장음표시 사용
111쪽
-x De Veterum Acclamat. &plausu
THEATRO Uitur, Amphitheatro, ac Circo, sua cuique
de propria fuisse ludorum ac spectaculorum genera, igia ear nemo. in Theatro tamen uno omnes pene ludos identidem exhibitos, tellificatur Apuleius, dum in A. Floridorum Iibro, de Carthaginis Theatro verba faciens, Hic, ait, Miamus bastucinetur, Comoerus femocinarur, Tragoedus vocifer τur, Funerepus periclitatur, Prandiator furatur, Histrio resi culatur, caeterique omnes Ludiones ostentant populo, quod cuiusque artis es. Qui sane ludi omnes, licet di Isimiles esciat in aer se, maximeque diuersi, similimas tamen omnino, ac serna easdem habucre populi Acclamationes. Atque hanc maxime ob causam placuit, omnes Omnium ludo. rum,ac spectaculorum Acclamationes &vnum in hunc librum colligere, &vnico etiam THEATA ALIVM nomine appellore . hoc quoque lubentius ,
Pro Spectaculis , α pro Spectatora, bus, fuit quandoq; ab Auct ribus scribet do usurpat
112쪽
vlustribus quandoque Uiris in Theatrum intro. cuntibus a spectante populo hodoris causi assurrectum, acclamatum, S plausum .
N THEATRO igitur, hoc est, in omni taeoruin ac spectaculorum loco, sauste ac . clamatum N plausum Obseruo, non iis modo, qui spectaculorum erant ac ludo rum actores, sed ipsis etiam quandoque spectatoribus. Atque, ut hoc neque sena ..per, neque omnibus fiebat, sic erat illud omnium fere spectaculorum consuetum &quasi solemne. 'trumque, exorsus a posteriori Prius, per Sam pluribus patefacere . cIllustribus itaque, vel dignitate, vel doctrina,vel nomine 'viris, in Thcatrum introeuntibus, consueuisse spectantem rcipulum honoris cavsa asurgere, fauste acclamare, atque tiam applaudere, I ranquillo Suetonio tesse dicimus, apia quem ita in Octauio Augusto scriptum Iegitur, Ei Cm , de Augulii filiis Joquitur Suctonius , praetextatis adhAc assum Eum ab Nniversis in Theatro, O a stantibus plausum, gravis De quesus est. Quam Augusti querelam;morem nostrum ap- Polite firmantem, his verbis Dio persequituo in lib. Fq. I nera m increpanit , Augustiis, quod ludis Notinis, quos ρ o suo reditu faciebat, Cala iuxta se fidem dcdisset;po num que oliui a tui, qkod plausu, oe laudi prosequutar esct . Idipium a
113쪽
T , De Ueterum Acclamat.& Plausu
sem confirmant plane eiusdem IPionis verba ex lib. 72. hoe Pacto conscripta , Tum n s magna voce diceἱamus m ita , in Commodum , qui in Theatro aderat praesens , illud autem crebro, Dominus es . Primnsies . Omnium felici mus νincis. Ab auo νisces. AmaUm e vincis. Multi ex reliqua plebe ne introibant quidem in Theatrum. ognoscitur hoc idem ex Phili sopho Seneca , dum in epistola 29. ait in hunc modum , ω- rerum , si te videro celebrem fecundis vocibus νn i. si, intrantete , clamor, plausus, pantomimica omamenta obstrepuerint: si
tota te riuitate seminae, puerique laridauerint: quid ni ego tui miserear , cum sciam, qua νra ad istum faxorem ferat e atque etiam ex Plutarcho , in Sertorio ita scribente, Tribuit ei, e torto , O ρνκlus Romanus pro his rebu3 magnifice gestis honorem. introeuntem si quidem in Theatrum populus excepit plau- fu , ct acclamatione . quod genus hovoris Viri etiam illustres, O feniores raro consecuti sAnt. Horatius quoque , & Martialis hanc eandem consuetudinem approbant ;rs quidem in Odez. libri primi scribens hoc pacto,
--- -- eum populus freqμeni Laetum Theatris ter crepuit fiovum . Alter vero in lib. 6. epigr. 3 . sic canens,
Quaeqne sonant pleno Noceq: manuq; Theatro, Cum populus subiti Caesaris ora videt. Fit item ab Auctore Dialogi de Oratoribus siue Tacitus illa sit:, siue Quintilianus illius moras non obscura mentio . cum ait, Malo securum o secretum Virgilρ fecissum, in quo 3amen neque apud divum Mingustum gratia carnit, neque und aphium Romaham notitia. Testes Aransii ui oti, testis se polutas , qui, ditis n Theatro Nersibus Virgild ,surrexit miri. versus, O forte praesentem, spectantemque Virgilium veneratus eri , sic quasi Arannum. qu.e exirema verba fidem perspicuefaciunt , primar. s duntaxat , ut diccbamus . illustribus iud iris, in Theatrum introciantibus, factas a populo hasce Donoris signa cationes. id quod etiam ex Plutarcho.& sue ri tonio
114쪽
tonio in ias, quos proxime superius protuli Iocis, manifesto intelligitur.
