장음표시 사용
401쪽
pellati fumus, quod M pueriti3 ω eontemnenda nostra disciplina, tit nos ealumniati sunt , qui sunt in ristioni iis . Subdit enim ἔ αναγενηθεντες γῆν εὐ γεως , ποπέλ. ν άπειληφαμεν , g ε κεν εσπενδομεν . ἐφωτίδημον si 'mo δὲ Φιν επιγνωνα et Θεόν. Statim itaque regenerati
recepimus perfectionem cuius ea a festinabamus . Fuiis mus enim ritum mati et ad atitem es Deum adgnoscere.
Sed non ideo omnem pro sanam scientiam, libera. Iesque disciplinas, aversatos esse primos Christianos crecendum es ; licet enim eas non Omnino requirerent, neque in eis se exercerent; rectum tamen illarum usum non prorsus improbabant: adeoque quum hactenus de sapientia Apostolorum, primitiis vorumque Christianorum, egerimus, eamque in morum probitate, Deique cultu, & coelestium litterarum meditatione collocaverimus, isthuc ipsum eo modo. quo dixi, intelligendum est , ac temperandum. Exculcanda enim Celsi, aliorumque Ethnicorum,
calumnia , qua Christianos diffamabant adserentes ab illis doctum neminem & erudi in m admitti, suaeque sapientiae initiis consecrari; quam quidem putidam de salsissimam aegre serens doctissimus origenes Lib.
III. contra Celsum eam copiose ae luculente resellebat . Quum enim locum Pauli ad Corinthios striis hentis ex Cap. I. ubi sapientiam mundi reprobare videtur, retulisset, 'Eκινήθησαν, inquit ,--ς υ
402쪽
ς ος. Haec induxere aliquos ut exsimarent ad dioinum sermonem nulli erudito , aut prudenti, aditum
esse , qui a nobis hoc responsum aeripient, dictum non esse , Nemo sapiens secundum carnem, sed Non multi
sapientes secundum carnem . . . . . Iure ne agi ur Celsur nobis exprobrat, dicamus,
Nemo accedat eruditus, nemo sapiens, nemo pruindens Contra enim , accedat quidem eruditur , fure,r,es' prudens quilibet, sed nihilominus accedat quivis indoctus, solidus, ineruditus, infans et tales enim si accesserint, divinus sermo euraturum se promittit, ω omnes Deo dignor redditurum. Falsum quoque es selos fatuor , ignobilet, sensus expertes , ik manciis pia, ω mulierculas, puerulos, perducere velle, divinum sermonem docent. Hos enim quoque voeat Uerbum Dei ut ipser meliores essetat: voeat Θ his multo praestantiores, omnium bominum θνvator
es Chrsus . Recipiebant igitur primitivi Christiani
doctos etiam & eruditos homines, quum & hanc eruditionem saecularem, siquis recte utatur, ad Deum ducere noscerent , quod late exsequitur oria gener Lib. III. eontra Celsum s litterasque discebant, etsi a docendo abstinerent . Tertullianus De Idolaia Iatria: Selmus diei posse, si doeere litteras Dei servis non Ileet, etiam nee dsere licebit: ω quomodo quis insilueretur ad prudentiam interim humanam , vel ad quemcumque sensum, vel actum , quum infrumentum sit ad omnem vitam litteratura Quomodo repudiari
403쪽
mur faeeularis studia sine quibus divina non possunt y Et nonnullos primi aevi Christianos aliquatenus eruditos superius Cap. VI. recensuimus; & exstat etiam ex Cap. X. ubi de cuiusque Scriptoris N. T. stilo & eruditione disseruimus. Sed tanta erat diis vinae sapientiae, prae doctrina ac scientia profana, illecebra atque voluptas, ut qui litteris olim, & eruditione praestiterant, omnem dicendi cultum postea negligerent, omnem scientiae doctrinaeque pompam atque iactantiam deponerent penitus, & abiicerent, infantes & parvuli Deo acceptabiles facti. Consenuia sis , inquit Clemens Alexandrinus Protreptico ad
Graecor, in falsa Daemonum religione , venite iuvenes ae recentes ad Dei cultum , veramque reIigionem svos referet Deus in numerum puerorum simplietum.
