalia praeter instrumcinalia , quae sunt spiritualia, a Dialecticis assignata est secunda definitio , quae
utrisque competit, nam etiam creaturae
ut Angeli ducunt in cognitionem Dei, & character eflectuum Sacramen
v IN Tb Nota ad eandem literam, quod licet multiplicem acceptionem signi assignet. tamen ad rem nostram propria est ultima scilicet signi natur liter significantis, de ex instituto ; &maxime hoc ultimum, quod est vel sormale, vel itastrumentale, de senii bile ; sic enim comprehendit, & signa vocalia, scriptaque, dc mentalia. S E x et o Nota ad eandem literam D , quod Serapta. Doct. duplicem relationem in signo recognoscit, alteram ad rem lignatam, alteram ad potentiam cognoscentem , sed primam vult ei se potiorem, de essentialem ; secundam vult esse consequentem, Sc veluti proprietatem signi, in quo sere omnes
conueniunt, ut aduertunt ex Seraph. Doch. Conimbric. h7c quaen. I. art. I.
SEPTi Mb Nota ad literam F, quod ex doctrina ibi tradita patet, quam sit Verum propositionem mentalem esse ens reale , vocalem vero , & lcriptam sumptam formaliter esse ens rationis saltem materiale : Mentalis enim est actus intellectus, de species expressa. Ocet A vd Nota , quod S. Doct. recognoscens duplicem veritatem in Propositione, scilicet essentialem, dc accidentalem, ipsam considerat, ut est fgunm per ordinem ab obiectum , vel
intentum ab intellectu, vel ad ipsam rem in se consideratam e Caetera exinplicabuntur in quaestionibus sequet tibus. HN- e seq
Expenditur Ratio signi, explicam turque ea , quae ad ipsius effentiam stectant.
V i A commune Lo- sicae instrumentum est signum , prout comprehendit terminos. simplices, de complexos, & enuntiationem , dc quia Arist. in his libris principaliter tractat de signo, hine hanc quaestionem ita stituimus , in qua explicabitur prinab , quot uplex sit si gnum : Secundo, quaenam ad ipsum
ET quoad primum suppostis iis, quae tradita sunt ad literam D,de duplici definitione signi: Primo dicimus ex Seraphico Doct. lib. q. dict. I. pari. I. cy I. I. quail. 2. quod signum primo diuiditur in demolistrativum, in prae- nosticirin , & rememorati mim : Primum est, quod indicat aliud praesens, ut fumus ignem : Secundum, quod aliquid futurum demonstrat, ut Varius color solis, dum occidit , nam , ut dicit Virgilius,Caeruleus pluuias, Igneus curos indicat;&Tertiu,quod significat aliquid praeteritum;vt Iris repraesentat sae-dus a Deo initum in Genes .cap.6 se S 'cramenta ait S.Doct. cit. signficant gratiam praesentem,quam conferunt, Pan
sonem Christi praeteritam, dc gloriam futuram ; sc de Sacramenta legalia. praefigurabant nostra in statu gratia v
554쪽
Vnde dicit iis Psal. 6 . quod signit in
repraesentat praeterita, de praesentia , &significat futura : Propria tamen diuisio ad institutaim nostram est alia , quam ιι b. I. disti. I. cit. tradit, scilicet aliud est natural , aliud ex instituto , seu ad placitum , se ii artificiale : Primum ha bet a natura aliquid significari, ut fumus ignem ; Seeundum habet ex v luntate , vel ex vis Rominum , & quadam quali compositione. Et utrumque
est vel formale, vel instrumentale, siue sensibile. Quo A D secundam partem est Quaestio, an ratio signi effetitialiter sit relatio, & an realis, an rationis, de quibus-nain competat talis relatio.
