장음표시 사용
261쪽
vero quae reseruritur, sunt stequentia, respirandi, atque raritas. si quibus colligamuS respirationis differentias esse, magnitudinem, parVitatem, ce teritatem, tarditatem, frequentiam, &raritatem , quas Galen. is Ι. de disserent. respirat. complexus est. Sunt vero hae omneS aut in tempore motus, uti est veloX In tem-- & tarda respiratio , aut in quantitate distentionis , veluti ma-- no gna, & parva, aut in quantitate contractionis, veluti est etiam magna, & Parva aut denique in quiete respirationis quae est frequentia atque raritas, atque hae simplices sunt respirationis differentiae : quibus varie complicatis octo compositae differentiae depromuntur, quippe magna VeloX, magna tarda: parVa VelOX, parva tardae frequens magna, frequen8 Pgrva e rara magna , & rara parva. Magnam illam dicimus respirationem , in qua magnam copiam acriS attrahimus , atque magnam fuliginum copiam exspiramus, sive expellimus, atque e contrario parvam, in qua exiguum aeriSinspiratur, & parum fuliginum genitarum exspiratur, seu expellitur. Celer Vero eit, in qua parvo quidem tempore pulmones moVentur, & tarda, quae longo tempore fit. Frequens etiam seu densa appellanir , cui breve est tempus quietis, contra cui longum est, rara. AddamuS aliaS re' In aequa irationis differentias, quarum una penes aequalitatem atque litato S. idaequelitatem accipitur , & altera penes ordinem , prout re spirstri0num aliae servant ordinem, aliae non, atque terria
penes caliditatem & frigiditatem, quod quaedam calida sit, di quaedam frigida. AEquales respirationes illas dicimus, in qui-hVS multarum quidem respirationum vel unius tantum Pares differentiae, mutuoque aequales existunt. Inaequalesque, ubi idy quales respirationes observamus. Ordinatae quoque hae sunt, In respi-qηM Zliquem ordinem servant, atque contra, inordinatae. Et δΠψR,
ςMidae item dicuntur respirationes, ut posterius accurate intelli ''T Zymus, in quibus halituosus calidusque spiritus eXpellitur; & inordina i gidae, ubi frigidus. Sunt demum aliae quoque Wssimae, & rio.
yyythmae , kl est, quae 1 3ythmum servant, ex quae non. E. .Rycli-py090rtionatam habent respirationem tempori, anniS, locis, mi rati0- 'gi Ri, aetati atque temperiei, & ex opposito arythmae. EX UR, quibus
262쪽
quibus omnes vidimus respirationis differentias, quas Hipp. cum in lib., a. a rum is 6. Epide i . b) comm 3. teXt. 11. ira per 1 trimit, dicens. Densispiritus, parvi, magHi, rari, exit extra
magnus, intro parvus, hic quidem tardaas, i life structus, daphilum revocatio velut super inspirausibus, calidus, frigidis C A P. VILDe misis respirationis. ζψix ' Nunc causas respirationis attingamus, quae duplicis sunt di
ferentiae, quippe quaedam communeS, & quaedam paue eommu ticularium respirationum, quae particulares exsistunt; de com nes. munibus Primo agamus, quae ex Galen. in libro de ea is n. spiration. sunt secustas voluntaria motiva, quae organa m0vet
respiratoria, instrumenta votivitati ac respirationi serviense, atque demum usus seu utilitas, in cujus gratiam respirati0 fit. Ab his quidem causis omnis sit respiratio, ac optima ipsi8 ni,hilo a naturali statu mutatis, & vitiata vel omnibus, vel ali,
quibus ex ipsis a naturali statu mutatis. Ex voluntariae quidem motivae facultatis observatione, naturae cum robur tum imbecillitas nobis innotescit, non minusque ab instrumentinrtim respirationis, & utilitatis, seu usiis noritia. Sed qu-040 fiat respiratio, quibusque instrumentis ad ipsam agendam is cultas laetatur, ac ad respirationis utilitatem, Galen. in I. s. adisser. respiration. cap. . ita docuit: faeustra quaedam animalis mo' et et Goracem , cum boo simi pul cimovatur, ad hujus vero mo tus ubi disso itur, sqvittar inspiratio, ubi contratitur, exspiratis Demoni iratum etiam ibidem est, maximam dc principalislim3m respirationis utilitatem esse insitae caliditatis conservati0nem, jam vero & animalis spiritus nutritionem. His itaque sic hab d tibus, siquidem facultas, & utilitas , & unumquodque 0rgvnum recte ac prospere habuerint, juxta naturae legem anim/'shigula. respirat. Si Vero quid ex eis vitiatum fuerit, juxta illud eri mrium re- respirationem impediri necesse eit: & haec de causis re*ὸν
