장음표시 사용
171쪽
r o Praxeos Caledicae, L b. I. Cum igitur fluxio sit motus materiae ab una parte in
aliam n ea perpetuo, ut in omni motu, quinque con sideranda sint. Terminus a quo,terminus ad quem no uens, mobile, & viae per quas ipsa mouetur. Terminus a quo, est cerebrum , terminus ad quem , partes cerebro subiectae;mouens est facultas expultrix irritata,vel reten uix debilitata ; mobile est humor excrementitius; viae per quas mouetur,sent ductus patentesmempe palatum nares, ut Laures &meatus instasiles, tum etiam venae, arteriae & nerui. In termina a qm,seu parte mandante duo causarum genera consideranda sunt : unum est earum , quae liu moris pituitosi copiam in corpo gignum , & cum lant; alteram earum , quae fluxum eiusdem excitant x Promouent, illae generalites, hae impellentes diei pia knt Generantes consistunt in frustratione facultatis cona ctricis,quae contingit vel vitio ipsius facultatis et viatio alimenti.
Concoctrix cerebri facultas laeditur potissimum ab latemperierique frigida vel calida
Frigida intem ries eficit,ut alimentum ad cerebrum delatum male concoquatur , & in pituitam commutetur z tum etiam ut vapores a partibus inferioribus trans lati sessicienter non discutiantur, sed in aqueum humorem condensentur.
Calida vero intemperies copiosus alimentum &ω- piosiores vapores allicit , ut non possint a natura sescienter discuti ac resolui. Vitio alimenti concoctrix cerebri frustratur , cum illud vel nimia copia cerebro suppeditatur , vel alienis qualitatibus infectum difficilius concoquitur. Sic figida, crassa , & viscida alimenta immoderatius ingesti perfecte concoqui nequeunt , & crudum alimentum
172쪽
Cap. XV. De cathamo. I Icelebro supDeditant. Sic alimenta acria & vaporosa multos vapores ad cerebrum transmittunt. His adiungendae sunt causae externae,quae superflua lic missitate caput replere silent, Vt austrina constitutio, semnus longus,praecipue meridianus;vita deses & otio fri&alia huiusmodi. Licet autem cerebrum pars mandans praecipue dici leat , non est tamen perpetuo causa fluxionis praeciapua ,sed plerumque fluxionis materia aliunde ad cere brum transerititur.Postquam enim vitiosi humores vel in toto venoso genere , Vel in aliqua parte peculiari, v itriculo nimirum,hepate,lien mesenterio,vtero aliisque collecti sunt , non solum ab iis ad caput vapores multi ascendunt ed etiamipsi humores vitiosi ad caput feruntur , & inde rursum ad subiectas partes descendunt ; istorum autem viscerum vitia praecipua ad catari s generandos idonea sent, intemperies variete &obstructioneS. Calida viscerum intempexies copiosam facit anathymiasin, ex qua velut in alembico destillationes generantur;stigida verb,propter concoctionis defectum, mores crudos , generat qui data occasione ad caput
Obstructiones vero partium infimi ventris liberameXcrementorum expurgationem impediunt, unde fit ut illa sensim cumulata , cum liberum exitum non inue niant per vias naturales& ordinarias , ad saperiora refluant , & ad cerebrum transferantur. Ad hoc autem Opus eo modo perficiendum concurrere necessario debet cerebri imbecillitas, horum excrementorum receptioni idonea , quandoquidem, ut antea dictum est, )partes robustiores ad debiliores sese exonerant : fierquentissime autem contingit, ut cerebrum sit debilius Hiquis partibus, propter rubstantiam sitam mollem &
173쪽
I41 Praxeos Mericae, Lib. I. la am , quae compactis & solidioribus minorem habet
resistentiam. Cauta in pellentes sunt nimia cerebri calefactio,vel refrigeratio,aut alia quaevis humorum commotio. Ni mia cerebri calefactio humores in eo contentos alte mat & fundit, meatusque reserat , per quos illi fluere consileuere:talis est capitis calefactio a sole, igne, nimio Capitis tegumento, olractu aromatum calidiorum, sta, alio te animi pathemate excedente. Refrigeratio vero cerebrum comprimit & humores in eo contentos exprimit , ut in spongia aqua repleta& manu compressa contingit; talis alteratio hyeme se quens est, sed praecipue contingit in subitis aeris muta tionibus, quando scilicet constitutio austrina calida di humida , in aquiloniam frigidam & siccam conuerti tur , vel quando aliquis e loco calido egrediens ς actifrigido subito se exponit. His annumeranda est pedum restigeratio; quae sympathice per neruos cerebro com
Praedictam cerebri compressionem , frigore factam multi negant, quia frigus humores densiat & 1ncrassat, ininusque fluidos reddit eque quadrare vide tu exemplum spongiae aqua repletae aeri exposita nullo
