장음표시 사용
521쪽
t cap. XIV. PRAE ARIZNPA VITA ET MORTE AEORG. so C A p. XIV. De tinis ariau, salutem praenuntiantibus. bilinae, dc esia excrementa duobus modis salutem & moditem aegrotis solent indicare, uno modo ut signa coctionis, dc malignitatis; arque altero, ut causis, quippe Probam aut malam excretionem prodentes. De urini S, quae exproba concoctione cum morbi tum causarum salutem praemonia Puimae
strant, Galen. in I. Iiλ de Crisbus cap. 12. dc 3. Epidem. ita scribit : Quippe optimam quae in substantia est mediocris, quantitati a)umptae potionis respondens, colore subrufa, sub ava,
cum sedimentosa b polsas alba, iam V aequali. De qua Hipp.
in secundo libro Prognos . a) text. 26. ita habet: optima est, quae candidam sedi putum habuerit, laeveque is aequale per onme te pas, dum morbus judicetur. Seearitatem enim ae morbum fore brevem sigaificati es vero intermittit, atque interdum puram emi miit urinam, interdum sub sidet candidum ae Iane, morbus diutum
vior ae minus securus. Galen. addit: Necessario vero cohre erit modice croceo, ef eonditione media inter tenuem es aquosam, ae
ovalentam,qualis umentorum babet. Idem in primo lib. e Crisbus, Np, I a. ait: optimam me magis subrufam, quam si sanam: si is i. Epidem. in lib. 1o.s l. modice flavam facit: dc in is, a, de sanit. tuenda, ait: rufam bilissamque urinam coctis-yii perfecitie in morbis esse indicium. In multis concoctae uri- diu sunt discoloratiores, in aliis coloratiores. Quo constat non unicum in optimis urinis colorem perpetuo obiervari. At divinus Hippocr. non colorem in urinis, neque substantiam aecipue attendendam ad prognossin duxit, sed contentum; cum', dc loco optimam urinam describens, ne verbum quidem de ς lore dc substantia, sed tantum de contento: cum dixeritvtimam esse, quae eandidum sedimentum, lave ac aequale ii uerit, coloremque do substantiam omisit; cum in omnibus
522쪽
non unicus color, neque unica substantiae qualitas observetus atque etiam cum urina habenS Optimum sedimentum, neces sario & colorem optimum & substantiam mediocrem habeat. In temperatis corporibus trieS colores solent Observari, qui cum in multis ob VariaS corporum disipositiones evarient, proinde methodo, nobis optima quae sit in.omnibus indagan dis, utemur, & primo ex Aristotele, qui in primo lib. prosiisvi. uel. ita habet: Urina haec optima j per omnia mediocris, uri
que sanorum Dissima, ni vitio medico inspicienda est, ut illa teum aliquam ab hac ipsia declinas se viderit, statim ab optim j qui sita sanitate hominem hunc cecidisse statuat. Μerito libemodo bonam & malam urinam ex Aristotele cognoscendam constat. Cum unum ex maximis artis prognosticae' principiis
sit, similia & dissimilia contemplari. re noS quoque, h0e ipso adducti, dicimus inaegrotis optimatrillam esse judicandam
urinam, quae recte Valentium maxime si nilis appareat: quam notam expressit itidem Galen. mprimo cap. 12. Cet rum ut exacte optima urina dignosci queat, primo corporum temperieS, Viscerumque, praecipue erit attendenda, aetas, seXus, Victus, atque vitae studium: namque corpora calidiora
