Tarquinij Gallutij Sabini e Societate Iesu Orationum tomus 1. 2. longe auctior

111쪽

tis,monitis, hortamentis, omnibus officijs am. plexi sunt,& singulari genere charitatis exceperunt. Hinc viri moderatissimi,pleni pudoris ac sane imoniae: qui non modo vulgares corpoi Is voluptates abiecerunt, sed ipsas propemodum voluptatum labras, hoc est ramosas illas, & mul

tiplices exultandi animi cupiditates fui itus ex tirparunt. Hinc sortissimi propugnatores: qui rem Christianam in periculum adductam, &Christi regnum nimis angultis cohiberi cancellis intuiti , non dubitarunt certissimo cum vitae discrimine inauditas an is trans Indum, Gata.

gemque prouincias adire, & sui profusione sanguinis, rectae religionis terminos amplificare . O Sodalitatem Iesu, prudentiae, iustitnae, tem perantiae, sortitudinis, virtutum omnium ossicianam i h arenam,& campum gloriae lo Gymna fium pietatis io Berecynthiam magnanimorum parentem Heroum l o equum pulcherrimis plenum armis,&Proceribus validic foetum non illa uidem Troianum, regnis amplissimis perniciolim, sed Ronaae diuinitus aedificatum, uniuerse terrarum orbi,ipsius quoq. nostri nominis hostibus salutarem l Qtiid vero ainc effici,& consequens esse dixerim, Auditores, nisi quod nos liquidissima voluptate perfundat, alios admiratione quadam incredibili, ac stupore defigas flamirum videri debere,si quempiam in hac Rep

blica virtutis expertem offendas,quemadmoaum

est difficile a Gestatibus humano consta

112쪽

. Gratio M. o stam virtute praeditum in

uenire: Nam clim omnis imius exercitatio, atque industria tota, quanta quanta est , in animi e . - Τμς virtute posita sit,cum omncs eo pei tineant,& colliment leges, ut eritur bato vitio , oncitati faciant viam, monsirpi Plane simile, tque a ccmmunibus alia num ration us est. alia omnia sequi sitata, & abhorrentibiis ab iisnesto negoths occupari.SOo vo-

sapientissimum homi-- ly ssim di i m rem habitam fuisse , -m, & pho miraculo, si quispiam apud ScvthaSinue tus esset. Philosoplius; contraqu

seinu . si λί, nisi Athenis

Aympi a me requirat, quae

nam sua .

tequeretur ii istitiitiodem, Athenientes aut m .saeauiua Ciuitate linios aperuisient, tam n

uum,atque admirabilla fuit, aliquem esse in Scy- rium, quam inueniri Uim Atlims, hoς est in urbe scientissima liberalium artium, qui

113쪽

ti,vesaoc unum eius studium , haec ars me , catura esse videatur, honestatis prosellio domi. cilicina eam esse oportet,& Comitium de virtute paranda deliberantium Philosophorum . Sed quoniainde prima illa felicitatii parietas, quam prudentia,& virtutes pariunt actuosae,iam dixi, tequitur, ut de altera pergam explicare quam paucissimis, Quae in sola posita est animi contemplatione,illuilque postulat otium, in quo tametsi aliorum Familias non vincimus singulas,

habemus tamen cur multis anteferri hoc nomi--ne debeamus, quod usum illum, tractationemque virtutis cum agitatione mentis copulatione pulcher ima coniunxerimus. Secuti sumus enim in hoc genere quod secerunt in artibus militaribus ali): qui cum vidissent, antiquos, communiendis Ciuitatibu operam omne ita eo posui Lse, ut moenia ducerent altistima, quae, ut tege rent propugnatores, nullum tamen ijs ad circumfusos hostes despiciendos , depellendosque spatium relinquebant accommodatum ;res, & muros excogitarunt humiliores illo iudem , atque in stimmo patentiores, sed qui patiantur explicari velut acie directa defensores,& libero prospectu faciant obsidentem, aut aggredientem hostem propugnantium telis' multo magis obnoxium,3c opportunum. Hos inquam . nouae militiae imitata Societis artifices est. Nam cum animaduertisset,priscos illos Religi larum coetus in sol udinibus collocatos suae

114쪽

Oratio. V. Iorquidem salutis , virtutisque prillatae propugnacula delagis e certissima, sed non tamen ea, Vnde facile telis peti posssent aduersarij pietatis, &Christianae Reipuplicae , perduelles ue imminuideas turres, & septa, tant umque depressit, atque laxauit , quantum ad dimicandum cum illis eminus, atque ad excursiones inde faciendas idemiti lani satis esse rideretur. Quo factum est , veotium ill*d mentis , contemplationisque

cum actione,ac virtutum tractatu componeret, em ex utroque temperatam vitae rationem

pr'serret in lucem, quae & ipsam se, commentationis beneficio tanquam intra sepimenta tueretur , & caeterarum actu virtutum hostes a Christianae Reipublicae moenibus propuli aret . Itaque tametsi non possum hoc nomine supra L caeteras Sodalitatem verbis attossere, satis tamen

eam a me laudatam putabo, si demonstrauero nhuius rei quoque gratiam sudium habere tam multa pr-dia, 't nihil alnobis requirendum videatur eorum , quae possint suis numeris abs luere selicitatem . , Non hic ego,cum animi contemplationem commerioro, de illa quicquam loquor, quae in rerum venandis causis, &natura tractanda versatur. nihil enim admirabile prosei rem,si contei derem id, quod uniuersi vident,ri eo genere nostram hanc instructissimam esse Rempublicam:sed eam intelligo, ab hac sane,velut a stirpe prosectam,de Deo rei um auctore cogitatio inreligiosam,ac piam, sine

