Tarquinij Gallutij Sabini e Societate Iesu Orationum tomus 1. 2. longe auctior

371쪽

lus, qui imagistratibus paret ι runa etiam ipsi darbari, ad quos nunquam antea peruasi set ullum doctrinae genus, rerum occultarum: -, de caelo, de antimantibus, de ris, Quae sub aspectum non cadunt , ' de Deo teso simiosopharenim λ Num haec ex animi sententia: nus successisse dicemus, cum videamus etiam apud eas gentes, quae ferino cib', quo ira vescuntur carne , exedras phil0sopsantium ab Ignati; societate pissitas; ubi dilui ua tur ambi-ua, comparentur contraria, e n equen- tia iudicentur, de rerum natura, de b alis Men- tibus, de omnium procreatore renam, de vera prauaque religione subtiliter, acuteque disputo i tur3 Accepistis, Auditores, de Goanis, de

i lacensibus orientis solis; de Peruanis , de Mexi canis; de Brasiliensibus Occidentis etiam pistis: quibus incerta, sparsaque temere ,. sine, legibus , sine magistratu domicilia sunt: quibus exquisitissimae sunt epulae liostes prinio ciptii diu multumque in saginario habiti,ad extremum cum choro , ac symphonia genus moreti. De his inquam hsque nonnullis andiis, a Americaeque populis multa litteris, quae susi de ad nos mittuntur, audistis. Sed liud auditis

etiam, quod possit existentem ex hisce Gymn

ilis utilitatem summopere declarare in ijs i cis ab humanitate tam alienis, ab Ignatij sociis

constituus publice Academijs,humanas omnes,

liberalesque doceri disciplinas. Immo vero nu-

372쪽

perrime e gnitum est,impigros hosce hisnestis. simae Sodalitatis viros in Sinaruin illud Regnum insanae longitudinis muro circumuallatum intrasse penitus, & iam, quo haud scio an ivssus peregrinorum unquam penetrarit, requi- quae ipsa Regum est Vibs maxima, & forentinama,non contemnendo virorum priani o sdinis concursu in Mathematico puluere coepisse Barbaris demonstrare tyrocinia, & prima quaedam incunabula sapientiae . sed quid ego. tam longe ista conquiro λ Quin legitis ipsi per vos in hac aduersa pictura descriptilis Aiarii chixamense Collegium, Arimense, Vsuqui se : quae in Iapontainsula totius Orientissostrema, sed amplissima , Gregoris benignitate,ac mis- .nificentia scindata sunt , xt in ijsincolarum fili, paulatim condisces acti, discerent inter suos ali- . . qualido phil phari 3 An non illa tam barbara, tam inaudita oppidorum secabula a tinis litteris , ac Romanis exprena notis, Igyath sa-

pientiam praedica primum autiore ad Insulam oppulsa Philosophia estὰ Eius ho-

minis plerique prudentiam admirantur ue depicto in hoc proximo pariete argumento Q monil auit , quo Gregorij maximi spectaret, ertineretque consiliuna , cum hoc Romanum, tam amplum, tam inlane 'mnasium, a fim damem altitudinem erexit, instru . , exemit beneficijs, Regia libe se xa te com puniuit . Triptolemi currum, alatis

373쪽

voctum draconibus effinxit: adiunxit e, quod rem apposite . magis explicaret Epigramma - .

Vt intelligeremus, sic ab excitato C'llegio,Ba baris, & superstitiosis hominibus pulcherrimae , verissimaeque sapientiae semina tradenda es O , quemadmodum a Triptolemo serendarum olina frugum ratio est demonstrata . Prudenter inquam haec ad eum modum expressi: sapientisi

mus vir. Sςd eo tamen argumento, non Gregorij modo munificentia , verum Ignatij qu que in 'innes omnino gentes , a mirabilis , si 'gularisque charitas adumbratur Cuius ensia, potius, quam eius institutione, ac ductu factum est, ut imbuti litteris Barbari , nouis , subitoquόrvieriis uterentur stustibus, qui ante vulgari bestiarum cibo , & glandibus,vescerentur 3 Ille videlicet est, qui suorum labore veluti quodam curru subuectus etiam nunc Barbarorum te ras, & Regna peritistrat: ille veram quotidie sapientiam populis, ubique demonstrat ; cuius instituta praeclara , legesque saluberrimae calle sancteque a posteritate florentissima retinentur. Atque utinam in te , vere, religioseq. praestare viam primum fas sit , Ignati beatissime, quod ad antiquis superstitiose factum videmus in eos, a quibus serendi rationem accepissent, ac fruges. Cum enim tantum illud esse beneficium existimarent , vcnullo mortalium ossicio Tatis posset, ac pro dignitate remunerari non dubia

' tarunt.

