장음표시 사용
161쪽
I3o Praxeos Medicae, LM. Lyj. Coquantur,deputentur, &aromatisentur saniaroci trino. Capiat j.vj.mane&sero. Optata etiam in sequentem modum concinnari po
concilio.& cortic. citri condit.ana g. my bal.emplic. Condit. n. i. confect. aikerm. &d ehyacint. ana 3. iij. pul.elech.dianiarg.frig.& laetis Gal.ana 3 j. ral.praepar.& margarit. praepar.ana 5. g. Cum syrupo de pomis re dol. fiet optata, de qua capiat ad magnitudinem casto. ae,superbibendo parum inlapi,aut aquae cuiusdam appropriata . . Tabellae etiam usurpari poterunt , in hunc modum compositae. Confedh. aikerm 5.ij. pulu.electar. de gemmis,&diamarg. frig. ana 3.si. sacchari in succo pomorum dicialuti iiij . Fiant tabellae pond. 5.ij. Capiat Unam prodosi.
Interdum etiam tentari poterunt specifica & amuleta, quorum non exiguum numerum collegit Sennertus. Nos Vero unum adiiciemus,quod in illustri, quadam fumilia Monspeliensi,pro secreto gentilitio,& hereditario habetur,illiusq*e descriptio talis est. V.Fol melisia M.j .incidantur minutim, & infundantur in spiritus vini J.iiij.Deinde adde margar. praep.5.s Misce.Dosis est cochlear.ij. Interim dum haec fiunt omnias omni arte condit 'dus est, semnisera per interualla usirpanda. Quae n*palia en MMnt , quam quae in phrenitidis curatio
pWposita sent,iam int*rna,Mam interna. QAc praeter somnifera externa , admouenda quoqM Capiti stim topica medicamenta,quae testum ac furorem Vehemtor a nierent ac demulceant. Illa vero Πομ
162쪽
XIII. De Manta. I 2 solum refrigerantia ieci multo magis humectantiatini,& in principio morbi nonnihil repellentia. Ideo in principio morbi oleum rosac.conueniet, cum violac. anethino , & chamaemelino i postea vero e dem olea detracto rosac. Vbi vero magis refrigeran dum est , olea ex semine cucurbitae & papau. addenda erunt. Ac denique ut in formam linimenti reduci queant , mucilagines seri .lini,seenugr. & butyrum addi
Ρlutiinhin etiam confert epithem in laquentetit modum compositam.
.Aquae 'mphaeae m.j.salis prunellae S.j.camphoriss Miste, & cum linteiis complicatis admoueatur tepirude sincipui. Epithema ex sale Saturni , & aqua rosarum utilissimum e f. Vtilissimum quoque erit epithema ex auru rosarum, fantali rubri tinctura impraegnata , cum moscho &Camphora composita , quae superiori capite descripta
Chymici vero balsamo Saturni palmam tribuunt,e6que caput inungunt instar linimenti. Maxime etiam conueniunt in summo furore animalia tenella per medium se&,vel eorum pta es, ac praesertim pulmo veraecinus : qui ubi semel infrixerit, iterum . potest calefieri in aqua feruente. In declinatione nonnulli discutientia validiora adbbbent,Ιmb vero in ipso vigore morbi, post euacuationes sufficientes, fomentum sequens admirandae creditur enficaciae.
Herb xum cephallearum cum soribus φ sDecoquantur in aqua fontana. Deinde baccarum lauri & rad. hellebori nigri veri , ana q. s. Contundantur rasta ule , & insuantui sacculo oblongo I a
163쪽
I3 2 Praxeos t Medice, Lib.I. intestastato. Sacculus parum bulliat in praedicto de. cocto. Tandem per nouem dies continuosa istius decocidi. ij. Eoque calefacto foueatur caput rasum per inte gram horam, cum linteis duplicatis. Postea sacculuin istum applica suturae coronali cum bona ligatura, lin teis calidis inuoluendo. Patiens decumbat in lecto, fieri potest,quiescat. Tum mire expurgatur per omnia capitis emunctoria , & aluus simul aliquantulum fluit. Sic enim fuligines iuhaerentes Cranio & cerebro mira biliter dissetuuntur,quod vix alia remedia praestare pot
Denique cauterium suturae coronali applicatum ma xime probatur a Gordonio , eiusque utilitatem confitimat historia cuiusdam maniaci:cui cum esset vulnus imflictum capiti cum cranii fractura, quandiu fuit vulnus apertum,tandiu bene habuit; vulnere sanato reuersa est
Quamnis autem cerebrum in hoc affectu praecipue laboret, tamen aliae partes alterandae, praecipue cor &bepax, epithematis & linimentis in phrenitidis curatione propositis.
