De iusta reipub. Christianae in reges impios et haereticos authoritate iustissimaque catholicorum ad Henricum Nauarraeum & quemcunque haereticum à regno Galliae repellendum confoederatione. G. Guilelmo Rossaeo authore liber ..

541쪽

ri,omniumque Veteri Testamenti prophetarnm, a. In veteri Synagoga figura. Ecclesiae supremam itidi dicium controuersaru de lege ct ritibus eius erat penesPom. D es; iuxta quor in siententiam, te cientes a lege Mysis morte plectebantur non solum priuati homines, sed euam principes,cr ciuitates,velprouis, totae. 3 Quoniam autem reges tyrannici potentia sua iudicium. legis declinabant,ut Sau Ieroboavr,Baasa, Achab,9 Lles : ideo prophetae extraord narro quadam . ratione sententiam legu , idque maiori cum gravitate in eos ex quebantur.

4 Et tamen at ut reges etaim a Pontificibus iuxta tegis ordinarium praescriptum depol tisint, xt O ias ct Athalia. 1 Eadem potos ad Ponti e tum noui testamenti tram. sata est; potismum ad Petrum eiusquesuccessores, quibus Christus attribuit plenam ct se premam Ecclesia gabem nandae potestatem . 6 Praxis apostoloram in primitiua Etale', ipsaque D clesia ct Ecclesiastici status natura formaque, probat reges non nru quam albos Christianos esse Ecclesa ct spiscoporum cen ira subiectos. Vnde a tum est ut ob generale Ecclesiae bonum , Pω-rifices ereptum Graecis Imperium occidentis . conriderint Francu est a Francis degenerantibus transtulerint ad Germanos:orbe Christiano j que adeo Gracis 2 Fraucis has mutationes approbantibus. Mutrique in Europa a Pontifc bas creatis ut reges quorum potestas ct unctio inprimis re .sertur ad Catholica dei d senstonem. 8 Quamliis autem inter Christianos, reges creari possunt absque consitio res authoritate Ponti eis summi t wen inter eos nemo potest esse rex, qui non si sub Pontifice. summo quoad spiritualem inuri dictionem, o a quo potest deponis euadat haretiis nisibi maricae ; ut avaret e empis

542쪽

impli Imperatorio Grati e, quibus propter insim Imperium oecidentis his ablatum est.b Idem constat exemplo regum Francis, ut in Philapsi. ob incestra naptas excommunicato. 1 o Idem ostenditur exemplis regum Anglia,Seotiae, Pomtuguria, Polonis,ct Imperatorum Germaniae. Regesquesta disse a Pontificibus regio iurepriuari, censuit Eiclesta non tantum Latina ed etiam Graecinit optimis per ct mansuetonii fuerunt Pontifices Hi qui Imperatores ct reges excommunicarunt 2 hpo- fuerunt , idque orbis Chris tantu approbam ct reges prop. ter haeresim ita deponi posse in general bus Conci se des

inest.

i i ad Episcopos Gariae, ut iuresuo Discopali dotra Na-

sarreum viantur,eὴmque denuntient esse anathema exempla Episcoporum Hispanis ; ct inhabilem ad regnum Galli . canum,exemplo Discorum Germania, qui ita sie gesseri terga Henrician Imperatorem Simorsiacm ct schisma cum: item exemplo Discorum Polonia, qui regem suum regno priuarunt ob iniustus rapinas. Idem praeterea facere erga Nauarrare possent 2 debent Galli Episcopi illustri ememplo ct mandata D.Temira eorum primatis 2 principis.. 13 Nauarraus magis a Pari meretur quam aliquis praterum regum haereticorum vel schi maiorum ut ex mutua comparatione liquet. i Concluso monens Cassobeos ut arceant a regno N narraum iureticum,exemplo hεreticorum qui Catholis suum rege nulla ratione volmiperferre: item quia haereti co nulla obedientia debetur: tam quia Narearraeus nisii essim tres ionis ct reipub. Huna non potest regnare: lenique quia nulla sanguinis proximi cognatio qiacquam iustat haeretia ccum: adeo ut Gallicani vi copi valde obuentur Naaarro tanquam alteri Iudae anathema dicere,eumqueprosin iis

