Psychologia Rationalis Methodo Scientifica Pertractata, Qua Ea, Quae De Anima Humana Indubia Experientiae Fide Innotescunt, Per Essentiam Et Naturam Animae Explicantur, Et Ad Intimiorem Naturae Eiusque Autoris Cognitionem Profutura Proponuntur

141쪽

g. 83Lmto , Emmvero quoniam anima decrevit mutatim nem situs corporis, ut has potius alias haberet perceptiones perbi orb. decretum ipsius liberum est I. Pocho evi'r. . Quare cum sensationes in casu propositionis praesenti pendeanta decreto alitimae per demonser evidens omnino es, quod in hoc

casu pendeant ab animae libertate. Ne pronostis, praesem vix perse sum senisum traiiatur,4 sandum in pereeptiones praevideri vel quo imi Mimn suam speci Mani, vel quoad generioni, utroque in eis. admittit his, imursibinde adisse uin admoduingenerales animum advertere possis, veluti eum te in locum alium eonseri ut alias habeas sensationes, qualescunque tandem fuerint, non respiciendo nisi ad solam diversitatem illarum a praesentibus. Praevides igitur tantum sentationes quoad earum a Prae sentibus diversitatem. Ceterum per parapositionem praesen

tem intelligitur, quomodo liberras talua in sensationes idouod in Moralibus utilitate i. non de uitur ubi doctriceber, quando &in quantum nobis imputari possint sensitiones nosse consequenter talia quae abiis pendent Patebi vero suo loeo neglectis principiis, quae in se spectata eontemnenda videntur, non satis accurate tradi quae suam inde decisionem expectanti Necesse igitur fuit attentionem te ris ad ea excitari

s. v. Atiis Wis decreto animae stum corporis non mutes, sensti

tibertatis in inniraedisarum gratia, nec alio quo que modo impedias, ne

fusiatiοω senssile aliquod in ordium senseriω agat, misistiones, quarum, ou ris gratia hoc non facis, denuo a libertate mi pendent. Si ex decreto animae situm corporis non mutes ob sensationes praevisas, hoc est, quas te jam habiturun praevides, si eandena colueris vas perinde omnino est, ac si ex animae decreto ob perceptiones praevitas eundem mutares, cum in utroque casu situm corporisdecemis, ut certa quaedam usibilia percipias. Enim-

142쪽

vero si ex decreto animae ob sensationes praevita situs corporis mutatur, sensationes pendentis libertate animae o Ui , Ergo ab eadem quoque pendent, si ex decimo animae situs corporis non mutetur sensationum praevisarum gratia

Quodsi non impedias, eum politas, quo minussensibile in organui isnsorium agat perinde omnino est ac si ob idib. stilonem praevisam situm corporis, ex decreto animae non mutes, cumin utroque castu aliquid non sicia cui misibile aliquod permis Enimverosio decreto animae ob sensitionem prinvisam stum corporis non mutes, ea a lissi strate animae pendet per δε--ata Pendo igitur etiam a libertate animae sens tio, si cum posses non impii dias, quo minus sensibila in vir ωm sensorium agati

Proposito intellectu stellis ratio aperta sed utilitas ejus in molibus maxima, cujus potissimum glatia, quen .dmodum Mite sani monuimis, influxum libertatis animae in sensa- timis . seu emim a liberis decimis anime dependentiam expendimum

in .si quid ex decreto amniae et, eo Diri res Ain, piam percipias, aut quid eo ea aliis Anci ea isensati ne simo a libertate ani e pendeat. Sive enim ex decreto animae situm corporis mutes, sue aliudquid agas, ut sensibile Aod percipias, perinta est in casti praesente, cum utrobique

Huadent finis gratia a te executioni detur, quod decrevisti, kilicet ut sensibile quoddam a te percipiatur. Enimvero si ex decreto animae situs corporis mutetur, ut sensibile aliquod percutiarur, sensatio a libertate altimae pendet si3i. Pendet igitur etiam a libertate animae, si ex eius dei decreto aliud quodcumque a te fiat sensibilis percipiendi gratI; .