De tmelancholia. MElancholia est delirium sine febre cum timore& moestitia. A phrenitide distinguitusiper carenuam febris, mania per timorem & moestitiam, quia haec est cum si
Dicimus autem febrem abesse ab hoc affectu , qu04
164쪽
intelligendum est ex propria natura,& per se ; attamen ex accidenti febris cum illa copulari potest. Nihil enim impedit, quin febris continua, vel intermittens, in me lancholia laborante contingat ; sed illa febris non erit de essentia melanch'liae, quemadmodum in phrenitide febris est esse de essetitia illius. Dubitare licet, quomodo timor & moestitia dicantur esse de essentia melancholiae; cum in multis melancho licis gaudium & laetitia maxime vigere videantur. Alij enim continuo rident, alii canunt, alij se ditissimos, a
Reges & Monarchas esse putant. Respondemus varios esse melancholiae gradus, & varias humoris melancholici cum aliis humoribus per- mixtiones , indeque maximam deliriorum varietatem emergere. Ita ut qui multum sanguinis, aut pituitae cum humore melancholico permixtum habent , gaudio &laetitia affici possint.Ast ille affectus nunc temporis non
est vera, & legitima melancholia ; sed potius ad stultiatiam & fatuitatem accedit. Ex varia autem humoris melancholici dispositione maxima deliriorum varietas emergit: unde alij se Reges , Principes , vates , sit vitreos , testas stagiles,
grana tritici a gallinis deuoranda ; alii ceram igne liquabilem; alii se canes , feles lupos, cuculos, lusci
nias, gallos esse putant , horumque aut aliorum animalium voces imitantur. Alii se mortuos esse , nec quicquam edendum , aut bibendum esse , imaginantur. Alij mingere non audent , ne diluuium inde ori tur. Alij se capite, vel membris truncatoS esse, vel orbem digito sustinere , vel passeres in capite, serpentes,
ranas , mures , aliaque animalia in ventre habere arbi
Causa melancholiae proxima & immegiata est*iritus tenebricosus , & ut Galeni verbis utar , γ
165쪽
I34 Praxeos. Redcia, Lib. I. nigro colore infectus. Cum enim spiritus animales, na. tuta sua puri , tenues & perspicui esse debeant ad acti
nes cerebri alacriter exercendas , & alacritatem ae lae titiam inducendam, si ab ea constitutione deiiciantur& opaci ac tenebricosi evadant, moestitiam, & timo rem inducunt. Vnde Galenus 2. deo tom. c s. cap.6. a tenebris exterioribus mutuato exemplo rem explicat. Eorum, inquit,sse extra corpus sunt,nihil videmus, quod
nos perinde terreat,ac tenebrae r ergo clam tenebra rationalis
anima parti sunt circumfus,necesse est hominem timere qui
semper una cum corpore , sum timoris causam ci cum ferat.
