De iusta reipub. Christianae in reges impios et haereticos authoritate iustissimaque catholicorum ad Henricum Nauarraeum & quemcunque haereticum à regno Galliae repellendum confoederatione. G. Guilelmo Rossaeo authore liber ..

131쪽

Jh olim Dicitura re si . tempora. quam Ioannes rex pratio Pictaviensii captus in Angliari sui sol a duillas: neci se tamen vel tum ad haec extrema remedia uise sciam sum. Dein eam venditi me vii dictum est, legi regni prohiberi. Tertio alias suppetere pecunia comparati des rationes, ct ad extremum etiam multo maior nece μ tas tinnineret, quum tamen prouinciae a qribus in him: conuenium delegatis uerant huius rei testatem eis non se cise a, quod nec sarium erat, ne eo si nimiresebant nec poterant constituere. Et haec quidem deliberationis su milia su i in eaque perseueratum est , etiamsi t tM. suppeterem contrariae rationes, etiamsi qui pro rege agebat vir sanὸ prudentissimus omnes intende- ret ingenij neruos ut regi suam probaret operam:de rex etiam quod tam aequabile postulatum ipsi negat inafuisset,non mediocriter ostenderetur. Mitto ut quod nec duos aureorum missiones sexiguam ex amplis limo Galliae regno colligendam summam ad sustinendos praesentis belli iuniptus voluerunt concedere,candem urgentes sui defensionem, quia prouinciae ea de re nihil ipsis piaecepissent. Sit

men extrema necessitas ingrueret prς scribunt modum pecuniae comparandae: nimirum ut omnes Galliae ciuitates de societates, suorum redituum certam parum a publicos et sus penderent, ita tamen

ariduarum pupilliorum bonis abstineretur. Qil omnia clinissime demonstrant, perabsurdo &nimis falsi, dici qu od omnia subditorum bona, proprietate ct

dominio ad regem pertinent, eosqiae nefarie reipub.sserinam corriimpere, nimiumque de ea iudicareo praepostere qiii ita eam abijcium & extenuant, regisque potentiam supra omnem modum amplificant atque exaggerant: quod non est quidem ma-i gis reipub. qu in regibus pernitiosium, quoin hac confusione Plana vei omnino tollitur, vel plurima

132쪽

ei cruatbrauthoritas: quae ut summa est A singularis qua iiii legi ima est legitque norma dirigitur: ita vel nulla est vel certe peri firma est,quum legii publicam cacellos &prescripta egreditur,a quibus ad rea sui populis perent authoritas derivatur. .i inod vero aliqui refellere cogitant haec om- IO.nia viai Samuelis verbo quo propheta ille praenunciat regi An fore, ut bona de possessiones subditor impro sua libidino userat,id mereti histicum est;& ex ipso historiae argumento serieque, & nar- rationis circunstant f friuolo incise nullo negotio nostenditur. Iudaei fastidientes regimen quale Deus ipsis posuerat, & stulto splendoren regium mirgia etes, regem postu unt qualem habebant uniuersanues finitiina En iij,Syri, Persae, quorum imperio . uisu fuisse verς tyrannica philosephi sapientissimi ait notar liat. Dei iratus hoc corum desiderium acri ter redarguit. Neque enim inquid ad Samuelemis ieceruntsei superemium reliqua qua secem a die sectat is eorum ex AE τρ/ρ, ct icut j. Ru r.es m dereliquerunt, Ic nunc fiam tu vitam amenti progrediuntur. Vt autem ab hac temeritate eos auei ι. . . 'reret Deus, iubet sanauelem praenunciare eis quia sub regii dominatu sit eis eiacuaturia,O quantum mibrum Mi ollio asciscant: Hoc inquit modo reges suturi, aliorum a Dpti, Persiae , yriaeque i rgum more vos tractabunt illos vestros a rota ab ira ent. eos ire alios rigas itis lant , alios equi cti te lites, cursores, agrorumsuorum villisos, aratores, θ' viuearum s seret. filia quoquevestra stimi ibi Deutari , ct culinarias, cta aliam steria compellent. quae omniat a necessario re berum o mi ine obibunt. Posse iones etiam vestras, aras vineas, ct liueta vitam vobis istata. elina