ςQmmuni. diibus praemissis ad singularium re irv
263쪽
cap. VII.) DEPRAESAGIENDA VITA ET MORTE A G 6T. aoiibnum causas attingendas declinemus, sine quibus ex respiratione quicquam certi ad praedictionem habere non possiminus. Exordiamur Vero a simplicissimis respirationum disti, rentiis , & primo a magna Parvaque respiratione. Μagna Respii a vero respiratio, ut Galen. in eodem libro docuit, ab urgente fit utilitate , & parva ab utilitate exsoluta , aut ab aliquo dolore partis, moVenti S thoracem. Ceterum cavendum est, ne
decipiamur, nimirum ut magnam illam esse respirationem credamus, in qua plurimum pectus dilatatur, sed in qua plurimus spiritus attrahitur ; nam quibus vel tumor, vel angustia sine flammeo calore, spiritalibus membris insidet, in his storacis quidem dilatatio maxima est, id vero, quod inspiratur, parum est. Aliquando etiam maxime usu urgente, sed facultate exstincta fere fit maxime thoracis dilatatio, in qua aliquando moventur scapulae, nares , quam spirationem sublimem, &phaenomenam, id est: apparentem, Medici appellant. Quare prudenter se gerere debent Medici, per magnam quidem respirationem ut non magnam thoracis dilatationem intelligant, sed in qua plurimus spiritus attrahitur, contra parvam, in qua parum spiritus suspiratur , tametsi thorax maxime dilatetur ac distendatur. Velox vero respiratio fit & Velox
ipsa ab urgente utilitate, seu a magno calore, ac facultate ei se unde. Vire potente, id est , robusta, atque nullo organorum reluctam te.PTarda a contrariis fit causis, utpote a diminuta utilitate, Tarta ac virtutis imbecillitate. Frequentem vero respirationem, aut d0l0rem, aut inflammationem supra septum transversum, Gal. Frequens cum in I. Epidem. comm. 3. text. 18. tum in tertio libro tam. 3. xl. 7 . tum alibi testatum reliquit, quod ab Hippocrat. ac-ς pit, qui in primo libro prognostic., de frequenti respiratione itali bet: Spiritus autem ἰ qui creber es, Anat dolorem aut in flam-mqt em in regionibus, quae supra praecordia seunt: quae fit a dolo-xς frequens seu densa, ex dolore in parte affecta nobis inno-xς stit: ab inflammatione simplici, phlogosi Graecis dicta, pertim
de si dixerimus a flammeo calore, cognoscitur eX eo, quod spiri 'Prriterquam quod densus est, etiam calidus apparet. Adda- Inus nos densum seu frequentem reddi spiritum propter vebat p*g, 38. lin. 7. I i quam
264쪽
quam phlegmonem, aut hUmorem, aut tumorem, naturam gra vantem, & angustiam inducentem, quae quidem respiratio selei Raraum una cum steriore observari. uix Vero longo intervallo fit, ratidict a, aut cordis refrigerationem, aut delirium significat; atque hae sunt primarum simplicium respirationum differentiam: causae, quibus tamen quicquam certi ad prognosti cum Medidi, non ostendi, Galen. in primo de distant. respirat. cap. 22. nobis prodidit, quo loco docet, judicium fieri tantum oportere a
compositis, ut possimus certum de salute ac morte aegrotanti Respira- una ferre judicium. De compositarum Vero respirationum causistionum istis scripsit. Itaque adflas illas compositas restirandi disscultu ςψmpQsi is animum intendere nos oportet, in quibus simplices quidem comeau . muπes sunt Furium affectionum, , ob id nihil certi indieant eo Gatre vero aliis quibusdam ad certum ac minime fallax distri men veniant. Magnitudo enim respirationis i a per se respirandidisscultas quaedam est simpkx , verum nullius certae cognitionis est fgnum, Muidem , argente utilitate, , laesa mente feri solet. At vero s cum dei tale con stat, ingentem vitalitatem,s eum raritate, delirium indicat. Similiter autem , parvitas, ipsa quidem per se ipsam , aut ΔAre asictam aliquam partios
