장음표시 사용
321쪽
saecula,ut grandia aeque,ita vel magis turbida &foeda, crescentibus cum ipsa magnitudine imperi j vitiis: adeo ut si quis hanc tertiam eius aetatem transmarinam, quam ducentorum annorum fecimus, diuidat, centum hos priores, quibus Africam, Macedoniam Siciliam Hispaniam domuit, aureos sicut poetae canunt) iure meritoq; fateatur: centum sequentes, ferreos plane & cruentos & si quid immanius: quippe qui Iugurthinis Cimbricis, Mithridaticis, Parthicis bellis, Gallicis atq; Germanicis, quibus csluin ipsum gloria ascendit; Gracchanas. Drusianasque caedes ; adhaec, seruilia bella miscuerunt ; &, ne quid turpitudini desit, gladiatoria. deniq;,in se ipse conuersus, Marianis atq; Syllanis, nouissime Pompei j &Caesaris manibus, quasi per rabiem, & furorem, & nefas , semet ipse lacerauit. Quae etsi inuoluta inter se lunt
omnia atque confusa,tamen quo melius appareant ; simul & ne scelera virtutibus obstrepat, separatim proferentur. Ilusq;,Vt coepimus,lusta illa memorabimus & pia cum exteris gentibus bellai ut magnitudo crescentis in dies imperij appareat. tum ad illa ciuium scelera, aurpesq; N impias pugnas reuertemur.
v r Icta ad occasum Hispania, populus Roma- nus ad orietem pacem agebat; nec pacem modo ; sed inustata & incognita quadam felicitate, relictae regiis haereditatibus opes,&tota in simul regna veniebat. Attalus reX Pergamenorum, regis Eumenis filius, socij quondam commilitonisque notat,testamentum reliquit ; POpulsu
322쪽
Populus Romansu bonorum meorum herea ecto. Ini
bonis regis haec fuerunt. Addita igitur haerediatate, prouinciam populus Romanus non quisedem bello nec armis, sed quod est aequius in te stam enti iure retinebat. Sed hanc dissicil dicta est utriun facilius amiserit populus Romanus, an recuperauerit. Aristonicus, regii sanguinis. ferox iuuenis, urbes regibus parere coniuetas, partim facile sollicitat; paucas resistetes,Μyn dum. samon, Colophonem , vi recepit. Crassuquoq; Moconsulis cscidit exercitum, ipsiunq; cepit. Sed ille, memor & familiae dc Romani, nominis , custodem sui barbarum virgula excaecat; in exitium sui, quod volebat, ita ooncitat.Μox a Perperna domitus & captus, & pecdeditionem in vinculis, habitus. M. Aquillius: Asiatici belli reliquias confacit, mixtis nefas)veneno fontibus ad deditionem quarundanai: Vrbiuin,quae res ut maturam. ita infamem fecit , victoriam: quippe cum contra fas deum, moresq; maiorum, medicaminibus. impuris in id tempus sacros adacta Romana arma violasset.
Bellum Iugurthinum. . co '. t. c ad Orientem. Sedalon ad Μ-i ridionalem,plagam eadem quies..Qujs speraret post Carthaginemialiquod in Africa bellum7 Atqui,
non leuiter se Numidia cocussit ;. de fuit in Iugurtha quod post Annibalem timer qu. Quippe rex callidistinima po8uiunx
323쪽
Romanum armis inclytum,& inuicta opibus, aggressus est,& citra spem omnium fortunaeeuit,ut rex fraHde praecipuus, fraude caperetur. Hic auo Massin i sal dc Micipsa patre per adoptionem, cum interficere fratres statuisset agitatus regni cupiditate; nec illos magis quam senatum populumque Romanum, quorum inside de clietela regnum erat, metueret . primum
scelus mandat insidiis: poti usq; Hiempsalis
capite,cum se in Adherbalem conuertisset isque Romam profugisset , missa per legatos pecu nia traxit in sentenviam suam senatum. Et haec fuit de nobis eius prima victoria. Missos deinde qui regnum inter illum Adherbalemq; diuideret timiliter aggressus cuni in Scauro ipsos
Romani imperii mores expugnasset, inchoatum nefas perfecit audacius sed diu non talene Icelera, corruptae nefas legationis erupit ue placuitque bello persequi parricidam. Primus in Numidiam Calpurnius Bestia consul immittia iatur. sed rex praemonitus, fortius aduersus Romanos aurum esse, quam ferrum, pacem emit.