133쪽

vestris regi, nonsecus ac domestici eius famuli, nec qui quum Hi quod non compellent vos facere mancipiorum n, - .re qas pecu nia perantur. Hoc enim est regibus istis Vsi- ρ. ., talum i ,hic mos, haec consuetudo sid enim significat verbum prophetae sic reges .ra pii pop m. ς' ι. ' suum ad insanas illas Pyramidum iubstructiones compulerunt, ut illi laboribus perpetuis oppi: si . . Q dc pecuniis exhausti, de libertate sua nunquam cogitarent. Sic reges Persarum se Medorum sit is eunuchis & concubinis integras ciuitates donare consueuerunt. Sic hodierno die Turcarum imperator postsessiones, liberos, uxores, vitam subdi- . torum ad suam voluntatem eripit,& derepente a Misis piissimos Bassas,ad extremam miseriam & saepcitu mero ad mortem sibi ipsis inserendam c. lnuser Cypri victorem Multapnam) cogit. Hac vos patiem tu, ct tum poenitentia adducti suppurei. Dei misi ordium . implorabitis ut ros a regibin cito liberet: sed ille ros uo sinet vos dare poenas inconsulta temeritatis. Haec Pi rhetaeis comminatur.& quid cui lentius est qui mllaec omnia esse mere tyrannica 3 &quid puetilius

est quam in unius verbi ambiguitate contra maes-

festam sententiam insistereὶ Nam quid aliud repre- hendit propheta in Achabo vineam Nabothi t'llente,qu an quod hic regis ius esse asseritur ξ bdsverὲ & simpliciter itu esse ostenditur, improbE

ergo Naboth negauit Achabo vineam suam. nefarie & proditorie Elias Achabiim reprehendit, quod vineam eam occupauerit. Sin yero de Na- . both rectὸ vineam suam regi negauit, & rex iniuste eam appetiuit, & propterea propheta ex spirita Dei regem illum aliena appetentem coarguit, ergo subditis v asstas auferre, & multo magis reliqua quae hoc loco commemorantur,liberos,nlios,filias

illisque tu num seri se On apripecunia emptis abuti

134쪽

itu quidem maloruri regum improprid, hoe estinos, consactudo, praxis dicatur: at ius bonorum 'rregum, quod scilicet iure, quod ratione, quod ex conscientia', quod iuxta leg s diuinas & humanas i sat, nunquam appelletur, nec certe unquam appel-jari poterit. Atque huic tyrannico iuri, ius regale plane contrarium ipse dominus iani prius cq astitu erat, ubi praemonet Iudaeos ut regem habituri, th

lem eligant cui tu lina senipersi coro, non qui alio, i in boni ut hoc loco pr eiur; plus legibita ct Deo qua fui Uetaliae tribuat, inuum tu e nullis legi bus obtemperet nisi suae unius libidini qui nihilpra ter ponti cis se Senatus sententiam satiat nec superbia et

inemo er fratres, nec cum s ct e pilari tingaudeat, quarum rerum copia, contemptor legum sacrile possit euadere in isto autem quid similer imo quid non plan oppositum&disparatum Z Denique in lege Mos pr cipitur diserte Iudiis quὁd si rex

cumulandi equos,pecunias,agros,oliveta, quae hic recensentur, pla, quo uerit ivdisus obstandum est ei nel potentiosat quisu rebus in 'rumpe a dil in mera lyra ' nide de eneret Clarum est igitur hoc ius esse planc. . tyrannicu, erba scripturae continere non diuini .

praeseriptionem quid reges legitimd facere possent. ita proelieticam pr dictionem quid Saul alij re ages ut plurimi im suis viribus & potentia secere vo- lebant, & quid ad uindietam rebellium Iudaeorum

