장음표시 사용
141쪽
vincunt, & contumaciam desertorum . parere luesciunt, imperium detrectant, principem ra- ltionem hostiliter inuadunt, cuius non praeceptum modo complecti, sed nutum respicere , debuissent. Una Religio latiUnculos istos, ex- cui soresq; compescit, una Spartacos hosce debejlat:sine qua non fides, non iustitia, non virtus leti vita, sed fraus, sed licentia, sed protervi- itas, sed rerum confusio dominatur. Nullum sine religione si num est peccaturis: nullus satis vaticius, aut efficax legum metus: omne supplicium, atque irrogata sceleribus poena contemnitur. In hac ergo religione posuerunt omnia nostrarum conditores legum, cum gra- luissimum lusiurandum alienis a ratione per- lturbat ionibus opposuerunt, quo se sanctiilinae, conceptisque verbis obstringunt , antequam in suflcagium eatur , ij, qui de omnium sufficiendo Moderatore sitnt in Conuentu frequentistimo ldeliberaturi. Ecquae tanta potest turbidarum esse lcommotionum vis, quae illius religione iura- metiti non contineatur 3 Quis esse tantus impetus animi potest, qui cohiberi, ac reprehen- di ea promissi sanctitate non debeat λ : Quis ita liugum rationis excusserit insolenter , Ut non sillico ad officium reuocetur i, Vbi memoria repetat,eo se adactum sticramento ad priuatas an semionum causas procul habendas , ad una Reipublicae commoda priuidenda ρ O sapien-
tiam Cunditoris prope diuinam, qui Areopa- 'gum l
142쪽
gum istum ut leuisimae dicam instituit, & Dcorum prope concilium inter mortales deliberantium excogitauit. Quam enim e Comiths tam ozspicatis, ex moderatoribus ita sancte, ac tam sapilanter elcctis sperarae non liceat totius Rei
publicae selicitatemῖ Summam aureo illo saeculosuisse beatitudinem, & tranquillitatem omnium Possidonius autumat, quod penes sapientes ii perium esset , qui violentorum continerent audaciam, & manus, qui infirmiores a validiorum iniuria tuerentur ; qui suadendo, dissiliadendo, utilia, inutiliaq. demonstrarent: qui prudentia prospicerent, ne quid suis deesset, fortitudine
propulsarent pericula,beneficentia priuatos ornarent,magnificentia ciuitates augerent:qui demum imperare putarent officium esse, non regnum. Sed commenta sunt haec,& de aureo saeculo falso dicuntur: quod , vel nullum suit, vel f suit aliquod, tam sanctos, piosq. gubernatores certe non habuit.Nostram sortilla conditionem , atque hanc Sodalitatis selicitatem isti fingebant animo,cum haec dicerent: quam quia reperiri posse diffidebant,aliquando in orbe terrarum fuisse comminiscebantur. Ecquod saeculum tam felix, tam aureum comprehendi, ac definiri cogitatione potest, quod nobis sua cura , suaq. diligentia Moderatores nostri non repraesentent3 Illis nimirum una suorum beata vita proposita
est: illi suorum sibi non seruitutem traditam putant, sed tutelam: illi non suam Rempublicam Tom. II. i exi-
143쪽
existiniant esse, sed se Reipublicae. Sine risu le- non potest, quod in noui orbis historia dilex,
. Cana scriptilm inuenimus: morem olim ijs suisse ic: gentibus, Ut cum nouum consecrarent Regem, is in haec plane verba iurare cogeretur: bello se sortem suturum,oppressurum neminem, edicturum,ut sol cursum splendoremq retineret suum: ut pluerent nubes; ut currerent rivi,ut omne genus frugum, omniumq. segetum copiam terra
proserret. Sed ut minus ridiculae illae Barbarorum ineptiae videantur, facit Ammianias, haud multum his dissimilia de AZduis, Burgundisq. Co memorans . Tradii enim , solitos fuisse Reo a extemplo depellere, ac nouum sum cere, M sub eo belli titubasset fortuna, aut annonae copiam,
- frugum omnium ubertatem terra negasset.