iam , aut utilitatem exsolutam ostendit. Itaque neque ipse aliquid certi indicat. Quarido sero componitur , cum de 'tate quidem dolorem, cum raritate sero , facultatis exsolutio
nem p tendit. Quin etiam s ipsam deustatem per se sρ φ
, ais raritatem in manus sumas , ipsarum neutram per se inus:
ris quicquam certi significantem, ni si hoc diserimen accedire, ut videlicet . cum asstera quapiam renirandi disscultatis spiciscopuletur. ' Densa enim sinuque magna utilitatis augmelit sindicat. Densia vero fimulque parva organi alio us, q*qicum respirationibus commovetur, dolorem: ipsa etiam rorq)quae ad deliria tis perfrigerationes consequitur, s quidem c*φmognitudine fuerit copulata , prius eae praedictyis, s ver' σφparvitate, posterius indicat, j ob id june omnium comp0 torum respirandi dissicultatum hujusmodi eonjugaliones V Vsmae sint, utpote di manifeste N eons inter unam si quia si stetitioliem indicantes. Denstas quidem cum porpit'
265쪽
ebinpositanimque respirationum causis. Nunc ad aequales, ordianitas, ct inaequaleS,& inordinataS descendamus, ipsarumque causas spectemus. AEquales enim, i& ordinatae respirationes fiunt a facultate vitali recte Valente, nulloque instrumentorum serviemtium respirationi vitiato, aut quovi S modo laeso. Veluti insequa les inordinataeque contrariis a causis efiiciuntur. Non secus:
quam & pulsus inaequales inordinatosque fieri diximus. Quarum quidem respirationum eadem est generatio, ut Gal. in eod. n. de disser. respir. cap. 17. hisce verbis tradidit. Visum est amtem aliquando, rar0 tamen, non alteram tantum, sed ambas totis;
restirationis partes in uno b eodem homine ita habere, j mma ime hoc fieri, cum humorum copia in asperis arteriis coacervatabominem sufficet ex pleuritide perniciosa, aut peri eumonia non expurgata, aut suppuratione istic conmente, ita ut in hae parte restiratio cum pulsibus conveniat. Monstratum est, b in illis propter obdurationes organorum, compressisnesque,Vomnino coarct
tiones inaequalitatem seri. Hoc idem etiam clariuS scripsit. cap. I9. ita dicens. Quare omnium inaequalitatum, tum quae secundum πηam actionem, tum qua circa plures ex ordine consistumi, aut
d perarum arteriarum coarctatio, aut thoracis musculorum abem
tam motus, aut Deustatis ipsam inicientis debilitas, cassa fiet. Ab iisdem ipsis causis & inordinatae respirationes, sed ab aliis
ςxi m quippe convulsis musculis, moventibus thoracemi cujuS-d 0di esse videntur luctuosae suppurationes appellatae, Gal. in b. s . docente. Mihinum etiam respirationes quae se ygdi probam, continuitatem naturalis caloriS significant, Ve- hii rythmum non servantes fiunt a caloris corrupta seu vi, xi)x symmetria: Calidae omnes respirationes a calore maXime
gyisto oriuntur, veluti a spiritu frigido exspirato illum ad-m0dum defecisse, exilemque effectum esse declarant quippestigidae respirationes. De his Hipp. in Prognost. a) text. a . Qui frigidus de naso, b ore exspiratur, admodum exitialis jam est,
q*ψd emortuam facultatem, seu calorem eXstinctum, denotar- p, 38. lin. io. Ita Sed
266쪽
Sed caute est agendum , ne per respirationem frigidam intel ligamus parvam & raram, cum & ipsa iiὶssiti caloris refrigeri tionem significet, sed exspirationem frigidam : atque itό d ealida, ilia ex ore & nare calidUm eXspiratur, d non, quae magna & frequens est, tametsi calida & ipsa, quod magnum calorem denotet, dici possit, non tamen actu calida est , de qua Hipp. & Gal. intelligunt. Sed jam sari S circa respiratisi num causas versati sumus, nunc de praedictione ab ipsis peten da scribamuS.CAP. VIII.