374쪽

tarunt, eos Caelestes, ac Deos sacer: , quoi uita opera, & labore a serino illo belluatum vitai cicurem , hoc est ad humai m vivendi r tionem tradum es lent. Vtinam ibo in eos ba honores publice, atque ubique locorum fi bere quamprimum liceat, quos priuatim, certis in templis iam diu copimus ira partiri. Habes tu quidem multa, quae te diuinis dignis 'tsimum honoribus apud mortales ostendunt Conspicitur iam augustissimum illud sepulcrum

tuum votivis coronatum tabellis,magnificis o .ntium donarijs, ac monumentis : quae signis .cent intuentibus, quam varia, ex isto Beatorum concilio miserorum precibus imploratus, vitia. corporis emendaris , quot, de quam multis, in i

perdissicili rerum, ac temporum articulo tem attule s , quam saepe deplorata aegros letudine, , praesenti mortis periculo liberaris suspiciunt haec uniuersi, ac summa sane ratione

suspiciunt uni enim ex eo genere, quae mort les in caelosolemni sacrorum cerimonia collo

ca t. Sed si tamen huius beneficij magnitudi

nem, ac vim ponderabunt, quo terrarum orbis uniuersus a te fuit omatus, cum decreuisti, a

tuis habenda esse publica haec litterarum domi cilia, & in Barbarorum etiam rei γtissimis prouincijs cxhibenda: vel in hoc uno causam haud

contemnendam esse animaduertent, cur Isna

tius dignus communibus sacris, dignus putilicis aris haberi debeat ac Calestis talphoxi Pontili.

Ea cum

375쪽

cum testimonio pronian ae si cuiquam

laaud perinde esse videantur, ac dico, is parum imo reputat , quantas habeant in Retuo. N-: portunitates Academiae optimis institutis, ac te gibus temperatae. Quibus enim praesidij s ad eas usque regiones propFata est, ubi numquanae antea tradita religio fuerat ibus apud easi ' retenta,& conseruata, unde improborum cona tibus iam exterminata videbaturὸ Militis opinor, .

sed his praecipue disciplinarum Gymnasijs , quae PSodalitas Ignati, veluti prima quaedam religio -

' nis seminaria,veluti propugnacula, turi es uo ad- uersum improbos , eluti speculas, & vigilias mquat adr totissis orbis terrae partibus collocauit. Inteli erunt haec profligatissimi illi auitae reli gionis desertor ; qui tam saepe Sodales Ignati; ciuitatibus eiecerunt suis, mulctarunt exilio, e proscripserunt propositis bonis, euertis Aca- demijs, ab omni reditus spe retra pumpni. Secuti videlicet sunt Imperatoris Iuliani ductum,atque consilium: qui cum Christianam, a qua desece- rat,relisionem debere aggresis esset, Gymnasia,& litterarum occludi iussit officinas , ut eatri, sapien vae stadijs ; veluti satellitio destitutam fa- cilius opprimeret, extingueretque Sed has ista Nusarum sedes , haec virtutum do pikilia detu bent licet ; hos Religionis aggeres, menta pietatis ezeripiat: nunquam rapi n

cient, quin Urbes intelligant, ex hi, Ignatij prodijsse toti tammultos, qui

376쪽

publicam praeclaris artibus secundum fidem, &religionem administrent: nunquam illud Ignath o

consilium euertere poterunt,quod tum a tab et animo, cum iam inde usque ab institutae di nouae rationis i nitio aduersus machinati es istorum haec ipsa Gymnasia commoliebatur . In vos, si nescitis, homines perditi, ac profligati, aeas ille artes,militiamque conuertit, cuius cis oulum cum sparteo fune commutauerat. -- fram tum iam ille perniciem meditabatur : cum inaugustissimo Virginis Templo, militum more, pernoctans,Deo,ac Caelitibus,nouo sacranaento se, suamque fidem adstrinxit. Bellica tum aduersiam vos i menta comparabat, ,Cum te . . tium , &t cesimum natus annum inter pueros elementariAs,Grammaticae rudimenta perdisce- π erubesceret . Erat enim illi animus etiam tumiit Academus exponerelitteras,quas partim

sciplinis,quas instituendis Academijs, es propu- maculis hisce Religionis communiendis neces- illico praeclari quidam Socij

in eius se disciplinam tradidere,iam Vario genes re litterarum expoliti, ac praediti, Ut diuina vis. ' gula homini datos crederes, quorum doctrinaria

in publicis Gymnasi , tanquam in bono lumine

377쪽

collocaret. Erat enim in his e vita pastoricia traductiis ad litterarum studia iuuenis Allobrox, qui eos habuerat in Philosophi. processus, ut Lutetiae , in locis Aristotelis difficillimis a clarissimὁ ea tempestate magistro consuleretur.