Cuius flagitij reus cum interueniente publica fide a senatu accerseretur,pari audacia & venit, ει competitorem imperij Μassinis ae nepotem Massiuam, immisso percussore confecit. Haec altera contra regem fuit causa bellandi. Igitur sequens vitio mandatur Albino. Sed huius quoq; pro dedecus) ita corrupit exercitum,ut voluntaria nostrorum fuga vinceret Numida: eastrisq; potiretur: addito etiam turpi foederet i pretium salutis ; quem, quod prius emerat, durii sit exercitum Eodem tempore in vitiomem non tam imperii Romani, quam pudoris,
324쪽
Da Co M sv LIB. RO MAN. 3o Metellus assurgin ; qui callidissime hostem
nutac precibus, nunc minis, iam stimulata, iam quassi vera fuga eludentem artibus suis aggres. lus est. Agrorum atq, vicorum populatione noeontentus, in ipsa Numidia capita impetum fecit Zamam quidem erustra diu voluit ;cq-terum Thalam, grauem armis thesauroq ; regis diripuit. Tuc vibibu&exutum regem, & iam Gnium suorum regnique sugitiuum per Μauros atque Ietuliam sequebatur.Postremis Marius, auctis admodum copiis, cima pro obscuritate generis sui capite censos sacramento adegisset. iam fusum & saucium regem adortus non facilius tamen vicit, quam si integram re rece tem. Hic & urbem Herculi conditam Capsam. in media Africa sitam, anguibus aranisq; val lataui intra quadam felicitate superauit 8, 5c si xeo inditam monti Mulucham urbem, per Ligurem aditu arduo inaccessoque penetrauita mox non Usum modo, sed Bocchum quoque Hauritaniae regem , iure sanguinis Numidam vindicantem, Mud oppidum Cirtam grauiter caecidit Qui ubi dissisus rebus suis alienς cladis accessio ne fieret.ttinet,pietium foederis atque amicitiae regem facit. Sic fraudulentissimus rogum,fraude soceri siti in insidias deductus est.
di Sullae in marium traditus Tandemq ; Op tum catenis Iugurtham in triumpho populus Romanus aspexit : sed ille quoq;, quamuis vim eius di vinctus,. vidit urbem, quam venalem, di quandoque perituram, si habuisset citatorem,
frictra cecinerat. Tamen ut venalis fuisset, habuit enatorem,& cum ille non euaser xicetiuerit etani non esse perituram. - Florus lib.I. A a
325쪽
SIc ad Meridiem populus Romanus. Multo atrocius & multipliciter magis & Septentrione squitum . nihil hac plaga infestius. atrox
callina, perta uaci ingenio. Omni igitur tractu. violentus hostis a dextris atq; laeuis, & medio Septentrionis erupit. Prima trans Alpes armae. nostra sensere Sabi, clim de incursionibus eo-xum fidissima atq; amicissima ciuitas Massilia
quereretur : Allobroges deinde, dc ruerni ; climaduersus eos similes AEduorum querela', opem.
de auxilium nostrum flagitarent. Varus victoris testisas araque, & Vindelicus amnis, & impiger fluminum Rhodanus. Μ imus barbaris te Ior elethanti fuere, immanitati gentium y res. Nil tam conspicuum in triumpho, quam dies ipse Bituitus discoloribus Marinis, cirgen reoq; carpento; qualis pugnauerati. Vtriusque victoriae quod quantumq; Faudium fuerit, vel hinc existimari potest, quod & Domitius α-nobarbus,&Fabius Maximus, ipsis quibus dumi cauerant in vocis, saxeas erexere turres, di desuper exornata armis hostilibus troya fixerer eum hic. mos inusitatus fuerit nostris. Nunquam enim populus Romanus hostibus lo- mitis suam victoriam exprobrauit.