115쪽

selicitati fastigium imponi non potest. Cum

ergo pugnauero,ad hanc etiam complectedana, retinendamque 'de Deo cognitionem in tam multis , atque assiduis occupationibus locum

nos esse nactos & perfugium opportunissimum, incredibilia quaedam , atque a fide prorsus horrentia videbor alicui existimare, ac loqui, sed tamen nihil a me puto dici expressus polis,

aut magis veritati consentaneum. pronunciari. Nam, .ut illam praeteream rerum infinitatem quae nobiscum ali3s. videntur esse communestam variae ordinis nollii 'Sic turae, studiaque iliberalium artium. quae cognitione humana diuinaque, ipsam de trium comprehendiat, &continent uniuersitatem. n nne tamquam manu

nos ducunt ad altissimum illud penetrale diu ianitatis λ Alimn enim humana mens suo veluti pabulo Vei itate: cuius persectae,absolutaeque , cum testigia quaedam, ¬as re mortarilium inultas latueatur, sequitur H ἡ vestigata- dis exemplat ipsum animo facilius inBimet, a que ad veri sontem incredibili celerit rapiatur . Vt Enim, cum rerum colores lumine Solis illustratos aspicimus, magna nobis intuendi Solis auiditas incedit ,' ita clam haec aspectabilia

cernimus, aluctoris Dei collucentis undique veritate perfusa i& tanquam radijs illuminata , fa cete non possumus. Ut alibi, quam in ipso veritatis,& vitae fonte conquiescamus . Huc accedit, quod summa haec veritas,infinita duoetu a, &nul-

116쪽

Oratis V. Io 3M nullis terminata limitibus bonitas est. Qtio

fit, ut ipsa etiam voluntas , atque appetitio pati yeluti grestu sequatur intelligentiam, & seratur

in Deum: unde videt,omnem corporatarum, '. stib oculos cadentium rerum decerptam,ac delibatam elle bonitatem . Quia ignur ex viaiuel

sa illa eruditione . qua mens , atque humanus alitur animus, nullam plane doctrinam respuit haec nostra vitae ratio , sed omnes omnino sequitur, hoc est etiam eas. quas a se nonniilli alienas putant, nihil a me sine consilio dici exi. sumabo, si costendam, tanta nobis ad eam Dei comparandam notitiam, & expetendam bonitatem adiumenta suppetere, ut quantum continenti secessu, ac solitudinc perpetua caeteri nos vincunt, tantum hsdem nos uniuersarum assidua trai atione disciplinae um antecellamuS. Quam-iquam , si recti: ratiocinari volumus.& rem momentis suis, ne otium quidem illud ,: quod huic explendae felicitatis portioni sit fatis, videb: mus oportere nos magnopereradesiderare . Sunt enim stata quotidie tempora , commentationi ι contemplationique rerum saerat um publica lege seposita ; sunt illae quotan- nis repetendae a studi)s negothsque secessiones In secreta conclauia, & arcanae collocutiones cum Deo ue quibus instituti , doctiores, animosiore .de integro prodeamus in puluerem.Sunt aliae infinitae propemodum opportunitateS ,

uuae nobis possint aliorum illam iugem solitudi-

117쪽

liena etiam cum lucro,atque compendio repraesentare. Ceterum aliam hic ego solitudinem praeterea video lolige praestantiorem, quae nos in ipsa etiam hominum stequentia, & multitudine , in ipsis humanae vitae vehementissimis occupationibus familiarissime patiatur esse , ac versari cum Deo. Illam ego loquor cupiditatum coimpressionem,commotionumq ; turbi darum assiduam, & nullo intermittendam tempore placationem, quam nobis susceptae philosopbiae sanctissima ratio, 3c totius Societatis commutua iura describunt. In hac enim tantum semper homi nes sapientissimi ad contemplationem

positum esse momentum existimauerunt, ut stu-stra peti latibula, &siluas, fiustra serum, ac vias, fiuctra Comitia, urbiumque tumultus, stu-stra hominum euitari colloquia dicerent,nisi do mestica illa , atque intestina perturbationun L componatur seditio, nisi obstrepentes inconditi animi turbae cohibeantur. Clamabant uniuersi qui sapientiae praecepta dabant, subducendum esse a populo philosophantem animum , discedendum in longinquas de remotas ab hominum stequentia regiones, oculos ipsos ab urbio

bus,vitam a consuetudine ciuium auertendam.