Quid bene, b male, spirare in morbis signiscet ἐκήnesbia recte secUndum naturam aegrotis spirare ad salutem .se in D praedicendam perpetuo magni momenti esse, neminem la- morbis tere, arbitror. Hipp. in I. Pr0ροψ.-as. ita de hoc scribquid pssit, Spirationis autem facilitatem existimari oportet perplam signifiς*x ni nam sim habere ad salutem in omnibus morbis acutis, qui iaquadraginta diebus judicantur. Neque immerito quidem, cum, Galen. ita in comment. docente , bona respirati0 Horacem, cor, pulmones, septum transversum, pleuram membranam, bden a omnes partes servientes respirationi recte valere demon ret: neque
enim fieri potes, aliquo ipsorum membrorum respirationi servi setium laso, ut aegroti naturaliter respirent. Ex quo merit0 qu0 que Gal. bonam respirationem in lib. 1. de Crisib. inter bos 1lgna recensuit. Ceterum , ut a respiratione bona quicquam certi judicemus , duo alia quoque signa attendere debebimu , quippe pulsus praevalidos, atque aegrotos rei 1e se habere stilomnia, quae illis offeruntur. Haec enim tria signa, simul ob
se ata, quippe aegrotos recte ac secundum naturam respirarq)bene se habere ad ea, quae illis offeruntur, atque demum V kpulsus satis robusti apparent, magni momenti esse ad salutζm praedicendam, Gad. in 3. lib. Elidem. memoriae prodidit. si que haec signa, vel etiam in moribundis, salutis spem indicst isti non rstro vidimuS. Quare recte spirare in omnibus acuti m'
267쪽
bis, bonum est, atque contra, malum; quod necessariossignifi-eestir, aliquod organum respirationi destinatium non recte vale rei non Tamen exitium hoc solum . signum exprimere potest, sed una cum alii S exitialibus, omniumque certillimum exitium prae agit, si una aegrotus cibum abhorreat, non si iat, tametsi lingua praearida maximeque eXusta sit, cum pessimis excrementis, pulsi iSque Praelanguescant, satiS iuro eX his mors praesigiri poterit. ciare respiratio mala, semper mala est, tametsi1 non semper in acutis morbis lethalis; pessima vero, ubi cum pessimo aliquo signo apparer, & multo plus si cum multis.
De quibus Hippoc. lib. Aphoris. a) ait: In febre non intermittente, si spiritui disscultas acciderit,mdemientia, lethale est.
Ceterum dicet Lector, quales malae respirationes exsistunt 3 Cui has esse respondebimus, quippe magnam raram, Par am frequentem , quam in moribundis Hipp. consuevit dicere brevi spiram, spiritum exilem, spiritum imminutum: pessimae quoque sunt, quae cum si epitu thoracis spei fantur, veluti quo-m0do hi respirant, qui ex submersione 'spirant, haeque obscurae, stertorosae , interruptaeque dicuntur, de quibus Hipp.
iv eod. lib. Aphor. 68. scribit: In febribus spiritus osseudens, mi Am ; convulsonem enim Agnificat. Per quem spiritum offer dentem, Gal. auctore in esus Aph. comm . intelligit spiritum, qui medio sui interruptus substiterit; luctuos, itidem resipibystri0nes pessimae haberi debent, quod Hipp. in 6. lib. bor.
