장음표시 사용
311쪽
OIo quodam fuere, cum catenas morsibus de ore tentassenticum offocandas inuicem fauces praebuissent. Nam Ortiagoni is regis uxor a centurione stuprum passa, memorabili exemplo custodiam euasit, leuulsumq; militis caput ad
maritum suum retulit. Aesium Macedonicum secundum sue Persicum P. XII. DVm aliae aliaeque gentes Syriaci belli s
quuntur ruinam, Macedonia se rursus erexit. Fortissimum populum memoria & recordatio suae nobilitatis agitabat: & successerat Philippo filius Persei ; qui semel in perpetuum victam esse Μacedoniam, non putabat ex gentis dignitate. multo vehementius sub hoc Μ cedones quam sub patre consurgunt: quippe Thracas in vires suas traxerant. atque ita induci stria Macedonum,uiribus Thracum,disciplina Macedonicam temperauere. Accessit his consilium ducis, qui situm regionu suarum de fum- mo speculatus mo, possitis per abrupta e stris,ita Macedoniam inam armis ferroq; vara lauerat, ut non reliquisse aditum nisi a caelo venturis hostibus videretur. Nam Q. Marcio Philippo consule eam prouinciam ingressus populus Romanus exploratis diligenter accessibus, per Astrudem paludem, per acerbos dubiosq; tumulos oc illa quae volucribus quoq; videbantur in uia,accessit: regemque securum, & nihil tale metuetem,subita belli irruptione terruit et cuius tanta trepidatio fuit, ut pecuniam Omnet in mare iusserit mergi, ne periret; classem cremari, ne ineenderetur. Paulo consule cum ma
iora & crebra essent imposita prεsidia,Per alias
312쪽
D A Covsv LIB. RoΜ N. 29s Belium I ridum. XII L. MAcedoni ci belli contagro traxit Ist=rsos. Ipsi quide ut Romanum a tergo distringerent a Perse rege conducti pecunia militauete. Sine mora ab Anicio propraetore subiguntur. Scodram caput gentis deIesse suffecit. st tim sequuta deditio est Denique hoc bellum ante cinitum est,quam geri Romae nuntiaretur.
Sellum Macedonicum tertium cum --
drisco. 6 P. XIIII. QVodamisto, quasi ita conuellisset inter
Poenos & Μacedonas, ut tertio quoque vincerentur, eodem tempore utrique arma mO-uere. Sed prior iugum excutit Macedo,aliquanto quam ante grauior dum contemnitur. Causa belli prope erubescenda : quippe regnum pariter & bellum vir vltimae sortis An Liscus inuaserat ; dubium liber an seruus, mercenarius certe: sed quia vulgo Philippus, ex simili tudine oris,Pseudophitin, vocabatur ; regiam forma,regium nomen, animo quoq; regio impleuit. Igitur dum ligo ipsa con emnit populus
Romanus, Iuventio praetore contentus, virum
non Μacedonicis modo, sed Thraciae quoque auxiliis ingentibus validum, temere tentauit: inuictusq ;. non a veris regibus,sed ab illo ima - ginario bc scenico rege superatur: sed praetore Metello,amissum cum legione praetorem plenissim h vltus est. Nam de Macedoniam seruitu te multauit, & ducem belli deditum ab eo ad quem confugerat, Thraciae regulo,in urbem in
313쪽
indulgente fortuna, ut de eo populus Ronimnus quasi de vero rege triumpharet. Bellum Punicum reuium. C P. XV.
