장음표시 사용
411쪽
cernere valuiment, ut quidem ille Pamplus L ad Corint 'Cap. I. ω II. inter utramque res stinguitio utinam,Graecas litteras, tialtem a limine salutassent, & Lllam Epigraphen in ellexissent, quam in . sponte operis Ioannis. Evangelistae imagini adpoasti, ex Epistola Paulina petilam z ουκ ω διδι vom σοφίας λογοu i Non in docibιlibus humanae sapientiae veνbis.. O utinam tam cymo & t4M praecipiti impetu abrepti non fuissent, & eos quantum mens improvida transversos ageret , considerase substinuissent; non certum telum, quo Sociniani Christi osores conficiantur, ex Ecclesiae manibus i , iura a extorsissent a non me .indubitati & svetri idq-gmatis defensorem vexassent; non Cenistas illos, sapientissimos , qui meum opus recte ac prudζnieri adprobaverunt, βdς ψ unique exagitavissent . inid. iam nunc prohibet quin cum illo exclamem p r
se Sed , unde. profluxerat, redeat, oratio . , iam
quid de Ioannis Evapgelistae scriptis & stilo iudicanudum sit videamus. Ioannis huius Evangelium, tres Epistolas L & Apocalypsin i, babemps . Evangelium cur post tres illos , qui eum praecesserant, Scriptoqres , exaraveriι, iam Lib. V. De recta Christianarum quoad Trinitatem sententia Cas. XVII. ω XVIII. ex posuimus, & consuti etiam possum Tillemom tu , i
Danne, Ricb. Simonius P. I. His. Critie. M. Tes Cap. XIII. Calmetius Prolet. in Evang. Ioannis. EX-
ploratae autem fidei est Ioannem post tres alios Evangelium scripsisse, licet In aliquibus Codicibus, Eius Evangelium vel secundo loco positum , vel
non extremum reperiatur , ut superius Cap. X. pagor 7. 9 148. animadvertimus , ubi & in Canone scri
412쪽
scripturarum ab Antonio Guidonis concinnato primo, loco. recenseri vidimus; cuius rei: ratio. redditur ini P logo .in Evangelium Ioannis in Codice MS. Latinoi Bibliorum , Bibliothecae Laurentianae , quRm tempestive Cap. XIII. pag. 263. descriptam sin meis. dium adduximus . Ioannis Evangelium, sublimi &arcana prae aliis sapientia admirabile laudibus me. ruo tulerunt ac subiseκerunt, cum Ecclesiae Patres, tum Ethnicorum, Philomptu. Ιain: his egi
ea Dissertatione quae De irecta Patrum Nicoenorum
cta ita rumi Scripturarum purtio, mus Π sunt , Ioannis 'Evangelium profecto ipsan'. esset Evangeliorum. 4r totius Novi Tedam epti selectissimam. portionem .: f Nemo , ait, potuit belus' scripto profundit rem ttingere , nisi qui, supra ipsum Ieis Christi pectus sancturi his Evangelisa , quiescat . Sigillumes quo eeterorum o angelia i obsignantur si columna , quam fulciendμe regendaeque Eccles ad osse Desy consituis . Apud alios Patres auIem , ut E Anum Epia. XXIV. & Augustinum. Trach. XXX Ior nn smym Latio ue passim, Ioannesi Evangelista AMailae com paratus est,.quippe qui ad ilirunom usque I UlvOIando perveniat. Et quidem si Ioannis doctrinae sublimitas consideretur , illud Hieronymi ad Paulinum scribentis iure usurpabitur et Ioannes rustieri , piscator , indoctus λ Et unde vox illa. Obseero: In principiol erat Verbum , ω Verbum erat apud Peum , ω
Deus erat Verbum y . . Hoc doctus Plato, nescivi ;hoc Demosthenes eloquens ignoravit. Tot claudit mysteria, quot sententias, inquit de eo Ambrosius Lib. III. De Mrer. Cap. II. Huius Evangolii auctoritatem num
413쪽
quam in dubium revoeavit Ecclesia. Quicumque vero ex haereticis illam elevarunt,& reiecerunt, Alogorω- nomine traducit Epiphanius Haeres. LI. & Augusinus meres. XXX. Porro haeretici illi inverecundo sane commento scriptum hoc Cerintho tribuebant; quasistitieet legentibus non constet, nusquam in toto Evangelio hoe Cerinthi impietatem non revinci atque damnari. Theodotus quoque ByZantinus haereticus, Ioannis Evangelium & Apocalypsin, tamquam non eius opera, reieeit & improbavit. Si autem eius Evangelii initium ei abiudicare tentant Socinianorum quidam, non mirum ἔ quum eo iugulum Socinianismi petatur, & tota eius machina diruatur . sed Catholici etiam Critiei de quibusdam aliis huius Evangelii partibus prope dubitarunt, ut est historia deseensus Angeli in Probaticam piscinam Cap. V. & historia
Adulterae Cap. VIII. de quibus eonsulendi Lamitia
Harmon. Evangel. Simonius His. Crit. N. T. Gνotius
autem ab alio, postremum Caput scriptum existimat;
Hammondust duos tantum eiusdem Capitis versiculos.