Erat qui Aristotelem ipsum Parisiis, insignitus

solemni laurea, publice suis et interpretatus Erat qui Thestlogiam Ocrasque litteras ita calleret,ut egregiam Christianae Reipublicae operam na- .uarit in Concilio Tridentino. Erat qui Graecam linguam,totamq; politioris litteraturae humanitatem cum grauioribus disciplinis ita coniunxerat, ut excellentem praestantiam apud suos, apud e teros etiam praeconium, atque admirationem haberet. Nullus denique sese coniunxit Ignatio, qui non esset insigniter, ac praeter caeteros eruditus. Dabitis adeo hanc mihi veniam Patres, ut unum dicam, quod in speciem quidem, ve- m ipsorum glotiam elevare videtur,sed re tamen Vera exaggerat, atque amplificat magis.

Quid enim λ meraeque Religiosorum familiae,

quae longe,lateque propagatae sunt, gloriose de se praedicant, e nullis initi;s excitatas fuisse, parentes,atque allistores habuisse propemodum illitteratos : sed , quemadmodum fluviorum natura est, ut e perexiguo sonte primum exorti,

paulatim amplificentur, & crescant , sic se creuisse tempore, paulatimque litteratis, & doctis hominibus abundasse. Dicunt haec sapienter, ad Dei Opt. Max. erga se tutelam, atque praesidium

378쪽

3s; De B. Ignatio,

extollendum. Vobis vero eum gloriandi locum relictum esse non video : quorum sapientissimi doctissimque parentes sunt,quoi lim initia,quae Lim aliorum fastigia vincunt: qGorum sontes illico diffusi, in suis ipsorum incunabulis onerarias ferunt. Sed tamen haec ipsa singularem in vos

Dei benetiolent tam praedicant: quorum cum

ipte laborem, operanaq. publicis hisce Gymnas)s destinaset, eos vobis auctores , ac parentes

dedit,ab ijs vos initi js excitauit,unde illa sapientia facile m anaret ad posteros, quae iam omnes prouincias, totum ipsium terrarum orbem hominibus doctis ac litteratis impletiit. sic prorsus,ut nouae quaedam Athenae videantur illae chiitates esse , ubi doctrina vestra minime quaestuaria exposita sit occupanti. Non est eius temporis,quod mihi praescriptum ad die endum est,caeteras persequi utilitares, quae a tam praeclara GymnasiΟ-

institutione ad hominum conuentus, Ignatio duce,ac molliore,promanarunt. Sed tamen,

quod minus persequi dicendo possum, non dubijs argumentis pleraeque nationes, ac populi prosequuntur. ad quos,ubi primum allatum est , factam iam esse potestatem, colendi priuatis sacris Ignatium, tam inusitata laetitiae signita o- ne nu cium exc perunt, ut imperato Ciuitat bus ivllitis, indiciis ludis,ac serijs,instructis,ornatisque magnifice templis,summό sacrorurno apparatu, summa sequentia festum Ignatio diem Publice ag* e non dubitariatiquempriuatum α

379쪽

Sodalitati propriima esse oportuisset. Nullius ordinis in eo die splendide celebrando desiderata diligentia est: non magistritus, qui Tribunalibus clausis, foro, cum potestatis insignibus , ac

si equenticomitatet sacris adsuerunt:non virorum Principum,'cinobalium , quorum vel exponendis e moeniana luminibus vel spargendis populo missilibus, vel epulo pauperibus dando, vel exhibendis more prouinciae ludis, spectata liberalitas est:non popularium,atque opificum,quorum occlusae tabernae seriatam ab opere multitudinem ad spectaculum in templa, atque in publicas vias effudet ant: non militum,& eorum

qui collocati a Regibus in praesidio sunt ; quorum dispositi per urbem ordines, explicatis vexillis, triumphali pompa, militari carmine gratulabantur Ignatio: non mercatorum, ac nassis culatiorum in littore; quorum tormentiS, nCnimodo mare, sed atria, portus, viae; ipsa etiam aeris intercepta caelo spatia, longe,lateque permsonabant. Quid causae putatis esse, cur Ignatius tam ampla Eopuli praerogativa Fastis propemodum adscribatur , atque hoc admirabiligentium praeiudicio legitima Iudicum anteuertatur sententia,nisi quia fic omnes animo persuasum habent ue Ignatium prae caeteris mortalibus insigni beneficio suas ipsorum patrias ornasse,ac ciuitates At quae tandem ista beneficia sunt , quae caeterorum ossicia 'vincunt 3 Nulla dicet

aliquis , eaque inaudita, di singularia 3 sed nisi

380쪽

mea me fallit opinio, tam ampla gratularione,ac significatione pietatis eum maxime fiuctum se debere profitentur Ignatio, quem e*positis publice Academijs vel ad componendas ciuitates, vel id iuuentutem instituendam, vel ad mores omnium castigandos, vel ad prouehendam,seruandamque reli ionem Christiana Ressublica cepit uniuersa