coloratiores urinas habent, & frigida discoloratiores; & ex aetate, juvenes urinas habent pueris tenuiores & colorati0res, pueri crassiores, & senes tenuiores, & discolores. Mulieres itidem viris crassiores discoloratioresque cum multis contentis: & qui crapulis indulgent, mingunt urinas cum multo sedimen to crudo , & ii, qui inedia uti sunt, cum paucis sedimenti habent itidem urinas coloratiores; eaedem ex vigiliis, & labo ribus. Contra multa sedimenta habent, & δscolorati0res, qui in otio vitam ducunt. Unde dicimus optimam urinam esse , in pueris, quae substantia crassiori spectatur, discolorati0ricum multo sedimento albo, levi, S per omne tempuS aequR li. In juvenibus SP viris erit coloratior, quippe subflaVa Vςl. labrufa, & tenuior, cum paucioribus contentis; & eo colo ratior & tenuior, si corpora haec fuerint temperamenti calidio
ris; discoloratior, si1 fuerint frigidioris temperamenti, & i' mulieribus erit aliquando crassior, & discoloratior; & in ii i
523쪽
Cap. XIV.) DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE A GRoΤ. so9 qui inedia usi si int, laboribus, Vigiliis, coloratior, tenuior, eum contentis paucioribus; & in iis, qui crapulis & otio usi
fiunt, discoloratior, crassi0r, cum copiosiori sedimento. In temperatis vero corporibus optima urina erit, colore, ut ait Galen. modice croceo, substantia mediocri, quantitate potui respondens, habens sedimentum album, laeve, aequale per omne tempu8, quaeque denique urinis recte Valentium hominum ssimillima sit. In omnibus optima perpetuo ejus hypostasis seu sedimentum album, aequale; minus Optima, quae hyposta habet suspensum seu sublimamentum; & adhuc minus, quae sis quae nebulam. Verum, ut docuit Galen. 3. Epidem. aliquando nam perbonum suspensum, & aliquando bona nebula sat erit ad salutem praedicendam, de quo Hippocr. in . Aphor. 7Ι. ita eX-
pressit: quibus septima judicatur, in iis nebulam habet urina
quarta die rubram, alia ex ratione. Adeo ut, ait Galenus, non solum rubra aliqua nubes apparens antea non visa
judicationem significet, sed & alba multo plus ipsa, adhuc
autem magis & sublimamentum album, aequale atque conflastens: si vero velociter admodum morbus movetur, SP colori S& substantiae mutatio sunt sufficientia signa futurae dijudic, iti0nis. Hippocr. ina. Prognost. a)-29. dixit: Nubecula, quae iuvebitur in urina, si candida est, bona; & Galen. text. 36. stir: Insiderandum in nubecula est, utrum sursum fuerit an deo sem, , item color, quem obtinet, si enim deorsum feratur cum 'lore qui dictus est, bona eommendataque est. Ex substantia, tendes urinae cum bono colore bonae exsiliunt; de his Galenusi' primo Didemiorum. Planum ergo est, tenues sed bovi c0,ris urinas ob coloris bonitatem promittere salutem, quate-ylii vero erant tenues, hactenus tempus requirebant c0nc0stiolii. Hae quidem urinae salutem praenuntiant, sed longiori tempore futuram, quod in Cleonamde , , Clazomeni0 o at-qης Charione d , fuit ab Hippocrate observatum. Tenues etiam Moloratiores, ubi signa adfuerint salutis, abscesium prae-S s s 3 mom
524쪽
monstrare, Hippoeta et 7 2. Pro q=J docuit, quod Galen iuuidem. comment. I. text. q. confirmaVit, dicens: Si urinarrenues, b aequabiks diu reddat, b resiqua si uisinsint signo bis bscessus in locis protenditur septo transveryosubjectis. Gsidonioni b , qui propter telluris aedem habitabat, contio ille ani madvertit, de quo sΙippocr. Urina a primo ad octavum usi vi' diem tenues, decolores, quae susteinionem bati it m Asum Duerimo sudavit, sputa sub octa, Iu atus est, uxinae Pirca judicium subtenues. Gadragesimo ab judicio die suppuratio circa sed vi,
