장음표시 사용
571쪽
a. Pietatis'dio; sive vitae sanctitate. Hoc ni m. debita a nobis gratitudo requirere videtur,ut Domino ac Redermori nostro serviamus, sine timore servili. At quomojoὶIn sane ita te dc justitia illa pietatem in Deum, haec charitatem erga proximum praecipit. Omnia autem fieri debent velut in conspectu Domini, qui omnem aνersatur&execratur hypocrisin :& quidem omnibus diebus vitae nostrae, h. e. quam diu in terris vivimus. Posteriori hymni parte conciona turricharias des obmo
rati incise ubi tria observationem merentur vel maxime:
L O ii Johannei delineatis; quod ille sit futurusa. Propheta Altissimi ancti in;
a. Praecursor Me certi mus, juxta Vaticinia, Mal.3, i. 3.m Specifica incit Johannes per partes explicatio .parabis vias ejus I Ligein praeia stis, duris & impoenitentibus acuendo, hoc mam
times parare viamst.per conciones poenitentiae legales e rare et . Evangelium corde contritis & poenitentibus proponendo. Hoc est dare scientiam salutis, quae consistit in remit si One pecca torum gratuita. salutis' III. Uberior Hi Johannei per causas dilatatio Lani res ponun- eause. tur causae salutis per Iohannem praedicatae.'i. Misericordia Deipseratis, quae est causa remissionis peccatorum , atq; ita salutis nostrae principalis: a. Visitatio Orientalis, vel causa salutis instrumentalis: ea veta estChristus,oriens ex alto nuncupatus, quo sensu vide praec. dica. Fractin inde emergensflutaris, seu causa horum omnium finalis, uti. Adpareret vel illusteret.his, qui in tenebris in umbra , mortis sedent; h.e.'omnibus adflictis & salutis avidis tam ex Iudaeis, quam ex gentibus. r. Per Evangelium viam aerationem ostenderet, pacem dcrranquillitatem conscientiis perturbatis consequendi'
I. informatorius.' i. De laudum divinarum excellentia, inde aestimada, quod Deo gratae sint & acceptae,si ex corde bono,pio ac sincero proficisc tur.Isai. Joas.&6y, 33 S=a dc 7 . Sirm. Φ.Thess. I, 6. .
572쪽
r. De Dei visitatione gratuita, qua hodieq; Evangelium filum nobis donat, pacem ac tranquillitatem conscientiis perturbatis denuncians; 2. Pet. I, I9 Luc. IO, 39. dc II, 28. Ier. IS, I6.3. De Salvatore nostro Iesu Christo, quod is sit unctus Dei Messias & cornu salutis unicum Esai. 62, II. Zachar. y, y.Hagg. ab i. Luc, 2, 23. Aeh. 4,I2.& Io, s. Philip . I, 2D. Iola. , as . Deus de Filio suo locutus est per Prophetas: Esa. Πρη deo, 6. &N, I. Ierem. 3I,ar. & 33. IS EZech. 37, 2 . Dan. 2,Α .d 7,IS. I . Hos IJ, IU A st. Io, 43. I. Por, I, II. s. De Dei in promissionibus veritate infallibili; patienter ita. que complementum earundem exspectemus. Luc. ai, I9. Esa. 3o, IS. α s , T. Roma n. 3, 4. I. Thessi I, 3. Hab. 8, 3. Cant. 3, 9. Heb. Io, 3.