Et quoniam perinde est, sive ipleniet quid facias sensibilis percipiendi gratia, sive idem abalio fieri jubeas, cum in utro

143쪽

que casu sensibile percipias, quod clem percipere decrevit i sentatio adhuc a libertate antinae pendet simu eo in ab alio

fieri jubeas, ut sensibile percipere possis

E. gr. Jubes pingi imaginem pictamque in uis e re gione tui erigi, ut vestiui erectus in eandem starim dirigatur, visi, in lem imaginis semper pendet a liberetricanimae, eum iuuin continuum deereveris. Similiter si objectum sensibile applices ad organum sensorium,perceptio ejusdem libertate animae pendet. Experientia obvia exempla plurima suppe,ditae, ut velini sponte sua occumuir neque . mulari sar

Porse perfectio imaginis in sinriti ΠιθDie cla I cujus mago est, ' i' eonrisit Imago enim reptae lentare debet obieelum, cujus est ' -- Mago β. 83.). Nihil adeo in inuigilae discernibile occurrere ερο debet, quod non aliquid reprae lentet in Objecto repra lentato discernibile, ut perinde sit sive imaginem, sive obrue una, hi odrefert alte latione tua perlustres. Quamobrem cum Omma di-lcerni bilia in in lagine eadem fuat cum omnibus discemibilibus in

objecto, vj iis in ago est β.i8i. OnIold, per illa alitem, quae in imagine. dii cernuntur, imago ab aliis imaginibus, ct per illa, quae discernuntur in objecto objectum ab aliis objectis disti gulltura imago obieelo, quod repraesentat, similis est, ubi nutal discerni in eadem potest, quod non aliquid in obje sto, quod refert, repraesentet f. Io 3. Onto Q. Enimvero si nihil dilcerni potest iii imagine, quod non aliquid repraesentet in oblecto, cujus imago est, omnia imaginis ad repraesentationem alicujus quod objecto isti in existit tendunt, adeoque incipi briim vari tate consensus I. 5 . Onts 9, consequenter in eo consistitie sectio imaginis quod discernibiti in imagine eadem sim cum discemibilibus in objecto cujus imago est ij. SO3. Qiuare mina in eadem militudo imagini, consistat per evrma

strina e stetis munusia iuui laticliae pilus cousistiti

144쪽

Apparet hielle sermonem nobis esse non de partiali quadam uni litu dure sed de totili in philosophis enim ex ira.tionibus de rebus statuimus noti tribuentes rei delinitum, cui

non competi desiiiiii σ3 9. xy, neque adeo simile sim citer alpellatur quod ex parie tantummodo mile est Qua 'mixqm vel minimum diMrentiae inter imaginem rem, cujus imago est, assignari potest tamdiu mioque insensu philosophie simile non diretur simpliciter, sed eumd

bita restrictione Non i tur est, quod exeipias praeter sim, litudinem occum e re alia, quae ad persectionem imaginis peditineant & perili, martificis arguant absque enim his non d hitur similitudo omnimoda , etsi iis locua esse possit absque V misimilitudine eum suo individuo, quod repraesentare de-

bet, velati quiuido imago quaedam hominis pulcherrima qui-- dem atque asAbre pissi, ne minimi timen sinititudinis 'inere dieitur. Erit enim imago persem puleis hominis. etsi persecta diei non possit imago Petri Non piget talia 'Prolixius moireri, propter Mod in similitiis usui M

yossit. 3. 333. Quoniam deae sensuales imagines sunt 0.86. hi rum ρησεν

Unde ad sensuales ideas applieari poterat tota demonstra tio propositionis praesentis, ius eodibi duxissemis in g. am e demoniurari persessionem inium',