Nata irtassis est iocularis illa consuetud' ex populorum opinione grauissima. Video quippe
Egyptios huiusmodi casus aduersos,annonae caritatem, frugum inopiam, terrae sterilitatem in Rectores improbos, iniustosq. conferre, quo rum videlicet flagit ijs irritati Di, etiam iopu 'lum irrogatis poenis inuoluerent,cum plecterent Regem. Quin Vlysses ad verae sapientiae sormam expressus a poeta doctissimo, planissime confirmat, sub religiosis, atque innocentibus Imper toribus prouenire feliciter omnia: herbescere sirata, maturescere seuges, pinguestere greges, sobolescere pisces, baccarum pondere incurve sicero ramos, ipsam denique populorum beati*a dinem
144쪽
dinem ubique forescere. Ex hac, inquam, opinione gentium non contemnenda subortum sortasse fuerat illud etiam Mexicanorum Principum tam insipiens,& fatuum iusiurandum ; quod magis ostendit, quid se populi sperent assecuturos, quam quod re ipsa sub bonis Moderatoribus assequantur. Ostendit tameis ac veluti digito demonstrat selicitatem nostram: suae tora, quanta, quanta est est autem florentissima,& maxima γ ncipum nobis industria, labore, innocentia, probitate, iustitia comparatur. Ne illud quidem verum est, quod de Beatorum Insulis ab iustis r- mis viris, atque sanctissimis habitatis in Oceano medio, tradiderunt: ubi non arato solo nascantur fruges: ubi co es nolo cultu, sed suo prorsus ingenio ,itibus , atque olea vestantur ue ubi subinde sua se sponte pomis induat arbor, & fructibus identidem subnascentibus oneretur: ubi aeris summa clementia sit: ubi rerum omnium copia, sine ullo incolarum labore suppeditetur. Haec, inquam, vera non sunt, nisi de nobis, deque nostra ipsorum fortuna praedicentur. Immo parua sunt, ac prope nulla, n Moderatorum tum ide tota Societate tum de singulis curam, & cogitationem assiduam intueamur. Nobis videlicet sedentibus, & nihil prope laborantibus, non quidem frumenta , non vitium racemi, non a borum poma proueniunt ; sed quies, atque felicitas a Rectoribus ipsis ingeritur. quorum magnitudo tam supra caeteros eminet, quam pro
145쪽
. 'caeteris omnibus est: quorum vigilantia tuetur omnium semiros; quorum labor omnium otium, & requietem parat,suorum occupatio vacationem lingulis impartitur.
Non sum ita rerum ignarus, aut in dicendo tam hospes, ac tiro, quin intelligam, eo tandem loci meam hanc esse delapiam orationem , ut non possit in eius laudes non excurrere licenter,& libere, quem nuperrime uniuersae Sodalitati proxime iuperiora Comitia praeposuerunt .Esset prosecto postreinu, hic missus gratissimus omni- bus , & acroama iucundissimum hunc in locumi agerendum. Esset iure optimo huius nostri conuiuij frugalitas, & modellia hoc uno luxu amplissimae laudationis opimanda, nisi eiusdem me
deterreret, vel animi moderatio, vel authoritas, cuius virtus singularis tam honorifico sapientisse sinorum satrum testimonio comprobata non postulat modo commemorationem, sed prope . . conuicio praeconium a nobis,&iustam exornationem efflagitat. Scio enim post receptum illud tantae prouinciae munus, hoc unum a nobis ac - ceptum imperium esse,ne suas eum ex hoc loco laudes ingratis, ac repupnanter audire coSem - ae mus. P ebo, quoniam ita necesse est; atque ad vos potius extremam hanc orationem conuer
tam spectatissimi PP. quorum sustragijs, & iudicio prope diuino factum videmus, ut eum nacti simus Principem, & custodem Societatis, qui a sapientia sciret, a prudentia posset, ab amore in
146쪽
Rempublic.vellet, publicis omnium commodis, atque incolumitati consulere . Gratias vobis agunt immortales uniuersi ; imia ij modo, quos Romae videtis laetitia gestientes, sed etiam illi, quos in digressu expectatione suspensos ubique reliquistis . O peroptatum, & iam diu votis expetitum a soci7s rem tum vestrum P P. δ iucun- simam illam, Guae vos prouincialibus vestris restituet diem . Illi nimirum, e Domibus,e Col legijs effusi, vobis ccurretit gratulabundi ue illi vos arctissime complectentur, re bene gesta re . duces, & prope triumphantes. Illi vos vere Parentes appellabunt suos, illi pleno praedicabunt
Ore,Vos pacem,vos quietem omnium,vos communem felicitatem peperi se . Nos interea,quos propius attingit, G tanquam e propinquo magis afflat hoc publicum bonum, eorum ossicium anteuertimus,& vobis,quod possumus, gratiam praesentibus habemus ex animo, abeuntes votis, & supplicatione comitabimur, digressos iam,&prouinciis red- ditos sempiterna grati animi recordatione . - proseque-
147쪽
