장음표시 사용
551쪽
XXIV. Consuetudo qantumvis rationabilis verbo Dei z. .. s. praeludieare nihil quie quam debet: eadem est ratio intentionis non potest
bonae extra verbum, Deuter. G. 3. Matth. δ'. Esai. 8, 1 o. δ. sam. praeiudic a, . Matthaei 27, c. re.
XXV. Manus Dei in setipturis saepe potentiam ejus signi- seat, Esa. 68. 13. Ie r. r8,6. Psal. 77, M. Pial. o. ii. Λlias manus Dei o' μ' est triplex; ι. Manus omnipotentia, qua omnia creat, conservat & Τtiplex inrubernate t. Manus gratia re misericord a, quam supponit iustis: Iaeris. 3. Iustitia , qua punit impios & castigat pios. XXV l. Messiani venisse, ex praecurseris adventu recte eo loligitur. Vide Domin . , . adventus.
XXVII. Fabulae Papistarum de Iohannis ea pillis eapite, eranio, digito, occupata sede Luciferi in cinio,&c. nou sunt unius iis d. do,
XXIIX. Ejusdem satinae est traditio de vita Iohannis mo
nasti ea & eremiti ea. Vide Domin. s. Adventus. χXt X. Ad eonfirmationem Doctoris extraordinati ὁ voeati non absolutὸ necessarium est,, ut ipse miraeula edat. Male ita, Mir ςula: que a Luthero requiruntur. Johaa. Io, i , Act-F, 38 39. n.m ktea XXX. Fides vera sum confessione ingenua ac publica oia n,
oaIuncta est, Psam. II 6 r . Rom. Io, Io .ll. Matth Io. 23. tiam non XXXI. Donum Dei est, aetate& statura adcreicere. necessima.
XXXll. Parentes id operam dent, ut liberi in pistate do- nisi Spiriths S. in dies crescant. De ur. S. 6 α ρε, tr. de seqq. Psal 78,6.1.ε. Ephes6, 4 Tob. ι, I. Genes. ι8, 9. I. Sam. I, as COl. ρ, 1r.''UXXX lli. Juventutem quisq; suam ita collocet, ut possivaliquas do obire honestum ossicium , M vel Ecclesiae; vel Rei p. siti esse. Sir. I. as. & tyXXXIV. Terispus aurem vocationis Iohannis exemploqui'; exspectet, nee annia aut ιudicio immaturis rebus gerendia temet se ingerat. XXXV. Calam Diuiligod by Corale
552쪽
Calam ta' XXXV. Calamitates mitigantur, quandoque etiam toli es; 'ia luntur, si sequatur poenitentia. a. Samuel. a, 6. lerem. 18, 7. 8. y. xigantur. Psalm. Jo, 6.
Historica excipiunt m ευχαριδεκα, quae continentur primicantici Zachari te parte. Notetur ' I. Praefatio; a. I agratia um actio. Inpraefatione, quae est Evangelistae, significatur I. ' Aι- ποιν ικον κύριον, sive auctor totius cantici: prima. tius, Spiritus factus, quo dictante haec,quae sequuntur,sunt prolata. a. 'Aιιον οργανικον, causa instrumentalis, Zacharias, Saacerdos Domini, vir in prophetarum scriptis exercitatissimus: ptitacipuis enim eorum vaticiniis ac sententiis canticum hocce si uni
Prophe- 3. 'AAρνέδοιον, causa formalis, quae exprimitur verbo ' 'L . prophetandi, quod de peculiari, novo & illustri dono prophetin 'eiuilis est accipiendum. Vocatur autem canticum Zaehariae prophetia,' quia, adnotante D. Chemni tio,1. More Prophetarum sub forma praeteriti futura praedicit ra. Oracula Prophetarum, deliberatione ab inimicis&de sala. te per Mestiam, ostendit spiritualiter esse intelligenda:
in conceptione Messiae, & praecursoris nativitate , significat.