Alex. Alens 4. pira. I. aliique existimant rationem signi esse quid absolutum, ad cuius positionem tamen resultant relationes transcendeta tales ad xem signatam, dc ad potentiam cognos
centem. S. DOCT. I. fart. I. art. I.
part. 2. art. I. quae R. L. in corp. adfinem
docet , quod signum est sor maliter reis latiuum ; non enim est sui ipsius signum , sed alterius: Unde eius ianda mentum est ipsa entitas signi: Ratio
fornialis fundandi est ipsa significatio,
duplieemqne habet comparationem, nempe ad id, quod signat tanquam te minum relationis, dc ad potentiam e
gnoscentem, eui signat, sed prima est et sentialis , quia eam habet in actu rSeeunda habet tantum in habitu, ob- idque est veluti proprietas consequens ad primam, de patet utrumque ex dupli ei definitione tradita ad literam D, in Textu, nam signum propria est, quod facit aliquid praesens potentiae, ergo prius est terminus , ad quem est
signqpa, scilicet ad signatum, dc P sterius est ipse respectus ad potentiam :Confirmatur a S. Doct. quia actualis significatio est essentialis signo, non aut m actualis cognitio : Nam haec potest esse tantum in habitu ι ergo importat estξntiat iter ex conseque in i ta nistum respectum ad potentiam , & hoc maxime est verum de signis ex instituto: Nam loquendo designis naturalibus potest recte sustineri opinio Alensis: Vnde conclusio est, quod in signis
naturalibus ratio fundandi habeatur in ipsa actuali dependentia , 6c connexione necellaria cum re signi ficata, sed in signis ad placitum non habetur ab
actuali connexione necessaria , quae nulla est intrinsece, sed a voluntate extrinsece applicante unam rem alteri, vel substituente unam rem pro alia,
quae pro sua absentia cognosci nequit. Hincques 8o. SEev Nob dicimus, quod in signis naturalibus adest relatio realis: Insignis ex instituto adest relatio rationis: Estque D. Bonavent. citat. Prima pars
patet ex doctrina pauid ante tradita :Nam si signum naturale est instrumentale, ut in fumo adest fundamentum reale , nempe ipsa natura signi, adest& termi nus realis realiter di stinctus, scilieet ignis, ut inter effectum, & ea iam, si sunt sermalia, ut sunt imagines, 3e similitudines rerum , ipsa repraesentatio, seu virtus repraesentandi est fundamentum , obiectum verb est terminus : Species enim ipsae sunt etiam signa formalia mouentia potentiam ad cognoscendum obiectum: Secunda pars etiam patet, quia relatio signi ex instituto pendet ex impositione , & volu tate hominum ; ergo est relatio rati nis : Hinc S. Bonavent. lib. 4. dist. 3.
quod vox significatiua est aequalis in omnibus hominibus quoad inteli
555쪽
ctum , seu signationem , & modum signandi; tali enim modo est idem apud
inmaes nationes , licui quoad materia. le , ut vox est, sit disserens, ratio est, quam addueit lib. I. dist. 1 2. Qt. l. q. s.
ad vit. quia nomen licet sit quid sensibile quoad sonum, tamen quoad significationem est quid spirituale : Conceptus enim internus inducit vocem
sensibilem, Dic Es , aliquid posse esse signum
sui, ut verbi gratia conceptus formatus de conceptu communi seipsum repraesentat, quatenus sub conceptu communi cum reliquis continetur, tum &Angeli, de anima separata se cognoscunt per suas essentias immediate , sed nulla res cognitiva percipit obiectum nisi immediate aliqua specie, vel signo, ergo eadem clientia est signum, dc signatum , ergo non eli relatio. RESPONDETvR, quod aliud est repraesentare, aliud significare actu :Primum est quid unitieri alius, & competit etiam rebus, quae non sunt fgna;
Deus enim repraesentat ut causa creaturas: Significare vero in actu secundo eli per aliud aliquid repraesentare :Vnde concedimus ea, quae adducuntur in exemplo allato de conceptu scilicet repraesentante seipsum, negamus, quod
significet ε, sic etiam Angelus seipsum cognoscit repraesentando seipsum peractum reflexum immediate absque specie , & signo. Dieas secundb : Imago Caesaris
significat Imperatorem etiam mortuum, ergo clim non adsit terminus actu non adest relatio.. 38 i. H v i e obiectioni varias psit-gnant responsiones , ut videre est apud Dan. S. Thom. his q-st. 1 l. I. Sed S. Bonavent. lib. I. dist. s.