Bestum Cimbricum, Teutonicum,ac Tigurianum. C P. MI
Cimbri ; Teutones iq; Tigurisi, ab extremis Galli et profugi, cum tetras eorum inundas. Si occanus nouas sedes toto orbe quaerebam, exclusique Gallia & Hispanisa, cum in Italiam demigrarent miserum legatos inaeastra Silani ;ada mar . pete ea vi Maiasis Popul ux
326쪽
terum, ut vellet,manibus atque armis suis ut retur sed quas daret terras populus Romanus,
agrariis legibus inter se dimicaturus Z Repulsi
igitur,quod nequiuerant precibus, armis pete- re constituunt. Sed nec primum impetum ba harorum Siaanus nec secundum Mannius,nec tertium Caepio sustinere potuerunt. omnes fi gati,exuti castris. Actum erat ; nisi Μarius illi 1aecillo contigisset. D te quoque non ausus con-rredi statim , militem tenuit in castris: donec inuicta illa rabies, & impetus, quem pro vinute barbari habent,consenesceret. Recessere igi- , tur increpantes, & tanta erat capiendae urbis fiducia costulentes si quid ad uxores suas mandarent. Nec segnius quam minati fuerant , tria partito agmine per Alpes, id est claustra Irali , ferebantur. Μarius, mira statim velocitate o cupatis compendiis, praeuenit hostem ue prioresque Teutonas sRb ipsis A pium radic bus assequutus, in loco quem AquM Sextias vocant,
quo fides numinum praelio oppresiti Vallem
fluviumque medium hostes tenebant ;mostris aquarum nulla copia. consilione id egerit Imperator, an errorem in consilium verterit, dubium certe necessitate aucta virtus,causa victoriae fuit. Nam flagitante aquam exercitu, Viri. inquit, ef Zis: en istic habetis. Itaque tanto ardore gnatum est,eaq; c desilinium fuit,ut victox Romanus de cruento flumine non plus aquae biberit,quam sanguinis barbarorum. certe reueipse Teutobocchus, quaternos senosque equos transilire solitus,vix unum, clim fugeret,ascei
eit; proximoque in saltu conayrensus, insigne Florin lib. I. a 3
327쪽
spectaculum triumphi fuit: quippe vir proo
ritatis eximis, super tropaea ipsa eminebat. Suta
I aris igitur funditus Teutonis, in CIM B R os conuertitur. Hi iam squis crederet3) per by
mem,quae altius Alpes leuat, Tridentinis iugis in Italiam prouoluti. ruina descenderant, Atesim sumen non ponte, nec nauibus, sed quadam stoliditate barbarica, primum corporibus aggressi; postquam rctinere amnem manibus & clypeis frii:lra tentaverant ingesta obrutum fulva transiluere: &, si statim infesto agmine urbem petissent, grande dii crimen esset: sed in Veneria. quo fere tractu italia moIlisisma est ipsa soli cssique elementia robur elanguit. Adhoc panis usi carnis'; coctae. di dulcedine vini mitigatos Marius in tempore agrrecsus est. Iam diem pugnae a Mario imperatore petierunt; & sic proximum dedit. In patentis.
Iimo quem Caudium vocant campo concurrere:
millia inde C X L. ceciderunt ue hinc, tertio munus. per totum diem conciditur barbarus. Isti quoq; imperator addiderat virtuti dolum ;secutus Annibal ,artemq; Cannaru . Primum nebulosum nactus diem, ut hosti inopinatus occurreret: tum ventosum quoq;, ut puluis itio culos & ora ferretur: tum acie conuersa in Orientem, ut quod ex captiuis mox cognitum est ex splendore galearum, ac repercussit, quasi
ardere canum videretur. Nec minor cum uxoribus eorum pugna, quam cum ipsis fuit ; cum obiectis undiq; plaustris atque carpentis, altae desuper, quas e turribus, lanceis, contisq; pugnarent Perinde speciosa mors earum fuit,qua pugna. Nam cum missa ad Μarium legatione.