Deus Israe-srael. Subsentum est Dominus, ipse ni m. Diiovali, quod nomeni exprimere haut dubie voluit. Dicituris Deus Israelis, quia dato verbo &promissioniby huic populo peculiariter sic se revelaverat, eiq gratioso foedere addictus quodammodo erat. Haec erat tu in temoporis usitata veri Dei descriptio, petita ab externa ejus revelatione ἰ γος, Praedicatum estευλα γέος, dignus est laude, qui praedicetur, laude tur & celebretur. Estq; in scripturis usitata gratiarum actii nis&laudationis sormula. Gen. ifi, ro. lsaim. I, l .d I' ,' i. I. letho.
z. h l , cst firmatione, quae producit rationes
553쪽
cur laudandus sit Deus Israelis. Rationes desumuntur ab eflectis h. e. beneficiis, quibus Deus populum, h.e. Ecclesiam suam, adi it, ΑΕ ' seneficum is sese praestitit, praestit
χ. Gratia. dilectionis, cum singulare aliquod beneficium praestet. Semper quidem suis Deus adest ; dicitur autem eos vista re, quando postquam facie sua quasi aversus, in cruce & calamitatibus non visus fuit nos respiceret, ipso opere & illustri aliquo beneficio ostendit, se nostri rationem habere, nobisq; clementer adesse, ut exponit Maldonatus. LI. Potenter nos liberando. Exprimit speeiem paternae & gra- , tiose visitationis, quam vocat vires1mνλυ otiis, intelligens libe- λ rationem Messiae, praestandam non vi corporali,ut apudPharaonem, non precario ut apud Cyrum; sed persoluto precio, oblato sc. corpore, fuso sanguine & data anima; talem enim liberationem, λυτρωσis signi fica t,capti vi tatem dc oppressionem praesupponens. III. Cornustatis Hebraismus, pro cornu salutari, salutem adferen te : erigeudo. Ita describitκr missio & adventus Messiae in
I. in P cornuitaἀl Non Moses: is enim est eornu non sa- Cornn lutis, sed m/ledictionis; Deut. an a6: non ex hominibus aliquis; tautis. Psalm. 49, 8. sed ipse Dei Filius, promissus mundo Messias, & sub
ta est metaphora a cornutis animalibus, quae cornibus se defendu nt ' μ' dc adversarios suos prosternunt. Hebrata enim phrasi cornu significat robur & potentiam ad profligandos hostes, ad defensionem&victoriam obtinendam Psal. 7s, ii.& III. ν. Thr. 3, 3. Significat et- Tom, iam cornu,Maldonato teste,regnum aut Regem, sive regni gloriam P S 7bu aut quia cornu olci Reges inungebantur, I. Sam. I6, I. II.& I. Re hv: aut quia Rex tota gloria, totum robur est regni.
554쪽
III. Formale, quaesit cornu istius ratio i Exprimitur illud verbo εγshm, egrediendi , quod robur solitum&stabilitate invictam indicat, contra quod cornu ne inferorum quidem portae praevalebunt. Est enim cornu salutiferum,obtinens victoriam contra hostes& adferens salutem captivis. Erectio praesupponit lapsum. Regnum enim Davidis temporale & mundanum, in Messiae regno coelesti de spirituali erigendum & firmandum erat solide. IV. Cui erexerit 3 Non sibi, non Angelis', non diabolis; sed nobis miseris peccatoribus.
V. Ubi erectumsu ' In domo Davidis pueri sui Quo ipso respicit,tum humanam Me mae prosapiam , Psiaim. 89, 36.37. 38 dc Isz.