ad 3. dicit , quod ad rationem signi non est necesse , ut res sit existens ,
tantum ut se cognoscibilis, hinc negatur consequentia ; licet enim cognos cibile per ordinem ad potentiam sit ali quid rationis, tamen in se est verὲ cognoscibile,obidque & teri minus relationis. Ex quibus in seitiar, quod ad signia ficationem, seu repraesentationem signi tria requiruntur: Primum est , quod fiat obiectum praesens, seu Vnlatur potentiae per emissionem specierum a signo Praecipue extrinseco produci rum : Secundum est excitatio potentiae ad attendendum, quid significetur :Tertium est concursus cum ipsa potentia ad eliciendum notitiam rei significatae, fitque ab ipso obiecto mediante specie ii,
trinsece recepta concurronte ad formanis
dam notitiam sui , & signati. Ex quibus resultat relatio inter signum , & signatum, prout repraesentatur ipsi potentiae cognoscenti. Insertur secundo, quod haec di fierentia est inter signum formale, & instrumentale, quod instrumentale est signum non signatum, se male verb est signum,& signatum etiai idest obiective sumptum : Sic D. Th.
minis est species expressa repraesentans aliud a se, scilicet hominem, & est notior non obiective, sed formaliter, reddit enim notum ipsum hominem, quia sne conceptu est latens intellectui: Vnde repraesentando , & significando hominem importat relationem verε realem ad ipsum signatum: Signum vero instrumetitate, ut est vox, Vel oratio, est signum, non signatum , vr per se patet, nam requiritur, ut immittat sp eiem sui ad intellectum . ut concurraneum ipso ad notitiam signati: Idquo est, quod dicit S. Doct. tib. I. dist. 3.part. 1. an. t. q. 2. ad vis. quod non est necesse cognitum adaequari cognosenti in imag e . seu sisno adaequatione rei ad sub ratione cognoscibilis
556쪽
sufficit talis adaequatio, quod verificatur de specie expressa , quae est imago,& lignum obiecti, quod tamen non diei de ipecie imprella, quia istaiolum vnit obiectum cum potentia, linia vel δ manifestat ipsum obiectum , iii si adueniat expressa : Nota tamen, ne decipiaris, quod communiter S. Doct. speciem exprellam appellat notitiam impressiam , scilicet in potentia rece-ltam : Speciem verb pr tie impresam appellat nomine speciei ut sie, vel intentionis, vel similitudinis, de quo alias redibit sermo suo loco.
posts T. hic suse tractat post ligni considerationem de vocum, & scriptiuirum significatione , de quibus egimus susticienter in summulis ; hinc de Enuntiatione solum hic agendum eli: Tum etiam quia ex ipsius elsentiae explicatione patebit
natura vocum , de terminorum : QSa:
ritur igitur hic, qn id sit Enuntiatio sue vocalis , siue mentalis siue icripta;& an sit ens reale, vel rationis. Et primδ supponimus, quod traditum est a nobis ex Seraphico Doct.