Evangelium a Ioanne Graece scriptum suisse totaeonissentit antiquitas, & frustra est Salma r dum contenis dit Graica potius lingua, quam Graeea, suisse exaratum . Quo tempore vero, in sententiis est, & de hoe consulendi Calmettur, Simoniae, Tillemonitur supra Iaudati . Ioannis Evangelii αυτογραφον in Ecelesia Ephesina septimo saeculo, vel etiam quarto, servatum fuisse docet non ambiguus textus Petri Alexandrini in Chronico Alexandrino legendus. Ceterum rei p. litterariae imposuit Booebitis, ubi in libro De Florentiae puIeritudine prodere non est veritus, Evangelii Iohannis archetypum inter sacra Mediisceae Gaetae Cimelia Florentiae adservari, quare ob
414쪽
rissimi ae supremi Gagophylacis, Vincentii Mariae Rieeardii Senatoris, permisis quum mihi volumen illud inspicere, & tractare , & evolvere licuisset perspicue intellexi, & quidem primore adspectu, Coindicem esse IX. seu X. saeculo exaratum; nec Ioannis integrum Evangelium continere, sed Evangeliorum ex quatuor Evangelistis πενκοπάς, quae per anni curis
sum in Ecclesia Graeca legi solebant. Nec unus C dex , sed duo sunt, quorum minor , quum Ioannis. Evangelii initium litteris aureis perscriptum in fronte habeat, interiora minime serutantibus integrum hoc Evangelium eo contineri adcreditum facit ei est. Hinc rumor omnia in maius extollens ,& esse illud
Ioannis αυτογρα- praedicans. Codices hi , quibus de etiam egi superius Cap. XIII. pag. 2o6. 242. 243. quum, ut videtur alicuius Constantinopolitanae,
Ecclesiae usui fuerint , purpura solido argento distincta, & unionibus pretiosis baccata, contecti sunt, qui quomodo & quando a Florentinis comis parati fuerint, docet Barthol. Fontius in suis Anis natibus MSS. qui in Bibliotheea Riccardiana adseris
vantur, his verbis, ad annum MCCCCLIU. Evangeliorum Graeeur liber Coostantinopolitana clade su ductus, a Malebo quodam Graeco homine Florentiam perlatur, ae magno emtus, in supremi Magistratus Palatio eOIIOeatur , ubi ω Pandectariam Libri Pisarum spolium adservantiar. Doeet etiam D. Boni egniur in
Chron leo; qui addit librum illum CCCC. florenis constitisse, sed fallitur ubi adfirmat in eo γέλιον, hoc est, quatuor Evamelistarum Evangelia contineri; sicuti ridicule salsus est Uir quid am nobilis Florentinus, alioquin doctus, cui inomini &aestimationi parco; qui quum in comitatu esset Carindinalis Neriti huiusmodi ei melia invisentis, hunc
415쪽
Codicem Praesuli , isti apertum obtulit,l ut Ebra iacum, atque e egantqr lscriptum, volumen inspic ret rogans; id quod renidens Ant. Maraa Salvinius , vir longe eruditissimus iae celeberrimus, mihi narrabat. Non quod Ebraice vel Syriace Ioannis Evania gelium antiquitus conversum non fuerit . utpote quod ea lingua in arcana Tiberiadis Bibliotheca a Iudaeis servabatur, ut Epiphantur Hie es. L. Cap. III. auctor est; & huiusmodi opinio iam obtinuerit, . ut superius Cf. X. pag. Is α. ω Cap. XII. pag. 109. videre
est; i sed quia vere Codices hi Florentini Graece scripti sunt. i sed iam de Epistolis Ioannis aliquid' pronuncieismuh. Epistola quidem prima canonicam semper in Ecclesia auctoritatem obtinuit; ad quos autem seripta si, & unde cognoscatur eam esse Ioannis, quum suum Apostolus nomen non adposuerit, viis