543쪽

Voo prudens Philosephus de egre gnis ille Romanae eloquentiae magister dixit nihilnse dis cilius quam a cosue

rudine ocularum aciem mentis abducere, M rem quamque suis propriis momentis atque pon- erihus aestimam,id quum multis in controuersijs in hac teliam nunc aggredior lon- Mostyeriis naum. Ita enim reges plaerique auro fulgent ostroque decori,tot habent maiestatis glorio- sa insignia tales famulorii, fatillitum, & procerum circum iustos greges, ita alicubi eoru nuda& vacuar, Meia. sub iii kria nobilissimi magnis honoribu, aftacilit,ita eos progredientes faustis acclamationibus tauquam numina quaedam prosequuntur, eos nunquam nisi in genua prostrati alloquuntur, aliaque multa exhibent summae subiectionis & reue- rentiς admodu demisse ignavi vulgus hominu exi-uimet sub coelo nihil esse regio nomine diuinius nullam in terrapotestatem cum regali amplitudine

iuri Christianorum omnium conseiviens praea dicatio,quae iubet Christianos Caesa ridare qtiae sunt Caesaris: honorare regem ut aliorum summum & principem: Impiorum esse maiestatem contemnere: om-

re alia huius generis permulta,quibus Apostoli hortabantur sui temporis Christianos,ut fideliter parerent Romanis Impera oribus, etiamsi Paganis, more tamen tum reipublicie Romanae probato Im-' perium Romanum , quod maiorem orbis cogniti partem continebat administrantibus. Quae omnia, quae alia uspiam usurpantur, siue ad regiam maiestatem ornandam externae pompae & mOD iae, siue ad perfundendam subditis sincetam erga reges obedientia depropiaex sacris literis vel Apin. stolorum

544쪽

lolorii Prophetam praeconia, ut quis ue Christianus probat,eaqiae in Paganos quidem reges apte, in Christianos aut e mulab plenius &perscistius quadrare iudicat; ita illud via cauendu est, ne isto ex terno splendore & fastu oculos nobis ita pei stringi

patiamur,ut non etiam mentis aciem ad verum regis ossicium, ossicij que limites expendendos conuertamus: neue quae generaliter & uniuerse de regibus dicuntur, ea de singulis regibus senapcr &quocunque modo se gerant erga luos,& quocunque modo in rempub. vel Ecclesiam peccant interpretentur. Hoc enim ut nimis iniuriosum est omnibus rebuspub. tu Paganis tu Christianis quaecun- aque a condito mundo optimis legibus teperatς flo-xuerui sui nos aliis ostendimus ita magis iniuriosum citet Ecclesiae, in qua eminet tradita a Christo Iesu potestas regali longe excellentior,& in qua Ee- Ginsis

lesia, Christiani perpctub crediderunt potentiam regis si quando is in ossicio exercedo fidei Christianae grauiter noceret, correctioni Ecclesiasticae esse obnoxiam. Quam aequabilem mediocritatem tribuendi Ecclesiae quod suum, & regi quod suum est, quasi iuxta verbum Christi, quae Caeseris Caesari, &iquae Dei Deo, ita religiose tenuerunt veteres Christiant,ut quamdiu reges sua regalia tractarent. Dei , eautem facetdotibus quae Dei erant relinquerent,

nihil erat Christianis humilius , in hil mansiaetius, nihil ad maximos honores regibus praestandos promptius atque paratius. Ita nimirum Christiana disseiplina requirebas, id i 'stulabat fides, id confir- .mauit laudatis lima Christianorum omnis teporis Rex ε υ-

vita& cosuetudo. Quum vero reges regressi septa .pi . quae illis Christiana ieligio circundederat, aliquid j j F moliebantur quod Christi honorem minueret,eius fidem laederet, Ecclesiae eius iura infringeset. Chri- ροπstianos

545쪽

stianos 3 recta ad Coelum via in obliquos haere, sum, vel schismatum vel in etiam grauium flagitiorum tramites auertei et : quia haec talia erant

ad quae regia potestas se non porrigebat, talia in quibus scriptura regibus non parere s ed resistere iubet, in quibus obedientiam damnat; repugnantiam laudat, dc magnis in coelo praemiis remunerat ; his temporibus nihil erat Christianis ad reages coarguendos liberius, nihil optimis Episcopis animosius, qui quo erant persecta in Deum pietate

flagrantiolos omnibusque virtutibus cumulatiores eo reges in ossicio suo contra Deum eiusque fidem delinqvcntes increpabant acrius & conten nebant sectulus.