dies, qui, quemadmodum spes, & opinio mortalium iest, Gi egorium illum Tertium decimum Pont. Optimum , & Max. intulit caeso, & requireret, i& conuitio quodam postularet a nobis egregis. Principis exornationem aliquam, a quo magnifice posita sundamenta sunt, & ducti parietes . huiusce Collegij, ubi nos ad eloquentilam exer cemur , Caeteri grauioribus praeterea disciplinis erudiuntur. Impium enim esset, hoc loco litte- ,
148쪽
ras, atque Humanitatem de illius conticescere laudibus, a quo lucem, & spiritum , a quo sedem,-domicilium, ubi splendide diuersentiar, acceperunt. Quod equidem ossicium dum pro mea virili parte praestarecontendo, illud euol- uendis amantissimi Parentis, praeclare prudentero rebus gestis intellisere mihi videor; ita eum toto vitae genere sicutum esse Gregorium illum alterum, cui Magni cognomentum sapientissima dedit antiquitas, ut nisi ab eo praereptus, atque occupatus ille Magni titulus suisset, hic ipse iure optimo postat tam ampla nominis appellatione cohonestari. Si recte quippe reni comprehendi totam,& suis omnia locis diligenter, accurateq. notaui, tria sunt,quae superiorem
Gregorium, antiquissimum illum Pontificem, & appellauerint,& vere secerint Magnum:studiums:ngulare tuendae, amplificandaeq. religionis ; liberalitas in pauperes effusissima: charitas praeci pua quaedam in Urbem Romam, ubi natus sue' crat, Ec e catus. Nam, & scri pyt multa diuoitus,secitq longe plurima, ut vel desertores Religionis reuocaret ad castra,vel Barbaros ad Chrini stegnum perduceret: & pauperes tanquam in tabulas accepti, sic in album redactos adeo diligenter alitit, ut Christum ipsium haud semel inter eos excepisse conuiuio dicatur: & Vrbem
Romam non ab hostibus modo, verum etiam a
pestilentia,& Vastitate liberauit. Quae sic in Costrum cadunt, de conueniunt singula, ut, si mi-
149쪽
hus cum illo commissus, qui Magni locum inter Gregorios anticipatione eripuit, & merito ;comparatus certe cum alijs, verissime princeps haberi debeat,& Magnus propter excellentiam, atque praestantiam appellari. Nihil hic est a me dicendum ornandi causa;nihil admugendam ora- . tionem callide,studioseq. conquirendum. Inciduntin oculos eximia rerum, Has indicauimus, ubique vestigia,& monumenta. Nos ipsi prope recordamur omnia; certynotthab iis necesse a scriptis,aut a narratione masorum fidem petere,cum oculis ipsis ea, quae di 'uri sumus intueri semper,assidueq. possimus. Etenim, ut primo loco ponatur ille, qui principatum obtinere de bet propagandae religionis amor:ecquis unquam e superioribus extitit eo studio tam incensus Zquis tam multas rationes inuenit, ac vias, quibus ad veram in Deum pietatem,vel conseruandam,
ubi sata iam esset, vel longe, lateque, ubi non. fuisse; insita, producendam, ac disseminandam insisteret λ Duo quippe sunt verae pietatis,a eligionis ossicia, in quae, velut in duo genera bipartito diuiditur: rectus de Deo sensus; castus,
ci emendatus in eundem cultus: quos ut nurneros expleret absolutissime Gregorius,in eam curam incubuit totus, ut nec ullam homines de rebus diuinis alienam a Deo sententiam informarent, nec ijs uterentur cerynoniis, & sanctitati- bus,quae sapientium iudicio,& maiorum auctoritate Eon probarentur. Neque vero solum hic
150쪽
ego dico de voluminibus ijs Pontificij Iuris Pinquibus expurgandis, extergendisq. collocauit operam ipte suam studiosissime. Cum enim In eas Pontificum leges, & scita sanctissima , quae vulgo Decreta vocantur , infinita propemodum
irrepsissent errata, & menda, quae pauim, & librariorum incuria, & perfidio rum hominumi astus asperserat; existimauit inducendum, & di- spungendum ex ijs esse quicquid obesse religioni posset, & veteratorum praestigias adiuuare . sed res ut operae pretium pollicebatur, sic, ope- ram longe maximam, & lucubrationes omnino difficillimas postillabat . Nihilo tamen minus, i quia, & scientissimus ipse Iuris erat, & religio- nis tuendae cupidissimus, rem incredibili animi magnitudine aggressus, Herculeo prope labore, felicitate perfecit. sic inquam, ut non minus sertasse ijs vigilij cclesiae profuerit, quam Mannus Gregorius tam multis, ac tam praestantibus literarum monumentis, quae manibus quotidie terimus, & animo demiramur. Quin eam quoque curam in rationς temporum emendanda positam pos uin facile praetermittere, quae non
aliud sane spei stabat, nisi, ut consularetur, ne Christianorum fasti, festiq. dies lonoe celeberrimi in ea inciderent tempora , quibus hominesi perfidiosissimi colunt, re concelebrant suos; Haec inquam tametsi grauia sunt, atque ad diuit rum cultum seruandum accommodata praeteri- re tamen libet, quia tam multa Collegia, quae,&