Causa vero prauae huius spirituum dispositionis est humor melancholicus, qui crassitie,opacitate & colore nigro praeditus,spiritus animales inficit, & tenebricosos reddit. Et cum humor melancholicus frigida & sicca temperie donatus fit , ad figendos & dentandos spiritus maxime conducit , quae quidem densatio & fixatio spirituum ad moerorem & tristitiam necessaria est. Si enim humor tenuis sit & calidus , qualis est atrabilis, a qua mania producitur , furorem potius & audaciam excitat. Ergo causa proxima melancholiae est opacitas , & tenebrositas spirituum animalium. Conditio vero necessaria & sine qua non est frigida & sicca imetemperies.. Si quis vero instauerit,in melancholia hypochos driaca,ex Galeno 3. de loc..ct.cap. . esse inflammationem in hypochondriis , atque adeo calidam intemperiem
Respondebimus illam inflammationem , seu poti phlogosim hypochondriorum fieri ex eo quod sangui
melancholicus in liene & venis mesaraicis diutius re tentus propter obstructiones incalescit, unde multi vapores eleuantur ad cerebrum, qui liuet calidi sint , vis'
166쪽
euntur tanteri a frigiditate cerebri , & facile ad tempetiem humori melancholico propriam, nempe frigidam
& siccam, reducuntur. Si Vero tantus sit illorum vaporum calor , Ut cerebri temperiem inuerint', & in talidam & siccam permuter , tunc mania , non m lancholia generatur. Ita Vt .mania & melancholia in eo praesertim d flerant , quod in illa est ca lida & sicca intemperies , in hac vero frigida
pres dicta spirituum tenebrositas a Galeno sancita reiicitur ab Auerme, ex eo quod tenebrae spiritibus animalibus inductae,&color niger humoris melancholici non possint afficere, sensus internos ue iuxta viilgatum illudarioma,Nihil est in intellectu,quod prius non fuerit insen- β;atque aded cum color ille niger, aut tenebrae interiores oculis non offerantur,a sensibus externis percipi non possint. Respondemus colorem nigrum humoris melancholici,aut seirituum tenebrssitatem non assicere sensis i ternos rub ratione coloris; sed quatenus aliquid praeter naturam existens in cerebro , quo actiones illius laedat. Quia nimirum spiritus animales ad actiones cerebri perfecte obeundas debent esse puri, tenues & perspicui. Si contra impuri , crassi es tenebricosi extiterint, actiones cerebri vitiant;quatenus species a sensoriis transmissas inficiunt veluti,& inquinant;sicut vitrum coloratum, aut aliter infectum specie obiectorum eodem modo infectas oculis repraesentat. Frigida etiam & sicca intemperies , quae tanquam conditio necessaria proposita est ad melancholiam em- Ciendam , hoc argumento impugnari potest , ab Aui-Cennae authoritate desumpto, quisen. I. lib. '. tract. 4.
p. 18. Balbi , inquit , sim pluris m dispositi ad melancholiam. Sed balbi sunt valde humido temperame
167쪽
to donati, quod probatur ex Gal. comem. Aphor. 31sect.6.ubi Hippocrares sic habet. Balbi ab alui profluuis
maxime capiuntur. Galenus vero dicit balbos habet. humidorem temperaturam, quemadii dum & pueros, ratione cui 3s alui profluuio sunt maxime obnoxij. Respondemus contextum Avicennae on de vere
balbis edeintelligendum, qui literam R. pronunciare τnon possimi, de quibus loquuti sunt Hippoc. & Gale. tius Ainor.pradicto, & illi quidem humidiori temperie praedita sunt ; sed de illis qui trauli nominantur, qui
scilicet eandem syllabam Opius repetunt, antequam Verbum integrum pronuntiare valeant. Quod fit ex praecipitatione mentis, cum celerids loqui contendunt; tunc enim lingua sese implicat, & in verborum prol tione sitare cogitur.Et illi trauli sunt melancholico
Denique dubitare licet, quomodo tenebrositas spirituum sit eausa immediata delirij melancholici, cum omnis actio laesa dependeat immediate ab aliquo motabo; hac autem tenebrositas ad nullum morbi genus referri valeat.
Respondemus tenebrositatem illam esse morbum innumero,quatenus illius accessu augetur numerus eorum quae necessaria sunt in cerebro ad actiones animales obeundas.Instantia vero quae contra hanc responsionem
asserri potest, quod scilicet morbus sit affectus verae partis,in vertiginis explicatione reseluta est. Signa melancholiae pathogninica in decisione proposita sunt,timor nempe & tristitia sine causamanifesta, quae in omni melancholice specie reperitur. At vero ungulae melancholiae species pr0priis figi innotescunt. Sicque primariam in selo capite residem tem melancholiam significant, cerebri vitiosa, coin tutio, aut morbi calidi praegressi,quibus sanguis in v
168쪽
, iis illius conrentuS, exustuS & torrefaistus est : tamdemque in humorem melancholicum conuersus Somiani breues & interrupti , insomnia turbulenta vera tigines : aurium tinnitus , & Φmptomatum in re liquo corpore, ac praesertim Ventre inferiori absenia Α toto corpore prouenire hunc affectum ostendunt, habitus totius corporis melancholicuS, Vel n aturalis,
qui ex colore nigro, hirsuti , in citentia , aliisque di gnoscitur: vel alestitius ex curis,laboribus igiliis, victi crassis & similibus contra . Ab hypochrondiis procedere hunc affectum testali tur, aestus in praecordiis sine siticiputatio frequens, ructus acidi, flatus per superiora vel inferiora frequenta ter emis, ventris rugitus , compressio interdum dia-phragmatis,anxietas inausea, petitus interdum insatia bilis,cordis palpitatio, tumor aliquando &retinentia iti hypochondrus. Et resilia quae iusius in affectione hyapochondriaca exponentur.