de apud Calmetium in Proletomenis . Proditur, in
quit hic , a filo , a methodo, a sententiis , ω potissiamum earitate , qua Ioanner adfluens per Epistolam totam undique redundat .,Per eadem, per quae Evange-
Iium , verba exorditufi: ι In principio me, Et digna sunt quae in hanc rem habet Ph. --ardus in Examine quorumdam Novi Federis Iocorum iuxta Io. Cleriei versionem Cap. XX. Epistolas Ioannis secundam , & tertiam, diatamquam canonicas ,& tamquam Ioannis Evangelistae laetus, Ecclesia'non recepit, ut apud Oretenm , Papiam, Eusebium , & meronymum, videre est , immo Syra Ecclesia nec in praesens recipit, ut infe mannus Tom. III. Bib Orientat. P. R. auctor est, & ex eo tradii Beau- Dbrius m 1. Crit. Mameι. P. II. Lrb. I. Ca8. V. b. III.
Ioannis cuiusdam Presbyteri , cuius & Ephesi sepulcrum videbatur, suisse quidam existimarunt ex veteribus, & inter recentiores Erasmur, & Grottur,
416쪽
Caietano intra dubitationis limites subsistente; super quo consulatur R. Simoniur P. I. H stor. CriticPN. T. Cap. XVII. Trilemont/us in Ioanne , & Calmeistius P olego m. in II. Ioannis Epiri. Sed quum a IV. vel U. saltem saeculo tamquam canonicae a SS. Patribus receptae & adlegarae fuerint, iam in album divinarum scripturarum merito relatae sunt; & quum stilus, sententiae, & methodus id patiatur, Ioannis Evangelistae iure optimo creditae e verum adeatur consulaturque super hoc doctissimus Caisnetius FGPro legomonis; qui multa de his Epistolis docte admodum disputat, & consulantur etiam Talle monti urin Ioanne, & Ricb. Simonius P. I. Hsor. Crit. N. T. Cap. XVII. statim laudati .QVnum adhuc de Ioannis Epistolis animadvertendum est, septimus quidem versiculus Capitis V. Epostolao I. an genuinus sit dubitari a quibusdam, super quo adeundi statim citati, Simonius, Tillamontius, Galmetiusq' quibus adisiungendus P b. MUnaedur tib o proxime laudato. Ipse quidem dum Florentinos Codices MSS. N. T. Graeis eos evolvi in nullo hunc 'ver si culum inveni, id quod sparsim adnotavi superius pag. xi 9. 213. x 24. 24sa 246. 248 ais . In Codicibus, Latinis quibusdam vel in margine adscriptum i vel interpolarum vel varium inveni, sed paueis, , ut videre est pag. 238.
Sed quid iam de Apocalypsi dicendum Z Apocalypsis Ioannis, inquit Hi,ondimus Epistola ad Paulinum , tor:Γabet saeramenta quot verba. Parum dixi, ω pro merito voluminis laus omnis inferio' es. In veris
bir singulix multipliees latens sent8ntiae. Quibus quidem Dion i , Alexandrini apud Eusebium Lib. VII. mnor. Eartis' Cap. XX. voces sensusque aemulatus
esse videtur. Sed , an vere Apoealypsim Evangelista
417쪽
Ioannes scripserit, diu dubitatum est. Fuerunt qui
eam a Cerintho exaratam putarent, quo suis.deliramentis auctoritatem adsereret, ut Catur in Disputatione adversus Proetum s in quam sententiam, teste
Dion o Alexandrino , plurimi Catholici pedibus ivere, quibus Gregorius Barebraeus facile adsentiretur, ut apud Assemannum Tom. III. Biblioth. Orient. P. Lvidere est; quare Syrae Ecclesiae eam non recepere .