Praeclarum huius rei exemplum nobis Cyprianus suppeditat, de quo Augustinus lib. IV. De Doctrina Cbrisiana , quum de superfluenti orationis ornatu, & splendida eloquentiae copia & elegantiata, disseruisset, Et tale aliquid, inquit, in Epistola beati mi Opriani: quod ideo puto vel aecidisse , veι eoninsulto Disum esse , ut sciretur a poneris quam linguam
doctrinae Chr. stianae sanitas ab ista redundantia reo caverit , ω ad eloquentiam graviorem modestoremque restrinxerit: quae in eius consequentibus litteria secure amatur, religiosa adpetitur , sed disseillime impletur . Et certe duo summi eloquentiae & facundiae iudices , Lactantius , & Hieronymus , facilem , puram, elegantem in Cypriano eloquentiam suspexerant; iII e Lib. V. Divin. Innit. Cap. I. unicum pronuniscians, qui nitide ac diserte inter Latinos Christiana mysteria tractaverit; hic Epistola XIII. ad Patilianum , insae fontis purissimi , dulcem incedere , ω placidum , dicens, etsi iam tunc stilum suum compressis.
404쪽
set, mutavissetque. Aliud.exemplum in Meropio Paulino , Nolano Episcopo, habemus, cuius qualis fuerit eloquentia , ex Hieronymi laudibus, Epistolacitata, luculenter exsistit. Quanta vero Poeseos praestantia, & vis, & Ornatus, eodem Hieronymo alibi iudice, nosse possumus ..Et tamen, quum totum se Deo devovisset, haec omnia neglexit, & carmiis inum illecebras, & orationis phaleras, magna ex paris te detraxit, ipso , quod tamen ex eius quoque scriptis, perspicue exstat, ita attestante dum Ausonio scribit:
Quid abdieatar in meam curam , pater , i I Redire musas praecipis y . Negant Camoenis , nec patent Apollini, Dieata Christo pectora. m.
Fuit ista quondam non ope, Di sudio pari, .
Ciere surdum Delphica Phoebum I pecu ,
O Vocare Musci numina s Faustique munus munere indultum Dei, ios Petere erinemoribus aus iugis s. Nunc alia mentem vis agit , maior Deus, - et: δε aliosque mores postulat. . ,: :1 aibi reposcenr ab homine munus suum ,-D ... MDamus 't vitae Patri. 2LGracare vanis: otia, aut negotio,
is y i Et fabulosis litteris, --ειμι , suis ut tareamur iegibus, i
405쪽
Possem & hoe ipsum, fi minus ab Hieronymo sinum, certe ab ipso lacerato κατ' flagellis extortum, adserere ; sed ut brevitati consulam ad eius Epistolam quamdam Eustochio scriptam lectorem euriosum
Id vero bene ae sapienter primis illis Christianae religionis exordiis factum est, quum seientia saecularis divinae sapientiae opponeretur, & in Christi dogmatum eontem lum , & Christianorum credulita. tis inrisionem, litteris. & philosophia Ethnici abuterentur. Nam quum Graeei sapientiam quaererent, placuit Deo, ut ait Apostolus, per stultitiam prae-d calionis, vanae superstilionis errores evertere; &dum ita suam virtutem & potentiam ostendit, mundum , qui perierat, salvum est cere. Verum quum tam mirabiliter Ecclesiam suam per indoctos & ruis sicanos Apostolos Deus institui flat, & iain iIla altius radices egisset, semper in adinventionibus suis admirabilis, eontrario portento eam firmam & tneoniscussam servare voluit, & obstantes scientiae saeis cularis errores per ipsam saecularem doctrinam , &profanas litteras, tollere; ut error tandem & superinstitio suo ipsa ferro confieeretur & eaderet. Tunc viros doctissimos & liberalibus distiplinis ad miraculum instructos, vel ex Ethni eorum divortiis abduxit, vel in ipso Ecclesiae gremio suscitavit, qui profanam doctrinam & sacrilegum Daemonum culistum, Omni eruditionis saecularis adparatu, omni philosophiae instrumento, eloquentia quoque ipsa, &dicendi copia & es egetntia , expugnarent, ut Aristides,
406쪽
Gνegorior, Basilios , Ch sonomos, Hieronymos , Augu- sinor, & sexcentos alios, qui & Ecclesiae hostes ipsis eorum armis mirabiliter debellaverunt; & Ecclesiam tropaeis insignibus exornarunt ;i & Christianam doctrinam splendide ac magnifice illustra
De Ioannis Evangelistae rusticitateo imperitia.