Urina. strangurio us factus est abscessus. Ex coloribus urinarum, rum - ut dictum est, commendatur subflavus, subrufus, subcro ceus, modice paleus, subluteus. Subrubram quoque urinam s., '' cum sedimento subrubro, Hippocric dixit esse salutarem, etsi diuturniorem morbum significet. Niger itidem color non perpetuo malus, in lienosis, ut in Hervbonte T , δι in iis, qui abundant sanguine melancholico, & in suppressis mensibus, qui sint melancholici, quod Galen. in Epidem. Uri vero colar licit ei et niger, nihil attulit perieulos, quod retenti menses esent magis melancholici. Copiosae itidem ni arurinae, quae in aquosas non murantur, critice excretae, sunt utiles: unde Galen. 3. Didem. 3. in text. fripsit, se novis se quandam mulierem, quae his urinis magna copia evacuatis plurimum fuit juvata: praeterea urinae nigrae cum larga, aut narium sanguinis eruptione, quod in Metone' H, aut mensium copia, quod in muliere morosas fuit observatum, non liuntii mendae. Bonae iridem sunt ex iurbatis urinis cito residentes, sti' bum, laeve, dc sequale, de quibus Galen. in . , sanitat. tam
da scripsit. Si vero humoris separatio erassi a liquido in ea cervi tur, sique quo subsida album Leve N aequale, jamjam super i
turam e0I 0Mnes naturam indicat. Clarae quoque, quae proii nuS turbantur, utiles exsistunt, quod significent naturam hinmorum coitionem aggredi. Ex mutatione etiam urinarum
525쪽
eae bonae judicabuntur, quae ad Probiorem vel colorem, vel substantiam, vel sedimentum accesserint Bonae itaque ple- Urinaerumque censentur crassiores, quae post principium minguntur. Excrementa enim , accedente concinione, crastara quidem evadunt, si prius tamen fuerint tenuia veluti ectassis fieri tenueS optimum esse, HiPPO . m q. Abori . 69 ita docuit: Quibus urinae, erassae, frumosae, paucae, Masine febre, multitudo veriens ex bis senuis, Iuvit. Maxime vero tales redduntur, in quibus statim ab initio , vel nou ita multo post, 'dimentum apparuerit: &Galencin commenta Hae autem simu M. tenues fiant, Juvant , quoniam materia utiliatam Agn tanti Ex turbidis clarescentes optimae eis1tunt, ex discolo- Urinae ratis coloratioreS, & ex nimis coloratis minus coloratae, & ex carentibus suspensiS, quae nubeculam, aut suspensum, aut demum sedimentum habere incipiunt, , quae alba &aequalia fieri inceperint. Atque tot modis urinae, ut signa coctionis nobis salutem in morbis indicare possunt. Eodem itidem modo, idem nobis significabunt, ut cauta, bonam evacuationem prodenteS. Proinde multae urinae, in die decretorio apparentes, crisin fam-ldiarem indicant, eoque certius id praesagiunt, si suapte natura , Ii 'meliores existunt, quales in Nicodem0 ιη fuere observatae, de gientes. quo Hippocr. Hin o quarto multam urinam , b albam reddidit , in qua multa subsidebant, b cum sudore fuit judieatus: &de Pericle b)r Tertio febris emollita fuit, urisae multί concoctae, isqvibus multa δε idebunt. Garionem multis urinis bilosis fuis
se servatum , Hippocr. e quoque tradidit. Hac eadem ratione &de multis crassis in 4. lib. Aphori . . ait: Quibus speratur abscessus futurus ad articulos , liberat eos ab abcessu urina iusta, erast b, b alba facta: &in 6. Epidem. d comment. . text. Urina erasa, alba, qualis Arebigeris, in laboriosis quartanis intem lim erit , ae liberat ab abcessu. Verum ea, quae est similis Farinae
serinae crassiori, aut longitudinem morbi, aut mortem, ut do- ςrassiori
526쪽
,idi PROSPER ALPINUS Lib. Vll.