in quae t. prima V nu rsit. in a. Not. quod voces licet sint ad inuentae ad significantis res, substituuntur enim loco rerum attamen cum subordinentur conceptibus, sunt etiam signa verbi interioris , seu rerum, prout stabitant cognitioni nostrae ex rationibus ibidem adductis . Unde conciliando opiniones Varias D. D. potest dici, quod res sunt
id, quod, de conceptus id, quo, id- est sub conceptu mentis tanquam sub
Seraph. Doct. feris. Di Hexaem. quod in voce adest quaedam vis vitalis excitatiua mentis audientis ad concipiendum significatum vocis , quae Vis quidem est realis in voce ab ipso prosere te procedens, quatenus tamen est sormata cum arte ad significandam rem, vel conceptum interiorem, formaliter
est actus rationis, seu relatio procedens ab imponente : Vnde importat ut sie fundamentaliter quid reale . formaliter verb quid rationis ; & clim Enuntiatio, si vocalis est , sit conflata ex pluribus vocibus, idem si est lcripto ex rata , & si est mentalis, est ex pluribus conceptibus: Hinc insurgunt varia dubia circa Euuntiationis quidditatem, de
nam sit cilentia Enuntiationis. REsPONDET VR propositionem quamcunque et se quoddam complexum ex pluribus partibus integrantibus ab intellectu formatum , quatum
aliquid se habet ut materia , aliud ut forma, aliud ut unio. Probatur, quia subiectum te habet ut materia de qua,& in qua ut ait S. Bonavent. lib. I. dist. 3. . art. I. quot. a. ad 4. ) idest in quo ponitur praedicatum ; & de quo praedicatur, S uniuntur per copulam ;ergo est quid complexum ex pluribus partibus, sic Sc S. Doct. lib. a. dist. I. art. 2. q. st. I. Tum quia propositio est ordo unius ad aliud ad constituti nem tertii, quod resultat per indicium, seu afirmationem, vel negationem, se ex S. Bonauis lib. 4. dist. 8. fart. 2.qus. vlt. ad 3. ct A. Enuntiatio enim, ait S. Doch. est unum quid aggregatum ex pluribus persectum quantum ad fgnificationem. QVAERI
557쪽
De Secunda Operat. Intenct. II. 121
181. Qu. Ri Tvn. secundo, An diuersae linguae, conueniunt tamen otii propolitio sit ens reale ; an rationis. nes in intellectu , & modo intelligen BL A Ne vs diu'. i. de Enunt. serit. t. di, idest in signatione, de modo signan- affirmat omnem propositionem seu di, quia non requiritur nomen iccitia mentalem , leu vocalem , seu l criptam dum quod vox tantam est , sed iecun elle ens reale , Rim. a. cum dum quod vox sit signatis, & talem aliis affirmat mentalem ess bcias reale , intellectum generans, & tali mo- caeteras esse ens rationis; ut pateat sen- do , & hoe est idem apud omnes. Exilis Seraphici Doctoris. quibus SVPPONENDura exseraph. 186. PR i Mb dicimus, quod Enun-Doch. lib. I. dist. 11. quae i. i. Ducl. s. tiatio, si sumitur formaliter, est ens r . quod vox est signum verbi inte- rationis quidem, sed materiale : Ratio rioris , ipsiusque significatiua : Vndς est, quia ut sic importat denominatio-
consequenter tria in enuntiatione, quae nem extrinsecam , de relationcm fgni est sigilum tale. consideranda sunt: ad significatum ab trii mana voluntate Primum ipsae voces, vel scriptura , vel prouenientem, sed denominatio extrin- conceptus; Secundum ordinatio ipsa- leca ex alias traditis non est proprierum in propositione secundum ratio- ens reale, cum sit tantum icinamus
nem subiecti, praedicati , & copulae ; voluntatis primi instituentis, sicut di- Tertium ipte actus intellectus, per citur aliquid volitum, cognitum per