6. De άφ, α& securitate spirituali; quae in eo potissimum consistit, quod per pmdicationem Eva nolit conscientia in
. De ministris Ecclesiae snceris, quod possint nobis Des beneficio viam salutis monstrare. Vid. praec. disp. 8 De aeterna Christi divinitate, quae inde probatur, quod
573쪽
. Quod per Christum liberati simus de manu , h. e. potestate hostium. Rom. 8, i. 3s. & seqq. Ose. Is. I . Zach. y II. 1. Quod salus nostra non in ullis nostris meritis, seg in sola peccatorum remissione sit posita. Vide praeced. dis c locos. 6. Quod Christi beneficia ad omnes mund ales perti-
r. Ut linguas nostras in laudes Domini resolvamus, gratias Deus lau agentes Deo Patri in omnibus, & praedicantes virtutem ejus qui ἀ- με nos ex tenebris vocavit μοῦτο Θαυμα ν ι ἰφῶς I. Pet. 2, P. Eph. , I9.2Ο COI. 3,I6. a. Ne liberati ab hostibus nostris cupiditatibus carnis staena laxemus, sed Deo serviamus, in sanctitate dc justitia. I. Petr. I, 18. I. Thess . I. Tit. 2, II. Ιχ. I . Psal. IIo, 3. Sir. 28s 27. Apoc. I, II. s. Ut ministri verbi ossicium suum more Iohanned fideliter exequantur, non ad peccata connivendo, sed poenitentiam Ο-mnibus praedicatio. Eaech. 3, 18.&U,7.. .Esai .so, Io.& s6 Io. dc si, r. Ier. 6,Iq. Em h. U,r8.I'. Mich. 3, S. I. Tim. 6 U. a. Tim. 4, is,
Propositio μονομζης. Beatum Iohannem Baptistam Ssvator ipse&magnifice praediravit, dc honorifice nobis commendavit, ut videre est Matth. Ii17- mea pro & seqq. Nihil itaq; praeter rem dc pietatem facimus, solemnem ejus- fanatio. dem festivitatem celebrantes. Ut autem omnia recte fiant, monstrabimus hac vice modum, festum Iohannu Baptisme ac legitimὸ telebranae. Ἐξηγο tatrihil nobis commercii eum religionis Pontificiae superstitio-ss 8c irreligiosis hominibus, set volε admodum, ne quid gravius di- δ' cam, festum Baptistae peragentibus, vel non neeessariis tempus in sερα ei. ntiliter terendo, quod secine videmus Distipulum de Tempore, de de sinctis quibusdam Iohannis Baptistat privilegiis, de chori satione hoc festo quondam usitata, deq; miraculis quibusdam fictitiis curiose nimis et . sollieitum; vel communi hominum sorte ipsum Baptistam eximen
574쪽
άν-μαῆ vixerit, in hunc modum Diseipulo disserente: Ab il
lo ergo peccato originis Deus Johannem purgavit in utero matris, insuper ipsum sanctificavit & stabilivit, quod de caetero peccatore mortaliter non potuit: Vel ad idololatriam &adorationem Iohannem prostit dos unde Discipulus de temp. ait:. Omnes homines
3. pro raucedine vocis avertenda; 4. In eXtrema mortis hora;
Uel ossa hominum demortuorum cremando; vel faces a Ndentes gestando ; vel sub coronis suspensi, potando & saltando sues reliquias falsas Iohanis, caput,crines,digitum & aliarionstrando, religiosoq; cultu venerando: Vel de monachatu Iohannis sine scripturaru auctoritate disputando: Ignorat fabulas istas purior Is sui Christi Ecclesia. Quis ergo modus melior festum Iohannis celebrandi i Nevs μ , ductum sequemur praelecti Euan gelii,quo erudimur,rectius a nobis celebrari festu aptistae, L Johannis nativitatem santiu cnnfiderando; quam nobis co- . mendatiorem reddit, I. Parentum dignitas, de quibus consulatur Lucas ab initio capitis primi. Pater ejus fuit Zacharias, quod est, si interpreteris, memoria sive recordatio Domini. Mater fuit Elisabeth; h. e. jura mentum Dei. Uterque parens fuit de prosapia Aaronis, summi in populo Israeli lico Sacerdotis,& commendatur Zacharias & El isabeth Luc. I, 6. a. studio pietatis singulari; vixeruntq; hactenus in conjugio steril quae omnia ex deserip tioneLucae historica evadent mani .