David: Ir. sam. 7, Q. I. Par. 18,ι I. M. Esa. II, I. Ier. 27, se iam Ecesesiam, ex-pacrDci- tra quam nulla est salus. Puerum vero, h. e. servum & ministrum Dei vocat Davi dem, non solum quia Deo placuerat, sicut omnes
sancti Dei servi dicuntur; sed etiam, quia minister Dei fuerat in populo Israelitico gubernando. Psal. 73, 7o. TI.r;iiii, D.i e Pqtitione hujus beneficii adductis eausis impeleue missus. lentibus & finalibus, quibus adductus Deus populum suum ad ias immodum visitavit. Causae impellentes ad erigendum cornu salutis h. e. admittendum Filium, Messiam sunt quatuor rI. Immota Dei veritas: ita enim Deus promiseratper os prophetarum suorum .Maldonatus vult h. l. esse hyperbaton in constra, ctione, forsan quia Latinae vulgatae versionis est mancipium: inGra Troyheta eo omnia recte sic habent. Sanctos vocat Prophetas, quod Spiritu S. sancti dic impulsi locuti sint; & quidem άπ' ψω, di a seculo: omnibus enim vR M. temporibus inde usq; a condito mundo prophetas Deus excitavit, per quos promissionem de Messia patefecit, repetiit,illustravit de confii mavit. Locuti enim sunt non ex se,sed Deus per os illorum II. Samma nostra necestas, quae consistit, . r. In nostra infirmitate , miseria & calamitate. Extra
Christum enim sumus in manu , hoc est sub potestato ho
a. In hostium atrocietate , de quibus pauIo post v. 74.
lil. Insinua ipsius msericordias bonitas, at motus Deus &mox post lapsum Mediatorem humano generi Filium proprium constituit, & postea patribus de summa hac gratia promi luones edidi IV. rivi
555쪽
14elv. Faderis*juramenti an tito: ut memor estot testamenisti fili sancti, h. e. re ipsa ostendere , sc memorem esse promissionis de benedicto semine, quam initio nudis verbis proposuit. Gen. 3, II.& 1a,v drinis inito solemni foedere in forma pacti iteravit, addi-sto sgillo circumcisionis, Gen. II. 7. tandem etiam juramento com firmavit, Genesar, Id. Psalm. 89, . 36. so. Huic δαμώι testamento sive promissioni, faederi cum partibus inito & juramento, quo Abrahamo primum se obstrinxerat, satis fuit faciendum . ita causae impulsivae respiciunt Dei veritatem, fidelitatem & in servandis promistis constantiam. Causa finalis adsignatur gemina; DIαἱωx. Nostra liberatio, cujus v. 68. etiam meminit. ideo enim ad nostri. paruit Dei Filius, ut destrueret opera diaboli, r. lolian. 3, 8: vcIut Zacharias loquitur, de manu inimicorum nostrorum omnium liberasemur. Per inimicos intelliguntur non tantum homines nobis infensi; sed vel maxime interni illi ac spirituales hostes, peccatum, ira Dei, maledictio legis, diabolus, mors de infernus. Liberationem hanc nemo, nisi solus Messias praestare potuit. a. Reciproca hominum obligatio. Hic finis est quas effectus praecedentis. Neq; enim redemti sumus a Christo, ut pravis cupiditat bus indulgenaes diabolo, mundo & carni serviremus; sed ut abneagata omni impietate totos nos servitio & cultuinci consecraremus. Lucem sententiae huic adferet circumstantiarum consideratio: sc.
et . tauid requirat i onauriam & argentum , sed solania
3. Auamdiu i Non semel, aut aliquando tantiim, nec certis solum dc statis festivitatibus, sed omnibus diebus vitae nostrae . auomodo serwendum si Deo ὶ Non hypocritice , no κῶ οωιαλμ βουλε αν, sed I. 'Αφοζως, sine timore se. servili. Neq. enim stabilit Epicuraeam securitatem, sed innuit, x. Pacem & tranquillitatem conscientiae erga Deum & co
tra omnes tentationes. Rom. S, I.
a. Accessum ad Deum in fiducia Ephes 3,ia. Rom. 8, 13. 3. Animum Deo serviendi spontaneum. Haec omnia parit vera in Christum fides. u. Bνipio ri λ ιρε ι' in sanctitate&justita. Cultos n.