- eos Acere Deus erat permisturus. Atque ita optimi ecclesiae Doctores semper sunt interpretari. verbi gratia, ut unum e multis proferam D. Cyprianus,

Deus inquio excitarui eis Saulem qui eos iniuriis Ira Is tu i iuba geret, ct per omnes contumelias ct poena sup - ulum Vexaret ct premeret, ut contemptas sacer o G. ,

' ramuis cinus Io erium detrectabant de superbo p Pu v m dymam cura r . Eiso ius hoc D. Cypriano :

135쪽

interprete,sumnia o Irata est iniuria, atque id ipse rei res ipsa loquitur. Neque qui utiquam habiti suntria, M., Gi Vcorum& Romanorum tyranni atrocissimi,alia ea. i.. ud D id quam hoc ius in corpora & saculta cs siubditorum suorum usurparunt.

ii Et haec de regum origine &potestate dicta sint, E quibus circumscripta cile regum omnium Chri- , i . . iii norum sceptra confirmatur, cosque ita singulis membris & uniueris quoque reipub. riaecne, ut

tamen eorum potentiam respublicam diutare, re stringere, commutare, adeoque S quurn invia ne torum exitium aut detrimentum tendit in penitus abrogare,aliamque substituere possit. Q se omnia,icta naturae voce gentium prudentissimarunt. moribus,Christianorum institutis, ipsaque rerum, pub. politia regum praxi, & tum Conciliorum cc-

clesiasticorum canonibus, tum conventuum pol

in 'rum statutis, hoc est integris, de incorruptis, re grauissimis tessabus probauimus. ut ostendunt magnam esse obedientiam, quam subditi de betiit resibus, ita conuincunt maiorem esse obedieluiam qua reges Ic subditi obligantur uniuersae

reipub &legibus, quum illa superior sit ipsis quoque regibus,ad cuius .acem & tianquillitatem pri- . mariae cchat regunt institutio, o cuius dam, o a. uertendo applicari debet regis Veri studium omne cogitatio; ipsa etiam vita si in tale discrimen respub.veniat, ut nisi regis morte reipub. fatus non possit lepresentari. Quemadmoduni autem illitati quam ulcera publici corporisiancinanda sunt, qui aefariis seditionibus depopulari iactatione poten- . tiar eius quam insinae plebi tribuunt, tegunt mai statem labefaciunt: ita non miniis tanquam imo . tua mebra; si corrigi n6 possitiat, abscindenda sunt,

quiexitiosa populis & risionibus omnibus dbctri

136쪽

in,re spub.mutilam legitima potestate quemcoque xoagistratum suum & quocunque nomine censea, tu r reprimendi & coercendi, si is corii missuns sibi ixepub. gladium ad eam tuendam, ad caitigandos malos,& fouendos bonos; in ipsius respubl. viscera conuertat, eamque distringat solum ad trucidandos bonos,& coroborandos improbos Medio autem cursu inter h. ec extrem a tanquam pleno maris alueo inter Scylla & Cha bdim incedit Christia vi hominis erga regem obiaientia, naturae voce,&ipsius Dei imperio constabilita; nimirum ut contra populares tumulius regi adhaereat ad ciusqued sentioliem cum repub. vires suas conserat: r gem tamen impium ,& reipub. euertendae studem. tem deserat, & cum repub. ad Regem iniust ptro sibi commistb abutentem destituendum, & ad meliorem eius loco sussiciendum, curri repub. vires & fortunas coniungat, de in hac causa nuta incitam vitae capitisque periculum recuset. i,

C A pu τ 1 II. P sit tyrannus. tyranni nomen es oriosum valde, o Priis res reges bonos es moderatos modo sibi adueras 'tes,vocant Vr nnos ideo quis sit tyrannio diligenter aduertendum est. a. Ποί autem ex rej tb. nati ira ct f e p tendum est qturtetsuos ciues pacifice sua sena fidere , ct esci