a. Temporis opportunitaι, de'qua vid disposi.Glossa ordinaria ita.Veruba impletionis sacra Scriptura in bonorii tantu ortu vel obitu, vel actu ponere consuevit, quorum vitam plenitudinem persectionis habere significat, ut impleti sunt dies Mariae, ut pareret e implevit Salomon aedificare domum dehinctius est Abraham plenus dierum: cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum: sed contra dies impiorum inanes & vacui.Adstipulatur Theophylactus: Observandu,inquies, u)dinpeccatoribus no dicisse, impletum es tempus p rimGod hoc duntaxat invenies, ubi de justorum Eanu habetur misio. Nam Duilistori by Cooste
575쪽
Nam, ut a paret, rimperfecti π non impletipeecatorumsuntpartus, me-biu 1 isiis ,sinati nonfuissent. 3. Partus felicitas&peperit filium, magnum illum virum ,
' i praecursorem Domini. q. Vicinorum amicorum congratulantium hilaritati Habet
enim uti loquitur gi. ord. in marg.) sanetorum editio laetitiam plu- ,rimorum, quoniam commune bonum eae Gaudent autem ideo, quod magna Deus erga illam usus fuisset misericordia .Magnam vocat misericordiam, quod sterili & seni dedisset filium. Maldon. T. a. pag. 69. II. Orcumcisionem Iohannistri' meditando ; de qua notentur quinque. I. Temporis destinati observatio. Vide praec. dispos
a. Vicinorum s amicorum ad circumcιdendum pueris conentis. 3. De nominis impositione concertatio; vicinis & cognatis Patri ομώiqων infantem facientibus; matre Vero contradicente nomeniaque Iohannis ei imponente: Spiritu enim illa prophetae gl. oes.si dicit. quod non didicerat a maritin non poterat ignorare praenuncium. quae prophetaverat Christum: frustra porro vicinis & cognatis re es amantibus,aetinet hoc' nomen, cumprimis Zacharia, per nutum quaesito, matris pronunciatum calculo suo comprobanteis. Pater enim erat mutus. tauod ergo voce nonpoterat, nutu re lueris DPitur, ait gI. ord. Ille postulatis tabellis scripsit: Iohannes est nomen ejus. h. e interprete Beda: hoc nomen nρs non imponimus, quod jam a Deo accepit i habetJum nomen . quod agnorimus , non quod
Quaerit Theophylaetus: Quare post circumcisionem imponitur nomeni Resp. sui prius suscipiendum est finguaculum Dei,
tunc humanum nomen. Vel aliteri. Circumcisi i secat carnatium abse-Sonem : uulgus igitur,risbrius assectat σ amputet carnalia, dignus est, arnominetur miles Dei, P ut in libro caelorum scribatur nomen ejuου.
Caeterum significationem nominis quod spectat, Iohannes juxta interpretationcm ait iterum Theoph. est Dei gratia: prois inde & pater illius statim adsecutus gratiam,& primum de Christo,deinde puero prophetigat. Beda reserente glossa m. n. ,inquit
relebrata nati tas , HI Novi Testamenti inchoata gratia , cui
Dira, qui legis osservationeis quasi Unitate juncti erant
576쪽
s. obpotentem de manu hostium liberationem. Ditelligendum Erexit nobis salutem ex inimicis: Estque perioris v. sy, & per repetitionem explicatur uberius inhil v. 7 . Theophul. Liberavit nos de inimicis sine timore. S e liberant quidam,sed nonfine nostro timore,agone re certamine. Chri u vero ιum nos non laborassem-,pro nobis crucifixuι est, ct tiberavis nos e timore; b.e. ala periculo. 6. Ob certam misericoriiapromissa exbibitionem. Loquitur v. tIn I, mic a 7s.&7 . de causa missionis Filii finali. sonis Chri-r. Reyectu Dei; ut misericordiam,quam patribus promist, sti duplex. impleat in nobis; & juramentum, quod fecit patribus de liberatio. ae nostra in nobis per Christum compleat: gloss. ord. Fecit miseriis cordiam non solam eum viventibus, fedo cam μινibus nUris. Christi enim gratia etiam in sitis, qui olim mortui, pertingit. Vest fecit mise-rieordiam cum puruin, eo quod oem idorum impuvit. AHmpleta enim. viderunt, quacuns de Christo exsectarunt. Theophyl. a. ut serviamus ipsi. Theoph. quaerit: ν eliberavis nos Z Num propter ciba m ct potum it Non, sed ut serviamuae
tem non sola corporali adoratione re ministerio , sedis sanctitate ρο--flitis. Est autem lanctitas Justitia erga Deum; iustitia ver)e gabomines. Itas oportetservire Deo instinctitate, h. e. reverentia erga diis viso ου justitia. h.e. laudata in humanis νebin vita. Serviendum δε-
που, ea coram ino, n caram homnibuι, sicut hi, qui hominibu/ placere potant, ut hypocrit faciunt. IV. Min ιrium'eoscium Iohannis studiοιὶ observavis ἰ deibitantili qeo egregie Zaeharias, plenus Spiritu S. vaticinaturi infantem Bapt. ossiet qη idem is suum alloquitur , sed faeit hoc , propter illos instruen-um. dos,qui aderant: futura filii munera, quae per Angelum didicerat, depromit: gl. ord. Ministerium veris Iob annis e 3tς Iohanne, i. Docere velpradicare de Christo: ideo dicitur Propheta, si Bipi. pho.
