장음표시 사용
391쪽
animum, quam per se in animum ipsum incurrere potuissent. Vt enim ij, qui Solem intueri volunt, non ipsum luminis sontem, sed aquis, aut speculis impres ana solis imaginem intuentui; ita necesse habuimus earum virtutum imagines coloribus effingere, quarum eximius splendor, &lux; animi aciem facile perstrin cisset. - Haec ergo sunt, beatissime Iuuenis, tuae in gnanimitatis indicta , hae virtutes animi tui, quae ornatu pulcherrimo veluti nouae Canephorae nouis in sacris circa sepiilcrum istud hodie cho-rqs ducunt. Hae sunt egregiae laudum tuarum imagines, quas in suturum gentiles tui habebunt semper eximias inter ea maiorum simulacra is,
quorum non vetustate solum, sed gloria insistit. ta Gonragarum familia nobilitatur. Habet illa , in longissima, & pene infinita propinquitatis si rie permultos, imperio, bellica laude, sacerdo-lijs,& doctrina spectatissimos viros, quorum , imaginibus distinguere atria, & propylaea potest: sed haec tua ipsius effigies, tuae maiorum tuorum imagines, istae tabulae supplicantium expressae votis, quae tuo circumfusae sunt cineri, tantum praeclara maiorum monumenta vincunt,quantum eorum tu res sortiter, & egregie gestas, quantum honores,& decora, constantia, sortitudine, sapientia, religione , ac pietate si perasti.
392쪽
o RATIO XXV. ἀ NIMVERO Noysi, ca-ς stillime Adolescens, caetei a ris nteferendus es omni-
bus, qui Gomagam familiam e Regia proleminatam sobole, Imperatori)s orna-2 mentis, armorum gloria, sacerdotijs, omni honorum genere , ac variis subinde titulorum luminibus illustrarunt. Tu eos,qui tibi nomen,ac ditionem in Italia reliquerunt amplis'mam, longo post te prorsus interuallo reliquisti. Tu maiores tuos antiqua gentis existimatione iam nobiles, aucta claritudine generis, omniam testificatione momtalium superasti . Tu in illos ips*s, a quibus traditam per manus, ic translatitiam acceperas amplitudinerra, plus quam ab us hauseras deco-
393쪽
Hs, & splendoris ex tua ipsius dignitate ipsudisti. Nam quid illae votivae tabulae, quid illa o donaria tam multa, tam varia signis cant, quae tumulo tuo vel impendent, vel hinc atque hinc circumsiis a cernuntur 3 quid inquam haec sibi
volunt, & significant aliud, nisi te in augustii
mo collocatum diuini domicilio Numinis ea iam floreret inter Caelites gloria, quae morta lium apices infra s e positos habeat uniueisos,&multis partibus vincat etiam aliquot immortalesὸ Hae nimirum sunt tuae dignitatis, solidaeque amplitudinis verissimae notae . haec istius fastigii magnitudinem, atque ornamenta gloriae singularia non obscura praedicatione te stantur: haec minime fucata, vel intermoritura cum tempore tuae sunt argumenta charit
tis. Ac tanta demum sunt; vi si cum ijs omnium Imperatorum laureae,omnium sceptra Regum, omnes antiquae nobilitatis imagines, omnium virorum sortium insignia, & monumenta, omnium nationum , & gentium potentissimi dominatus, omnia mortalium Imperia quantumuis longe,lateque distus a comparentur, nullam habeant excellentiam, in nulla prorsus laude, vel commendatione ponantur. Quod cum ita sit, exquisitus, ac prae caeteris amplius mihi videris
esse perhibendus Aloysi: qui nuper in splendidam illam, ac pene triumphalem familiam n6.uum hunc splendorem assertae caelo, publiceq. cultae sanctitatis inuexeris. Si enim apud Ro-a a manos,
394쪽
manos, inusitatum aliquod, & nouum laudatio- nis promerebantur genus, qui ius imaginum, Curulesque magistratus suae familiae peperissent pii mi , quas nam tu tuae reposcas a nobis exor nationes , & praeconia virtuti , qui non modo supra maiores tuos , rauctoresque familiae , sed supra mortales evectus , saniam Gonragarum genti reliquisti ad membriam posteritatis, semi piternam, ad commouenda studia publicae venerationis , acerrimam. Quanto sane maiorem sibi vindicat laudem animus iste diuinus , qui gloriam illam auitam, & vetustum familiae m3men hac tanta celebritate publicae gratulationis extulit, qui primus bellicam maioxum suorum famam, qui fluxos eorundem tribmphos,& trophaea nouo decorum genere,. nouo vi