Verum haec sententia ab Hipp. tradita lib. Le locis in homiae, veritati consentanea est; Fluxiones, inquit, pro Iter frigin funi, cum caro in capite ct venae ten si fuerint: hae enim horrente carneo ad angustis perueniente, ad ri , ue ac excludente , hinnissitatem exprimunt. Et μη cannes ipsa contra exprimunt ad angustias peruenientes, o
capissi sursum erectisum, utpote simul υndiquaquefortitor compressi: quia d stitier inde expressumsueris , idipsi hi quocunque contigeris fluit. Ex quibus coarctatione &compressione partiu frigo
174쪽
Cap. XV. De Catharro. I 43 te fieri, indeque humorum exprimi manifestum est. Ne M obstat densatio humorum & incrassatio a sti-eore facta supra proposita;siquidem haec locum habere potest quando totum corpus sensim & aequaliter refri geratur. At cum a frigore iubild irruente partes externae offenduntur, tunc illae subito coarctantur, & humores
Multo minoris est efficaciae,quod de spongia dicebatut eam nimirum a frigore aeris non exprimi.Alia eriim est ratio partium viventium,quarum calor & spiritus ad friagoris sensum refugiut,& partes iis destitutae consequenter coarctatur,quod in spongia aqua repleti non Diest.' Attamen confiteri oportet non hunc unicum esse modum,quo fluxio a frigore excitatur. Etenim refrigeratio pedum catharrum inducit, intemperie frigida ce rebro communicata per neruos insignes , qui ab eo ad pedes deferuntur per spinae medullam; illa autem refria geratio intimas cerebri partes petit, non Vero extet nasut frigiditas aeris , caput immediate afficiens , facere consueuit. Ideb potths existimandum est in hoc casiaretentricem cerebri facultatem debilitari, eo restiger Iovi non possit humores superfluos in eo contentos, si quidem illi copia luxurient,) amplius retinere , sed eosdem effluere patiatur. Est & alius modus admodum efficax & stequens quo catharrus a frigore generari consueuit, nempe poerorum externorum constipatio, eo praesertim tempore facta , quo maxima seri solet per corporis habitum diaphoresis,unde fit ut excalefacti, Egidum aerem se bito incurrentes , catharris maxime afficiantur. Sic in pri is autumni frigoribus catarrhi maxime fiunt, quia decursem habitu corporis rarefacto , po
175쪽
stricto corporis habitu,cohibeatur,vapores & humore, in centrum cerebri & corporis repercussi fluxionibus materiam suppeditant; ita ut circa autumni initia, non tum catharrhi contingant, sed etiam copiosa fiat in omnibus fere hominibus serota materiae per Urinas ex cretio,& in nonnullis per suum, unde alui fluxus dicti,
temporibus frequentes esse consueuerunt. Si quis vero quaesierit, cur per totum hyemis decur. sim catarrhi non perseuerent, cum perpetua fiat a fri gore ambientis pororum externorum constrictio , res pondebimus,naturam per alias vias superfluitates expura
gare hyemis tempore magis , quam per diaphoretim nempe per aluum, urinas & sputa. bam copiosa autem sit euacuario illa quae per in sensilemtranspirationem fieri consueuit , luculenter do Cetur xSanctorio, libello de Statica medicina , ubi dicit, perspirationem insensilem esse longe pleniorem, quam Omnes evacuationes sensiles simul unitas, ita ut si cibus& potus unus diei sit ponderis octo librarum,transpiratio insensilis ad quinque circiter libras ascendat. Curiosa & laboriosa isthaec circa transpirationis mensuram speculatio , quantam lucem in morborum causis introspiciendis , eorumque curationibus instituendis, afferre valeat, peritioribus δc solertioribus quibusque
In parte recipiente considerandae est imbecillitas et alia quaevis dispositio fluxioni recipiendae et attrahen dae idonea. Ratione imbecillitatis vulgatissimum est Medicorum axiomia, partes robustiores in debiliorei Perpetuo onus superfluum tiponere, sicut in Repubi Magnates&potentiores in debiliorem plebem gradi
Imbecillitas vero partium et insita est & natiuadH aduentiliadnsita imbecillitas pendet a mollitie &
176쪽
Cap. XV De Catarrhoi 143 tate partium , unde glandulae & pulino fluxiones faeneleel unt. Adventitia vero imbecillitas fit ab intempe- rie vel Glutione continui. Frigida intemperies calorem natiUtim debilitando iacit, ut pars minorm habeat resistentiam,sicque facialius hurnorem influenrem recipiat. Solutio continui parte etiam debilitando eam tario recipiedae magis reddit idonea. Hinc ortus est cauterio rum usius , quia parte ulcere debilitata humores ab aliis partibus ob decurrunt. Sic etia pulmo in phthisi ulcera
tus humores a cerebro & toto corpore influetes recipit. Inter alias vero dispositiones, fluxioni attrahendae idoneas, calor praecipue annumerandus est, unde videmus partes inflammatas copiosos humores attrahere.