1 Ertium eum Africa bellum, & tempore e xiguum fuit nam quadriennio patratum
in comparatione priorum, minimum labore. Non enim tam cum viris,quam cum ipsa urbe pugnatum est: sed plane maximo euentur quippe eo tandem Carthago finita est. Atq; si quis trium temporum momenta consideret, primo commissum est bellum, profligatum secundo,tertio vero cofectum est. Sed huius causa belli, quod contra foederis legem aduersus Numidas quidem semel parasset classem dce-xercitum, frequens autem Massiniis fines traritaret. sed huic bono socioq; regi fauebatur. Cum bellum sederet, de belli fine tractatu est. Cato, inexpiabili odio, delendam esse Carthaginem ; & cum de alio consuleretur, proniantiabat Scipio Nasica seruandam,ne metu abi to aemulae urbis,luxuriari felicitas urbis incipe-xet. Medium senatus elegit, ut urbs tantum loco moueretur. Nihil enim speciosius videbatur,quam esse Carthaginem quae non timer tur. Igitur Μanilio Censorinoque consulibus, populus Romanus aggressus Carthaginem,spe pacis iniecta, traditam a voletibus classem sub ipso ore urbis incendit. Tum euocatis principibus,si salvi esse vellent, ut migrarent finibus,
imperatum. Quod pro rei atrocitate adeo mouit iras ut extrema mallent. Comploratum igitur publich statim, & pari voce clamatum est Adarma: seditq; sententia, quoquo modo re
bellandum : non quia spes vlla iam superesset
314쪽
ns Coras VLI'. R MAN . 29 sed quia patriam suam mallent hostium quam
suis manibus euerti. Qui rebellantum fuerit furor, vel hinc intelligi potest, quod in usum nouae classis tecta domusque resciderunt & in armorum officinis aurum & argentum pro freferroq; conflatum est ; in tormentorum vinc la matronae crines suos contulerunt. Mancino deinde consule, terra mariq; feruebat obsidio. Operis portus nudatus, & primus, & sequens iam murus ; cum tantum Byrsa, quod nomen arei fuit quasi altera ciuitas resistebat. Quamuis profligato urbis excidio,tamen fatale Africae nomen Scipionum videbatur. Igitur in aliuscipionem conuersa respub. finem belli reposcebat. Hunc Paullo Macedonico procreatum, Africani illius magni filius in decus gentis as. sumserat; hoc scilicet fato, ut qua urbem comcusserat auiiS, nepos eius euerteret. Sed quam- maxime mortiferi esse morsus solent morientium bestiarum,sic plus negotij fuit cum semiruta Carthagine, quam integra. Compulsis in unam arcem hostibus, portum quoque maris Romanus obsederat. Illi alterum ibi portum ab alia urbis parte foderunt ; nec ut fugerent ;sed qua nemo it Ios nec euadere posse credebat, inde quasi enata subito classis erupit. Tum interim iam diebus, iam noctibus, noua aliqua moles,noua machina,noua perditorum hominum manus, quasi ex obruto incendio subita de cineribus flamma prodibat. Deploratis nouissime rebus, quadraginta se millia virorum dediderui, quod minus credas, duee Asdruba-
Ie Quanto fortius foemina & uxor ducis quae comprehensis duobus liberia, a culmine se do. rvi lib.a. re s
315쪽
mus in medium misit incendium ; imirata re ginam quae Carthaginem conclit. Quanta urbs deleta sit: ut de caeteris taceam; l ignium mora probari potest: quippe per continuos decem de septem dies vix potuit incendium exstingui, quod domibus ac demptis suis sponte
hostes immiserant, si quatenus urbs eripi R manis non poterxi triumphis, arde ei. Belium . cilaicum. C M P. XVI.
vasi taeulum illud eversionibus urbium
clitteret, ita Carthaginis ruinam statim omnibus excepit, Achaiae caput, Graeciae decus,
inter duo malia Ionium & AEgaeum quasi spectaculo exposita. Haec facinus indignum) ante
oppressa est quam in numerum certorum hostium referretur. Critolaus causa beIli; qui liabertate a Romanis data aduersus ipsos usus est; Legatosq; Romanos dubium an Sc manu, icerte oratione violavit Igitur Metello ordinati tum maxime Μacedoniam, mandata est vitio;& hinc LAchaicum bellum. ac primam Critolai manum Metellus consul per patentes Elidis campos toto caecidit Alpheo. Et uno praelio peractum erat bellum: iam & urbem ipsam terrebat obsidio: sed fato rerum , cum Μetellus dimicasset. ad victoriam Μummius venit. Hic alterius ducis dignitate exercitu sub ipsis Isthmi faucibus fudit, geminosq; portus sanguine infecit. Tandem ab incolis deserta ciuitas, direpta primum, deinde iuba praecinente deleta est Quid signorum quid vestium quidve tabularum raptum. incensum atq; prolemim est QuAntas opes & abstulerit & cremauerit, hine