gnificatu nimirum generali. Rom. I 2 6.r Cor. I 4, 2. pheta. r. Messam8 currere. Modum praecurrendi Discipulus Praecursor.
de tempore ita exponit: Johannes praecessit Christum,
I. In nascendo; 2. In prassicanis; 3. In ba irando; 4. Inm undo: hactenus eum scripturaeotinnienter; sed
577쪽
enim perhumanum Christi cum discipulis colloqnium, de sua &persona, ossicio, eo fine institutunti, ut discipulorum tuorum confessione extorta fundamentum ministerii Evangelici, adeoque Ecclesiae suae monstraret, data Petro & Collegiis ejus clavium potestate; quam etiam causam esse putamus,gratia cujus festi vitati B. Apostolorum Petri & Pauli pericope isthaec sit destinata. Historiam Petri quod attinet, notior est illa ex scriptis Evangelieis & Actis Apostolicis, quam ut prolixiore commemoratione opus habeat. Parens ipsius vocaturIonas; ADtth. I 6. II. Ioli. I, ει.&aI, Ic. fratrem habuit Andream; Matth. ,ι8. Iohan. ι, o: patria ejus fuit Bethsaida; Ioh. I, rinitio piscator, postmodum eum aliis ad munus Apostolicum vocatus. Matth. 6 i8. Luc. pS.Io. Dicebatur nomine proprio Simon, quod auditorem significa Lia: christus autem novo nomine appellavit Petrum, a petra confessionis, quam professus fuerat. Marc. 3,i6. Johan. I, - 2. Petrus est vox graeca, iam τῆς πετρος, qui est Christus i, Cor. to. s. Syriace Cephas, Germanice ein Acta, lapsum & res gestas Petri,quod spectat,peti ea omnia pos sunt ex sacra historia. Fit enim Petri actorumq; ejus mentio, Mati. , 8. d , ε. & Io, a.& 16 28. IS. 16. & I6,ι6. 22.& U, I, .dc 26, 33. IT. s. n. 69. Mac. I, J6. & ῖ,I6. & s, 9. Luc. 3, 3,& i8, 28.& 22, 8. y. 6 I. &2 , Ir, lohan. I, o.&6, 69.&M,6. & 20, 3. 4. & 2I, II. Λὶ I. l3. & a. I . , s. & . i. & seqq. & s. i. & seqq. & g, t . & ν, P, & IO, 9. & II,3. & ta. i. & seqq. & IS. 7. I. Corinth, Is,s. Galat. I, 18.& 2, 7. & seqq. Petrum Apostolum Romae fuisse Episcopum, ibique ut summum Pontificem as. annos sedisse, constans quidem Romanensium est opinio; sed fabulae huic fidem firmam facere in hodiernum usq; diem non potuerunt .Falsitatis manifestae fabulam convincit praeter alios D. Luc. Osiand. Cent. I. lib. a. cap. 4 .histor. Eccl..3c D. Hunn. in loco de Ecclesia pag, a62. & seqq. & in Comment. epii . ad Gal. pag. 73, eo brevitatis studio veritatis amantem lectorem remitto. De morte & matyrio Petri fabulosa itidem sparguntur a Romanae Apostaticae sedis patronis, Iesucidis cum primis; quid vero de illis quoq; sit statuendum, legatur apud D. Osi-andr. Centi. lib i. cap. 2O. Romae Petrum cruci esse adfixum ex EGelesiasticae historiae patrumq; quorundam monumentis adserer non dubitavit D. Pappus; quam firmo autem argumentatio ista innitatur iundamento,aliorum esto judicium. Ooo a Deilistoria Petri Apo. stoli. Fabulae de Petri Pa. p tu. Mors Petria Hist. Eeeea
578쪽
De Apostolo Paulo dicenda quae fuerunt, ea in die conver . sonis Paulinae attigimus. Nos ad Evangelii praelectitati , aeeensum jam facturi,dis pestemus illud more consueto in tres particu, las, contemplaturi, I. D rapulas νaria hominum de Christo iudicia referentes; II. Petrum, confessionem egregiam, suo re Aponiolorum reli. quorum nomine,de Christo edentem;