quem ordinantur , dc cx eis sic ordi- denominationem extrinlccam; ergo non natis enicitur propositio. Certum est sunt entia realia proprie. au em , quod primum, & tertium sunt Dicis tr Denominatio extrinsecacias reale , & veluti quid materiale in est ens reale : ergo S Eimia latio; ve-Enuntiatione : Dissicultas reducitur ad re enim denominatio extrinseca adue- secundum , in quo consistit ratio for- nit a forma reali ait alio subiecto exi- malis Enniatiationis : Serapit. Dolt. stens. lib. . dist. 3. p. n. a. art. i. erit . E. Rrspo Nn E TvR dici entia ratio- in cory. docet, qnod vox fit significa- nis non quidem formaliter, sed materitia , & relativa line sui mutatione rea- rialiter tantum , idest quatcnus termili, & consequenter vult, quoii sit re- nisi actius rationis, licet vere dicant latio rationis , seu , ut ipse dicit, vo- aliquid ad aliud fundatum in capacitate luntaria , quia originaliter liabet or- radicali ipsarum vocum , & nominiam, tum a voli ilitate instituentis. Addit quatenus subiacent secundum poten
xisse quandam vim vitalem a proferen- ctuale , ut ipsis utatur vel citi signo. te prouenientem,secundum quam exci- 187. SEcvNDO dicimus, quod tat 3c audient ira , & repraesentat obie- Enuntiatio mentalis est duplex , aliactive ipsi audienti id, quod intenditur, formalis, alia obiectiva : Prima est ipse
super quod sundatur talis relatio inter actus intellectus, quo unum de altero nomen, & rem significatam , Sic Ο enuntiat vel assirmative, vel negatiue, lib. 3. HII. 18. dub. 1. 23. de lib. 1. &haee est realis, quia est actus intelle-ds. s. crt. I. quaest. & l. b. . disp. s. eius naturaliter repraesentans obi pari. I. art. I. crus' i .ed 1. chum , de tandans relationem veritatis,
ubi docet, quod licet apud gentes sint & salsitatis : Secunda obiectivi potest . V v v s sumi Diuitiam by Corale
558쪽
uer. 6 Gractatus VIII. Logicae.
sumi in actu exercito, sicque dicit obiecta cognita , eu ad inuicem vilita per aflirmationem, vel disiuncta per Degationem, sicque cit vel realis, si est obiectorum reali lim; vel est rationis, si est clatium rationis: Uel in aetia signato, sicque est lecunda intentio, quia di-
. Cit Ordinationem terminorum in ratione subiecti , copulae, de praedicati, sed
ut sie importat comparationem obic- istorum in aliquo attributo rationis exprimente rem extra suum ordinem ex S. Boiiauent. i. distinct. 23. Otab. s.
Argo : de sic hac disti iactione satisfieri
potest omnibus obiectis in eontrarium. Ex quibus infertur, cum voce S, dc nomina sint entia rationis habentia es letantum ex vi instituenti tim , quod male a Socrate, de a Cratyllo apud Plat nem asserebatur , voces naturales significare res: Unde meri id a Sancta Ecclesia damnata est ars diuinatoria N mantiae, falsum enim est in nominibns adesse vim, dc maxime ex influxu Coelarum ad significandos euentus siue naturales, siue fortuitos, cum pendeant a voluntate imponentium.
188. Ripi Ex veritas in Uniue L sum potest considerari, vidi inctum est in Textu Seraph. ad literam M, scilicet rerum, morum, de Vocum:
Prima est proprietas entis, spectatqne ad Metaph 1 si cum : Secunda est in ope rationibus voluntatis , spectatque ad Ethicum , 6c Theologiam moralem rTertia est in Enuntiatione, quae, si est intertia, dicitur veritas in repraesentando, si est externa, dicitur veritas in significando: Si e S. Bonavent. Serm.
quaestio : quae potest cile, an Ista veritas, seu conformitas, seu adaequatio intellectus cognoscentis cum obiecto cognito sit per ordinem conceptus formalis eum obiectivo , qui est res cognita, dc ut intentionaliter iumpta , vel ciuiadem conceptus formalis cum ipsa re, ut est a parte rei, vel in conis Itate conceptus obiectivi cum ipla re a parte ter sumpta. PR1MA opinio est Durandi lib. t. diis. t ei. s. Hemati quol. 1.art. a. oe Vas'. pari. i. dissumi. 76. Blanc. disj. I. de Enunt. Vulpea
p.rri. I. t. a. disp. 3 2. aliorumque alserentium veritatem consistere non in consormitate conceptus sormalis ad rem cognitam , sed in conformitate rei
cognitar ad seipiam , siue fundari in
conceptu obii clivo in ordine ad rem in sis. SEC V N D A opinio asserit veritatem conuenire conccptui formali per ordinem ad rem cognitam , sc Suarcadi sint. 8. Metaphys scLI. i. D. Thonti Con imbric. Scotist. dc alii apud Melduli
TERTIA opinio est Seraph. Doct.