tutis miraculo reddidit auctiora λ ae quidem eo magis admirabilia m:hi videntur, quod cum ille admodum adolescens excessserit e viuis , in prima vitae parte, ac pene Puer eos cumulatae virtutis , absolutaeque sanctimoniae terminos attigit, ad quos vix aliquando perueniunt longo decursu senes, atque aetate prouecti. Habet enim etiam ipsa morum sanctitas gradus suos, ct velut aetates quasdam , quibus ascendatur ad summum, ac per incrementa virtutis paulatim perueniri oporteat ad extremum . E e rimento quippe didicimus, praeclaros animorum habitus longo temporis spatio , & ex in teruallo subnasci a nec praestantiore pretio ,
395쪽
vel mercede maiore , quam laboribus diuturnis ι vitetulumc'mplexionem omnium parabile elle. Hinc videlicet faetum an omni ratione mor-t ii m iniucmur, ut 'emis', rerum a se praeclare uestarum insionia monumenta reliqueri quit , 4nitiis quibuidam innixus , suas paulatim accessiones habuerit,& adumbrata pi imum lineamen-l ta virtutis exquisitis subinde. coloribus exornant . Nullus demum ex ijs, quos in aliquo rerum genere praestantissimos nouimus: magnus apparuit subito,vel ante iustum aetatis flexum extitit summus3 Quod si eraecox aliqua in tanta mortalium multitudine aliquando visa sit indoles, eam
quoque videmus habitam fuisse diuinam,illisque
nominatim opinione gentium attributam, quos antiqui nominarunt Heroes, hoc est, viros non communi , & nostrate conditione concretos sed alia quadam augustiore, quam humana i ;atque,ut semel dicam, Numinis cognatione generatos. Neque enim qui se tam cito rebus singularibus supra mortalitatem evexissent, homines esse mortales, sed vel immoletales Deos, vel
Di s simillimos homines existimabant. Scitum .est illud Pindari de Achille puero: quem sexto aetatis anno solitum fulse canit venari leones, immanes configere seras, fluestres quotidie praedas ad Chironem Centaurum , & belluarum spolia conuectare. Quid de Hyppome
donte dicam quem puerum Euripides, Pindaro concinens,facit Musarum lenocinia respuen-
396쪽
tem, in agris habentem semper, renatione , cursu, iaculatione, canibus, equisque se oblρ- lctantem: ea nimirum aetate, quae potissimum eit voluptatis indagatrix, quaeque pei amaenia quaedam, & mollia rerum itiuitamenta sensum, animumque a dura laboris contentione detorquet. Haud minus admirabilia sunt, quae d adolescentulod Theseo memoriae prodiderunt ITroezeni3 . Ad quos cum profligatis terrarum monstris, aliquando peruenisset Hercules , Maccubiturus, Leonis spolium humi deposuisset; serunt, illud conspicatos repente pueros, evestigio fugi sie uniuersos, praeter Vnum Jheseum. Qui arrepta praeterea e seruorum manibus bipenni, in pellem ipsam, verum,spirantem que leonem esse ratus, impetu virili, Heroicaque praestantia se concitauit. Ipse vero Hercules infans, & adhuc in cunis, nonne duos illos a Iunone submisos angues formidolosissimos illico manibus elisit, & mira celeritate iugulauit pAc ne semper haereamus in fabulis,illum quoque Cyrum excitabimus, Regum Persarum puerum prope diuinum; nisi tamen hic etiam a Xenophonte sit ad exemplar absolutissimi Principis,
non ad sormam veritatis expressus. Facit enim illum tanto praeditum connlio, tantaque Vientem intelligentia mentis, ut sapientissamorum
hominum prudentiam, & Regum omnium in moderandis ciuitatibus facile vincat imperandi calliditatem. Haec antiquis non suturae virtutis
397쪽
modo, sed praesentis etiam diuinitatis argumenta quaedam es te videbantur. intelligebant quippe , nihil repente fieri posse summum, atqile , persectum omnia demum suas paulatim habere progressiones,quibus deueniatur ad culmen.