NIL ultra iam nobis timendum, prudenti &
docto cuique videatur, ne superstitiosi &hypocritae & plane --οι homines, huius capitis titulum tamquam Ioanni Apostolo iniuriosium ea Iumnientur , unis ignorantiae suae &σβλεψμt praesidiis adiuti, seu potius invidiae &malignitatis stimulis acti; quum tam copiose, tam late, tam luculente, tituli huiusmodi gloriam, maiestatem , amplitudinem , qualis Dei Ecclesiam sola Christi virtute , Dei que sapientia , stabilitam decet, superioribus disputationibus demonstraverim . Sed si quibusdam minus perspicaei ingenio, & acri iudicio , praeditis quamquam in re tam clara & manifesta non multa animi contentione , aut vi vivida, opus est non satis factum suisset, ecce ad tertiam, quam mihi proposui , inspectionem & disquisitionem descendo , & quid de educatione, & studiis,N eruditione, ae stilo, Ioannis Evangelistae iuditi eandum sit, peculiari tractatione disserere adgredior. Itaque Ioannes Evangelista Galilaeus erat, ex Bb 1 oppi-
407쪽
oppido Bethsaida , ignobili admodum & vili, oriundus, Zebedaei hominis plebei i & piscatoris filius ,
Iacobi autem frater, & ipse eum fratre piscator, obscuro ministerio vitam pauperem tolerans. Id quidem late ostendit Patrum Graecorum eloquentissi-rnus Io. Chr Uomus Prooemio in Ioann s Evangelium cuius lucentissima verba Cap. VII. pag. III. tempestive protulimus; ostendit & Thou lactus in Hypothesi in Ioannis Evangelium, cuius pariter verba disertissima Cap. XIII. pag. 12 s. a me mature Pro ducta fuerunt. Is huc ipsum confirmant Seholiasae Graeci Ioannis MSS. qui exstabant tu Bibliotheca Coibertina a Rieb. Simonio P. I. His . Crit. N. Tes. Cap. XXVI. laudati, quorum verba sunt quae se
σέ πενητος. Hoc est Ite Evangelisa patriam habuit humilem vicum; ι Bethsaida Galilaeae, patrem autem piscatorem ω pauperem . Quare non video cur Hierondimur Epitaphio Marcellae haec scribere non dubii et : Iesus Ioannem Evangelisam amabat plurιmum , qui propter g e neris a bi itatem eνat notias Pontifici, Iudaeorum insidras non timebat: in tantum ut Petrum introduceres in atrium se. Quum incertus sitan ille, qui notus erat Pontifici, Ioannes esset, quod& superius Cap. II. pag. 36. .a0imadvertebamus .,Et quamquam mercenarios in navicula haberet ipse , &frater, paterque , ut liquet ex Marco I. 1 . quod forte in caussa est cur Origenes ilib. I. eontra Celsum nautas ναύτας illos adpellet, quum Petrum & Andream piscatores αλιες, vocet; litamen exploratum
quoqtae est, piscatores sui sse, ut habet Mareus Ioeo citato vers. x s. & eo ministerio vitam tolerauisse,
ut explicat Basiliui Reg. Fus. VIII. id quod confir
408쪽
mat Hilarius L ί ΙΙ. De Trinit. . de Ioanne loquens his verbis: Consistit enim mecum in patrocinium editarum opertur di euitatum , prseator , egens, igno . tur, indoctus , manibur lino oervatus, vese uvida , pedibus limo oblitas , totus e navi. Id omne si verum est,' quod quidem in controversiam revocari non potest, nisi caelestium litterarum auctoritas evertatur ;quum id diserte testentur MatIbaeus Cap. IV. vers. Q.
Mareui cap. I. vers. I9. Lucas Capta M vers. go. iam
quid de morum , elegantia urbanitate , Ioannissentiendum sit, vel caecutientibus pateat, & ab iis
-i ' . Ververtim in patria, eras que isti h Eere nati ii .