asserentis veritatem propositionis sol maliter consistere in consormitate conceptus formalis ad rem non secundum
se, sed secundum modum , quo se habet ad formalem conceptum, & prout obii eitur intellectui: Pro solutione quae stioniss89. Pniud Notandum , quod aliud est loqni de veritate secundum se,.siue incomplexa: haec enim proprietas est entis ratione indiuisionis suorum. principiorum: Aliud de veritate Enu tiationis , sine complexa, de qua diuisone loquitur Seraph. Doch. Sem. . I
559쪽
De Secunda Operat. In testerii. III. 327
tiata in propositione , non tum itur secundum se abio lutu, led secundum modum se h.ibendi, idest prout enuntiatur in propositione ; lla cum Enuntiatio alia sit mentalis, alia vocalis : Vocalis subordi iratur mentali, hinc vocalis sor-
maliter non explicat velitatem rei secundum se , sed tantum edncit ad extramentalem, ut appareat, quale iudicium de re habeat, qui cana profert, siue sit verum , siue falsiim : Vnde Oratio per verbum modi Indicatiui indicat an lectum ratiotialis, Imperatiui assidium irascibilis, Optatiui affectum concupiscibilis; Subiunctivi utrumque affectum:
Sic Srem. 4. Hexaem. Hinc infert S.
Doct. lib. i. disi. 46. quaest. vltim. ad 3. quod veritas complexa semper fundatur. super aliquid , sed aliquando super
rem intellectam, de aliquando super intelligentem , idest luper conceptum formalem, in quo oratio habet est e. 49o. SECvNDd Notandum, quod clim veritas propolitionis vocalis sit adaequatio signi ad signatum , siue ad
conceptum formalem , consequenter
etiam dicit qualitatem non absolutam, sed respectivam, & 4ulationem superadditam rationis : Sic S. Doct. lib. I. dist. 46. art. 1. - . ad 3. O Lb. I. dist. i. Art. 2. O lib. 1. dist. 37.
vltim. Et quia hoc signatum p test sumi dupliciter, vel pro eo quod
intenditur ab iplo instituente, & coimcipiente interius, vel pro ipsa re , ut existit a parte rei, verbi gratia, volo dicere mendacium, de dico, Homo est Asinus , tunc tali Enuntiationi pro signato respondet ipse conceptus intentus a me, Sc tunc Enuntiatio dicitur habere veritatem essentialem, quatenus est signum , & ordinata ad signatum ; & si
dico , homo est animal rationale , ti iacrespondet conceptus obi diluus , sicuti est a parte rei, & tunc rei pondct v Oitas accidentalis propositionis, piovi est signum : Vnde infert prci, titioncm
aliquando cse veram veritate citcnti .ali , de falsam veritate accidentali. Et si dicam, Aristoteles fuit Philost plius, de oppositum interius iudico, tunc pr positio habcbit veritat cm accidenta-lcm , de ei deficiet veritas essentialis, cum proferam mendacium , & adsit distormitas adactum internum , 5 formalem , de ratio est allata supra , quia veritas propositionis est veritas signi, nec explicat rem absolute , sed ii cdum se habendi in conceptu sor mali re entis : Ex quibus patet, quod veritas propositionis consistit sol in aliter in ipsa terminorum significatione , quae talis sit , ut non repugnet viat ira attribui alteri, etiam si v cie rostiue in eo non sit, ad hoc ut v cibum in propositione habeat rationem simplicis copulae connectentis tantum duo nominum signia ficata inter se, quae sibi inuiccm connecti polliant absque ullo ordine ad existendum unius in alio ad differcntiam propositionum, in quibus verbum significat aliquid de notio vere inesse
subiecto , ut millosophus est doctus: Panes est albus ; isti enim significant
veritatem dc essentialem . & accidentalem simul, at propositio praecise potest stare sine veritate accidentali, habereque tant sim veritatem propositi nis ut signi , prout unit praedicatum cum subiecto , ut Chimaeia est : Di ferunt autem istae propositiones, quod in propositione secundum veritalcm rei a propositione de tertio adiacente licet inferant propositionem de s cundo adiacente, ut homo est albus; ergo homo est in propositionibus verb secundum velitatem tantum uno nis
560쪽
nis significatorum non licet id inferre : propositio enim de se piaescindit ab omni existentia : His positis.