Quod si haec de caeteris suspicari licuit, &ad augendam aliquorum indolem appellare diuina, quid de Aloysio dicendum, & existia mandum erit, qui bene puer ea persectae sanctitatis indicia praebuit , It parentibus iam tum in ipso aetatis vestibulo apicem obtinere castumoniae videretur. Hoc enim saepenumero commemorabant, in hoc ample, splendideque gloriabantur ue illum ea iam aetate ad fastigium peruenisse religionis, ac pietatis: nec ea rudimenta esse, aut tyrocinia pueritiae, sed virilis , constantis , ad niam maturitatem perductae documenta virtutis. Minime adeo dubitabant, quin cum primus ille vitae amas tanto dec rum apparatu mortalibus propositus , tanta omnium consensione probaretur, reliquae partes aetatis felicinimo , atque 'ptatissimo Pitu clauderentur. Plenae sunt historiae, plena monumenta maiorum eius virtutis , quan Alexander ille Macedo declarauit puer, cum Bucephalum illum , sessoris impatientem, indomitum , & sternacem equum tandem ali quando compescuit, quem nemo ante quantumuis audax , & peritus equorum moder tor condoceucere potuerat . Id quod cum
398쪽
n vidis et Philippus parens : nolatim tibi regnum quaesiveris fili, dixit: Macedonia te non capit. gustum videlicet locum illum, & plus nimio putauit exiguum esse animo tam excelso, atque exaggerato, nihil demissum , nihil humile polli centi. Quid ni etiam Aloysii parentes dixerint, filium intuiti praeclara perficientem facinora sanctitatis,ab lutissimo iam vito digna, plane- sque sapienteὸ Haec domus Gonzagarum aucto ribus excitata Renijs, educata vitiorijs, malo' ' rum triumphis illumia,te minor e st Aloysi,tuoque animo videtur ahgustior . Aliam quartas oportet, ac per nos quidem licet, ampliorem, ybi tanta virtus excurrere commode possi t, aci libere peruagari. Hae auitae ditionis angustiae,tui magnitudinem consilii capere non pollunt; nec ista mens his se patitur finibus circumscribi. Alio itaque tibi contendendum est fit aliud exaggeratae gloriae,probataeque terrarum orbi sanctitatis imperium est conquirendum. Et sane nouum sibi quaesiuit,parauitque regnum Aloysius, cum
patria digressus domo , priscisque posthabitis
maiorum titulis, ordini adscriptus Caero Sodalitatis Iesu, eos habuit in omni virtutum genere procesius, nouum ut gloriae cumulum Gongagae familiae,noua nobilitatis insignia peperisse videretur Scio proditum esse litteris antiquorum,tiiumphales apud Romanos viros hostium spolia, ornamenta 'ictoriae solitossuisse pro sori tatque in valuis exponeremec licuisse nouis
399쪽
dominis, ad quos perueniret aliquando domus , ea monumenta refigere : ut ignavos nimirum posses res admonerent quotiuiei se in alienum intrare triumphum, atque in honores inuadere,
quos alij sanguine sibi parassent, & vitae compendio . Sed alijs haec tradita sitat monita S quae desidiosos, & degeneres reprehendant. Nullum, tibi,clarissime Iuuenis subestia periculum pQtest,
ne te maiorum ornamenta coarguant neve in
alienum inuadere triumphum videaris Quin po-- tius ista sanctitatis insignia, quae velut iii fronte . tam magnificae domus, atque in postibus atri sti,admonebunt semper,atque assidue posteros', ut relegant a te impre a vestigia reliἶionis; yt caueant etiam atque etiam, ne in alienam ipsi gloriam intrent, ne translatilium, traditumquq : per manus domesticae splendorem dignitatis obnubant. Quod superest, collige nunc tuorum iucundissimum fructum laborum, tibi perpetuum, atque immortalem,gentilibus tuis perhonorificum & gloriosum Fecisti enim,ut quoties istum apicem iunctitatis admirata posteritas intuebitur, toties a te amplificatum Gonragae nomen, & gloriam gentis, in omnem suturam me moriam , atque in omnia aetatis consecuturae tempora recordetur
400쪽
rius hic luctus, & repetita quotannis abstinentia nubio O iam a nobis , qui ex hoc
loco gratulationes potius exequi publicas, & res maiorum praeclare gestas commendare dicendo iliti sumus, orationem postulare videtur a quia tamen hic ipse lugentium habitus singularium est indicium,iignificatioque virtutum, quae stato tempore in Chrisiana Re publica herum efflorescunt,nullo modo faciendum putauimus, ut tam ampla seges, ac materia laudationis, eorum vel incuria, vel negligentia praetermittatur, qui & Auditoribus iucundissiama, & religioni, ac pietati accommodatissima quaedam argumenta conquirunt.Etenim si tem perantiam,aliasque virtutes tanti esta ducimus, ut eas in singulis hominibus publico praeconio dignas arbitremuisquibus ossicijs ornandam esse