Et quidem Cerinthum Apocalypsin quamdam edidi Lia tradit Theodoretias Lib. II. Haeretie. Fabul. eap. III. quam Baronius Ioannis nomine ab eo vulgatam arbitratur , Cati laudati apud Eusebium Lib. IIL Hist. Eceles Cap. XXIIX. auctoritate suffultus. Eam tamen aliam ab Ioannis Apocalypsi suisse ex Ss. Pa. tribus perspicue intelligimus, ut observat Tillemontius Nota III. in Cerint,ianos. Dion ur quidem Alexandrinus loto citato , a Ioanne quodam Apocalypsin scriptam opinatus est, sed an hie Apostolus esset haerebat. Libri stilus, & auctoris ingenium, ab Ioannis Evangelistae prima Epistola, & Evangelio , satis videbantur abesse, quod eamdem eloquutionis puritatem , & verborum delectum , non praeserret. Quare vel Ioanni Marco, de quo in Actis Apostolorum; vel alteri Ioanni, euius sepulcrum prope Ioannis Evangelistae tumulum Ephesi videba. tur, satius adscribendam duxit. Sed quincto quo que saeculo de Apocalypsis auctore & auctoritate disceptatum est, ut late in Proletomenis Calmetius ostendit. Quin in Canone Scripturae sacrae a, Nicephoro Patriarcha CP. concinnato, & stichometria, Apocalypsis Ioannis inter apocrypha No T. recensetur , ut tradit mn aleonius in BibIistbeea Coistiniana Cod. CXXXIII. observans tamen , id in Codice erasum
fui sse. At quod eam haeretici quidam reiecerint, ut
418쪽
vinus ut quidam perhibent, atque Lutberur , aliique, nihil moror; quum iam prope certis argumentis constet, eius auctorem esse Ioannem Apostolum;& merito Canonicis scripturis adnumeretur , ut apud
p. XIX. P. I. videre est, i psis iam nostri temporis heterodoxis non repugnantibus. Apocalypsis a Ioanne in Insula Pathmo eonscripta est, Apostolo ipso testante , Cap. I. vers. IX. Ego fui in insula, quao adpellatur Pathmos , propter verbum Dei, ω tesimonium Iesu. Quare mirari subit quod Glorinus Pe-taviensis Episcopus eam ab Ioanne post exsilium editam arbitretur. Graece eam scriptam fuisse unanimis omnium consensus est, si Scaligerum excipias ,
qui primo eam Ebraice exaratam credidit; sed fiadem in hoe apud omnes decoxit. Et haee quidem Ioannis Evangelistae genuina scripta recensentur, de quorum stilo nunc agendum restat : quod ut ordine & ratione fiat, prius de stilo Evangelii & Epistolarum disseremus; deinde vero seis
paratim Apocalypseos eloquutionem examinabimus . Itaque Fr. TOIerus Cardinalis Argumento Commentarii in Ioannam, de Ioannis stilo haec enunciat: mnur quam eo eri Evangelistae Graece loquutus es. Ebraicis pbra. sibus abundat. Unde sit Mi Ebνaiei sermonis peritia ,
non minuae quam Graeci , ad sensum senιentiarum adisfoquandωm ola necessaria , Grotius vero ὁ κριπικώτατ
ad Cap. L Ioannis observat, supra ceteros Apostolos magnam esse in . Ioannis dictione simplieitatem, &sermonem Graecum quidem, sed plane ex Syriaeotysius sareuli adumbratum, unde in illo oratio adeo intercisa, tot copulativae coniunctiones, tot repetitiones vocum, quae per relativa minus frequentata
419쪽
Iudaeis, & alia dicendia compendia vltari solent.