ἴψ- Π0S docuit. Omnium pessimae, quaeque in moribundis ob-sςxVantur, si int Dimdae, quippe cum eX naribus ac ore frigidum ς spiratur: demum sublimes, obscurae, urgenteS, quem spiri, lymis lib. a. coae. pr. Vag. b Sect. . tex. 39. ita eXpressit, dicens: lis autem morti propinsuus, extendens , urgens , b obscurus: 'Vibus verbis intelligit, piimo spiritum sublimem dc phaeno-R QR0n, seu apparentem appellatum, in quo pectus maXime ist*nditur, atque aliquando scapulae, & pinnae naritim mo-yςRiRr, quod vero inspiratur, ita parum est, ut ViX sensu Per P Iur, densi simum tamen est propter urgentissimam calu*ΦI4tem: atque hae si int malae respirationes, de quarum qui q*m Prognostico sigillatim a nobis erit agendum, ut accura
268쪽
praedictionem assequi quisque studiin,
CAP. IX. Qid respiram magna velox, m Ira p Vs Uelix, pure, fareda, b magna frequens, m Ua raro, is morbis signi re x sp ij. Magna & velox resipiratio, qIMΠquam in corporibus, ut tibiiij. 1 1 Gal. scribit in lib. I. dedissculi. resp. cap. ao. plurimum
glia Ve' fuligino rum excrementorum adesse declarat, facultatesti ta men integram esse, viribu Sque Potentem , nullumqHe orga.
hii diti respiratoriiS Vitiatum denotat, siquidem magna simul que velox sit, si1 utilitas urget, & organa sint prompta, &Magna& facultas integram sanitatem servet, similiter autem, domagnam tarda. simulque tardam in delirantibus fieri, nuper ostendimus, sic& parvam ac velocem, quibus est congregatum fumosum exae-P x imentum , & dolet simul aliqua particula, quae circa respira tionem movetur, aut quaepiam inflammatio ; ut Hipp0crat. I. Progvulis. M text. et . & Galen. in 3. Epid. comm. 3. t t. p. ρ. A de Pythione η, qui super Herculis fanum, docent, parvam sytaeda. mulque tardam ii S fieri, quibus nullum fumosiim excrem 'tum est coacervatum, cum dolore, ut dictum est, alicujui organi ex respiratoriis, aut inflammatione: hae duae differentiη respirationis cum malis signis plus duabus prioribus sunt ii mendae, quod facultatem praelanguidam, aut exsolutam, ξης denique Partem quampiam thoracem moventem dolere, dei V
tent. Magna & velox respiratio plurimum fuliginum, S ip cendii, sed cum facultate integra & forti significat. ἘφVero simul de tarda melior est, cum ipsa ad rect e valeΠῖς 'Plus accedat, integramque & fortem facultatem, sine c3l0xς multo & absque fumosis excrementis. Hae omnes cum lj βa indicis spei andae, & ex ipsis simulque QRφά.44 t R ix , qR illuxerint, judicium deliberandum . Sed ad magnai l mxij frequentes respirationes, δι ad ma renas simul &raras dζον nemuS, cum ab ipsis praesagiendi ratio magis illuceat
269쪽
cap. IX. DE PRAESAGIENM VITA ET MORTE A GROT. a s siespiratio, & simul frequens ea est, in qua plurimus q)irinistrahitur, & calidUS, ferVens ex ore & naribus efflatur. Quaeque fit aut, uti docet Hippoc. ia T. Pi Unostica text. 24. 6d aliqua pars ex respiratoriis seu thoracis inflammationem