Ex accidente tamen est quod una earum sit persectior al P I tera, quatenus similitudo nune magis patet .nunc latet quamobrem dissGenuam Mectionis accurati 'it scrutemur a muti . 'Diuitia ' Gorale

145쪽

6 337. similitudia Similis ad rima elisualium patrata dicitur, quam animam pistretis agnoscit e contrari latentem appellamus, quam non agnoscit, e latraui seu, qua quiden adest, non tamen apparet. Dari hane similitudinis disserentiam in ideis sensitatibus, ex

iis liquet quae deditterentia id earum sensualium distinuarum ci confularum demons , antiar, ut adeo eam exempli illu

ri non sit opus, praesertini evi non intelligimtur, nis demotbsaiioniblisistis pereeptis, comitium, iudicio ad resus veritatem uigo praeolent e quippe quod simile quid tribuit,

bus, quatenus vi perceptionum consusarum apparet, testibus coloribus ac saporibus. Non piget talia hine inde annotari, quae ad hoc iaciunt, ut methodi omnem rationem intimius perspietas eamque ipso usu reddas locupletiorem, ne multa, i tudine tegularum initio obria aris id quod magis nocer quam

prodest, quem dmodum latis eat perjuntur , qui Algebram ah lege ag mit, quasi nos in Elementjs hom is Matheseos tenemira Hue enim demum quadrat Auid Soerae longum iter esse per praecepta, rex ter exempla, si nimirum in exemplis admonemur Deceptorum, ut horum idea exempi ria animo ingens etiar, quintiliusti poste i subor exe- pium Fata Hor M'. vicem.

inis deisse/ si inins si sitia patens , piate rus sin dearumsi, distinctae. Satenus enim ideae sensuales distinia eat si alii Ami nus figuras, magnitudines ac minus ii iis, quae percipimus, di- δε η μγ stinguimus g. 93M. Ideae vero sensuales propinea si dies silui sensibilibus, quod figuras , magnitudines, situs ac motus insenteni Q, 9I. 9a Quaru eatenus similitudine' ridea-rimi sensualituit cum sensibilibus agno cimus, quate in distinctae sitim deis adeo sensualibus ita similivido pat iis, a sint distincte , inoe nivistisibi

146쪽

t 3. 339. Dei sensiualibus inest smilitia latens, qualem sint si Vis comi Quatentis elaim ideae sensuales consula iunt, eatenus 3 seu figurari magnitudines, sinis ac motus sensibili inexistentes tu,ne 'sit distinguimus , 94 Quam- enticum linae sensuales pro- α 'pterea sinailes iii ldnsibilibus quod Muras nitis uitudines, suis ac motus sensibili iuexistentes repraesententi, si m); illa nimiumlitudinem cum siensibilibusnon agnoscimus, quatenuscini fusi fiunt. Sitalitudo igitur, quae Ginest euinsensibilii tens est, quatenus coidusae sunt 57. .

. 6O. sin is disinctae Amfectiores fore, fusis. Ivita quaenam riti enim sentu alium P*fectio consita in similitudine cuni sensua sensibilibus o. 33δ, adeoque tanto censendae sunt persectio rea, quam magis apparin cavum no i sensibilibus senilitudo I f seu quanto facilius agnos citur, consequme quo magis paten est 3 37 Unde persee iore quoqus sunt ideae sensitates, quitas simillitudo patens inest, quam quibus latens illi reti, cit. Quamobrem cum iisdein infit similitudo patens, quat nusinuat distinctae si 138. , latens ver inhaereat siicilitudo, morenus consui suut in idolis italas distis te uisitates sim consuta 'D

Sane si quis distincte visu percipit arborem ut 'radices a. trunco truncum a ramis, ramos a surculis, surculum a solus,

. soli a gemia vis dis gua. qiis dea persereor iniquam

. alterius, qui uno obtur totam eo restendit Wbo em nihil earum partium, quae a se invicem disseruiis disiemein similiter qui distincte percipit visu solitvri, ut pediculum a r mulis inde per substantiam soli utrinque dispersis, sureulos in et quasi explicatos a ramulis, substantiam utrietilosam ab istis uidis, jurani deniqueperimetri ' - - -

