장음표시 사용
291쪽
DE Covsv LIB. ROMAN. et τspurio quidem supplicium pater ipsius sumpsit: hunc Quin iij Dictatoris imperio in
medio foro Μagister equitum Seruilius Ahala confodit. Manlium vero, Capitolij vindicem, quia plerosque debitorum liberauerat, altius, ie&inciuilius efferentem,ab illa quam defen- derat arce deiecit. Talis domi ac foris talis pace belloque populus Romanus, fretum illud adolescentiae id est, secundam imperij aetatem..habuit; in qua totam inter Alpes fretumque Italiam armis subegit:
omita subactaque Italia,populus Romanus prope quingetesimum annum ages ; cum bona fide adoleuisset ; si quod est robur, si qua
iuuentas tum ille vere robustus &iuue nis,& par orbi terraru esse coepit. Itaque.,
mirum, & incredibile dictu) qui prope quingentis annis domi luctatus est , adeo dissicile fuerat dare Italiae caput) his C C. annis qui se
quutur, Africam, Europam, Asia,totum deniq; orbem terrarum bellis victorijsque peragrauita Primum besium Punicum. C P II. ICitur victor Italiae populus, cum a terra fre- tum usque venisset, more ignis, qui obuias populatus incendio siluas, inter niente flumine abrumpitur. paulisper substitit. Mox cum ivideret opulentassimamnin Proximo wrda ,
292쪽
quodammodo Italiae suae abscissam & quasi re-Mulsam ; adeo cupiditate eius exarsit,ut quatenus nec mole iungi nec hontibus posset, armis helloque iungenda, & ad continentem suam aeuocanda bello videretur. Sed ecce. vltro ipsis viam pandetibus fatis, nec occasio defuit,cum de Poenorum impotentia, foederata Siciliae ciuitas Messana quereretur. Affectabat enim ut Romanus, ita Poenus Siciliam :& eodem tem Pore paribus uterque votis ac viribus, imperium orbis agitabat igitur specie quidem socios iu- nandi ; re ac autem sollicitante praeda, squamquam territatet nouitas rei; tanta tamen in vi
tute fiducia est) ille rudis, ille pastorius popuIus,uterque terrestris, ostendit, nihil interesse vi
tutis. equu an nauibus , terra an mari dimicaretur.
Appio Claudio c6sule primum fretum ingressus est fabulosis infame monstris,aestuque vio-Ientum. sed adeo non est exterritus quin ipsam illam ruentis aestus violetiam pro munere amplecteretur : statimque ac sine mora Hieronem Syracusanum regem tanta celaritate vicit, ut ipse isse se prius victum quam hostem videret, fateretur. Duilio Cornelioque consulibus, etiam mari congredi ausus est. Tum quidem ipsa velocitas clanis comparatae victoriae auspicium fuit. intra enim sexagesimu diem quam caesa silua fuerat, C L X. nauium classis in ancoris stetit:ut non arte factae, sed quodam munere deorum conuersiae in naues atque mutatq arbores viderentur. Praelij vero fama mirabilis,cum illas celeres volucresque hostium naues, hae Naues tardaeq; comprehenderent. Longe illis plus nauticae artis. detorquere remos,& ludifi-
293쪽
eari fuga rostra Iniectae enim ferreae manus, machinaeque aliae , ante certamen multum abia noue derita:toaeti bie hostes quasi in solido cecernere. victor ergo ad Liparas mersa & fugata hostium classe,primum illum maritimum egit triumphum. cuius quod gaudium fuitὶ
cum Duilius Imperator, non contentus unius Elea triumpho, per vitam omnem, ubi a coenai rediret, praesucere funalia, & praecinere sibi inbias iussit ; quasi quotidie triumpharet. Protanta victoria leue huius practi, damnum fuit.