556쪽
divini in N. T. non consistent in observatione ceremoniarum Ἀ-
viticarum, multo minus in specie seu hypocrisi externa ; sed in sanctitate, h. e. puritate mentis & Veneratione divini Numitiis seclinadum primam Decalogi tabulam; & praeterea in justitia, non tantum fidei, sed& bonae conscientiae, quae complectatur ossicia caritatis erga proximum, juxta secundam tabulam Decalogi. Haee omnia fieri debent ενωπιον τύ, coram Deo; quasi ipso inspectante, probante & judican te omnes hominum actiones. Et in hoc intenti esse debent omnes , quicunque de Christi gaude
Porismata& Theoremata Theologica
Dei steti III. De Deo vero, qui describitur hoc loc6, descriptio. I. Ex nomine proprio, quod dicitur Iehovah: v. Q. a. Ex facta revelatione, est Deus Israelis: 3. Ex dominio rerum omnium, est Λltissimus. 4. Ex operibns gratiae, locutus est per prophetas; iniit sce-dus cum patribus; juramentum praestitit; promisit salutem ex inimicis ς promissa complevit, populum visitavit, dcredemtionem, fecit, Accia IV. De populi Israelitici praerogativa, quod Deus peculiariter illi sese revelaverit, indeque Deus lsraelis dici voluerit, Rom. Iudaeorum M 1. Ρ lm. I 7, ao P pgη ' V De Dei visitatione vide Domini c. X. post Trinit. Ninstrum autem est visitationem hanc Dei gratuitam, factam in F, lio,grata mente agnoscere & praedicare. VI. De regni Christi duratione&stabilitate. Psal. 68,2y. λ Io, Ioat Dan. 7 V. Ola. i. 36. VII. Deus Diqitigod by Coosla
557쪽
VII. Deus ab initio semper excitavit insigniores aliquos Prophetas, Esa. 48, tr. Jerem. 3,Is. Ioel. 3, 23. Hos Ia, tr. Esacio, aOMrriptura Actor. 3,r8. I. Paral. I 6,Is. I 6. Ier. Iras. Matthaei r3,3 . ' liX. De Scriptura sacra, quod sit θιμυςm; Deus enim*ερ M. Ioturus est per Prophetas ;& scopus scripuratum est Christus. Ioh. TO'. 3, 3'. Esa. 3Α, Ι6. Ier. JΟ, 2. M 36, 2.2. Tim. 3,I6. a. Pet. I, 2 I. lia Hinc colligere licet, divinam scripturae Propheticae authoriratem : ipse enim Spiritus sanctus per sanctos Dei homines
Xll. Extra Christum sumus sub potestate tenebrarum, Min manu inimicorum nostrorum. Esa. 9, 2. & 6o, a. & 'I. I. IOhan. I, s.&3, I.'. Ephes S, 8. Coloss. I, II. 2I. Rom. 8, 6. Xlli. Promissio benedictionis&ejusdem impletio,opus est solius misericordiae Dei.Psalm. MI, 9. Galat. 3, t . 6.37.ἷ8. Ose.II, 8.1.
XIV. Patres V. T. non ullis suis meritis, sed gratuita Dei misericordia& fide in promissum Messiam salvati sunt. Λct. II. v. II. Johan. 8. so. XV. Redemtio per Christium facta nullam peccandi licentiam permittit, sed Dei servitium importat. Tit. 2,IO. I. petr. 4, z. Phil. 2, Ia. Rom. 8,III. II. a. Cor. 3, I . Servἰ Dei XVl. Ad istud autem Dei servitium promtos & morigero sumus. nos essiciat, i. Nostra creatis: Eph. I, IO. ps IOD. 2. a. Gratuita liberatio: Ioh. 8, 36.Rom. 6, .ό. d. 12 -H. 3. Sanctificatis . Eph. 4, 22. 7s 1 .
. rapi mi recordatio: Roman. ς, 3. 4. I. Petr. I, M. F. Futura recompensatior Genes. IBI. I. Tim. ρ, 8. Apoe. 2, ro.