147쪽

ad latitudinem distinguat ejus ida persectior est quam alterius, qui uno obtutu complexus in uri folium nihIl eorum, discernit Perseitior quoque est figurae dea, quam coloris

finis Belia oviro, ei producendi ideas sensualas 3 93 6 ML empir9. Eorum adeo persectio cum aestimanda sit ex persectione idearum, quas producunt tanto sensus aliquis erit perfectior, quo persectiores sunt ideat sensuales, quae ab eodem producuntur. Quamobrem cum ideae sensuales distinctae sint confusis persectiores f. 6o.); tanto sensius erit persectior, quo ideo ab eodem pendentes suerint magis distinistae, consequen

ter quo magis distitilla sensibilia, maristaeuat P ham r.

Persectionem sensuum aestimamus ex esse se id quod sibeo, quod. alias obtinet, alienum non est . Sane persectionem horologii ex essecti, exacto scilicermotu indicis μοι d. o3. α) in persessionem organorum corporis humani ab e m. immanius. Meile etiam demonstrari potest sensusae in genere cause Melanus in cujus instar sensus hie com

sideriuiir)persectionem ex persectione effectus aestimari debere. Causa enim essiciens qua talis tota ad effectum pr0ducendum tendit veluti sensus ad productionem de inum sensualium Quo perfectior itaque essests, eo magis determinationes singulae

quibus in esse causae constituitur, inter se consentiunt soy-οι , insequenterismodi ipsi causa perfectioris cit). Sosium Ιω. .

148쪽

--es ceteris. Non alius senilis phira distinete percipit quam 'Ain id quod inicuique per seipsimi exploratum est, modo Hibium ad ideas sensuales, quas habetis quartim recordatur,

vertere easque inter e conterre voluerit Quoniam itaque sensus unus ceteris persectior est, quo magis diuincte res Ontatis.16L P visus omnino sensuum omnium persecti ius. Auditu non modo diversitatem senorum distinguimus, quatenus eos clare, sed consule percipimus; verum etiam, citis sermonis distinetis habemus perceptiones nec non coim tentuum musicorum id quod denuo obvia experientia unis euique inaniis ii est. Miuilitates tactiles ut plurimum com

μου figuras tamen tam virim percipimus vix vero aliud rid occurrit, Modaliter quam confuse percipiat, nisi stum motus quosdam adhuc excipias magnitudinumque missa -rum ratiotam id quod tamen in lius succedit quam inviti sit, nee ubivis, ubi visui idem Met, taehu permissum, ut adeo usus eius in distinctis perceptionibus non esse soleat nisi visiis vicarius. Clivius S olfui his Mores atque odores nonnisi com is per uiit. Quae omnia demio per experientiam explo rata sint. Auditus igitur,4 Debis de praerogativa persecti nis inter se cremtendem poterant, si vicarium visis usiun sp Haes, quem habet a bis in auditus tactu persectior quoad inues relinarium. Gustiis vero offictus stusium omnium

Quae de tactu a nobis dicuntur miriso illustrantur exemplo artiseis cujuslim ectet, quod ommemorat is Piles in Cursu picturae Gallice eonscripto p. 329. Etenim is solo tactu distinctam sibi aequisivit faciei de imin ex cera florma- vit imaginem eidem simillim m qualem non perficere pol ' est qui visu pollet, nisi qui sit simul artis suae peritissimus.Cepit ejus rei experimeniam Dux Muciani, qui in cella pro-nmda iitraomnem accessum luminis optime munita imaginem tam seri eiuravit, ut certissimi moimum quib