Cuius rei valde illustria exempla si peditant&scristurae sacrae de orijs Prophetis summisque pontificibus acriter inuectis in impios sui temporis principes ,& Ecclesiasticie historiae de Episcopis

summa libertate insectantibus suae temp. statis B. haereticos reges atque Imperatores. Vide enim vemoderatissimus ille vir de Gallia una lumen Hilarius Pictati iensis Episcopus Imperatorem Con-Hiu tim stantium alio lititur. Proclamo inquit) tibi Constanti quod Xerom loquuturus su siem , quod ex me D

GES cI Maximiniis asi irent. Contra Deum pugnas ,

contra Ecclestiam sal is , sanctos persequeris, predicatores C sit odis, rei gionem to lis, tyrannus non iam humi norum sed diuinorum. Hac tibi clim mi his communia sicui at vero nunc propng μ a accipe. Christia num te mentiris, Chri i nouus h lis es , antichri tum praeuenis 2 arcanoram eius nisi oria operaris O c, de huiusinodi contento & stomachosio orationis genere pergit , Constantium Nerone , Decio , &, Maximiano crudeliorcm probans. Tu sinquit CO*flanti omniam ni ducat de initidamno maiore iu

546쪽

nos ct venia minore quam Pagani illi persecutores desaeuis. Subreptin tue blandientis occidis stecie religionis, Chrisu fleC Rii mendax praedicator ex Ph.Scelestis me visi tutus, omnia persecutionis mula ita teperas,ut excladas ct in pecato venia ct in consessone martyrium. Sed hac Eup

rer tuim humanarum mortiam docvit. oc. Ad hunc modum integro libro contra haereticu illum Imperatorem manthetidiimus Episcopus detonat. Et D. Chrysostomus Babylam martyre propterea summis laudibus celebrat, quod Dccium Imperatorem, maia

rarum ciuitatum,multarumgentire, immens exercitus Do-

mnum,quas vis quoddam ct nullius et, mancipiam , c Vtro seu impatia in pectus dextera e templo exegit , immensample 'famulorum circunstrepentium turbam , satelles hastatos, milites scutatos,praesides ciuitatu, nobiles alios praeeuntes , ultos sequentes, seque densio numero vicistim urgentes, i sumque in medio Imperatorem tanquam femi Deum auro gemmisque rutilantem contempsit, hsnQse uniuersum si i no magis aestimauit quam depicta in pariete imagine. Idemque Chrysostomus in historia AZariae pontia lis j

fcis Oziam reste sacerdotale munus inuadentem et hq remplo expellentis omnium bonorum Episcopo - s de verbis rum officium 3c fortitudinem erga reges impios

describens, At irias sinquit) sacerdos post regem intemplum ingressius est, non ut regem, sed ut profugam ctiagratam famulum eiecturus. Nρn aspiciebat principatus fastum , non aud ebat illud Salomonis , Mnia regis , sicut ira leonis: sed sublatis oculis it rerum rege caelorum. ct illud tribunal con iderans , imperam secit in 'ra

κlim. XoIerat enim qAod comminatio regis milis sitiraestonis,duntaxat lys qui terra spectarent. Verum homini qui iam haberet prae occisis, quique ic induxerat animam,ut , b i,

Gtriis vitam deponeret quam sacr.u leges costiceret violari qitoris cane a thor erat rex ille. Nihil enim imbecillius eo qui ''