Ab utero affectum procedere indicant ea signa quae hystericas affect iones prodere in loco dicem
Prognosis huius affectus in hunc modum instituens da est.Chronicus est iste morbus , & contumacissimus, si semel altas corpore radices egerit. Humor enim melancholicus, praecipue qui per adustionem gratius
est, & ad atrae bilis naturam acedit, vim remediorum eludit, mitiora contemnit, & a fortioribus efferaturi de humor melancholicus flagellum Medicorum crux seu opprobrium Medicorum vulgo nominari consueuit.. Recens tamen melancholia, & a causis procatarctiacis otiunda facile curatur. Refert enim Gal. 3 . de loc. cap. 7. se melancholiam incipientem selo aquae
169쪽
dulcis balneo frequenter curasse. Melancholicis haemorrhoides , aut VariceS silperue nientes,curationem interdum afferunt,si critice a natura humores ad illas partes inferiores detrudantur. Inter
dum enim symptomatice contingunt,& per epigenesim multiplicata materia morbifica, indeque ad plures par tes diffusa. Soluitur etiam interdam melancholia per fluxum haemorrhoidum, & per stabiem aliosque culaneos af
sectuS. Quod ad curationem spectat , undecumque morbus primam traxerit originem , duo perpetuo aduertenda 1unt.Primum t totum corpus ab humore melancholico omnique aliorum humorum illuvie liberetur. Raritasime enim contingit , ut unica pars hoc humore obsideatur. Secunaum, ut ab hypochondria curatio praecipua semper dirigatur; quandoquidem in hepate & liene prima humoris melancholici generatio , & in iisdem partibus totaque hypochondriaca regione illius coli ctio fieri conseruit : ideo curatio pro assessione hypochondriaca proposita ad reliquarum melancholiae sp
cierum curationem Afficere poterit. Vix enim hypo ehondria ab illius humoris redundantia, dc nouam dem generatione liberari possimi , quin totum corpus consequenter ab eodem immune fiat. Pro omnium igitur melancholiae specierum curatiOhe fifficient ea remedia, quae in affectionis hypochom driacae curatione proposita sunt.
170쪽
De Catharro. CAthurus est humoris excrementitij e capite in sub tectas partes praeternaturalis essluxus. Est ergo symptoma tertij generis , nempe vitium in
Cerebri substantia eximia mole praedita multo indi get alimento , ex quo necessariis copiosa generantur crementa, concurrente potissim a frigida humie que partis temperie : quae si naturalem & modicam quantitatem seruauerint , in prioribus cerebri ventric lis excipiuntur , & per choanam seu infundibulum ad glandem pituitariam stansinittuntur , ac per palatum quotidie excernuntur. Si vero paulo uberius redum dauerint, in statu tamen naturali constituta , circa cerebrum &meninges disperguntur ; commode tamen, non soliimpex palatum, sed etiam per nares expurgan
Cum vero cerebrum intemperie atque imbecillitate affectum est, vel alimentumcopiosius & improportionatum recipere cogitur , quod si afficienter concoquere queat, magnus fit excrementorum prouentus. Adde quod cerebriim ut inquit Hipp.J tanquam cucurbicula corpori imposita, humores & vapores a partibus inferioribus attrahere non desinit:hinc non parum adauge tur excrementorum cumulus,quae quantitate &qualitate facultatem expultricem stimulantia & retentricem superantia,qua data porta,ruunt immodice & inordinate pervias & loca non conferentia, magna cum corporiSafflictione.