149쪽

dem artiseem vult uvari. Fecit idem imagines statuis marmoreis Caroli . Anglorum Regis,in Urbani Vli L Pon fieis maximi simillimas. Viearium visus usum, quem habet rama quo talia praestari non impossibila breviter explicat Tummi. .r nostris usus principiis in Tentaminibus expliciandi pliae nomena naturae singularia Ger,nanico idiomate dira Tom. i. n. VII. f. s. 'seqq4 sol&seqq Lubet tamen hie dare eumdem explicauorem nosti ocinoam

dis iam M. constanter eadem manet , in curva cantinuo miniatur, rectae aquil -- eum disserentia distincte percipitur vatem vero reperisos ius eodem duit momouxta ductis Eneae e dis tam e libere repetere mes, claram eis rarisam habes lineae euiu ia1n cum e in pecie ideam. Diin extremo digiti tangis lineae cujusdam extremum, quamdiu digitus quiescit, puncti M. nem acquiris cogitatione continuo minuendo contactum, domnec longitudinis ac latitudinis expers intelligatur, utpote cujus in motu progressivo nulla lita,etur ratio. 'd em adeo idea puncti ita itura tactu, quae a visu 3 6 9. εο- , nec absimili modo utrolaque pendet dii in eius notio a notione lineis . et u Geonti Dum extremum digiti, quo lineam tangis, continuo promovetur tacitia utique experiris dest ibi lineam motu pune i continuo ab uno extremo usque ad ali rum, sicque distinctim mmcisceris lineae notionem, qualem ex praxi deiunum qui visu possent beneficio ideae consulta visu debitae lineam in charta ductam agnoscentes o ia Geom. Similiter dum iuxta lineam rectam promovetur digitus non mutata dimissione; juxta duerumvero lineae curva mutata mi timio diressione in eas incidimus beneficio tactu notiones lineae reisti cum ae quas denuo ex praxi desumunt, qui, quae .liquo G destribitur lineam ope tamini consumma, quas

visin

150쪽

De Deustate utendi siue sensu. Ias

visui debent, agnoscimi atque distinguunt β. I9. imo Jam quod is, qui ductii malicujus curvae tactu aliquoties vel aliquana diu percepit, ea iidem sine aberratione assignabili hiragri possit, experientia docemur 'quod vero idem facere non posset, nisi aliquam illius ductus haberet ideam eamque claram, etsi consulam, ex ipsa notione ideat clarae istelligiturisLi3r Poch. empir9. patet adeo veritas propositionis quoad singulas ejus partes.

Quiliber, quae diximus, propria experientia addiscere pot-

, quamvis attentione opus sit, ne ideas, quas visui debemus. in lineas simul intuentes vel saltem vi imaginationis easden nobis repraestiriantes, cum iis, quae a tactu pendent, confunda mus utut enim utroqμ sensu ad easdem notiones distinctas perveniatur, confusae tamen non prorsus eaedem sunt, immo

nil impedit, quo minus al: quo in casu die prorsus diversae sint, propterea quod idem objei um non eodem modo asscit di. versa organa sensoria. . Et li e sine ratio est, cur aliqua ad. hue ab acutioribus notetur disparitas in modo . quo ad eandem notionem distinctam pervenitur utriusque sensus au-

Si manus superficiei cui imii applicatur idemn planae M o .habemus, qualem manus explicata vel igitus eXsertus congruispm nis sipissisti, quam tangit, vel quatenus insinus aut digitus ita applicatus 3 modo im juxta eandem directionem sala contactu promoveri potest a disin. tame nobis est idea , uti neutrum succedis Neque enim ma wtur, nus en orrecta vel digitus exsertus congruere potest nisi superficiei planae Coiitactu adeo planum a curvo optime distinis numius. Si digitus extensias juxta candem directionem salvo contactu promoveri potest, cum is litieam rectam reserat, hoc ipsis percipimus, lineam rectam superficiei planae ubicunque ap--icatam eidem congruere, seu, quod perinde est, a quovis pumcto in eadem assumto ad quodvis punctum duci posse lineam rectam quam esse notionem lani seu figura planae constat