libertatem ac saccidotium Moy λῖςuais h
328쪽
bus suis,aut mutuis concidere vulneribus, aut vinculo e crinibus suis facto, ab arboribus i gisq; plaustrorum pependerunt. Beleus rex, in acie dimicans,impigre, nec inultus occubuit. Tertia THIVRiNORVM manus,quq qu si in subsidio Noticos insederat Alpium tumi Ios .in siluersa lapsi, fuga ignobili & latrociniis euanuit. Hunc tam latum, tamque felicem libe
ratae Italiae, assertiq i imperij nuntium, non per Zie quo gesta res est visi AE aede s lucis iuuenes laureati pritori litteras dare;se quensq; in spectaculo rumor victori Cimbricet feliciter dixit. o quid admirabilius,quidque insignius fieri potest 3 Quippe,velut elata moulibus suis Roma, spectaculo belli interes set,
quod in gladiatorio munere fieri solet, uno eo-Gemque momento cum in acie Cimbri occvnx berent, populus in urbe plaudebat. Bestum Thracium. P. IIII
post Μacedonas si diis placet Tl ei rebellabant ipsi quondam tributari: Macedoni nec in proximas modo prouincias contenti incurrere,Thessaliam atq; Dalmatiam, in Adri licum mare usque venerunt: eoq; fine contenvii, quasi interueniente natura, contorta in ipsas aquas ten mi serunt. Nihil interim per id omne tempus residuum crudelitatis fuit in captiuos saeuientibus. Litare diis sanguinem hum
num,bibere in ossibus capitu, ochuiuscemodi ludibrio Redare mortem tam igni qua fumo ς Partus quoque grauidatu extorquere tormetu Fω- οινδ. Σ Φ
329쪽
ia His T. ANTIO. I in IIII. Saeuissimi omnium Thracum Sordisii fuere: lsed calliditas quoq; ad robur accesserat. Sylli rum & montium litus cum ingenio consenti bat Itaq; non fusus modo ab his, aut fugatus. sed simile prodigio omnino totus interceptus exercitus quem duxerat Cato. Didius vagos, αIibera populatione diffiisos lytra suam repulit Thraciam.Drusus ulterius egit; & vetuit trans ire Danubium. Μinucius toto vastavit Hebro; invitis quidem amissis, dum per perfidum glocie flumen equitatur. Piso Rhodopen Caucasumque penetrauit. Curio Dacia tenus venit; sed tenebras saltuum expauit. Appius in Sammatas usque peruenit. Lucullus ad terminum sentium Tanaim lacumque Μ rotim. Nec aliter cruentissimi hostium quam suis moribus domiti : quippe in captiuos igne ferroq; sarui tum est. Sed nihil barbaris atrocius visum est, quam quod abscissis manibus relicti, vivere superstites poenae suae videbantur. Telium Mithridaticum. P. V. Ponticae gentes ad Septentrionem in mare sinistrum iacent; a Pontico cognominatae mari. Harum gentium atque regionum rex antiquissimus Atheas, post Artabazes, a septem Persis oriudus. Inde Mithridates,omnium lon- se maximus. quippe cu quatuor Pyrrho,X VII. anni Annibali suffecerint,ille per quadraginta annos restitit; donec tribus ingentibus bellis subactus, felicitate Sullie,virtute Luculli, magnitudine Pompeii cosumeretur. Causiam quidem illius belli praetenderat apud Cassium legatum, attrectari terminos suos a Nicomede
Bithynico. atrium elatus animis ingentibus,
330쪽
na CoNs VII R. ROMAN.Asae totius &,si posset, Europae cupid4tate si grabat. Spem ac fiduciam dabant noctra vitia. Quippe cum ciuilibus bellis disiungeremur.
inuitabat occasio ; nudumque imperii latus o-sendebant procul Marius. Sulla, Sertorius. Interliaec Reipubl. vulnera, & hos tumultus, repente quasi captato tempore, in lassos simul atque districtos subitus turbo Pontici belli ab ultima veluti specula Septentrionis erupit.Pri mus statim impetus belli, Bithyniam rapuit.
Asia deinde pari terrore correpta est. Nec cunctanter ad regem ab urbibus nostris populisq; des citum est. Aderat, instabat ; saeuitia quasi
virtute utebatur. Nam quid atrocius uno eius
edicto,cum om nes qui in Asia forent Romanae ciuitatis homines, interfici iussit Z Tum quide domus. templa,& arae, humana omnia atq; diuina iura violata sunt. Sed hic terror Asiae, Europam quoque regi aperiebat. Itaq; missis Arehelao Neoptolemoq; praefectis, excepta Rhodo,quae pro nobis firmius stetit caeteris, Cyes des, Delos Euboea &ipsum Grsciet decus Ath
nae, tenebantur. Italiam iam ipsamque urbem Romam regius terror amabat.Itaq; L. Sulla festinat,vir armis optimus: pariq; violetia rue
tem ulterius hoste, manu quadam quasi ipsius, repulit. Primumq; Athenas, urbem quis crodereti frugum parentem, obsidione ac fame ad humanos cibos compulit: mox silbruto PDraei portu,sex quoq; & amplius muris,postquadomuerat ingratissimos ut ipse dixit, hominu
in honorem tamen mortuorum, sacris suis famaeq; donauit.Μox, cum Euboea atq; Boeotia