interv nonpaucae fuerimi, eaeque varix, THEATRAI.IVM huiusmodi Acclamationum formulae; sed illa communior, ac fere contera , quam unica voce, FFIICITER , conceptam pronunciahant . Prasedis , ait Suetonius in Tiberio Claudio , no uxquum spectaculis in ceu vicem, acclinante sophis, FELICj IIIl. Idcm Suetonius in Flauio Domitiano, Aeclamari erim, inquit, in Amphitheatio epulari die litenter audi ι, Domino , O Dcmina, FELICITER . Plutarchus in Galba, cum ederetur aliquando spectaculxm, tr innique milithm, ac turmarum ductcres folemne illud umanorνm, FELICITER, Galla precarentur Oc. Florus tandem in lib. I. cap. q. de Pello Cymbrico, Eodem die, quo gesta res est visi pro ade C foris, O Pollucis iuvenes lati reati Tratori litteras dare , fi vcn que in spectaculo rumor Vactoria Ombricae, FELICITE Ddixit. Verum haec nimium multa , ex quibus tamen, Illustribus Viris Theatrum ad spcctacula intrantibus as surrectum a populo, plausum, & acclamatum, FED ITER, manifestum est . Reliquas Theatri Acclamationes non hic profero, quod Nin promptu sitae sint, & toto in Opere opportune producantur. earum tamen sormulae aliquot insigniores, nec omnibus satis cognitae sinseptimo apri
115쪽
s De Veterum Acclamat. & plausa
Acclamatum ijs,& plausum, qui spectacula, Si .
Iudos agebant. ' LAUDITE, seu, V L
fuisse Comoediarum , Tragl-diarumque clausulam.
Vamuis rex ista admodum dubia non sit,
haud tamen alienum erit , Veterum locis aliquot, quasi testibus, eam confirmare . Marcus igitur Cicero testificatur, ias in Theatro acclamatum ,& plausum, qui nouam Marci Pacuuii de Pylade & Oreste sabulam recitabant. eius verba in Iaz-lio sunt haec, Gui clamores tota, fauea nuper hospitis O amici mei Marci Tac vj in noua fabulae cxm, ignorante Rege, uter eorhm esset OreInes 1. Ulades Orestem se ese e diceret, vi pro illo necaretur Ore fles autem, ita vi erat, Oreinem fe esse persu amet. Stantes plaudabant in re sim;quid arbitramur in vera fuisse ficturos p Ncroni item in Theatro cithara canenti factas Acclamationes, plaususq; datos,commemorant Suetonius, Tacitus, & Dio. Adolescentstios , inquit Suetonius in Nerono cap. 2o. equestris ordinis, O quinque amplius millia ἡ plebe Wburiis mae iuuentutis undique elerit, qui diuisi in factiones Planism genera condiscerent, ope ramq1ιe navarent cantanti sibi. Tacitus autem in I . Anna Iium lib. ait in hunc modum, Postremo ipse, Nero, scenam inscendit, multa cura tentans citharam Oc. Tuncque primum conscripti sunt Eiuites inam comomento AvIvsianorum,aetave ac robore consp:cui . IIi Hes ac noctes plausibus personare ;frimam Principis , vocemqpe, Deum vocabulis appellantes. N in lib. I 6. Primo carmen in scena recitat, Nero, mox flagitantet π
116쪽
Pulgo ingressitur Theatrum , cunctis citharae legibus obtempurans . Et glebs qaidem Vrbis, Himionum quoque gestus inpie solita, perjοnabat certis modis ,plausuq; composito. manius omnino Dio in lib. 6r. Ipse quoque , ero in Theatrum proditere. Stetitque Caesar in scena habitu Citharaia . iasi Eleleut ei Burrus, o Seneca, vi magistri , suggerentcs aliquid ; cumque dixisset, plaudebant manibus, oe Nestranentis, O reliquos ad idem
faciendum inducebat. Erant ob eam causam parata quinque milia dia militum, qui, Augustales nominati, incipiebant eum laudi lus extollere: In hos caeteri omnes inuiιi acclamare cogesanthr. Tum licebat audire, qui ita dicerent, Quam pulcher Caesar, . A et Io , Augustus Oc. Rem eandem Tertulliani quoque i ciba ex cap. 21. libri de Spectaculis satis superq; sic declarant, Sed Tragordo vociferante, exclamationes ille alicuius Troph tis retractabit cister est cuminationis mosos Psalmum secum con tam sciatur; c , cum Athletae agent, ille dicturus es, repercutiendum non esse . parerit er de misericoedia amoueri defixus in morsus
ursorum , cd spongias retiariorum . Avertat Dens a fu/s tau