547쪽

etiamsi decem intria coronarum habeat in capite. Hae confidentia AZarias pontifex Oziam legem ado tus est. Et D. Chrysostomus ipse tota Ecclesia mirifice praedicatur, quod non minori constantia Eudoxiae Imperatrici eiusque coniugi Arcadio se opposuetit. Ambrosius quod Iustinae& Valentiniani obstinatam voluntatem sua Episcopat i sortitudine fregerit, &Theodosium ob caedem Theisalonia censem extra Ecclesiam proiecerit,& post diutum nam octo mensium poenitenti am, depi ecanti cul- . pam& ut in Ecclesia admitteretur supplicati, aegrἡ concellerit. Nec minori fiducia sic-se opponebant Constantio Imperatori magnus dc mitis Athanas. -. us,osius Cordubensis, Hilarius Pictaviensis,Leontius Martyr, & Lucifer Sardiniae Episcopus, quorum primus, Constantiiu inquit iste idem sucit quod

thanasi- Antichristum facere decuit. Nouus est Achab. or nostri,

t e temporibu secun im saltasar, o qui alter Pharao quo

- magis atteritur , eo magis obdurescit, verus Antichri huqui in gratiam haeresia sime Saulem immanitate sequitur. Et post in eadem epistola: Homines ob caedem, aut sediti em aut furtum, aut similia crimina relegatos, non aliter quam Pititus Sarrabam ad preces amisorum a pasna absoluit: Christi autem seruos, Epsopos 9scerdotes, non solum noli relaxat , sed exules inclementissime nouis supplici,sgrauat, quasi aeternam Furiam ct Alastora se illis praebere velit. Nec id tarum. quum mal6cis ob mores armcus, orthodoxis vero ob Christum inimicus'. Ex . quo siquid, o tenditur Iudaeos qui sarrabam postulauise, dominum autem crucifixerunt, sales fuisse quales nunc sunt cum Constantio Christi perduelles Ariani. Postremus vero reliquorum causam agens, cum eorum

omnium approbatione docet uti prius Babylas ille martyr, clim Christi fides & honor in questionem vocatur , totam illam magnificeptissimam regum Pompam

548쪽

honi pam nihil aliud esse quam demiavi in pariete

imaginem, illum ainbitiosiani fastum Impcratorum elle meram pupam & laruam quam plane detrahere oportet , ex hoc tempore imperatori maximo ho magis quam minimo Clitastiano parcere.Is enim quum ea quae lupcrius libauimus fuse contra Constantium cxpotuisset , ipse sibi proponens hanc communem omnium obiectionem de regibus tue sis ita honorundis ; ita eam dii lcluit, ut multo scrtius leges omnes constringat,&eos Ecclesiasticae cen- Deum sui te subditos elle optime clarissimcque domo n- strct. Sic enim ille. Videm imperator te reritate superatum est e dicere ei sotau; Sacrae scripturae praecipiunt o /ecti, rQ b victo vivi us D se, ol nitate constitutis homines sub hos , is audes tanta ct tu ia inibi iugerere Lscifer rQ iid vero ille contra Z IIaec conspicis, bui utari qua η si , ,e iubent honorari tutetuis. rere hierae fucrae te iubet facere, ista gnis no nosse; ili in qu ius monet tς dominus 'sacer olim obedire,illa qua urgeant unum te exinbere ex omnibal consertiis tris oportere nec cuiquam F i ' sit eis Dei inueniri eruus supericremi et . Haec inquit ri-io beatus . postollas loquere, tartare: o argue cum omni niverio. Nemo te contemnat . Si Chri lausis es, quia γ tu vitus eat illa propter quos Ap esus dixit :Lac loquere er argue cum omni imperio, nemo te contemta imperii Misai: utique mecum omni imperio te corripientem audire debes non contemnere, si tamen Christianus es. quod m. consep eris,lam Chri uanus non es: utas uises C stiarius nou cotem spes eum que Deus ordinauit ad instruendictyebem Dum c cui Ap lotus dixit : Haec arane cum omiarii imperis: θ' nemo se contemnat. Est crD Aoostolo

Paulo teste in Ecclesia imperium facerdotale super imperium ciuile. Utque impcrator in suo impcrio ciuili iure postulat, subditis obediwntiam , ita sa-eeidos in limperio Ecclesiasticolari vel potius He- .