Sic etiam in phthisi non solum propter ulcus,sed etiam propter calidam pulmonis intemperiem humores copiosi a capite proliciuntur. Vnde de phthis sic loquitur: Pulmo a calore ad se traiit iti
tam ex toto corpore, ct maxime ex capise. Caput Ῥero calefactum ex corpore hanc putrescentem syborassem expisit. Viae, per quas humores feruntur a capite in partes subiectas, duplices statuuntur, internae, & externae. In ternae sunt, ctim e partibus sub caluaria contentis, potissimum e ventriculis cerebri humor defluit pervias interiores, & pro natura partium, ad quas defertur varios morbos variaque symptomata producit, quorum nonnulla propria nomina fortita sent, iuxta vulgares illos versiculos scholae Salernitanae. Si fuat ad pectus, dicatin rheuma, catarrias, Si adfauces, branchus, si ad nares, e so cor ea. in pectiis dequente humore , asseruas generiS nomen
retinet, ad fauces vero & asper am arterim , branchus, u raucedo generatur ; si v oro ad nares: desuat, non
ivlum coryzam, sed etiam Og aenam, Sc polypum cnicii,
177쪽
s humor insignior est. In aliis etiam partibus varios producit affectus ; in
neruis torporem, paraly1m, conuulsionem, tremorem in auribus surditatem, tumorem ; in oculis ophthal miamaachrymas, coecitatem i in Vulva tumorem, laxi tatem, ulcus;in gutture anginam, in pectore & pulm ne pleuritidem, peripneumoniam, tussim, assthma,haeamoploen, phthisin; in ventriculo Vomitum, inappetentiamun intestinis diarrhoeam & dysenteriam ; ita nmaxima morborum corpus humanum infestantium pars a capite ortum ducere iure merito censeatur. In venas etiam cum sanguine humor a cerebro de suit , unde febris catarrhalis generatur, quando sciliciae natura ad humoris superflui expinionem acrius commouetur, unde commoti vehementer spiritus accenduntur,& febrem Epherneram essiciunt hinc catarrhus inter febris Ephemerae causas recensetur. Sic ante inauasionem arthritidis, aut Erysipelatis eruptionem ales febres sceptissim contingunt. Externae autem viae, per quas humor a capite dessuit sint illae, quae caluariae adiacent, & sub cute continen tur ; unde censuit Fernelius , inter carnem & cutem humores viplurimum deserri, quamuis etiam per continuitatem musculorum , membranarum δί neruorum,
tum etiam per venas & arterias defluere sileant in oculos, dentes, maxillas, ceruicem, si putas, brachia, arti culos & alias partes externaS. Differentiae catarrhi nonnullae ab authoribus pro Vnuntur, quarum praecipuae sunt,qubd alius dicatur ferbiam, alius suffocans, alius epidemicus. Catarrhus serinus ille est,qui sua acrimonia pulminnem exulcerat,& tabem inducit, fitque ab humore aeri& falso in hepate fervido genito ,& in cerebrum trans 'lato, V Mn pulmones propellitur. Suffocans Voro
178쪽
eatarrhus fit,quando fluxio in bronchia pulmonis mi fertim irruit, ac subinde renouatux, unde sutacationis impendet periculum. Catarrhus denique epidemieus maligna qualitate praeditus est,& populariter grassatur,
. Diagnossis huius affectus ad tria dirigitur, subiectum,
Subiectum vel corpus catarrhis obnoxium indicant rara corporis & capitis tex tura, facilem aeri frigido, vel calido penetrationem praebens : tum etiam eadem textura nimis densa, liberam transpirationem imp diens: cerebrum frigidum & debile vapores ad se transamistas discutere non valens, vel proprium alimentum luscienter non concoquens: cerebrum item calidum Vapores copiosos attrahens : ventriculi & hepatis, ut unum sit calidum, alterum vero frigidum. Signa morbum indicantia, vel imminentem praenuntiant, vel praesentem ostendunt. Imminentem -tarrhum praenuntiant cause praedictae,sed magis praecise capitis grauitas, sensuum