Alter colatum interceptus, Cn Cornelius Asi-m ; qui simulato colloquio euocatus atque ita φppreuus fuit, perfidiae Punica documentum. Calatino dictatore, fere omnia prasidia Pcenorum Agrigento, Drepano, Panormo. Eryce,Li-dybaeo detraxi L. Trepidatum est semel circa Cain armeniunn saltum e sed eximia virtute Calpurnii Flammae tribuni militum, euasi
Ielluin ab hostibus tumulu occupauit adeo I: moratus hostes, dum exercitus omnis euade-m.ac lac pulcherrimo exitu, Thermopylarum& Leonidae tamam adaequauit hoc illustrior noster, quod exped: tibiartantae superfuit & superuixit; licet nihil scripserit sanguine. L Cornelio , capione cum ram Sicula suburbana enset populi Romani prouincia, serpente latius bello in Sardrniam , annexainque ei Coificam, transit ; ubi oc se Caralx νrbis excidio incolas
pugnauit, ut iam viistoriae nihil nisi Afri ipsa
294쪽
nomine ac terrore deficerent, augente insapo Tribuno Mannio metiuin quem,nisi paruisset, securi districta Imperator,metu mortis nauiga di fecit audaciam : mox ventis remisque pro peratum est: tantusque terrochostici aduentus Poenis fuit. ut apertis paene portis Carthago caperetur. Belli prima praemisi fuit ciuitas Cly Pea. prima enim a Punico litore quasi arx α1pecula procurrit: & haec, & C C C. amplius castella vastata sunt. Nec cum hominibus modo, sed cum monstris quoque dimicatum est; cum quasi in vindictam Africae nata mirae magnitudinis serpens, posita apud Bagradam castra vexaret. Sed omnium victor Regulus, cum terrorem nominis sui late circutulisset, cumq; magnam vim iuuentutis , ducesque ipsos au caecidisset, aut haberet in vinculis, classentque ingenti praeda onustam, & triumpho grauem; . in urbem praemisisset, etiam ipsam caput belui Carthaginem urgebat obsidione, ipsisque portis inhaerebat. Hic paulum circumacta fortunaa est; tantum,ut plura essent Roman virtutis in . .sgnia, cuius fere magnitudo calamitatibus approbatur. Nam conuersis ad externa auxiliai hostibus, cum Xanthippum illis ducem Lacedaemon misisset, a viro militiae peritissimo vin cimur cum foeda clade,Romanisque usu incognita , vivus int manus hostium venit fortissimus Imperator. Sed ille quidem par tantae calamitati fuit. Nam nec Punico carcere fractu .
est, nec legatione sit epta. Quippe diuersa
' iam hostes mandauerant, censuit,no pax sie-iu nen. commutatio capta uorum reciperetur;
295쪽
ns Coes sutis. R MAN . et ecvltimo siue carceris seu crucis supplicio, deformata maiestas immo his omnibus admiarabilior. Quid aliud quam victus de victoribus;
atque etiam quia Carthago non cesserat, de fortuna triumphauit Z Populus autem Romanus, multo acrior infestiorque pro vitione Reguli, quam pro victoria fuit. Metello igitur consile, spirantibus altius Poenξs ocreuerso in Siciliam bello , apud Panormum sic hostes caecidit, ut ne amplius ea in insula concitaretur. Argumen tum ingentis victoris,centum circiter clephantorum captiuitas ; sic quoque magna praeaa, si gregem illum non bello,sed venatione copisset. P. Cl audio consule,non ab hostibus,sea a dijs ipsis superatus est quorum auspicia con- temserat;Ibi statim classe demersa ubi ille praecipitari pullos iusserat, quod pugnare ab his