191. PRIMA. CONCLUSIO : Veritas propositionis est complexa conis sistens forinaliter in conceptu formali, in obiectino vero solum dependenter a. sol mali. PROBATUR prima' pars, quia veritas eli ex preisio formalis obiecti, seu similitudo, & conformitas ad obiectum ut cognitum , sed talis expressio est conceptus formalis ,, seu species expressa , ergo in ea formaliter consiliit veritas : Tum quia talis conformitas est intentionalis, ergo consistit in conceptu formali : Tum quia nullo modo
differret veritas relum transcendentalis a veritate enuntiationis , si haec exigeret consormitatem cum ipsa re, ut est
in se, sic enim formaliter estὀt in Iebnon in conceptu formali. PROBAT vR secunda pars, quia sicut haec causalis est vera, ideb res cognita repraesentatur, quia cognitio ipsam repraesentat, & esse repraeientatum in se dependet a reprae lentatione activa cognitionis, ita illa est vera: idebres cognita repraesentatur conformiter, & Vere , si uia cognitio illam vere, ει consormiter repraesentat; ergo denominatio veritatis in cognitione erit intrinseca a veritate in ipla existente extrinseca vcrd a veritate existente in re cognita ; Tum quia actus voluntatis
dicitur bonus formaliter non ab obiecto,sed a bonitate in ipso existente, sc& conceptus formalis dicitur verus in se a veritate ipsius actus; Tum quia
creaturae in mente Diuina habent essevcrum obiectivum , . dc tamen Diuina veritas est in cognitione Dei , non increaturis cognitis, ergo idem de c
est signum rei vere, sed oratio est signum rei conceptae non cognitionis ergo veritas consistit in conceptu o, iectivo in ordine ad rem ut in se.
gando Min. Nam oratio est signum rei in se, non ut conceptae r S. Bonau. rcia pondet orationem este signum rei volubordinatae conceptui formali, a quo dependet in veritate essentiali, est & s- .gnum rei in se, a qua dependet in veritate accidentali : Unde conformitas
orationis in repraesentando rem ut conceptam est primaria, in repraesentalido ver b rem ut in se est secundaria. Ex quibus infertur, quod conceptus obicei tuus dicitur verus ex hoc tot sim , quod dependet a conceptu formali exprimente ipsum conceptum O
tectivum. 393. SECUNDA CONcLVSIO . Veritas propria Enuntiationis est conformitas. & adaequatio ipsius ut signi cum conceptu oblectivo lecundima modum , quo per expressionem sigili-ficationem intenditur ab ipso exprimente, . seu concipiente ; Eli contra omnes alios supra cit. in I. s 2. Fianione ; est tamen S. Bona u. loc. cit. praecipue lib. I. I.
9 1. ubi distinguit inter signum , &signatum : Potest enim signum esse
verum , & s gnatum falsum ; verum enim praedicatur de ligno ratione com-- positionis, & do signato ratione attria biitionis : Vnde quando compositio est recte facta, sicuti intenditur ab intelle stu, tunc habet veritatem fgui, quare ex hoc deducitur ratio euidens, robans nostram Conclusionem , quia rveritas signi est adaequatio intention 'lis estentialiter respiciens non rem ab-- solute, sed modum , . siue compositio nem, qua res exprimitur e ergo haec