cet Galen. in 7. Aphori . II. praesagit. AcreS Vero cum d6 lore, copiosae, saepius in acutis morbis judicant; de his Hipp. 41. Epidem. comment. a. a) text. a. ita habet: UHum vero bonum maximumque inter gua, quae quodque multos a m 2 mis periculis vindicavit λc furit , quibus Ad stranguriam diser terent , D' in hoc absce sus ferent: & Stranguria autem bis diu turnu, laboriosa erat. Erant bis uriHae copi cra ue, in riae , rubentes, purulentae cum dolore: &postea H text. et . Atque hi superstites omnes fuerunt, nec ullum b0rum perii se e nosi. Quomodo Pythionem servatum HiPPOcr. Vidit, de quo in 3. Dib. d) comment 1. text. q. scripsit. Vir nansmo abjudicio die
suppuratio circa sedem, , stranguriosus factus es abscessus; hine
est probabiliter multitudine urinarum sanatus. o146la quaedam eX Oleosis urinis, non pinguibus sed quaenam tantum colore atque crassamento oleo similes, quae bonae esse bona. solent. Haeque non nisi perses a morbi concoitione apparent, & has Galen. sicuti scripsit in 3. Epid. saepius ex morbi concoctione, sine aegri detrimento, vidit. Atque haec de bonis urinis, salutem tignificantibus. C A P. XV. De malis urinis mortem praenuntiantibus. Urinae X urinis tenueS, albae, aquosae, diu perseverantes, inmorb0 quaenam non salutari, eXitiosae, quod summam cruditatem signi exitioia. ficent, exsistunt in febribus acutis, teste Galeno; signi, cant enim totum flavae bilis impetum sursum in caput ferri, PQ delirium & phrenitim praesagiunt. De his Hippocr. in qπβrt' lib. 'bori . a. scripsit: Quibus urinae, albae, perspicuae,mssi praesertim in phreniticis, apparent. Galen. in comm. dixit, HV ta lum vidista phreniticum, in quo talis urina apparuisset, sς Vatum. Melius siquidem est, ut, sicuti totus morbus est
liosus, sic & urinae appareant biliosae; illas in Philista phr pixe
527쪽
cip. XV. DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEGROT. 1134b Vidit Hipp. H. In omnibus itaque febribus acutis, malum Tenues &erit, urinas tenues & aquosas spectari: aut enim mortem aquosae. praenuntiabunt, aut morbi longitudinem atque recidivas; longo enim tempore natura opus habet ad illam summam cru tatem tollendam, quod , ubi febris non admodum ssit vehemens& acuta, & vires validae sint, aliquando salus, longo tamen tempore, succedit; in vehementi vero morbo, cum viribus praelanguidis, prorsus exitiales existunt. Et hoc est, quod Galen. in A. A Ori . 72. de his locutus, dixit: cum antisipistrint vires disolvi, esse pernitisses. Addamus eas fidelius pediniciem denotare, quae & diu perseveraverint, & post princupium incceperint; quales fuere, quae in muliere apud frigidam illum decumibente b) apparuerunt: nam undecimo die habuit urinaS tenueS, aquosias, quae eaedem ad diem quadragesimum perseverarunt. Diximus ex Hippocrate H alibi, hasce urinas perseverantes, ubi salutaria adfuerint signa , per absceo sum morbum solutum iri praemonstrare. Quod Disioni, qui prope telluris sedem habitabat, evenisse in tertis uidem.