Indicebat Pythagoras multorum annorum silentium ruis, nec satis initiatos putabat , qui non ea philosophiae tirocinia posuissent. sed non tam illi solitudinem silliarum,ac montium, quam pacatum, & pertur b ἰtionibus vacuum animum

118쪽

Oratio V. Ios

postulabant: nec is linguae potius tacitiae nitatem, quam cupiditatum silentium,& mentis

tranquillitatem suae doctrinae principia esie , ac rudimenta volebat . Qi id vero innificabant aliud illi, qui suo se iudicio patrimonijs abdicarunt, pecuniam ex uniuersis redactam censu

proiecerunt in mare, ipsos sibi radicitus su

derunt oculos, It rerum contemplationem inuenirent expeditiorem Nonne id plane fateban. tur, & suo ipsorum .praedicabant exemplo, non

esse quempiam ad philosophiae satus accipiendov, atque ad rerum contemplationem idoneum,nisi ante motuianimi tur dos,libidinesq; strepitus euerat, quibus opes,& latifundia, qui, bus pecunia, quibus amici, clientesque, quibus oculi, caeterique senius nimium quantum incitamento seruiunt, & lenocinantur 3 Quod si sapientia ipsa , & humanarum cognitio Urua minime se nobiscum c illat,nisi commotionibus ante fractis,omnique affectu rationi contrario prorsus eraso,quid de illo mentis studio plane caelesti iudicandum sit, quo Dei naturam incomprehensam, & diuinitatis excellentias in-nnitas conamur animo, de cogitatione signareΘSummas ergo, incredibilesque gratias agere nos oportet ijs, qui Iegem hanc excogitarunt, silmmas i)s legum nostrarum custodibus vigilantissumis, qui nos subinde admonent, vehementer hortantur, ut animum tenerum adhuc, &arum recti tenacem,habeamiis senaper in ossi,

119쪽

cio, -cupiditates assidue, continenterque pre- tmamus, debilitemus iram, cohibeamus audaciam, omnem actetionem aberrantem a recto intra rationis, &itlstitiae septa contineamus. Faciunt enim, It quamquam in media sumus populorum,Vrbitimque frequentia, inquietis tamen illis animi perturbationibus, aut expulsis, aut infirmatis, non in solitudine modo verum etiam cum solutis a concretione Mentibus in o Caelitum domicilio esse videamur. Cum haec igitur ita sint, quem ex omni mortalium genere beatiorem esse, quem e Regibus ipsis suum aeqsius ornare Natalem,& colere putabimus, quam nos, qui non aerumnas es ut

illi, sed felicitati secimus initium, cum fecimus vitae γ Nar illi ciuitatum Principes, & publicis , priuatisque semPer occxipati negotijs,si saperent, suasque planius intelligerent calamit tes, cum sui NM lis diem largitionibus, epulo, congi' io . excitatis artificioie per urbes ignibus luminibus circa dilaositis populorum acclamatione celebrant, si lap.erent inquam sitae in.telligerent aliquam infelicitatis partem , intelli- igerent etiam illud; . non tam east epulas . naisi- aias esse, Quam sunebros& celebratum iusto moerore silicernium a non tam ea lumina, i0 cesque vitam praeire, quam obitum subsc qum non tam acclamantium illas esse voces, se.

uentium plausus, quam dolentium questus, &PCarficarum cuca litetnam damentani: '

120쪽

gias. Nos enimuero illa decet gratulatio, nobis illae debentur equiae geniales, nobis illae acclamantium voces , nobis illae faces, & ea salutem animi testantia lumina, quam tum hausimus, cum c tenebricoso carcere aliquando tandem in dudum ereximus oculos,& diuini secuti claritatem instinctus, euasimus hunc in portum tranquillitatis . cuius si uehim, &suauitatem, quia satis exprimere verbis,&oratione non possit mus, vitam, qua nihil esthornini carius, appellamus. Placerastorum fortunam, qui beati vuliago putanties in Natalibus ornantur magnificen- tissimis, dolira cum felicitate committereλIta o .& vos requiritis opinor,& ego aequissimum esse iudico a 'me fieri: ne videar ipsos etiam rerum dominos, circWmfluentesq; diuitijs, & voluptatibus viros nobis temere, ac sine ratione posthabere o Distinguamus igitur enucleatius quod diximus voluerse, & diem istorum felicium hominum cum nostro ipsorum die, diei partem , cum parte conseramus. Nihil est necula longius ire. Inspicite aliquem ex i)s cum primum expergiscitur, & suae perstuendae felicitati facturus initium est. Neque enim in somno etiam, ut existimo,se beatos isti dicent; cum beatitudianem ipsi suam sentire n6ia possunt. Excitatu inquam is , v liis set enumero nocturnis exter iritus 3 μ quae sunt interdiu transigenda commentatione disponia. Hem in ipso rerum agen f arum' apparata meridacia , quibus Primum