icta , quod quidquid Cotinthij aeris toto orbe
316쪽
n1 CorasvLI'. ROMAM. 20st laudatur , incendio superfuisse cona perimus. Nam & aeris' notam pretiosiorem ipsa opulentissimae urbis fecit iniuria ; quia incendio permistis plurimis statuis atq; simulacris,eteris,aur argentiq; venae incommune fluxere. Res in uis urniagestae , C A P. XVII. VT Carthaginem Corinthus, ita Corinthii Numantia sequuta est. nec deinde toto o be quidquam intactum arm is fuit.Post illa duo clarissima urbium incendia , late atque passim, nec per vices,sed simul pariter quali unum vndique beIlum fuit ; prorsus ut illae urbes quasi agitantibus ventis diffudisse quaedam belli in-eendia toto orbe viderentur. Hispaniantiarnqua animus fuit aduersus nos uniuersae consurg re 3 numquam conferre vires suas libuit, neque aut imperium experiri,aut libertate tueri suam
publice. Alioquin ita undiq; mari Pyrenaeoque vallata est,ut ingenio situs ne adiri quidem potuerit. sed ante a Romanis obsessa est, quam seipsa cognosceret: & sola omnium prouinciarum vires suas, postquam victa est, intellexit. In hac prope ducentos per annos dimicatum est,ὶ primis Scipionibus in Caesarem Augustur non continue nec cohaerenter, sed prout causae Iacessieranti Nec cum Hispanis initio, sed cum Poenis in Hispania Inde contagio & series causaque bellorum. Prima per Pyrenaeum iugum signa Romana p. dc Cn. scipiones intulerunt. Praeliisque ingentibus Annonem & Asdrub Iem fratrem Annibalis csciderunt: raptaquς erat impetu Hispania nisi fortissimi viri in ipsi sua victoria oppressi Punica fraude cecidissent,terra mariq; victores. Igitur quasi no9 in L.Furm si a.
317쪽
integramq; prouinciam ultor patris & patrui scipio ille mox Africanus inuasit. Isq; statim
capta Carthagine,& aliis urbibus, non conte tus Poenos expulisse, stipendiariam nobis prouinciam fecit, omnemq; citra ultraq; Iberum subiecit imperio: primusq; Romanorum di cum,uictor ad Gades 8c Oceani oram peruenit.
Pliti ias prouinciam retinere,quam facere. Itaq; per
partes iam huc iam illuc missi duces ; qui ferocissi inas,& ad id temporis liberas gentes, ideo
impatientes iugi, multo labore, nec incruentis certaminibus seruire docuerunt. Cato ille Censorius Celtiberos, id est robur Hispaniae, aliquot praeliis fregit. Gracchus, pater ille Gracchorii, eosdem C & L urbium euersione multauit. Metellus ille, cui ex Macedonia cognome, meruerat Celtiberiem fieri, cum & Contrebiam momorabili cepisset exemplo, & Nertobrigis, maiore gloria pepercit. Lucullus Turdulos atque Vaccaeos ; de quibus Scipio ille posterior, singulari certamine cum a rege sui sint Euocatus, opima retulerat. Decimus Brutus aliquanto latius Gallaecos, atque omnes Gallaeciae populos,
formidatumque militibus flumen Obliuionis:
peragratoq; victor Oceani litore, non prius si gna conuertit, quam cadentem in maria solem. obrutumq; aquis ignem, non sine quodam sacrilegij metu & horrore deprehendit. Sed tota certaminum moles cum Lusitanis fuit & Ni mantinis ; nec immerito: quippe solis gelium Hispaniae duces contigerunt. Fuisset &cum
mnibus Celtiberis ι nisi dux illius motus initio belli oppressus esset, summus vir astutia de
audacia, si res cessisset, Solondicus ; qui hastam
318쪽
argenteam quatiens, velut caelo missam,vaticinanti similis, omni im in se metes couerterat. Sed cum pari temeritate stib nocte castra consulis adisset iuxta tentorium ipsum pilo vigilis
exceptus est. Caeterum Lusitanos Viriathus erexit, vir calliditatis acerrimae ; qui ex venatore latro, ex latrone subito dux atq; imperator, &, si fortuna cessisset, Hispaniae Romulus, no contentus libertatem suorum defendere, per quatuordecim annos omnia citra ultraq; Iberum& Tagum igni ferroq; populatus, castra etiam praetorum dc praesidum aggressus , Claudium
Vnimanum paene ad internecionem exercitus
cecidisset, instignia trabeis & fascibus nostris, quae ceperat, in montibus suis tropaea fixisset: tandem eum Fabius Μaximus consul oppres.serat. Sed a successore Seruilio Caepione violata victoria est: quippe qui conficiendae rei cupidus, fractum ducem,& extrema deditionis agitantem,per fraudem dc insidias dc domesticos percus res aggressus, hanc hosti gloriam dedit ut videretur aliter vinci non potuisse. Sesimn P umantinum. C P. XVIII. N Vmantia, quantum Carthaginis, Capuae, Corinthi opibus inferior, ita virtutis nomine de honore par omnibus. summumq;.si viros aestimes, Hispaniae decus: quippe quae sine muro, sine turribus, modice edito in tumulo apud flumen Durium sita, quatuor millibus Celtiberorum,X L. in illium exercitum, per annos XIIII. sola sustinuit: nec sustinuit modo. sed saeuius aliquanto perculit l, pudendisq; foederibus affecit. Nouissime cum inuictam esse
constaret opus quoq; eo fuit qui Carthaginem
319쪽
euerterat. Non temere, si fateri licet, ullius eam se belli iniustior. Segidenses socios & consanguineos, Romanorum manibus elapsos, exceperant ; habita pro eis deprecatio nihil valuit ;cum se ab omni bellorum contagione rem uerent, in legitimi foederis pretium iussi armat deponere. Hoc sic a barbaris acceptum, quasi . manus abscinderentur.Itaq; statim, Megara viro fortissimo duce, ad arma conuersi, Pompeiupraelio aggressi: foedus tamen maluerunt, cum debellare potuissent. Hostilium deinde Μancianum aggressi sunt. hunc quoq; assiduis csdibus ita subegerunt ut ne oculo Squidem aut vocem Numantini viri quisquam sustineret: tamen eum hoc quoq; foedus maluere, cotenti armo. rum manubiis, cum ad internecionem saeuire potui sient. Sed non minus Numantini quam Caudini illius foederis flagrans ignominia ac pudore populus Romanus, dedecus quide praesentis flagitij, deditione blancini expiauit: caterum duce Scipione , Carthaginis incendiis ad excidia urbium imbuto. tandem etiam in vutionem- excanduit. Sed tunc acrius in castris, quam in campo: nostro cum milite quam cum Numantino praeliandum fuit. Quippe assiduis& iniustis. & seruilibus magi me operibus attriti, ferre plenius vallum, qui alma nescirent; luto inquinari qui sanguine nollent, iubebantur. Ad hoc scorta calon s. sarcinet nisi ad usum
necessariet amputatur, Tanti De e. enitum,quenti Imperatorem, bre proditum est. Sic redacto in
disciplinam milite . commissa acies: quodque nemo visurum se umquam spcrauerat, factum in. fu ciues Nuitiati tinos quis que videreti
320쪽
edere etiam sese volebant. s toleranda viris imperarentur. Sed clim,scipio veram vellet, de dine exceptione victoriam , eo necessitatum compulsi, primum, ut destinata morte inpraelium ruerent.ctim sese prius epulis, quas ins Mis implevissent, carnis semicriadae & celi die
ς instigenae ex frumento potionem
Intellectum ab imperatore consilium. itaque non est permissa pugna morituris ; clim fossa, atque Ioraca, quatuorque castris circumdatos, fame premeret, ab duce orantes praelium, uti tamquam viros occideret. Sed ubi non impe- abant placuit eruptio. sic conserta manu plu Him occisi ; & cum urgeret fames, aliquantis. per ande vixere. Nouissis consilium ustae mcat: ted hoc quoque ruptis equorum cingulis uxores ademere, tum mo scelere per amorem. Itaq; elaam exitu deplorato, in ultima rabiem furoremque conuersi, postremo mori hoc genere destinarurit: Duces suos. seque, patria que, moid veneno iubiectoq; vndi ue itiae, peremertintinam esse fortissimam & meo iii
dicio beatissimam in ipsis malis ciuitatem a terua, cum fide socios; populum orbis terr rum viribus fultum sua manu aetate tam longa sustinuu. N ouissime maximo duce oppressa -- uitas,nullum de se gaudium hosti reliquit. Vnus enim var Numantinus non fuit qui jn catenis ducςretur: praeda, ut de pauperibus, nulia: arma ipsi cremaueram. Triumphus fuit tam tum de nomine .