aut dolorem patitur. CujUSmodi sunt cor, septum transve sum, pulmones, aut Pleura membrana, aut musculi etiam morbeis : nam hae parte8 dolentes, ac inflammatae, quod non, ut opuSest, dilatentur, spiritum frequentem seu densim fieri necesse est . Signant vero eX magnitudine cum facultatis robore haec fieri, in qu 6 non levis salutis sit spes. Quae vero cum magnitudine etiam raro fit, nobis in acutis morbis delirium subesse declarat. De qui bus quidem Hippocrat. in primo Prognosticorum b) text. 24. ita scripsit. Qui verospiratur magnus multoque interposito tempore, δε-brium indicat. Sed quomodo magnum spiritum intelligemus Zan ubi magna thoracis fit dilatatio 3 nequaquam magna thoracis dilatatione magnam fieri respirationem observamuS, nam, ut Umquam dictum est, quibus vel tumor, vel angustia sine flammeo ca-l0re spiritalibus membris insidet, in his thoracis quaedam dilaratio maxima est, id vero quod inspiratur parum est. LX quo magnam dicimus respirationem magni inspirati aeris, atque inspirat arum fuliginum multarum, ratione. Quod vel ipse Hipp. expressisse visus est, cum dixerit, qui vero spiratur magnus, quae de spiritu, qui effertur, magnitudinem intelligendam denotant, minimeque de thoracis dilatatione. Addamus in differentiis respirationum
sublimem ac phaenomenam vocatam respirationem, in qua ma- ime thorax dilatatur, parvam atque Gilem esse, eX Gal. constar
xς, Quare dicatis spiritum magnum & rarum delirii nobis esse sigdum 8 Gal. in I d. a. de dissol. res r. uberiori sermone dem Bliravit hoc verum esse, quippe hujuscemodi respirationem Vlirium significare. Uerum non exinde necessarium, ut omnes, Di delirant, eo modo respirent, fore dicamus, quando haec h*xi simul possint, quippe delirantes ut simul angustIam tho'IRςiS, Vel dolorem sentiant, vel virium languorem. Quae in ipsis quidem deliris parvum atque rarum spiritum mςiunt. Omnes vero, in quibus magnus & rarus fit spirituS,
270쪽
delirare non erit dubitandum. Cujusmodi in Philisco, Siletio uxore Dromeadat, atque in aliis ab Hippocr. fuit observatusti At quid ad prognosticum hac respiratione 3 magni semper aeid erit momenti, idque praesagiet, qu0d delirium perpetuo
malum est, non tamen semper exitiale, sed solummodo ubi uni alia signa prava & lethalia illuXerint, quae cum respiratione in Plii lisco, Sileno, uxore Dromeadat, adolescente Maelibe: Phrenitico, illuxerunt. De Philisco Hipp. ia T. Epid. 3. ) tui. 18. ita habet; Spiritus huic erat perpetuo quas revocatus, rarsis, magnus. Lien in tumorem rotuudum elatus erat: sudoresAn
petuo frigidi, accessisues diebus paribus. In hoc sudores frigidi, ut si iis locis demonstrabimus, fuerunt ex signis exitialibus. Et de Sileno P) text. I9. Aprimo bis ad finem usque spiritum sgnimi habuit serarum, b hypochonisii perpetuam palpitationeM, qtice in processu fuere lethalia, quippe primo inter initia uri, lnae nigrae cum nigro sedimento, delirium, dejectiones pingues lsi idor capitis sexto die, extrema frigida lividaque, atque alia, iquae cum illa respiratione magna ac rara, miserum Silenum nedum delirum esse, sed certe moribundum, procul dubi0 donotabant: dc de uXore Dromeadai H Sexto mane riguit, cripercaluit toto corpore, sudavit, extrema membra frigida, deliravit, spiritus magnus , rarus. Paulopost convulsiones a capite caepertat,
jubito obiit. De adolescente vero Maelibese in lib. 3. Elpic0MM. 3. text. ult. Diritus rarus , magnus per intervallam. Et pochondrii contentio submollis ex utrisque oblonga, perpetua coropalpitatio, reddidit urinam oleosam. Sed age de aliis resipstan. iiii in differentiis agamus, praesertimque de Parvis,
Quid respiratio parva frequens, parsu rara, Igni itat'
Respiratio Darvum spiritum Gal. 3. Epidem. comm. 3. texi ' . u.h, pq Ri e ilQm, atque imminutum, atque etiam obscurusp)in inbibi, ViXQR r irare aegrotos videmus. Hujusmodi respir*pq