eam voluptatis exitiosae cupiditat Gn . uuale est enim de Ecclesin Dei in Diaboli Eressam tendere ' De caelo, quod aiunt, iucamum λ Illias manus, quas ad Dominum extuleris, posmodum Iaudando hi trionem fatigare 3 Lx ore, quo, Amen , in Ginctum protuleris, gladiatori testimonium reddcre ρ iar αύωνα e, al0 9mnino dicere, nisi Deo Chrso ρ Sed plura hac de re Vcterum testimonia proferre, nihil nunc necesse est. Addam tamen, Vsitata illa Comoediarum, Tragoediarumque clausula, siue unica voce, PLAVDlTE, seu duabus, 'ALETE , ET PLAUDITE, concepta, hoc idem apertissime: confirmari . Atqne eam quidem quae a grege interdum, plus ab eo, qui postremus in scenam introducebatur, pronunciari solebat, vidure est in omnibus 4 crentii Comoediis,
M. in Plauti non paucis . ad illamque omnino respexcre H Tatitas, M. Cicero, Suetonius, Apule his,& Quintilianus ex Pr Phanis, eo nostris autem Tertullianus: quorum loca alibi
Producuntur. Nunc THEATRI voces, FAVOR,&, FAVERE, consideremus.
117쪽
3 De Veterum Acclamat. & Plausu
pria fuisse Spectaculorum Verba. EX- . primi ijs non tacitam modo , occultatam animi beneuolentiam , sed quae voce etiam, ac gestu significaretur. atque adeo hac una, UOI lxvo. . ce faustas Omnes spectaculorum A clamationes, & Plausus comprehcndi consueuisse.
Voniam voces istae, FAVOR dc , FAVI II, sunt & Theatri omniumque spectaculorum maxime Propriae , & usurpatae crebro ab ias, qui scribendo Theatralitim meminere Acclamationum, ac Plausuum: Quoniam item vis earum, ac significatio P non una est, nec fatis cognita videtur recentioribus quibusdam, licet alioqui cruditis, scriptoribus . idcirco placet, nunc de iis nonnulla, ad id, quod mihi proposui, omnino pertinentia, diligenter inquurere . Atque hoc quidem in capite illud aperiemus , Vocibus huiusmodi, non tacitam modo, & occultam significari olim consueuisse spectantis populi beneuolentiam, sed quae voce etiam, ac gestu exprimeretur; atque adeo unica F-VOFUS voce faustas omnes spectaculorum Acclamationes , de Plausus fuisse comprehensas ouidius igitur in 3. Am mim libro Elegia et . Circenses equorum ludos, quorum in se Spectator erat, describens, haec ait inter catera,
Sed iam pompa νenit, linguis, animi e fasere.
118쪽
mo loci vides , non animo duntaxat, sed de voce nutum. Id quod etiam in s. Aeneidos libro ex prelsit non obscure Virgili iis , dum fauentum studijs, ac plausibus ipsa reson a re
Tum plausu, fremituque νirum .inudusque fauentam
Seneca item, satistas vulgi in Theatro Acclamationes, Pla sus,& pantomimicorum ornamentorum strepitum, uno omnia FAVORIS nomine appellat, Cetterum, ait in extrema 29. epistola , si te videro celebrem fecundis vocibus Nulgi si, intrem re te, clamor, plausus , O pantomimica ornamenta Obstrepuerint; β rota te tauitate foem. nae,pher'Me laudauerint . qhidni ego itii viserear,cum sciant,qua via ad istum FAVOM M ferare Ab illis non longe discedit Plinius; nam in epist. e. libri s. colorum factiones in certaminibus Circi commemorans, ipsa etiant equorum nomina inter faucii um quandoque clamitata adia firanat, Miror. inquit, tot millia virorum tam pueriliter identiadem cupere, currentes equos, insidientes curribus homines viri. re . Si tamen aut velocitate equorum , aut hontinum arte traherentur , esset ratio nonnulla. Hunc FAVE I panno , pannam amari. O , si in imo cursu , medioque certamine, hic color illa ille huc transferatur , sindium , F κVORque transilit , repente agitatores illos, quos gratia procul noscitant, quorum cla mirant nomina, relinque I . Lampridius in.c Ommodo Ant