549쪽

liore iure tequi it obedientiam ab Imperatore, quisii Christianus cst, Episcopo subiectus est, de que ni

ij ἡ liri militer audire dcbzt, cturn omni imperio arguentem , se, tibi Iu-Et hac poti timuin deicia sonu nititur quoque D. Athana ius.

Eli quoque de alia ratio quare reges iustistis .ine i Uprehcndere pollumus , atque iis ctiam si vim faciant reiistere. Qinim enim finita st& ter

minata corum polcitas, ut quae circa certam rerum. i. ciuilium mattr; am pcrse vcriatur, ad diuina aut an non pertingit , nisi quatenus Eccletiae subier 'μ & opitulatur, vi alias fusius declaratum est, si ' quando cxtra terminos sibi circundatos chlami vult,&in alienam mellem suam falcem immiti ro, quia iam non ut rex agit scd ut tyrannus , hic gloriosi i m est regem coarguerr,eiquc no verbo sol na,

. sed re quoque oblistere, id quod item doecor prae- s. cl. ire admonet. Reliseo qndem inquit ille sacruli - ι brisscriptum ese soli superbire coram rege. Et si intrarerminos ritae potestati esse volu es, o ium superbus extitisse in contra re, re vera ipse me ut praeuaricatorem legis ceu demnassem. Nunc rero quia homicidae tibi Er sui itero vera dicimus,non utique tanquam superbi puniri meremur, sed magis praemiis a sciemur caelestibus, quod tibi errantinou pepercer tu . Scriptum eli eium , flagellum equo ct jumulam asino , viWam autem senti in plenti. Quum auit in lic aberrat rex , ct ab Episcopo suo uci accerrime reprehenditur, ne dicat ut idem idem δε ηι vir alibi praeclare docet, at mihi iniuriam Lucifer, sed ilicat, Dei a re os commonet atque horistur secun- ri η- dum sacrae legis praecepta , ut positu ducere vitam Deo. accepi imam . Et hoc poti: limum clypeo suam

lib. contra. loquendi inuictam libertatem tu tur D. Hila

550쪽

lium Intichristum, qui non dorsa cadit sed ventrem

'palpat , non caput gladio issecat . sed an Mn au- Η re. f. ro corrumpit , non ignes pubie minatur sed gehennam priuatim accendit. Christum confitetum νt neget , Ecclesarecta gruit risiivm de struat. Te o Deus in verbis, te in ore circumfert, o omnia omnino agit ne tu ut Deus, ita pater esse credar;s. Atqui diceret adulator aliquis, hoc citcalumniari de mentiri , haec est contra CHayis maiestatem contumelia & maledicentia: tino vero

inquit D. Hilarius siileant istae ineptiae, cubet maledictorum opinio ct mendacij si lyrio Veritatis enim mi nibos decet vera proferre. Sisal a dicimus Uamissise nio maledicus, si vero uniuersa haec manifesta esse Hle stimus, Apost obca libertas in et ut Constantium Antichria lavi dicam ct βι eum alloquar, ut Dan res Herodem, ut Mactabit antiochum, ut primi christiani Neroinem, De rium er Maximianum. Quod ii in sacras literas intueamur ,& tota viti usque Testamenti historiam cogitatione perlustr

mus comperiemus viros sanctii limos ex eo praeci-τυ1 e

pue maxima laude coleς utos,quod reges regio mu- se,nere abutentes Jc Dei gloriaeciduersantes, singulari p- quodam modo contemnerent atque abiicerent,eorumque sit perba magnificentia hoc tempore, ip luto quod calcabat duce t viliore. Q uni md pro-jphetica dignitas magna ex parte in hac regi, fastus atque spicitoris despicientia cernitur Queniadmo- ο ιαν dii enim Isaias sua prophetia auspieaturi Asidite rembum Domini principes Sodomorre, percipite auribus legem mei nostri, nobis Gomorrbae. emadmodu ad proikandia mittitur Ieremias ZEcce inquit Deus dedi vem Disinu, ba mea in ore tuo ecce cUitui te supergetes uper regna, ut euellas, ct dispertis, o disipes et plantes. Ne timeas a facie eoruAEL. ego quippe dedi te hodie in ciuitatem munita, ε EMA in θluinnanserua , et in murum a reum regibus iura Ιὸ λ Orri All