3 in primu autem vult Deum debito cultu venerari, cuin partem necessarium fui se sacri Pium, sibili itura magistra atque me,semperoe tibique se erunt. ζε τι nec alia naturae sera, ita nec ii itum,

137쪽

sed corre se euhi sua perpetu, duratura diss satin oecit episcopos ct reges: a Gibus Episcopi spiram tu Qinser ,reges temporalia ct externa curarent,ob, quoa stiritualia Episcopis essent subiecti. 1 In ames is reges Chri tant, semper agnoueror hoc suasisse os cum, ut qua Episcopi si Conci suu de cre uisen ea reges legibus Moabilirent, emperque leges sum ad spiscoporum Canon fomiarent , quam

exempla aliquoiponuntur: nec regi secus imperanti est beatendum. 6 Q si reges hunc orsnem peruerterunt, ea erunt infames tyranni: in olim Gallaniau, latanus apostata, Valen Constantinae C. O ante non multos annos ius

Henrici VIII omnia Chri liana regna ita formata se ordinata. . sunt,ut rex non posit nec debeat Ecclesiastica :ractare, sed ad talia vi copis obe tire. 8 Ordines Gallia hoc reguo si iam regis. Aemico, te ia.aimos in conuentu Bine; si denunciarrat. Denique des Christi reges Christianos ar liora naculo supra Paga mi ad iuste ei regetulum ob trinis.' Ex his deducitur quis sit tyrannus, ninninum l. ps vel es contemnens rapaciter subitorum bona eripit a. vel qui Ebidinose corporious renas orto publicam honori; moresque corrumpit, quorum exempla aliquot ouuntur. Valde autem in hac utraque Nannide eminuit Henricruris φ . ro 3 Maxime aut mannus est isdem Christianam violat or vastat, regiaque potetia adhaerem in Mem undisi suis imponendam abutitur. δεῖ quam alitem a Iem' instare vitari potest quin rex Muricus, o ipso tyr nim ιι Exempla aliquot huius usti in generis tyraunorum in suba ct Grae,i,2 ρο: imum nreperin Gaza ; ubi bre- istis est enumeratis rerum ab Henrisa Valeo contra E

138쪽

Ah, dete labitan Tertius tyramus est rei ias Et ε R v M ista generaliter haes enus de . regunt potestate M ossicio dicta, contra- hamus adhuc magis presse & directe ad 'Christianum regem describendum eademque ratione ad Wratini simulachrum nobis ob oculos proponcndum , & ita demum alterum horum ab altero distinguendum.Hoc enim si quid aliud,pl rimum conducet ad Christianos erudiendos, qu usque se 'porrigat illa obedictia qua reges sunt prosequendi;& quando iure ut perduelles regum sunt f plectendimisi regibus obedierint, quando utprodi- tores patriae exterminaudi, nisi patriae contra reges opem auxiliumq. tulerint. Nam quin tyrannis ea subiectionis ossicia praestada non sint, quae regibus' debentur, no magis qua lupo pastoris locum nauadenti ovis tanquam pastori suo parere, & ciuis lo

tronem bona omnium diripientem tanquam con-

ciuiuem suum diligere tenetur ; hoc certa ratio,&. tum Ethnicorum, tum Christianorum discipli- ra sicillime persuadebit. Nulla enim nobis cum tyrannus, et is ille summa potiri di inactio, inquit vir pru- dentissimus.Veteribus .Romanis & Latmis,quim fuerint tiranni odiosi ex eorum varijs decretis t ia' bu ue es rebus contra Tarquinium supcrbu for- ὐ- αγ tissime gestis apparui. Graeci quoque quantopere ir annos abominati sunt, facile est coijcere ex prP mijs quae tyrannorum intersectoribus propotum runt,& statuis ornatissimis quibus eorum mem riam publice honorarunt. Iudaei quoque & si cre- irius immisses tibi a Deo tyrannos pertulctunt, ' penumero tamen armata in v eis restiterunt , ve