hebetudo & torpor, somni longiores, sternutatio frequens, emunctio narium , & expuitio solito copiosior, alui segnities & flatuum copia. Praesentis vero catarrhi indicia manifesta sunt. Hi mor enim a cerebro defluens vel manifeste percipitur, vel tumoribus ac doloribus in partibus quas invadit, satis manifestatur. Signa causarum satis etiam conspicua stant. Si enim ab humore frigido catarrhus excitetur,aderit sensius frigoris , faciei pallor, sapor pituitae dulcis, ructus acidus, materia viscosa vel aquosa, & in uniuersum , tempermentum corporis pituitoso. Calidum vero humorem distillantem ostendunt x ΓΚ χ
179쪽
e,re , inflammationes , dolores & Vlcera in pari hus affectis & temperamentum totius corpbris uitiossem. Fluxio vero externa ab interna dignoscitur, quod istilla dolor magis externus sit,imprimis sub cute verticis, ubi interduin tumor mollis percipitur ; sepius vero pi lorum inversio dolorificata est ; iape etiam aegri hum6 rum descensim per partes exteriores cum dolore, caldii e aut frigore persentiunt. Prognosis huius affectius a Cornelio Celso elegime 'roponitur his va bis i Si ex capite in nares distillisi hismor, leue est 3 si infauces, peim, si vero in pulmonem esse 'mum est. Hippocrates verb in valde senibus catarrhum difficillimh esncoqui asseruit. Vbi magna humorum copia redundat, siue ea I plti thora sit,sit siue a cacochymia,periculoses inducitur ca harrhus; metuendum enim est, ne affatim irruens co piosus humor suffocationein, aut graue aliquod aliud
Huius actaus eui esto taplex instituenda est , vias quae frigidum catarrhum , alia quae calidum res b
Tota catarrhi frigidi curatio in eo consistit, ut mu eria peccans praeparetur &leuacuetur , & si ad pectus aliamve partem inquat , reuellatur, illiusque modii inhibeatur; tandemque intemperies cerebri corrigu
Primo itaque si m1teria coprisa si , aut nimio petu ruat, & metus sit ne di reliquo etiam corpor iussiuat, Iraesertim si hepar sit calidum,' contingit eni' non raro, ut Catarrhis obnoxij habeant cerebrum M ' dum , & hepar calidum, ὶ sanguis mittendus ς' paretori rtiam. si vero materia sit pauca , Sc
180쪽
YV De Catarnsos. moueatur , aetas Vero seniliS, aut temperamentum soti satis minime caliduna, Vnde, nulla an sit suspicio h
morem esiunde cerebro suppinitAri, venae sectiqpenda est.
Materia verb Pecca's primum imminuζnda est potitione, aut pilatis et alio quouis medicam lato purgan ex his, ' uae in frigida cerebri intemperiς fuςrunt 2 ppsita. Mox reliquiae humoris praeparandae apoZemate dicto loco descripto;aut si nimia hum0ria exagitatio non metituatur, apoZenia purgans poterit institui. Ac tandem pitulis fortioribusiam Ese catharcti WSra purgatio erit absoluenda. Si catarrhus admodum comamax fusrit, ad vomi xoria confugiendum est , qu* illius Inateriam potem
Colocynthis ad cerebrum potenter expurgandus' fficacissima est, sed semmo amatore infensa est, veli mensque illius est operatio. Currisitur 'trumque ins sione in urin , sic enim amaritudinςm d ponit, & fer insipiendum remedium euadititum vehementia illius kainfringitur, It ad 3. j. tuto exhiberi valeat fitque e cellens ad omne* capitis murbos . usae fingi da ossus,
. Interdum venb contingit, ut humores excrementitij μ partibus inferioribus d cerebrum seblati, catarrhum cssiciant. Motum autem illum praeternatur tem nancis cuntur, structis meatibu ordinariis, per quoS humo: gs illi ςxpu gari solebant. Et tunc tempori* op rtunisi sime curatur catarrhus apertione viarum, tum tiar Di Ad , miri, continua purgatione ; quia humo est μναρροπ' ad partes inferiores de urbantur, iisquς m0 ΗΦ69ntrarius sensim conciliatur.