sunt, intelligatur. Rusticus igitur erat, & incultus , & idiotes, & agrestis, prout eius educatio serebat, id quod Lucas in Actis Cap. IV. sua divina auctoritate confirmat eum ἐδιά mis adpellanSοῦ quo Graeci Scholiastae L statim laudati respicientes de eo
Et merito quidem ac veret; quum snt in in piscandi negotio totus oceu patus esset, quomodo animum e X colere, expolire mores , litteras discere , artes liberales mente eomprehendere, poterat ρ Hinc bene ac sapienter observat H. Grotius, eum lege quidem a pueritia instructum suisse , ut mos eraI Ebraeis, ceterum nulla timmim aut Ebraica , aut Graeca, litteratura, quod quidem iuxta veterum testimonia enuntiavit, & secundum coeleste illud oraculum M. Cap. IV. ubi Ioannes ἐδιώ ι & ἀγράμματsis , hoc est , rusteus seu idiota , & iIIitteratus, declaratur . Egregie & praeclariter de more suo Ioannes Chruoso-mur Homil. I. in Ioannem totum id adstruit, cuius verba legenda superius citata pag. 1 et . a TheophIlucto
409쪽
quoque eorroborata: & iuxta quae Sebolia ae Gνaeeἐalias memorati de eo scribunt: πευδώας δ. ἡ ἐξωθεν
οὐδετιουν μετῆν. Profanas vero eruditionis omnino ex
pers eνat. Iisdemque dicitur ο μματα μη ἄδως.
Litteras nesciens . Quare iure optimo Calmetiva in Proletomenis in Dannem scribere non dubitavit: Poraro humaniorum litterarum rudem fuisse Evangelisam, nulloque exeultum artificialis eloquii ω rhetorieae βω-dio , qaod sine eius iniuria dictum volo, eonfiat intre
omnes. Sed, quod pluris faciendum est, isthue ipsum
adseverat quoque vetustus auctor Origenes lib. I. rontra Cessum, ubi ait Ioannem ne elementa quidem litterarum novisse et in qua sententia Hilarius, ut vidimus, quoque est, Lib. II. De Trinit. & Petrus Ch - ΡIogus Serm. XXVIII. non dissentit, eum eum Petro& Andrea comparans, cuius quidem verba Cap. II. pag. 33. in antecessum protulimus. Sed etsi tamdem a Christo vocatus est, eumque suum Apostolum renunciavit, non tamen artem piscatoriam reliquit.
aut cultior & eruditior factus est, nisi in quantum Christi eoelitus adlata documenta percepit, quae mores, & Dei cultum, & ritus, religionesque, resormabant . Hinc & post Christi etiam obitum & resurrectionem, in piscationem incumbebat, quod ipse adfirmat Cap. XXI. Ridiculum plane & exsibilandum illud est, quod Iurisconsultus quidam, melius sorte Papiniani indesinique responsa interpretatus, quam divinorum eloquiorum meditatus sententias, mihi obiiciens effutiebat, illud ἰδιώτης ἀγραμMατος, quo eas de Ioanne loquens usus est, de eo tempore intelligendum esse , quo nondum Apostoli Spiritum Sanctum coelo delapsum acceperant; quum Lucos
id de eo seribat iam post sibi illapsum Spiritum
Sanctum una curn Petro ad templum progrediente;
410쪽
& insuper Iueuiente saperius Ostenderimus, non eloquentiam, non dicendi elegantiam, non pros nam eruditionem , ex Spiritus Sancti adflatu Aposto-Ios didiei se; sed divinam, quae Ecclesiam instituenodam respiceret, sapientiam. Immo D. Ch sostomus
Homiι. I. in Ioannem expresse adseverat, neque an.
te , neque post quam Christum sequutus suit , Ioan is
nem litteras didicisse . γράμματα μήτε μαθων
neque ante, neque ponquam Chrisum sequutus es ,
quam didieit. Non me quidem latet aliquem , qui nostri temporis Photinianis frigidam suffundit, opinari Ioannem Evangelistam, postquam in Asia diversatus est, aliquid profanae doctrinae & erudiationis vel per se ipse, vel ex discipulis, haurire potuisse; sed quam invictis, quam multis, argumentis iam id minime probabile demonstravi vel saltem
non tale ac tantu in illud suisse, ut eo ad sua str i benda abuteretur, aut ex eo iam prosanis doctrinis instructus, eruditusque , videatur.- certe si li-bνum V. Operis, quod in praesens a calumniis aper tissimis vindico , evolvissent saltem , si minus per legere voluissent, veritati adeo manifestae fidem adhibere potuissent; ne id etiam perspicue probatum ab EIia Benedicta in su is Disi νtationibxe Episolior III. in priores XVIII. Ioannis versiae commemorem & cognovissent etiam quam prudenter, quam apte, quam salubriter, Ioannis Evangelistae rusticitatem &imperitiam in propatulo eollocare studuissem; & non temere , nec arbitratu meo , sed veterum, classicorumque, & divinorum etiam , Seriptorum testim ni is evidentissimis innixus. o utinam canes mei il