comment. I. Qtext q. Galenum demonstrasse in altero capite meminimus. Contra vero, ubi salutaria signa non illuxerint, perpetuo eae exitiales exsistunt. Hinc Hipp. in a. Prognis. e)text. 32. ,33. aquosam exitialiorem vocavit, Sc in pueris es deterrimam, voluit. Crassae vero itidem urinae, ex Hippo- Uriuae crate f), malae existunt, si1 praesertim in principio appareant, quo tempore tenuiores, uti Galen. in . Aphori . TO. voluit,
osse soleant. Quae vero ipsarum nihil, aut quod malum est,r sident, pessimae exsistunt; de his Gai. in quarto libro AHο-rismorum. Quae vero non rodent, s vires assuerint, longum fγης morbum ostendist, s imbecillitas adsit , oebi mortem praenum tisu, dc Hippocri in primo Epidem. comment. I. g) text. 26. Aut
ostiem habentes parvam subfidentiam, nec probe subsimis, sed crudo quodam, intempestivo sedimento. Bς quibus et,
528쪽
cum ora fias etiam fuse indicet, nec subsedisse urinas, plane suus illae eae conturbatis, sis turbidis, ut solet hic appellare, quae sevi per turbationem crudam multo praeditam 1 'iritu satuψο , ut diu
sum. Non residentes vero cum eX turbidi S sint, crassae quo quae, non residenteS, eX turbidis erunt, quae, ut ait Galen. praeter flatuosam & crudam turbationem toti inesse sanguini etiam crassos humores morbum fovere significant. Turbidae vero urinae duplicis differentiae eXsistunt, quaedam tenues, quaedam crassae. Sed modo VideamuS, quid turbidae prae Turbidη sagiunt in acutis morbis. Galenum tria turbidarum generar ':ρ ' fecisse, superius diximus, quippe primum earum esse , quae in hui;, tenueS, & clarae mictae postea turbantur ; secundum earum, morbis & quae turbidae minguntur , & turbidae permanent; atque tediliarum lium turbidarum residentium, & clarescentium. Has in primo dilisex*H - , ibus Galen. vult esse minus pravas, quod aliquid inaequalis turbulentiae superesse demonstrant, atque morbum haud mupro post coquendum. His esse praviores, quae clarae mictae postea turbantur, quod haec in urinis postea facta turbatio de
notet, naturam debere incipere concoquere morbum , n0n'
dumque coepisse concoctionem , propterea longiori temp0 ac virtute forti aegrotos indigere ad concoctionem perficiem dam. Inter has medias statuit perpetuo turbidas manentes, nihilque clares centes, δι essidentes. Etenim cap. q. stit, n0 bis indicare has turbidas urinas , vigere adhuc agitationem in sanguine ad concoctionem , quod in quarto de Sanitat. tuendo, hiice verbis eXpressit. Quod si turbidast, qualis veteruoi met situr, crudis v0catis humoribus venas refertas indicat, ποθ' Non cla- tamen cessare naturam docet, sed eos valenter concoquere. L quibus colligitur, urinas turbidas non clarescentes, & resi L hi., meliores esse iis, quae clarae mictae postea turbantur quibus. Quod tamen Hippocr. non videtur sentire , cum nunquamnam me. meminerit has pejoris esse judicii, sed ex turbatis perpζῖβ'lio ς . non residentes, nihilque clarescentes, ceteris magis damn Vix' atque esse perniciosas 1tatuit. De his in uxore Philini , , qβὴς obiit,
H Liba. Epidem. Aegr. q. pag. 976.
529쪽
Cap. XV. DE PRMAGIENDA VITA ET MORTE AEGROT. s Ls obiit, ita habet: Urinam vero reddebat una cum convulsionibus asotim multam, raro adm0πωtibus , crassam , qualis es, quae is matellis subsidit, cum agitata fuerit, reposita multo temporeston sub sidebat Q color eos crassitudo afimilis jumentorum urinis , hae illius erat urina , quani ego vidi. Et de uxore Drome moribunda dicit: quo riguerat alvus commode reddidit , urinae crassis, albae, turbidae, cujusmodi sunt, quae in matulis subsederunt, cum agitatae fuerint, repostrae multo tempore non subsidebant. Eaedem turbidae non residentes fuere obsereatae in eo, qui calescens coenavit, V potavit largius b), & in Hermο- crate eo, itidem morbo lethali vexatis. Atqui Galen. quoque in quarto Aphor. o. pd affirmasse est visi is, cum dixerit: Nomnullae igitur urinae longo tempore manent perturbatae, nonnulla vero cito sedimen crassium habent, b cito morbum solutum iri ignificant. Quae vero non rodent, s vires assuerint, longum lore morbum ostendunt, s imbecillitas adsit, aegri mortem praenuntiant.