XVII. Aservitio & cultu nostro absit omnis hypocrisis. Ps
558쪽
Operum necessitas. 73, Iis. Sir. I,J6.37. I. Pet. 2, r. Iob. I3. U. I6. Matth. 6. v. 2. de seqq.XΗX. Ea demum sunt verc- bona opera, quae I. a Deo sunt.
mandata; a. sunt a persona reconciliata; & 3.prodeunt ex corde puro, conscientia bona & fide non ficta I. Tim. I, 3. EZech. 2o. ly. De ut. ra, M. Esa. 29, U. Matth. I9. Rom. 8, q. & I , δ . .pet. 2, J. X X. Ossietum Christi est homines liberare de manu inimicorum. Eni. ε',2S. 26. Ose. IJ, IAE. Mich. 2, 13. Zachar. y, II, Esai. 63, 4. s. 6. XX. Salutem nostram Deo esse curae ex juramento ipsus patet. Genes za. Is,t7.I8.& 2 , T. Psalm. 8', .s6.so. & IIO. q. αUa, M. Esai. 4r 22. Ezechiel. I8, 3.&3s, II. Heb. 6, II
XXL Stante λυτρω. Christi quae precium sanguinis involvit, stat sussicientissima& maxime necessaria satisfactio, cujus necessitatem Neophotiniani negant& evertunt. Matth. 2υ, 28. l. i, I . I. Timoth. 2, 6. Gal. 3,I3Ἐom. S, IO. XXll. Calumniatorem agit Bellarminus, qui lib. 4. de justis cap. I. scribit nos necessitatem bonorum operum negare. Etsi enim ad salutem non sunt necessaria; tamen propter alias causas sunt necessaria, quas liber Christianae Concordiae recitat l. Cor. Α, 4. Luc. 17, IO. Esa. 6 . 6.
In altera cantici sui parte Zacharias prophetam agit. orati ne enim ad infantulum filium, Iohannem Baptistam, per apostro phen conversa, , de ossicio &ministerio ejusdem praeclare vaticinae tur quod nimirum ossicium ille suum executurus sit. I. Prophetando; hinc Prophetam eum Altissimi nominat: Iob. mpl. non certe Iohannes unus ex antiquis Prophetis futurus; aut more ph antiquorum Prophetarum serviturus sit Veteri Testamento , quo sensu ipse se Prophetam esse negat, Ioh. I, 21. Matth. D. II. sed quod futurus sit praeco publicus, immediate a Deo excitatus &missus, dismnisq; populus ut Prophetam illum habiturus. Matth. 2I, 26. a. Hamparanao. Quia enim inquit D. memnitius varia fuerunt Prophetarum ossicia; vel de la turis vatieinari; vel scripturam interpretari; vel politica quaedam ossicia administrare Zach νii ,.' rias Verbis eXMali. v I. Eiai. so, 3. desumtis peculiare ossicium
: Iohanai adsignat, quod christus adfirmat plas ecte quam Prophe
559쪽
tam; Matth. II, 9. fore sic. ut nona longE, sicut reliqui Prophetae, sed . ante faciem Messiae mox praesentis& ossicio suo subsequentis, tan- quam praeco & apparitor praecedat. Hoc est praeire ante faciem homini Messiae,& parare vias, juxta vaticinium. Mai. 3, r. Matth. N, Io. Viam autem parare est populum excitare ad excipiendum Messiam, di testari de ejus praesentia publice, eum monstrando,&ad fidem in ipsum cohortando, idq; Baptistam praestitisic testis
est Apostolus, Iohan. I, 6. I. Z8. 3. Praedicando. Dabit Iohannes, non ipsam salutem, hoc enim Messae proprium cst;) sed docendo tradet veram γνο-ν, scientiam, notitiam vel cognitionem salutis adipiscendae: q.d. Iohannes non praedicabit, ut 'foses ; neq; enim docebit salutem consistere; vel in legis observatione et in operibus, vel in traditionibus hominum, vel in praerogativa sanguinis, vel in majorum meritis, sed aliam salutis acquirendae viam ac rationem monstrabit, quae totastet; ul. In Pratuit peccatorum remissisne, tuae ex gratia Dei, per christi