III. cbristam, Apostolorum de se confessionem adprobamem.
Quoad primam enarrationis partem,tria potissimum obser
I. Temporis adnotatio. Contigit ni m. haec Christi eum di scipulis eoi locutio familiaris, mox post disputaticinem eum Phari Laeis de S ad dueaeis habitam, petentibus signum ἡ eoelo, cui subjunxerat Dominus Iesus admonitionem, de fermento Phaltisorum
r. Loci adsignatio, qui dieitur Caesarea Philippi,in eonfinio Phoeni elae de superioris Galilaeae, ad radices montis Libana sita, ubi fontes Jor & Dan simul mixti Iordanis fluvii,& rem, & nomen esse iunt. Olim Lesem, Ios i 9. 7. & Lais vel Lus. Iud. I 8, I. postea
Dan dicebatur. Locus fuit temper fere idololatriae nomine eelebris. l. Reg. I ,2y.&ι7. 5 tempore Christi Caesarea Philippi vocabatur. Nomen hoc aceipit a Philippo, Herodis magni filio, α Tracho nitidis regionis Tetrarcha,fratre illius Herodis,qui Iohannem Baptistam decollavit. Is enim ei vitatem hanc in tetrarchiae suae sedem eligens, multis novis ac splendidis aedificiis auctam Seornatam,in Tiberii Cesaris honorem Caesaream vocari iussit. Et quia Herode major, amo-lιν ille, in Iudaea iuxta mare quoqὴ civitatem, magnis sumtibus exstructam, honori Caesaris Augusti eonsecra verar,& ipsam Caesaream dictam, ideoque differentiae causalixed Aa est Caesarea Palaestitia, illa Caesarea Philippi. Vide D. Chemn. harm. Evangel. pag. t y . de Maldon. Tom. I. col. Uo. Siota ig tur fuit Caesarea Philippi in confinio gentium & Judaeorum, atque promiscue habitata tam a Syris, quam a Iudaeis. Veniens ergo Iesus ineptis Pharisaeorum disputationibus offensus, & quo is
dammodo expulsus, in partes Caesarea istius, sive uti Marc. 8, habet Diuitigod by Cooste
579쪽
habet, φὰς τας κωuM , in vicos, pagos x oppida illius, inter eundum, & quidem post preces, pro errantibus ad Patrem coelestem sulas, Luc. y, 8. voluit in confinio semium sonare Petri consessi nem, nomine reliquorum Apostolorum editam , praeludi uirta quoddam faciens vocationis gentium, & quasi gestiens ipsis quoq; se offerre, ut apud quos firmiorem sedem, quam apud contumaces
Iudaeos e siet inventurus. Chemn. d. l. IJ983. Reth. c. judiciorum referendoriam, constas - I. Accurata Chri interrogilone: Qvcm me dicunt homines esse Filium illum hominist Homines Matthaeus dicit, quos Lucas vocat turbas, quae passim eum sequebantur, & honestius de Lyso judieabant. Quaeritur hoc loc6 i. cur Christus non interrogari siquidscriabat&Pharisin sentirent de ipso φResp Quia apud omnes innoni erat odium, quo Christum illi sine causa prosequebantur; judi
cia itaq; ipsoru abApostolis nec admittebatur nec attedebatur a.Salvator dudum eos, ut coecos&ccecorum duces vitandos esse monu
erat. Chrysest. ho m. 13. in I fatili, hanc adsignat rationem: Populi opinioυ- desee quaerebat, quoniam residesectior esse procul tamen ab omni erat malitia, quis Pharisaeis Scribae maxime pervertetantur