Addo quae in quarto de sanit. tuenda cap. q. de his urinis nobis prodidit, quibus aperte cognoscitur , ceteris exitialiores esse non residentes ; ipse enim ita scripsit: Verum omnium, quae turbant urinam, generalis nota esto, ipsus cras a liquidiore separatis, aut propere, aut tarde facta, aut om iust nulla, ergo
s protinus fui, b quodsubsit, si album, leve, , aequa ,su
peris ram longe naturam succis , quos coucoquit, ostendit: ' M-
vum si, quod subsidit, sed quod post longius interpositum tempus
colligatur, etiam naturam temporis spatio superaturam succos, nunciat. Si vero vel omnino nulla separatio, vel id quod subsidit, malum si, imbeoillitas naturae segnificatur, egetque ope al,qVa ad succos pereo quendos. Quare colligamus turbidas uri uas, nihil ressidentes, caeteris aliis turbatis esse pernitiosiores, quod etiam oppositorum ratione demonstratur. Cum vel etiam Galen. fateatur, eas, quae resident, bonas esse, morbumque naturam superaturam indicare ; ergo oppositae non residem xς. , sed perpetuo manentes turbidae, oppositum indicabunt, quiP-
530쪽
quippe naturam morbo superatum iri. Non clarescere etiam turbidas urinas indicium est, eaS non a calore naturali, ad concoctionem agente , turbari, sed ab eXtraneo agente ad in teritum : terminuS enim earum, quae a naturali calore tur bantur, est clare fieri, veluti turbidarum a febrili calore perpetuo turbatas manere , nihilque, aut, quod bonum non si, residere. Ex his , quae in principio morbi turbidae per manent, prioreS sunt, quam ede, quae in augmento turbantur, quo tempore naturali S calor, concoctionem aggrediens, solitus est aliquando urinas flatibus replendo turbare , sed hae paulo post bonum sedimentum reponunt, ac clarescunt. Pe . turbatis Vero urinis , quae clarae minguntur, & postea inuebantur, quod praviores ceteris turbatis sint, ut voluit Galen. in primo , de Crisbus cap. II. in tertio Epidem. comment. 3. in text. I S. Sc is 4. lib. Aphori . 7o. non equidem certe cognosco: nam si per ea8, quae postea turbantur, praemonstretur naturam debere concoctionem incipere, & per illas, quippe turbidas clarescentes , non incepturam , sed jam coepisse, Saliquid concoxisse, indicabitur. Itaque ex turbidis urinis ni,hil residentes in acutis morbis erunt perniciosiores, & merito sane ; cum multitudinem crudorum crassorumque humorum adesse denotent, quae ut concoquatur , SP superetur a natura, longius temporis spatium requirit, quod nonnisi natura assi' modum robusta absolvet. Unde vehementibus morbis-c0 poribus debilibus hae mortem praesagiunt. Ex coloribuS , uti diXimuS, albae, tenues, aquosae, in acutis morbis sitiat pesti' mae, quod, ut Galen. docuit, melius sit, in bilioso m0rbo urinaS atque excrementa coloratiora spectari. Hippocr. iva Pr0gaui. 3O. damnat urinam rufam, & tenuem, tan quam morbum plane crudum denotantem, ipsamque, ubi morbus diutinus fuerit, periculum significare aegro , ne ipsς Possit durare, quoad morbus concoquatur'; hoeque praesagit quoniam rufa urina, & tenuis sit vehementis morbi indicium
dicat enim intus magnum caloris incendium adeste, & ii hepare, aut in ventriculo, aut in septo transverso adesse ustin