meritum nobis obtingit. II. In paterna Dei, miseratione. Uti tur autem Verbis μιφα - , Τ.M. Mis, metaphorice summam , intimam & profundissimam Dei misericordiam describentibus, similitudin sumta a pre Oss,au, parentum naturalium, qui in affectibus illis tenerioribus & vehe-minum menti oribus, amoris & commiserationis erga sobolem; sentiunt quibus in τα 'λαγχια,h. e. interiora vitalia viscera commoveri :& adfici: et siqnes 4M .i, Reg.3, 26. Ose. ix, 8. sim i III. In salutifera Filii incarnatione. Hic est causa salutis prohaerens. l orro misito vel incarnatio proponitur iterum vcmbis metaphoricis , sumta simi litudine vel a terrae nascentibus, quae quando progerminant , dicuntur ita Messas es Ineama. surculus seu germen illud Davidis , ortum ex radice lsat, undex ς' i Hebraeis dicitur nzate Esa. q, a. dc H, I . ter. a3, 3. Zach. 3, 8. & 6. v.' 'ξ - Ιχ. Erech. χ', ai. Psalir. 132, tr. Vel ab ortu SoIis & Lutiae , qui Graecis dicitur α-ἔλῆ, Oriens, ea pars caeli , in qua Sol oritur. Respicitur ad vaticinium Mai. ,2. Eia. q. v. a. ocόO. v. a. 6 ostenditur Patrem misisse Filium; Filium autem voluntatem Patris
visitati vel respexisse nos sicut ories ex alto. Dilatatur in metaphora
560쪽
continuata ἐάθισἐ, sive expositione objecti, quibus hominibus orieris ex alto , h. e. Mesias, Filius Dei missus sit, quae simul inspersa iv Thaebrae. habet causam missionis finalem: Ut illusceret his, qui in tenebris de umbra mortis sedent. Habes descriptionem totius generis humani, quale quidem' est post lapsum. Sedet enim in tenebris & umbra mortis. Tenebrae significant Iagnorantiam de Deo in mente: Iohan. a. Perversitatem in voluntate sive peccato omnis generis: Rom. ra. Eph. 3. 8. 3. Parnas peccatorum temporales & aeternas. Esai. 3, 3o. & Aaa. Matth. 2Dso. Θγ1 ιμ- additur umbra mortis. Ostenditur e nim tenebras intelligendas non externas sive vulgares, sed ea ligunem tam horribilem, quae metum mortis, immo ipsam morte
IV. Di pacis exoptata reparatione. Omnia enim haee, quae uri pasti recensuit Zacharias, facta sunt eo fine, ut dirigerentur pedes nostri in viam pacis. Viam pacis uti exponit Maldonatus pag. 8a voteat aut qua itur ad pacem, h. e. ad beatam vitam; aut viam tutam, .hrectam, plenam, sine ullo errore, offendiculo dc periculo. Rectius j..D. Winckel m. per pacem intelligit pacatam & tranquillam conscientiam, quae oritur ex certitudine nostrae cum Deo reconci Ita onis; item aeternam in furum vita iecuritatem & liberationem a omni malo. Illuxit itaq; nobis oriens ex alto, ut cinsequeremur pacem conscientiae erga Deum, Rom. , I. dc in futura vita securam ab omnibus malis tranquillitatem. Et quia dirigere est regere leaducere, ne pedes aberrent, sed viam recte teneant, ideoque illuminat Christus vias nostras coelesti sua luce, ut erepti erroribus tenebrarum, in quibus properabamus ad interitum s ambulemus pede inoffenso, secuti ductum Evangelii, in via pacis, securitatis& feli
Porismata & Theoram ita Theologica
tertiae partis. l. in Scri prura puer est nomen aetatis, sexus, status&osso on.:.ta Φῆ Zi- ι i. Matth. 3, 6. Luc. 7. 2.3. loli: is, 1. D. iiii ii . O M um pr3 cipuum sincerorum verbi ininistrorum est,' Parare viam Domino. Vide Domui. i. Adventus. Ill. Vera Disiti Cooste