a. Quo fine & consilio hanc quaestionem suis proposuerit salvator Apostolist Non certe, ut I. cognitis aliorum de se judiciis intelligeret, quid in seipso &discipulis corrigere deberet;erat enim planeά--ῆηly, nulli errori obnoxius. Esai. si, to. Ioh, 8, 6. Heb. ,26: aut a. laudum hominu aucupado testimonium aliunde acciperet, Iohan. 2,24.2s. & F,3 . auis. Atinter de se quaerere videretur: aut . hominum de se judicia nesciret: scdiutr. Confessionem Apostoloruum hoc pacto eliceret; et, erroribus&scandalis, quae ex diversis hominum d ipso sententiis nascebantur, discipulos in vera& certa fide confirmaret, ne &jipsi incertis opinionibus se abripi paterentur, past onem enim erat illis suam praedicturus:
quam ab eo inspiratus Petrus, tanquam basin ac fundamentum j cit, super quo Dominus Ecclesiam suam exstruxit: . Disiguti demum rectius de ipso sentirent&loquerentur quam caeteri opinatores,uti ex Isidoro &Victore Antiocheno refert P. Pelargus quast. in Matui. s. Isq.Conser D. Huni'. inMatt.p. S r.
580쪽
Per Filium vero hominis neminem intelligi alium, quam ipsum Christum, ex S,s. Dan. 7, & i O, 6. notius est, quam ut ulla probatione indigeat.
non eorum judicia, qui sinistre de Christo sentiebant ae loqueban tur, qualia leguntur, Iohan. 8, 48. Mitth. y, II.&lI, 9. Luc. II, 1s.&I3,2: sed eas tantum hominum opiniones, quae ad Christi lau dem ac gloriam spectare videbantur. Eae autem referentibus Apostolis erant quadruplices, I. Primi judicabant Christum esse Iohannem Baptistam , ab Herode quidem decollatum Matth. I . Io; divina vecti potentia vitae denuo restitutum ; in qua sententia ipsum fuisse Herodem ' ex Matth. I , a. liquido patet. II. Secundi putabant Christum esse Eliam, salsa vaticinii prophetici Mai. 4, 3. interpretatione delusi eorum, qui de persona Thesbitae, ex Paradiso redituri, accipiebant; clim tamen Λngelo teste, Luc I, II. intelligendum fuerit de ejusmodi personeta, quae Mestiam in Spiritu & virtute Eliae praecessi ira erat. III. Tertii sentiebant. Ieremiam Prophetam, e mortuis resuscitatum, per ιαεπιμ ψυχωσιν Pythagoricam, in Christo quodammodo redivivum & renatum, talia miracula patrare. Haec opimo duplici conjectura suit aucta: i, Traditione Iosephi, filii Gorionis, qui fabulosa multa, inter alia autem de Ieremia scripserat, ipsum rediturum, & arcam te-pli, tempore captivitatis Babylonicae abs se absconditam,in locum
2. Concιonad παρρησset, qua Christus utebatur ανοMφίαν Iudaeis denuncians, quod a Ieremia quondam consimili Spiritus libertate factum esse Iudaei omnes norant. IV. Postremi denique opinabantur, esse Christum veterum, jampridem defunctorum, Prophetarum aliquem singulari consilio ad populum Israeliticum missum. Erroneae istae opiniones profluxerunt, partim ex Philosophiae corruptione; partim ex traditionum humanarum persuasioncspartim ex malitiosa scriptura. rum depravatione. Errabant autem dupliciter: