장음표시 사용
231쪽
chp. VIII. DE PRAESAGIξNDA VITA ET MORTE AEustor. 21 tib seu desectio solet est magni montenti ad venandum pro- stubsticium in acutis morbis, Propterea de hoc symptomate sigillatim quoque agendum duXimus. CAp. XIII. 1 o praedictione ex apbouia, id est, vocis interceptione, nee
non ex aliis vocis istierentiis. Cum ex omnibus partibus corporis resolutis ac torpescenti, Lingua
bus, linguae resolutio, quam teste Ges. in I. Pror. text. 23. resolutio.
Graeci aphoniarn appellant, non parvi sit momenti ad assequendam in morbis praedictionem, ideo de ipsa in praesentia
agendum quoque duXimus. Ceterum, quia aphonia Vocis privationem seu interceptionem denotat, Veluti Vox tremula, clangosa, acuta, querula seu plorabunda ejus vitium, idcir-c0, clarioris hujus symptomatis notitiae causa, de Voce pauca praemittemus, haec enim aut prorsiis tollitur, aut minuitur, aut vitiatur. Vitiatam vocem dicimus raucam, clangosam, acu- yQsti vi tam, stridulam, interruptam, quam plorabundam vocant, querulam, lugubrem, tremulam, quae omnes stini vitiatae
v0cis differentiae, veluti obscura, balba seu balbutiens, tarda, imminutae sunt symptomata. Prorsus vero ubi aegri loqui non p0ssunt, silentium, sed proprie magis linguae privationem, interceptionemque dicimus. Silentii vero nomine nedum subla- istin Vocem, atque aegros voce defectos, seu mutos, intelligumus, sed eos quoque, qui cum nullo vocis Vitio teneantur,l0qui tamen non volunt. Proinde silentium ac taciturnitaS,
quod cum affectum melancholicum declaret, merito in pro Geticis a) insaniae signum in multiloquis habetur, mutOS Vero ac Voce defectos dicimus, qui loqui non possunt. Rauca vox &h4lbutiens, acuta, tarda, tremula, nulli est non cognita. Nonnsque adeo nobis notum est, quae clangosa, stridula, interruP- istu effracta, plorabunda, querula, lugubrisque dicatur.
232쪽
Clangosa enim stridula, querula, Plorabunda, ejusdem ge
neris cum acuta esse videntur, quando teste Gai. ruli a Proris. text. Ia, cum siccatione Vocificorum organorum, meatu angustio re effecto, in acutum maXime Vox efferatur: nam acuta in morbis fit, maxime organis siccatis, aut siccatione asperae arteriae cominu
nicata, quae, cum magi S acuta fit, clangosa dicitur, & adhuc magis, querula, plorabunda, stridula. Arteria enim humiditate irrigata rauca vox editur, siccitate eXarescenS, Primum quidem clara, deinde acuta redditur, quia in angustum coguntur vocalia instrua menta, hinc si magis adhuc intendatur siccitas, Ha odis clang0sa, ac stridula exauditur, qualis est gruum, aut qualis a gravi tono timchoata in acutam desinit. Alii intercisam, inaequalem & obscuram appellant, eique similem faciHnt, quam temulenti edunt. Postremo aucta adhuc siccitate evadit lugubris, aut flebilis, aut querula, ac plorabunda, aut sitspiriosa, cujusmodi fientibus pueris editur, quae Voces fiunt, ut nobis auctor est Gal. in lib. 6. Aphor. 49. eo modo quo luctuosis, intercita, atque 0 feniantes fiunt respirationes, quas Hipp. a) luctuosa suspiria v0- eat i, quippe aut potentia ipsa fatigata, aut duritie initrumem
torum, quae causa est praecipua, aut ambabus causis concuserentibus, aut propter iii quam musculorum voci servi ratilina similem convulsioni dispositionem. Effractas quoque ejUS modi esse voces dicunt, ubi videntur voces in faucibus c0st
fractae eliso quodammodo spiritu. Quomodo & in follibus, qui musica organa spiritu implent, si imbecillior is est qui
folles movet sbnus, interrumpitur. Ceterum jam satis ciru)voe., Vocis disterentiaS. Nunc priusquam ad aphoniam deliceartiatae quid damuS, breVi oratione prognoiticum perstringamus. Omnζi in malis enim eae Voces vitiatae in continuis acutisque febribus mal*PVRsRo- ssent, omniumque maxime in phreniticis & in febribus ardψ' tibus. In quibus si immum vitae discrimen minantur, cὴν maximam siccationem vocalium instrumentorum sequanNyΤ& aliquando praelanguidam potentiam, aut disposioncm .QR vulsioni similem, quae cum a siccitate fiat, pernicialis ζx Proinde auctor Pror. b) in lib. a. text. aa. ait: Vox acuta, αμ
233쪽
Cap. XIII. DE PRAESAGlSNDA VITA ET MORTg AEs or. 219 fu, mala est. Galenusque tu Comm. tanto pejorem esse clarita bsain diplorabundam, quanto majorem indicant siccitatis affectionem. Antea de acuta a)-IO. dixerat: Quibus soae aemia est, bis hypochondria introtracta 'uti Galenusque ait, phri φιe, qui in morbis vocem mittunt acutam, ad inferva sedem trahi bl Ochundria, septi transvers aut propter Wia nationem, alit eum propter neam caliditatem irre it, aut cum a pleura niembrana infammata, aut saccatione indurata trabitur. Ex quibus colligito in morbis cum Voce acuta, ubi intro hypochondria arges a sunt, esse perniciosum, quod si cum lethali aliquo alio signo fuerit, periculi judicium quoque una augeri necesse est. Utpote legitur in lib. 1. Prorrhet. t t. 17. Ex vomitu gravi, fastidiosoque, vox clangosa, oculique concretum palosculosam habentes, insaniam ostendunt , ut Hermozygae uxori, quae vehementer furens muta obiit. Neque mirum, ut, posterius declarabitur, ab acuta clangosaque voce, postea morbo in pejus abeunte, mutos
fieri, quippe aut a siccitate induratis, convulsisve vocalibus musculis. Meritoque hinc Auctor Coae.praesae. M scripsit: Acuta vox ae lugubris, se oculorum obscuratio, convulsiones accersunt.
Quod indicent hae voces maximam siccationem, a qua comebluntur partes nervosae. Clangosam Vero vocem, cum linguae convulsione, vehementi insania, cum tremore, do duritie, pro sus esse pernicialem in libr. 3. Gac. praesagiormn memoriae Pro- ditum ea. De tremula vero Voce In lib. a. cia . praes.sect. a. text.
3I. scribit: Cum fore tremula alat praeter rationem solutio in iis Aa ore tempore eorpus male babentibus, lethale. Sed jam satis de pnaedictione ex voce vitiata ac imminuta. Nunc de iis scribamus, qui prorsiis voce deficiunt; Gnaeci apboniam , dc nostri . Vocis privationem, seu interceptionem appellant. Gal. in primo Pr0rrbet. text. 23. bina . scribit: vocis privati 'nes fieri, dc propter voci asservientium instrumentorum laesionem, dc propter principium nervorum affectum. Principium nervorum ςerebrum est, atque principium spinalis medullae. Qito affecto mutescere aegrotos cognoscimuS, vel eX eo, quod cum Voce Ee a aliae
Libr. i. 43. Text. 237. Q Text. 99. Lib. I. Prorrhet. 19.
234쪽
aliae stimii functiones laedanti ir, quippe sensu S, motusque; id que fit cerebro oppresso, ut in apopleXia & in comitiali m6r bo ; aut quia venae crasso sanguine intercipiuntur, ac organa valde resiccata sunt, aut ipso cerebro resoluto. Voci partes servientes, quarum laesione vox laeditur, atque intercipitur est larynx, ejus musculi, atque thoraciS, nec non pulmones nervi recurrentes. Quibus convulsorio modo laesjs, vox inter cipitur aut laeditur, manentibus aliis functionibus integris. Addunt alii vitalis spiritus resolutionem, ut in iis, qui nimio gaudio afficiuntur, qui resoluto calore loqui non possunt, aut suffocatione, ut in hystericis affectibus, aut contractione, ut in metu, ex quo multi tremuli & aphoni evadunt, aut demum ipsius refrigeratione, aut exstinctione, eodem itidem modo&animalibus spiritibus ita affectis. Quibus quidem ita praemissis
reliquum est, ut quid particulatim aphonia in morbis portemAD0ni R dat, explicemus. An vero aphonia quicquam boni aliquand0mbyb; non per se, cum omnis aphonia mala ssit, sed ali p6idem quando quidem salutem praenuntiat. Critica quae est, aqua dit. Optima Vacuatio fit, qualem meminit Hippoc. lib. 7. Epide
mi0rum text. 26. in Teoclis cognata, in qua sudor non multo p0st judicatorius erupit. Auctor vero Coac. praesag. in lib. I. C0sic praef. text. 27. scribit, quandoque tremores solvere aphonia8 ex Aph0Πλη rigore concitatas. hipe etiam brevi tolluntur, non ita malae histi sta' debent , neque eae, quas sequantur urinae copioia. De
thesi. qIuibus, tu gliart0 libr0 Coa . praeseg. JD. a. text. 31. ιθ scriptum est: In convulpi inbus aphonia diutius duram, malum: suae durat brovius , uti linguae reflationem Oel brachii, Es partium dexterarum significat. Solvitur autem derepente prodeuntibus urinis mi tis assatim. In iis etiam, qui sitstbcantur, aphonia, a qua postQR recte loquantur , non lethalis esse solet. De qua Hippocrax in quinto Aphor . s. ait: Si ebrius quispiam repente obmutuerit1c0Πvulsus m0ritur, nisi eum febris corripiat, aut ad eam horam veri Us, qua jflent fulvi crapulae, loquatur. Quae etiam in principiis fiunt morborum, tametsi nunquam bonae tam Raliquando s0lam multitudinem humorum testantur. Cujus min
235쪽
i Cap.XIII. DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEGgor. et ardi in muliere , quae trimestri Rem gravida in littore habitabat, eonspecta est. a Nonni inquam solent aptioni reddi aegroti verae
irieulo ab aliquo humore laeso, quo alli sponte, aut arte vo-
mitu rejecto , liberantur , de qua Hippoc. in libr. s. Epidem. Di t. 39. b) scribit: Hermo ilifilius aegrotavit undecim dies, fenis autem tenebat ipsum, N non descendebant cibi, Nprimum quidem delirasit, nocte vero cessavit, sequenti die me voce, iacebat stem thns distortos babens oculos , febricitans. Penna et ero immissatibnruit bilem atram, En clystere in il se, stercus multum subiit.
Quomodo etiam plureS a Vermibus aphonias observavissne periculo. Non perpetuo etiam ex Vulneribus aphoniae sunt pediniciales, eaeque praesertim, quae parum durant, & a quibus vox probe restituitur aegrotis , qualem vidit Hippocrat. ui in lib. quinto Epidemiorum text. I. c legitur, in puella, quae a rupe ceciderat, Voce statim pri Vata. Indicat tamen laesum cerebrum cum vomitu & sanguinis fluxu. Non tamen ita astectis perpetuo liphoniae malae exsistunt, ut auctor Coacorum praesim
giorum docet id in lib. primo sec. a. 28. Efa9. Pessimae Quaenam Vero sunt, quae sunt ex judicatoriis non judicantibus, perni- pusImη cialissimae, quae cum lethalibus signis apparent , juxta illam universalem Epidemiorum Lib. a. e propol ionem, quod j, d, caestriorum non judieanthum quaedam lethalia, qt dam dis cilis
judicii. Quare aptioni se judicatoriae non judicantes pellimae simi. De quibus in septimo Oac. praesagiorum text. 3 1. siuibus
vox in febre intereepta me judicatione, cimi trem0re m0riuntur. Subivde rigentibus mutitates lethales sunt, iis ver0 M0deratuΙ capitis dolor eos: Sc in sequenti textu. Mutitates in febre acuta cum solutione non sudanti quidem lethales , minus autem exsudanti, HVturnitatem Mn eant l&in secundo Prorrheticor. text. J8. h)Ex lunibornm dolore a correcursiones febriles cum Vorrore, aquψιt liliis, multa revomentes, mente aberrantei, voce II atae, nigravsimoetes, moriuntur : haec est aphonia eX non judicatoriis le-
236쪽
didi, PROSPER ALPINUS Lib. III.
thalibus, quod vomitiones nigrae& deliria eXitium portenderutta, 11mul illuxerint, de postea a) textU. In febribus ad sp, ebonisium dolores sne voce, sudores b)solvantur, maligni, bis ageoxas dolores cum ardente febre, sedis alvus eruperit, pernicio via & postea ct Quibita voces cum febre deficiuvi, post judication vi bi trementes et comatos pereunt: dc Gal. in tamm. clarius ait: siclibus apparente solum febre apbonis ' , , post judieationem hi trementes j comato spereunt. Febribus scilicet, non sine signis, sed cum mala judicatione , visis e &: in libro 3 . Prorrheticorum ex Galeno : M Si ex capitis dolore a ovia fiat, febriente agi bium sudore absgue arbitrio se persua cernantur dis repetitis Da dam fmptomatum pari modo fiat, in longius excidunt ejusmodi morbi tempus. Cum signis perniciosis prorsuGethales. Qualia sunt sudores capitis in febri vehementi, sudores frigidi, e
trema livida, cum intuS urunt, Vehementia deliria, comata,
catochi, comultiones, tremores, dissicilis spiritus, frigidus, sublimis & alia hu)usmodi multa. De quibus Hippoc. in Bb, hi et historia e) ait: Extremita es undequaque frigebant, nec jam adestiorem ille amplius redibant, mi it nigra, ali antum dormi sit. Sub diem obmutuit, frigida sudavit. Extremae partes livescobare. Cum vehementi delirio, aut in delirium vehemens id sinentes, aut a vehementi delirio, aphoniae sunt lethales. Doquibus in a. lib. Prorrheticorum s , ex Galeno legitur: Si in febr apbonia, Dae convulsuo modo fiunt, demunt in eam, γε climplentio sit,ec labia perniciosum. Auctor vero Coaporum praeseg. g
in a. ciac. praef. yec. a. text. 27. insanias vehementes, cum Vo cis interceptione, lethales esse scribit. Cujusmodi fuere, quae id phrenitico Hippoc. h) observavit, atque in Hippia sorore phrψ nitica ante mortem, ut in Didemiis i) legitur. Ouem affectum iscilicet aphoniam cum vehementi delirio conjunctam, S in exsoluta facultute animali provenire e mortuis aut languenti hi instrumentis, quae vocem edunt, affirmamus, veluti in phrς nitide, tremore, palpitatione spectatur. De quibus auctor si si
237쪽
cap XIII. DB PRAESAMENDA VITA ET MORTE AEGROT. 223 Helicor. in primo libr. t t. a . ait: Qua cui exflatione fist seriae, pessisse. Sed hic Videtur de vitalis facultatis resolutione loqui. Sunt non minus lethales, quae una cum sibi tu si ibit mi phaenomeno quoque , id est, apparente, de quo Galen. in primo Prorrhetic0r a),diXir: Videntur aurem omnes, qui talem inspirant insipirationem, seaseulas moVere totas, ita, ut per Vestimenta motio conspicue appareat, tanquam valide ipsi sup tioribus thoraci S partibus operentur. De quo etiam Auctor Ino. praesag. 8 iv liri et .sec. a. . t di a i scripsit: in meis interceptitae spinitus veluti iis, qui flocantur,. commotis sursum scapulis ,redditus, malus. Qui ita respirant, sublimes thoracis partes ad omoplotaS usque moVere videntur. Nam cum inspirando dia-phragma satis esse non potest, thoracis musculi superioreS, qui e collo in thoracem protenduntur, una adj uvant. Etiam cum
brevi spiritu vocis interceptio eli: lethalis, asiusmodi fuit, quae altero die in Pythione visa est e . Ex convulsionibus etiam, quaeresiccatis nervis fiunt, a phoniae lethales sunt. In quo sensit Auctor Prorrhetic. hb. primo texi a 3. habet: a satas cum suo tu e se pessimas. Quae etiam ex humorum multitudine fiunt convulsiones, si aphoni fiant anginosa, lethalissimum est. CujH modi fuisse anginosam, de qua Hippocrat. is quinto Epidem. text. Iol. d) scriptum reliquit. Uuarta die eo usa, me P0ce,
stertur, luti auritis, maxilluram ru r,nin est putata die. Celerum aphoniae , quae una convulsis Partibus ex copia hu- Aphoni :m sum fiunt, perpetuo Jethales non sunt, veluti & u emoreS, mm
ς0avulsiones, & alia hujusmodi symptomata, a copia humorum id morbo n principiis se ha r Cujusmodi fuere observata ab hilippoc. H in muliere arimestri foetu gravida, in littore decum- l thalibushψdie, quae tamen cum signis aliis exitiosis praeter artiS, ut digno .RlQR. Visum est, exspectationem evasit. Sed per tuo in exi- sςuntur. 40iis morbis viriumrobur attendere oportet, bonam respiratio RQm dc recte aegrotum se habere ad omnia, quae ei offeruntur. Rm his apparentibus, ut Galeno tellatur in Heropyti historiae
ς mento, vel etiam in moribundis , prorsus non est desPe'xRRdum, indicant erum robuitissimam naturam. Q ide
238쪽
Quae vero fiunt resollita facultate animali, ac vitali vel mi xime languente, exitium in foribus praenuntiant, clijusm6 fuere, quae in Philini uxore clo, in phrenitico b in muliere apud frigidam aquam. decumbente c ., in phrenitica muliere M ante
mortem observatae sunt. Cum .catoche quoque sunt perniciosae ut docet Auctor ProreL e) in lib. 3 te t. ψ. Cum comate n0n mi nus frequentes ; quae in unico morbo fiunt , ut in a. libo Conc. praefag.,ec. a text. scriptum est. EX capitis quoque d0lbre perniciosae, nam phlegmonem in cerebro factum restantur, de quibus a. Pron. text. a O. g) scriptum ostia Quibus eae dolo apb0niae moriuntur: i & in a. Coac. praesag. b) ait: qui ex dolore muti sunt aegri , moriuntur. Ιis etiam aphonide, quibu8 caput percussum est quod cerebri insignem laesionem denotant) exitium praenuntiant. Cognoscuntur vero cerebri insigni offensa
honiae, ex aliis functionibus sublatis. od Hippoc. quimio utilem. l) ita expressit. Cui caput lapide percusum est a Maccidone cecidit, tertia sne voce erat, anxietas, febris tenuis, albilaudiebat, neque sis piebat, non me ire re. Chirurgi ad c0gΠ0scendum cerebrum Vulneratum, vocis interceptionem , se guinem eX ore aut eX auribus, Vomitum, observant. Ut Vero
ex his colligam, aphonia lethalis, perpetuo cum malis exitio' sisque signis, observabitur, aut ipsam aphoniam praecedens, stulsubsequentur, veluti in Sileno m), uxore Philinin , phrenitic0 ρ , muliere apud frigidam aquam p , anginosa f), atque Pythi0Πψ R, Hippocrate , fuit observatum. Sed Pythionis historiam pr0 mus , qui saepe in morbo aphorius evasit. De quo ita in 3. D dem. τὸ text. s s. scripsit: lingua inaruit, stibundus erat, bili
non dormivit Urinae subnigrae , suspenso sublimis, novbat. Altero die sub meridiem extremae partes frigebant, pr os qcirca maΠlis , caput, obmutuit, soce defiatis e i , diu brepto rus, rediit calor, stiit. Nocte puteolt, circa caput modicum s*-
239쪽
cap. XIII.) DE PRAESAGISNDA ULTA ET MORTE AEOstor. dia stiis. Die tertio interdum quievit. Vesperisub solis Oeessum aliquo fruit, turbatio. Nox laboriosa fuit: nihil dormivit, ab alab tota compacta stercora des euderum. Quarto mane quievit, admuidiem omnia irritata junt, frigus, mutus, sine voce, in δε- treius, & sic porro. 0ctavo frixit, voxque eum defecit, spiritus exilis j imminutus, , decimo mane flue voce, multum frigus, febris acuta, multus sudor. 0biit. Sed age finem huic libro imponamuS.
240쪽
C A P. I. stuantum vitulis facultatis cognitio ad venandum in apotis Prognosticum conducat δ eminem Μedicorum latere arbitror, cogniti0nem facultatis vitalis maxime facere ad illustrandam in morbis praedictionem. Addi, mus nihil hac ipsa cognitione esse op0
tunius, ad denotandum naturae totiuS r0
bur, atque infirmitatem. Hanc faculta tem sedem habere in corde, Medici omnes fatentur, veluti in cerebro animalem & in hepate naturalem fundari diximus: non minusque etiam hu)usce facultati quam vires Vulgus Medicorum appellad robur seu firmira tem, ad futuram salutis spem in aegrotis praedicendam, mugni profecto esse momenti. Ex quo merito Gal. in libro is Pulsos cap. 34. dicebat: Si facultas sitatis potest morbi ferri vigorem, necesse est, servari bominem, osue ipsa neglierat 1 Robur' mori. Cognostitur vero facultatis hujus firmitas, seu r0buxi und* n0' a robustis, nulloque modo laesis, actionibus, veluti ab itin*μμ ' firmis languor, seu infirmitas, nobis quoque innotescit. Vi tales vero altiones de operationes sunt arteriarum pulsati00ς 3 quas vulgus pulsus simpliciter vocat,.atque respirationes. Dipsisque facile vitae status, qualis sit futurus, intelligit.x Praesertimque a pulsibus. Vita enim nihil aliud est,