139쪽

ex tota Machabaeorum historia liquet: aliquando eo a rogali loco mouerunt,ut de Ozia notum est, aliquando etiam occiderunt, ut de Athalia eZab le,Iabino, Eglone,& nonnullis alijs csistat. & apud Clit stianos ipsum tyranni nomen , adeo est odi sum ci execrabile, ut omnes tacito naturae & rςli- --,iri orus instinctu, tyrannum tanquam publicam pestem abominentur. is qui fortasse solus ab octan- gentis annis in Anglia perfectum & omnibus qua-n numeris exactam tyrannum egit Hemicin VIII. michardus enim I ll. que vulgari nomine Richar--α - , . t is oriae Anglicans vocant, vidi umba H Qi quandam tibiis tyrannidis expressit ita tamen ap- pellationem tyranni exhorruit, ut capitalem poena ei dederneret quicunq. eum tirannimi diceret Nec ii rheritb.est enim Tyrannus ut ex omnibus, histo colligimus no tam lingui'rum hominu quam .m uniuersarum pro vitaciarum, quam naturae humanae,adeoque&ipstis humanitatis communis ho-α . ., Mi .fst uti dicebat Philosephus quidam, iistet ani-

insit ρ - mantia fera agrestia, maxime silvcstre & imma .n est vera pestis virorum bonorum , qui naturali quodam habitu & insita peruersitate. Pmul cat clusos holuiues forte 5 trucidat,a . sexis 3Iu itasg d suiuit, et tu v cnis

Denique ut eleganter scribit graecus quidam hi ricus est bor iussu uinam, sol ito in seri in tua in in uasura or laceratur . o renenatus serpens '.quemsi ai pl/:.aris latalerim evomit , si in inusseueri , corpori tinmiserri dentes in ges. Quare quo tyranus sit huiusm0di mons fu,rei hirbo,contemnior iustitiae, optimorii hominu ini micus,perditissimoru sautor ad ola scelera de flagis. ita proiectus; operae praetiu est sigila & vini a om- r

iui perscrutati huis . id accurata tanti mali cran

140쪽

tionem fenetremus,ne in ossicio nostro tennere de- linquam a dc quod fieris inest,&nostra hac tempestate crebro factum est pro angelo Dei angelii Satanae, pro Christo aduersarium eiu Antichri- stu adoremus ;que in templo Dei sessuri in& f so simulatae religionis iustaeque potestatis velo, Chri- . sti sibi gloriam & honores vendicaturrim Apostolicae literae pia sic uit. In ouod nobis tanto est studiosius incumbendum qua to magis videtinus religionis Christianae hostes, ut confictas' a se religionem ferro propagent, quam doctrina non poliunt

defendero, haec ipsa tyrannorum & regum immin confundere.& probatissimos reges teterrimo tyi norum nomine infamare ut deinceps tyrannos suos regum spolijs& norninibus cohonestent,atq. ita tyrannide tanquam legitima regum potentia, .

execrabilem Atticismum Iubiugatis a se populis ι' etiam inuitissamis iti ponant.Ecquis enim aliquan .do ad regnum Scottae vel pleniori iure peruenit, imiteti et maiori lenitate & clementia populis illis prae-. suit,quis Matia illustrissima Scotorum Reginaὶ &tamen infandi istoditores eam solenni Ministrorum sententia tin quam tyrannam ὁ regia sede ca- r ipulerunt , ut vexillimum tyrannum,spurium, P Q- statam, eni munitissima Anglis antiquis regni it lius hostibus prodentem, proceru Scotors in san- - .

guini li squurn visit stet asse insidiantem, alias . quum vires ei suppeterent barbare legundentem totumque illud regnum vastitate, caedere incen- dijs permiscente, ad regale culmen attolleres Quis , aliquando rex populis suis Maniultuantit .magis iii-dulsit,quam Geuiijs Flandris potentissimus Hispaniarii rex Philippus, qui illis priuilegia sua quaecu- a que farta tecta seruari flagit 'tib. concessit Hispanos milites prouincia illa semel & iterum euocari