vetaretur. Μ. Fabio Buteone consule, classini hostium, in Africo mari apud regi muru ni iam in Italiam ultro nauigantem, caecidit . quant tuso tum triumphus tempestate intercidit i climc pulenta praeda clastis aduersis acta ventis, naufragio suo Africam & Syrtes, omnium imperia sentium , insularum litora impleuit. Magna clades ; sed non sine aliqua principis populi dignitate; intercepta tempestate victoria,& triumphum periisse naufragio. Et tamen cum Punicq pr dae omnibus promotoriis insu- Iisq; allisae fluitaret populus Romanus trium phauit Lutatio Catulo consule, tandem bella finis impositus apud insulas quibus nomenia ares: nec maior alia in mari pugna. quippo commeatibus, exercitu, propugnaculis,armia
grauis hostium classis ; di in eis quasi tota C. Forsu M. a. s
296쪽
thago. quo6 ipsum exitio fu it. Romana classistprompta,leuis expedita,& quodam genere e Hrenus,ad similitudine pugnae equestris,sic romis quasi habenis agebatur & in hos vel in ii-las ictus mobilia rostra, specie viveti uprqfer bant. Itaq; mometo teporis lacerais hosti u r tes, tolli inter Sicilia Sardiniamq; pelagus naufragio suo operuerunt Tata deniq; fuit illa vi- ctoria,ut de excidedis hostiu moenibus no quyrerctur. Superuacuit visum est in arce murosq;
saeuire, cum iam in mari esset deleta Carthago. Te um Ligus sinum λ III. ΡEracto Punico bello, secuta est breuis sanὶ & quasi ad recipienda spiritu requies:argo, metumq; pacis. & bona fide cessantiu armor tu e primum post Numa clausa fuit porta Ianused statim ac line mora patuit. Quippe iam Lia gures, iam Insubres Galli necnon di Illyrici la
cessebant. sic G-sub Alpibus,id est de stib ipsis l
Italia faucibus,sentet deo quodam assidue incitate , lne rubiginem ac situm scilicet arma sentirent:deniq; ita quotidiani & quasi domestici hostes tirocinia militu imbuςbant, nec aliter Vtraque gente, quam quasi cote quada,popul. Romanus ferrusuae virtutis acuebat. LIG V R E S imis Alpiuiugis adhaerentes, inter Varu dc Μacram flume. implicitos dumis siluestribus,maior aliquanto Iabor erat inuenire, quam vincere. Tutum locis di fuga, durum atque velox genus,ex occasione magis latrocinia, quam bella faciebat. Itaque eum diu multumque eluderent, aliinviis, latebris , Decreates. Oxybij, Euburiates, Ingauni; tande Fulvius latebras eoru ignibus sepsit,Bae hius in plana deduxit: Postiuuius ita exarmae
297쪽
int,ut vix reliquerit ferru quo terra coleretur. Belium Gasticum. C M P. IIII.
GAliis Insubribus,&his accolis Alpia; ani
mi ferarum, corpora plus quam humanae erat. Sed experimeto deprehentum est,quod staeut primus impetus eis maior quam viroru est, ita seques minor qua foeminaru. Alpina corpora humeti csto educata. habet quidda simile caniinbus suis; quq mox ut caluere pugna, statim in sudore eunt,& leui motu,quasi sola laxatur. Hi saepe & alias sed Britomaro duce, non priuS soluturos se balteo, qua Capitoliu ascedissent, iurauerant . Factu est. Victos enim rem ylias in Capitolio di inxit. Μox Astrionico duce v uere de inostrorum militum praeda Μarti suo
torquem.Intercepit Iupiter votum .nam de torquibus eoriam aureum tropaea Ioui. Flaminius erexit. Virdumaro rege Romana arma Vulcano promiserant aliorsum vota ceciderunt. O
esse enim rege Marcellus tertia post Romulum patrem Feretrio Ioui opima suspendit.
I Llyrici seu Liburni sub extremis Alpiu radia
cibus agunt, inter Arsiam Titiumq; flume, id gissime per totum Adriatici maris litus effvs. Hi regnante Teuta muliere,populationibus no contenO,licetiae scelus addiderunt. Legatos quippe nostros, ob ea quaeveliquerat, iure ageres ;neo gladio quidem , sed ut victimas, securi percuti ut; praefectos nauiuigne cobur ut, idq;, quo indignius foret, mulier imperabat. Itaque Cn. Fulvio Cetumalo duce late dominantur. strictae in principium colla secures, legatorninhianibus litauere.