rino, de Commodo ipso inquens , Sane, ait , cum illi s epugnanti , νt Deo, populus FAVISSET. idest, Deum, illiin, inter acclamandum appellas let. Aenue aperte Spartianus in Pescennio Nigro , Hais ob detestatioηem Iubani primis Imperii dielus ita Romae FAVTVM est , ut inter latitationes, exscrationesque omnium iri inriter optarent , illum Principem insuper illam VHIam populus acclamaret. Nec nati ita secus de hisce vocibus, FAVOR, & , FAVERE, videntur mihi sensis. ex no tris Hieronymus, Augustinus , Sidonius. Apollinaris, Calliodorus, de Africanus Coiippus. Nam B. Hieronymus aci P. mmachium selibem in eptit. 26. Hac, inmit . dico non quod de artiore mentis tua quiquam dubitem, sed qMO cinentem impellam, O acriter dimicanti feruorem Fia MORE MMcam. alludens . ilicet ad spectaculorum FAVO
119쪽
LEM. Et in epist. 23. quae est ad Oceanum , Heri cathec necnus, hodie Pontifex ; heri in Amphiteatro, hodie in Ecclesia;
Nessere in Circo, mane in altaris; dudum I AVI OR biseris; mis, nunc Virginum conjecrator . & non multo post, At nunc ple-.'rosve cernimus vel FAVOREM populi in ahrisaram morem pretio redimere , vel tanto omnium homin m odis vivere, ut nouextorqpeant pecunia, quod miret impetrant gestiόtis. Beatus Ati gusti mis in libr. de Cathechigandis rudibus cap. I 6. Studi scutem θectacti lorum, ait, sinni Damonibus seMiles, clamoribus sitis incitando bomines , ut se invicem caedant . Si aAlcm bur H das aduersus invicem inimicitias eos exerccre cognorierixi siue sint iasii latae, qui avellantur , ve Sccnici, qui O T me lici , sine Aurigae , me Venatores; quos miseros, non follim homines cum hominibus, sed etiam homines cum bestias in certamen pugnamque eo mixtunt ; quo maiore aduersus inuicem dia
cordia fui me senserint , eo magis amant O delictantur, O iu- citatis FAVENT , O PAVEM ES incitant. Apollinaris Sidoniiis in Narbone, mucus corda ferit fragor FAVENTVM . Cassiodorus lib. r. Variarum epist. II. ad salistiam praepositum , Is, de Thomato auriga loquitur, frequenter victorper. diuerorum ora ποlitauit, plus Nectits F AVOM , quam curri-kiis . 6uscepit partem populi prolixus inclinatam, in qnos ipse inccrat trifici, laborauit iterum reddere latiores. Africanus demum Corippus in quarto de Ludis Instini Cresariis ita. hrQ ιIi Omnia roboribus siemant Ioca plana pohitis, - conivngunt tabώlas, O fexri nexibus arctant, - si et pondus, mepitusque Virum, motusique FAVENTIST KFerre queat populi iae paulo post, Disposuere gradus, queis Ilaret in ordine lango ' i. . Diuisum in turmas, atque in sua co=pora Nustus ITosset O exertas ad munera tendere palmas, Liberius spectare oculis , manibusque FAVERE :Ξx quibus emnibus plane licet intelligi, non tacitam modo yis vocibus, FAVOR, FAVERE, exprimi solitam speciantis populi beneuolentiam, sed quae Foce Litana, ac Susta.
120쪽
significaretur. Atque hic quidem non mihi queo temperare ἰquin Caci rii, Naχianzeni Gregorii fratris, locum producam, qui uniuersiim pene FAVENDI morem optimit ape tissime. Totus iste locus ex Dialogo s. sic Latine sonat , Lilet illos imitari, qui ludos Eq: csires pei lubenter spectant. Solent si cursitim tu certa nisibus ad eos, quos FAVOLE HVoconglectuntur, tametsi ad Aminam illi celeritatem nihil reliqtii faciant, diictoris tamen studio de sellis , gradibusque superiori
bus , quasi toto cum riserum motu, acclamatione uti; octilisque τna cum cursu circumactis, aurigam, νti quidem arbitrantur ipsi, maiorem ad impetum excitant . cuin o equos acclamando hortantur, proque flagello manum ad eos protendunt, O indice digito proximos sibi feriunt. neque malas tantum fricant, sed rommnquam eιiam dentem exacvunt vultn minantur, edi totos se ad Radi' cursores erigunt, digitisque gesticulando , quae facere sibi ad consequendum pranuum vidcntur, indicant. Haec de FAVORE apertissime Coelarius. Vt iam satis constet ,& spectaculorum verba inisse, ut saepius dictum est , FAVOR , & , ΓΑ - VERE :& non sine vocibus, ac gestibus usurpata a spectante populo; atque adeo hac una voce, FAVOR, consueuisse faustas omnes spe-