Haec omnia confirmamur a i R. Simonio P. L Him Critie. N. T. Cap. XXVI. 9 Cap. XXVIII. ι ω a Caia metia in Proletomenis in Evangeltam Ioannis, . ubi ita infit: Nonnulla intενdum oecurrunt ad genium, Inguae Deraeae stu Esericae ; repsinae quaensoque fen- entiae , Orphraser quaedam, delicatum'Graecae I nguae gusu Cnon sopiunt. Hactenus- ille bene ad apienter.
possem heic &Gaονgii Entedini iudieiinu non dissimile proferre; sed quum ille Socinianus sti, adeoque Ioannis, Christi divinitatem, adstruentis; inimicus,& eius scriptioni paulo iniquior existimari possit , lubenter illud silentio praetereo ; quum meai caussa eiusmodi auctoritate non indigeat . . De differentia autem stili Ioannis a ceterorum Evangelistarum stilo agentem Calmetium iterum audiamus o. spicionem alii, inquit, in Eoaviari illius. veritistem moverun . quod stlo plane a ceteris Evangelistis non in narratione tantum his riuo , quod in re. pr Uemit niabit esse , sed in ν δνendit etiam sermonibas Iesu Christi, auctor utatur . ΩMir porro credat, Iesum. adeo va rio attendi genere visba Da exponi voluisse, aput S. Matthastum ' Mempti, gratia: ω S. Ioannama apud post ei reem hune Ευangelistam pνοΠκDν est Μatro, repetitis interdui senteariis morosa, ω ratiocinationiqbu , quarum vix ulla adparet eonnmio , desultoria et eloquio utitur eoneis , sententiis eνebro . aperto, ω f re numquam non parabolico. Apud alios Eoa eiisas Iesus frequenti me utitiar eo exordior Amen dico v bis s apud s. Ioannem vero amen ingemina Hic A men , amen dico vobis . Sed haee levia fanti O muι- Irius ponderis . Solemne ea saeris Evangeliisis, ut peculiaνem singuli situm in suis operibus praefera sregionir ω aviti sermonis tenent rnialem, ω quum
420쪽
suam dueunt, ut citra veritatis dispendium, feripto-νir ingenio sitoque ferviat. Non me quidem fugit Dion um Alexandrinum apud Eusebium Lib. VII. Hιs. Eeeles Cap. XXV. elegantiam & purioris eloquii cultum quemdam in Ioannis Evangelio observare: culiatum nimirum non in delectu tantum , & collocatione verborum, sed etiam in syntaxi, & argumenti connexione . Nihil, ait , in eo opere barbaricum horis res , ut eollatum a Deo sanctissimo Auctori, non Miaminie tantum 1' scientiae, sed etiam eloquii , donum esse videatur. At in eo quod eloquentiam & dicendi elegantiam attinet excessisse modum Dion um Alexandrinum Critici omnes recentiores fatentur . quum contrarium manifesta res doceat. Is qualis eumque fuerit in Danne defectus abunde reparatur fetentiae divinitus adquisitae lumine , Usteriorum proinfunditate , rerum excellentia, solidit μte conceptuum, atque doctrinae utilitate, inquit Calmeι tua ; haec rerum granditas, eloquii maiestas est: & ἐς plenus est, si id inficiari pertendit Enierinus Prooem. in Ioan. illis verbis: Si obseuritae conelsa, abruptu, minime sibi eohaerens , ω ex allegoriis consans o a
tio , sublimitas dicenda es , fateor Ioannem esse sublimem. Quare multo iustius de Ioannis Evangelio iudicavit alter Christi Dei inimicus, & Entedini sym- mystes, 'Volcogentur, qui in Prol egomenis Commentariorum in Ioannem ita scribit: Initium Evangelii
Ioannit . . . omni tempore ab omnibus tam antiquis, quam reeentioribus Ecclesiae Doctoribus ae Interpretiabus habitum es arduum, sublime , ω pIus in recesu
quam in fronte gerens. Engedinus eo magis causa caderet, si de Apoca