298쪽
Post primum Punicum bellu vixqu1driennis requies. Ecce alterum bellu minus quidem spatio: nec enim amplius quam octo & decem annos habet sed adeo cladium atrocitate terribilius,ut si quis coferat damna uriunque populi, similior victo sit populus qui vicerat. Pudebat nobilem populum, ablato mari, raptis insulis, dare tributa, quae iubere coxsueuerat. Hinc ultionem puer Annibal ad aram. Patri iurauerataiec remorabatur. Igitur in ciunsam belli Saguntus deleta est; vetus Hispaniae ciuitas & opulenta, fideique erga Romanos magnum quidem , sed triste monumentum: quam in libertate communi foedere exceptam Annibal caussas nouorum motuum quaerens, suis,& ipsorum manibus euertit,ut Italia sibi rupto foedere aperiret. Suma foederum Romanis relisio est. Itaque ad auditum sociae ci-ruitatis obsidium, memores icti cu poenis quoque foederis , non statim ad arma procurrunt, dum prius more legitimo queri malunt. Interim iam nouem mensibus fessi fame, machinis, ferro & igne,versa denique in rabiem fide, immanem in foro excitat rogum; tum desuper se suosque cum omnibus opibus suis ferro de igni corrumpunt.Ηuius latae cladis auctor Annibal poscitur. Tagi uersantibus PGenis , dux legationis Romanorum inquit, mora H Fabius In hoc ego sinii bellum afero, pacem:υtrum eligitis,utrum placet Jlimite. Cumq; succlamatum esset,virum vellet daret, Sellum igitur, inquit, accipite. & excusso in media curia togae gremio,
non sine horrore quasi plane sinu bellum ferret,
299쪽
ret;effudit. Similis exitus belli initio fuit. Nam quasi has inferias sibi Sagutinorum ultimae di- ira in illo publico parricidio incendioque mandassent ita Μanibus eorum, vastatione Italiae,
captiuitatς Africae, ducum & regu qui id gesse-ete bellum,e3itio, parentatum est. Igitur ubi seni et se in Hispania mouit illa grauis & luctuosi
Punici belli vis atque tempestas, destinatumque Romanis iam diu fulme, Saguntino igne consauit,statim quoda impetu rapta, medias pedifregit Alpes, & in Italiam ab illis fabulosae altitudinis nivibus, velut caelo missa descendit. Ac primi quidem impetus turbo inter Padum& Ticinii valido statim fragore detonuit. Tunc Scipione duce fusus exercitus: saucius & ipse venisset in hostium manus Imperator, nisi proteruam patrem praeteStatus admodum silius ab ipsa morte rapuisset. Et hic erit Scipio, qui
in exitium Africae crescit, cognomen ex malis
eius habiturus. Ticino Trebia succedit. Hic secunda belli Punici procella desquit Sempronio consule. Tunc callidissimi hostes, frigidum de niuale nacti diem,cum se ignibus prius oleoq; fouissent, horribile dictu, homines a meridie
dc sole venientes, nostra nos hieme Vicerunt. Trasimenus lacus tertium fulmen Annibalis, Imperatore Flaminio. ibi quoque ars noua Punicae fraudis. Quippe nebula lacus, palustribusque virgultis tectus eques, terga subito pu gnantium anuasit. Nec de dijs possvinus queri. Imminentem quippe temerario duci cladem praedixerant insidentia signis examina, dc aquialae prodire nolentes,& commissam aciem secutus ingens terrae tremor: nisi illum horrorem Furtia lib. a. ι Δ
300쪽
soli, equitum virorumque discursus, demota vehementius arma fecerunt. Quartum, id est pene ultimum vulnus imperii,Cannae, ignobialis Apuliae vicus sed magnitudine cladis eme sit,&XL. millium caede parta nobilitas. I bi in exit1um infelicis exercitus, duX, terra, cael uni, dies,tota denique rerum natura consensiit. sia quidem non eontentus simulatis transfugis An ni bal, qui mox terga pugnantium caeciderunt, insuper callidissimus Imperator, patentia bus in eampis, obseruato loci ingenio, quod di sol ibi acerrimus, & plurimus puluis,& Eurus ab oriente semper quasi ad constitutum flaret; ita instruxit aciem, ut Romanis aduersus hae omnia obuersis secundum caelum tenens,vento, puluere, sole pugnaret. Itaque duo maximi exercitus eae si ad hostium satietatem , donec Annibal diceret militi suo, Tarce ferro. Ducum effugit alter, alter occisus est: dubium uter m iore animo. Paullum puduit; Varro non desperauit. Documenta cladis,cruentus aliquamdiu Aufidus: pos de cadaueribus iussit ducis factus in torrente Gello: modij duo annulorum Carthaginem missi, dignitasque equestris taxata mensura. Dubium deinde non erat, quin vitiamum illum diem habitura fuerit Roma, quintumque intra diem epulari Annibal in Capitolio potuerit, si quod Poenum illium dixisse Maharbale Bomilcaris ferunt) Annibal,quemadmodum sciret vincere, sic uti victoria scisset. Tum quidem illum ut dici vulgo solet aut fatum urbis imperaturae aut ipsius mens mala, de xuersi a Carthagine dii, in diuersum abstulerui: