장음표시 사용
341쪽
ostendere signa auro sericet'; vexillis vibrantia. Tum sine mora circumfusi undique equitatus, in modum grandinis atque nimborum densa tela pariter fuderunt. Sic miserabili su se deletus exercitus : ipse in colloquium sollicitatus ,signo dato vivus in hostium manus incidisset, nisi tribunis reluctantibus, fugam di eis barbari serro occupassent. Sic quoque reth tum caput ludibrio hosti fuit. Filium ducis I nh in conspectu patris eisdem teIis operuere. Reliquiae infelicis exercitus, quo quemque rapuit ruga,in Armeniam, Ciliciam, Syriamque distraetie vix nuntium cladis retulerunt. Caput eius recisum cum dextra manu, ad regem reportatum, ludibrio fuit ; neque indigno. A ura enim liquidum in rictum oris infusum est; ve ius animus arserat auri cupiditate , eiu etia mortuum & exsangue corpus auro uteretur. naophatia D. CAP. XII.
π Rc est illa tertia glas populi Romani traGl a marina; qua Italia progredi ausus, orbe,
toto arma circumtulit. Cuius aetatis superiorea
centum anni, sancti, pij, & ut diximus) aurei; sine flagitio, sine scelere, dum sincera adhuc Minnoxia pastoriae illius sectae integritas, dumqs Poenorum hostium imminens metus, disciplinam veterem continebat. Postremi centum,
quos a Carthaginis, Corinthi, Numantiaeque excidiis, & Attali regis Asiatica hereditate e duximus in Caesarem & Pompeium,secutumq; hos, de quo dicemus, Augustum ut claritate rerum bellicarum magnifici, ita domesticis ci
dibus miseri & erubescendi. Quippe sicut Galta Thraciam,Ciliciam, Cappadociam ubin
342쪽
hostem patri siae impegit Denique illa ipsa
principatus di dominandi cup:do , unde , nisi ex ni
iniis opibus venit ξ Atqui haec Caesarem atque Popeium furialibus in exitium reipublicae s ei bus armauit. Hos igitur populi Romani om
nes domesticos motus, separatos ab externis iustisque bellis ex ordine prosequemur. De legibi Gna inanis. Γ P. XI TI.
s Editionum omnium causas Tribunicia ρσι 'Mexcitauit ; quae specie quidem plebis
Tuendae, cuius in auxilium comparata est ; re autem dominationem sibi acquirens, studium populi ac fauorem agrari s. frumentari js; iudiciariis legibus aucupabatur. Inerat omnibus
species aequitatis. Quid enim tam iustum quam recipere plebem ius suum a Patribus rne populus gentium victor orbisque possessor, extorris aris ac focis ageretὶ Quid tam aequio quam inopem populum vivere ex aerario suo Quid ad ius libertatis aequandae magis effica quam ut senatu regente prouincias , ordin equestris auctoritas saltem iudiciorum regi , niteretur Z sed haec ipsa in perniciem redu-bant , & misera respublica in exitium sim im
merces erat . nam & x senatu in ea tem
transsata iudiciorum potestas, vectigalia , iaest, imperii patrimoniumseprimebat:&2 emtio frumenti, ipsos reipusticae neruos exhauri sat, aerarium. Reduci plebs in agros unde poterat sine possidentium euersione , qui ipsi pars populi erant λ ει tamen relictas sibi a maioribus sedes aetate quasi iure hereditario
343쪽
DE CONsv I IB. ROMAN. 2'eeretur;iamque nimius,& potens altero tribi natu . secunda plebe volitaret ; obrogare auso legibus sitis Minucio tribuno, fretus comitum manu, fatale familiae suae Capitolium inuasit. Inde proximorum caede pulsus, clim se in Au tinum recepisset, inde quoque obuia senatus manu ab Opimio consule oppressus est. Insuutatum quoque mortis reliquijs & illud sacrosanctum caput Tribuni plebis, percussoribus
Seditis Ovuleiana. C P. XVI. N Ihilominus Appuleius Saturninus Graechanas asserere leges non destitit. Tatum animorum viro Marius dabat ; qui nobilitati semper inimicus,consulatu suo praeterea confisus, occiso pal m in comitiis A. Nonio competitore Tribunatus , subrogare conatus est in eius locum C.Gracchum, hominem sine tribu, sine nomine : sed subdito titulo, in familiam lyse se adoptat. Cum tot tantisque ludibriis exsultaret impune, rogandis Gracchorum legibus ita vehementer incubuit, ut senatum quoque cogeret in verba sua iurare, cum abnuentibus aqua dc igni interdicturum seminaretur. Vnus tamen exstitit qui mallet exsilium. Igitur post Metelli fugam omni nobilitate perculsa, cum iam tertium dominaret eo vesanie pro gressus est ut Consularia quoque comitia nova caede turbaret. Quippe ut satellitem furoris sui Glauciam , consulem faceret ; C. Memmium
competitorem interfici iussit: di in eo tumultu regem ex satellitibus suis se appellatum laetus
accepit. Tum vero iam conspiratione senatus,
ipso quoque iam Mario consule,quia tueri condis lib. 3. 1 s
344쪽
terat adueris,directes in foro acies: repus iis unde in apitolium innasit. Sed cum abruptis
Mitulis ob ideretur,senatuique perlegatos p .nitentiae fidem faceret, ab arce degressiis cuni ducibus factionis receptus in curiam est. Ibi eum facta irruptione populus fustibus saxis S: coopertum ita ipsa quoque morte lacerauit. Drusiana seditio. Co P. XVI I. D Liuius Drusus no tribunatus mo- rio viribus, sed ipsius etiam senariis auctoritate,totiusque Italia consensu, easdem leges allerere conatus, dum aliud captat ex alio, talitum conflauit incendium , ut nec prima illius famina posset sustineri ; di subita morte cor reptus, hereditarium in posteros suos bellum propagaret. Iudiciaria lege C. Gracchus diui ierat 1 opulum Romanum, & bicipitem ex una
tecerat Ciuitatem. Equites Romani, tanta po-xtellare Gubnixi, ut qui fata fortunasq; Patrum, vitasque principum haberent in manu, interceptis vectigalibus, peculabatur suo iure Rempublicam. Senatus exsilio Metelli damnatione
Rutilij debilitatus , omne decus maiestatis amiserat. In hoc statu rerum pares opibus,ania iis, dignitate: unde & nata Liuio Druso anni Jatio accesserat) equitem seruilius Caepio , 'atum Lusius Drusius asserere: signa & aquilae vexilla aderant. Ceterum sic urbe in una. suasi in binis castris dissidebatur. prior Caepio an senatum impetu facto eos ambitus Scaura Philippum principes nobilitatis olegit. His xt motibus resisteret Drusus, plebe ad secra stianis legibus ; eisdem socios ad plebem specumatis erinit. Eastat vinc ipsiui, nihilse ad -
345쪽
: stiri nem vita reliquisse, hi siqvu ati' omnis diuidere vellet tui calum. Aderat poomnlgandi dies, cum subito tanta vis hominum undiq; apparuit, ut Bostium aduentu obsessa ciuitas videretur. ---sus tamen obrogare de legibus consul Philip-Mus. Sed apprehensum faucibus viatCr non an-ith dimisit quὸm sanguis & in ora & in oculos .redundaret. Sic per vim latae iussisque leges. Sed eliu rogationis statim socij fagitauere ; cum
.anterim impare Drusum, aegrumq; reru temere motarum, matura , ut in tali discrimine, mors abstulit: nec ideo minus. socii promissa Druit a Populo Romano reposcere armis desierunt.. Sellum Sociale. P. XVIII.
B Silum quod aduersus socios gestum est S.-
uidiam si verum tame volumus, illud ciuile bel- tam fuit. quippe cum populus Romanus Etru- i. scos, Latinos, Sabinosque miscuerit,& unumaex omnibus anguinem ducat, corpus fecit ex membris,&ex omnibus unus est. Nec minore sagitio socij intra Italiam, quam intra urbem ciues rebellabant. Itaque sum ius esuitatis, quam viribus auxerant , soci j iustistiuae post Iaret, ad quam spem eos cupidine dominati nis Drusus erexerat : postquam ille domestuoscelere oppressus est, eadem fax quae illuni cremauit, socios in arma dc in expugnationem lselus accessit. Quid hac clade tristius 3 quidcalae- mitosius 2 cum omne Latium, atque Picenum, Etruria omnis atq; Campania,postremo Itatia
contra matrem ac parentem suam Vrbem consurgeretὶ cum omne robur fortimmorun Phae-
346쪽
να ANTI LIR. III. haberent municipalia illa prodigia 3 Popedius
Marios & Latinos. Afranius umbros,totus se- natus dc consules Samnium, Lucaniam Telesi nus ;cum regum dc gentium arbiter populus, ipsum se regcre non posset, ut victrix Asiae Europaeque,a Corfinio, Roma peteretur. Primum fuit belli in Albano monte consilium, ut festo die Latinarum, Segi. Iulius Caesar, 3c L. Μarcius Philippus consules, inter sacras & aras immo-
Iarentur Postquam id nefas proditione discus sum est, Asculo furor omnis erupit,in ipsa quidem Iudorum frequentia trucidatis, qui trimaderant ab urbe, legatis. Hoc fuit impii belli sacramentum. Inde iam passim ab omni parte Italiae, duce & auctore beIli discursante pope. dio,diuersa per populos & urbes signa cecin
re. Nec Annibalis nec Pyrrhi fuit tanta vast tio. Ecce Ocriculum, ecce Grumentum , ecce Faesulae, ecce Carseoli;reseratet Nuceriae,& Pice tes. caedibus, ferro & igne vastantur. Fusiae Rutuli j copiae,fusis Caepionis. Nam ipse Iulius Caesar
exercitu amisso,cum in urbe eruetus referretur,
miserabili funere media etiam urbem perviam fecit. Sed magna populi Romam fortuna, & semper in malis maior, totis denuo viribus insurrexit:
ggressiq; singuli populos, Cato discutit Etru- .scos, Gabinius Marsos, Carbo Lucanos , Sylla Samnites: Strabo vero Psipeius omnia flammis ferroq; populatus, no prius finem eaediu fecit, quam Asculi euersione,Μanibus tot exercituacosularium, direptarumq; urbiu dij s litaretur. Pellum Seruile. CAP. XIX.
VTcumque, etsi cum socijs, nefas) cum liberis tianen dc ingenuis dimicatum est.
347쪽
o a Cous V LIB. Ro MAN. Quis aequo animo ferat in principe getium populo bella seruorum 3 Primum seruile bestum inter initia urbis. Herdonio sabino duce , in ipsa urbe tem atum est; cum occupata Tribunicijs seditionibus ciuitate, Capitolia obsessum est,& a consule captum. sed hic tumultus magis fuit quam bellum. Mox imperio per diuersa. terraru occupato, quis crederet Siciliam multo cruentius seruili,quam Punico bello esse vastatam 3 Terra frugu ferax,& quodam odo suburbana prouincia, latifundijs ciuium Latinorum
tenebatur. Hic ad cultum agri frequentia e gastula, catenatique cultores materiam bello praebuere. Syrus quidam, nomine Eunus magnitudo cladium facit ut meminerimus) fanatico furore simulato, dum Syriae deae caeremonias iactat, ad libertatem & arma seruos quasi numinum imperio concitauit. idque ut diuiniatus fieri probaret,in ore abdita nuce,quam sulphure dc igne stipaverat leuiter inspirans, flammam inter verba fundebat. Hoc miraculo priamum duo millia ex obuijs, mox iure belli r fractis ergastulis, quadraginta amplius millia fecit exercitum .regiisq;, ne quid malis deesset, decoratus insignibus, castella, oppida, vicos, miserabili direptione vastavit. insin illud quoque in ultimum belli dedecus , capta sunt castra praetorum ; nec nominare ipsos pudet, castra Manili j,Letuli,Pisonis, Hypsaei. Itaque qui perfugitivarios retrahi debuissent, praetorios duces,profugos praelionpsi sequebantur. Tandem P. Rupilio Imperatore supplicium de eis sumptum est. Hic enim victos, & apud Ennam
nouissime obsessios , cum sanie quasi pestiletia
348쪽
consumsisset, reliquias latronum compedibus: catenisq; religauit, crucibusque punivit. Fuitq; de seruis ouatione contentus , ne dignitatem. et triumphi seruili inscriptione violaret. Vixdum Iespir auerat insula, cum statim a seruis Zc Sy- ro reditur ad Cilicem cithenis pastor, interfecto domino, familiam ergastulo liberatam sub . signis ordinat. Ipse veste purpurea, argenteoq baculo, & regium in morem froute redimita, non minorem quam ille fanaticus prior cofladeacercitum:acriusque muIto, quasi & illum cinridicaret,vicos, castella. oppida diripiens, in do minos, in seruos infestius, quasi in transfugas, saeuiebat. Ab hoc quoque praetorii exercitus icaesi, capta Seruilii castra, capta Luculli. Sed Aquillius P. Rupilii usus .exemplo, interclusum: hostein commeatibus ad extrema compulit, comminutasque copias armis. fame facile d i
leuit: dedidi seniq; se,nisi suppl ictoruin metu,
voluntariam mortem quaextiliuent. Ac ne de
duce quidem sup p licium exigi potuit , quavis
in manus venerit. quippe, dum circa ad deprehendendum eum multitudo contendit. inter rixantium manus praeda lacerata est. Bellum anacium. C P XX. ENimaero eruilium armorum dedecus se ras . nam & ipii per fortunam in Omnia ob- .noxij.tamcn quasi secundum hominum genus 1 simi, & in bona libertatis nostrae adoptantur. Bellum S mr meo duce concitatum,quo nomine; appellem nescio : quippe cum serui militaue-irint, gladiatores imperauerint: in infimae sortis homines ; hi, pessimam auxere ludibrio calamitiuem. Seut)cu Crinus, & Ocnomaus
349쪽
Di CoNs VII M. ROMAN.eSacto Lentuli ludo,cum septuaginta aut amplius eiusdem fortunae viris eruperunt Capua: seruisque ad vexillum & ad auxilium vocatis, clim statim decem ampIius millia coissent hominum,non modo effugisse contenti, iam vindicari etiam volebat. Prima velut ara viris mosvesuuius placuiti. ibi cum etiam obsiderentuna Clodio Glabro, per fauces cauu montis viti gineis delapsi vinculis, ad imas eius descedere radices; & exitu invio nihil tale opinantis ducis subito impetu. eastra rapuere. Inde alia ca- stra deinceps Thoram totamq; p eruagatur CD paniam Nec villarum atq; vicorum vastationucontuli,Nola atque Nuceriam, Thurios atq;. Metapontum terribili straξe populantur. AD Gentibus in diein copiis cum iam esset iustus exercitus, e viminibus pecudumque teguanen tis inconditos sibi clypeos; dcferro ergastulora recocto gladios ac tela feceriit. ac, ne quod de
cus iusto deesset exercitui, domitis obui js gregibus paratur equitatus; captaq; de praetoribuν. insignia & fasces ad ducem detulere. Nec abii titisse de stipendiario Thrace miles, de milite M sertor;inde latro, deinde in honore virium gladiator qui defunctorum quoque praelio ducum funera Imperatoris celebrauit exi equi s, captiuosq; circa rogumiussit armis depugnare ; quasi plane expiaturus omne praeteritum dedecus, si de gladiatore munerator fuisset. Inde iam consultares quoque aggressius, ita Apennino Lentuli exercitum cςcidit,apud M utinari,
C' iij.castia deleuit. Quibus elatus victoriis . de inuadenda urbe Romana; quod satis est turb
350쪽
imperij viribus contra myrmillonem confiis gitur, pudoremq; Romanum Licinius Crassiis
asseruit a quo pulsi fugatiq ; pudet dicere hostes,in extrema Italiae confugerunt. Ibi circa Bruttium angulum inclusi,cum fugam in Siciliam pararent . neque nauigia suppeterent: r tesque ex cratibus, & dolia connexa virgultis in rapidissimo freto frustra experirentur, tandem eruptione facta,dignam viris obiere mortem ; di quod sub gladiatore duce oportuit, sine missione pu natum est. Spartacus ipse in primo agmine fortissime dimicas quasi Imperator occisuhest. Aesium ciuile taliamnum. COP. XXI.
Hoc deerat unu populi Romani malis, iam ut ipse intra se parricidiale bellum domictringeret, & in urbe media ac foro quasi arena
ciues cum ciuibus suis gladiatorio more concurrerent. A quiore animo utcumque ferrem,
si plebeij duces, aut si nobiles, malitialtem, di catam sceleri praebuissent. Clim vero pro facinus i qui viri ὶ qui imperatores i) decora & ornamenta saeculi sui Martiis dc Sylla pessimo focinori suam etiam dignitatem praebuerunt,tribus, ut sic d ixerim, sideribus agitatum est: primo, & leui & modico, tumultu maiore quam bello, intra ipsos armorum duces subsistente saeuitia: mox atrocius & cruentius , per totius viscera senatus grassante victoria. Vltimum,nociuicam modo , sed hostilem quoque rabiem supergressum est, cum armorum furor totius Italiae viribus niteretur, eo usque odiis saeuientibus donec deestent qui occideretur. Initium