장음표시 사용
151쪽
I 2o Iraxeos modicae, Lib. L1ed uni praecipue adhaeret. Vnde symptornata leuiora saltem ab initio esse solent, ffectus ad plures die;
Signa abscessus & sphaceli,qui sine vulnere aut conatusione producitur, ita se habent. lnvadento affectu insens capitis dolor aegrotantem adoritur, qui per occiput collo &. uniuersis spinae communicatur. Cui mox succedit sensuum' omnium tum internorum, tum externorum abolitio, sicut in apoplerixia contingit, a qua tamen lignis infra describendis di
stinguitur. Variis motibus & inordinatis sese aegri exagitant , ut vix in uno loco contineri valeant, Manibus interdum partes superiores inuadunt, easque diuellere ac laniaret conantur, faciem unguibus dilacerant, crines auellunt At procedente morbo corpus languescit, & ad motum impotens efficitur. AFebris acutissim .& intensissima hunc perpetuo cininitatur affectum, quae ab insenti cerobri inflammatio
Denique in hoc affectu aegrotantes neque cibum,nostque potum admittunt,vixque aliquid in stomachum ibIorum quocumque artificio ingeri potinonde cita adis uenit virium exolutio; Abscessiis ex vulnere aut contusione genitus sinuenti hus signis dignoscitur. Post acceptam contusionem ch
ritibus 'materia extra uasata labefactari incipientibii
Morbo inualescente, febricula exoritur, materia putreo cere incipiente. His capitis dolor succedit, & somnolε aia. Mox aucta putredinc omnia symptomata ingrauesim .Febris intensior euadit;*gex e profundiori somnommergens subito vocifer lux , mrgit e lecto , statimquο
152쪽
x his plerique ame obitum purulentam m teriam, dc virςscentem ore,aux naribu4 reiiciunt
. Quod ad prognosim spςctat, assectui iste pericolo,ssissimus est,& utplurinaum lethali , imis intr triduuin aegrotantes intςrimit VI docet Aphor si sect.7. ibiti, inquir, cerebrum sphacelatum est , in nroindiebiu pereunt is vero hoc e serim, se m sunt, sim, lenus in commenti docet per sp celum hic non enintelligendam factam completam parti' corruptiorinem, quoniam haec sanationem non admittit ; sed quae est in fieri, imminetque ut, inflwamationis magnitudinem. In iis qui conual scunt quod rarissimς contin- sit) nuli est praeteritorum memoria: aegri enim nec morbi , nςς altς ius rei ad morbum pertinentiS memi'
Ad curationem huius astectus magna festinatione opus est. Nisi enim in principio illius remedia sta rim adhibeantur, nullus amplius sup est curationi
loci IS. In prima i*tur morbi inuasione statim sanguis do , trahendus est ; magna copia i & iteratis vicibus', bis, ter, quMer eadem die, quantum vires ferre possitnt i i 3 hoc enim unico remedio tota curationis spes reside Cum enim magna sanguinis copia cerebri substanes xiam,occupet, quae magna est,mollis & humidissima, Ab ea sitfficienter reupili ac derivari nequit, nisi rotus fere sanguis in venis contentus educatur. Et in hoc casse losum habet vulgaris illa Celsi sententia, mulia in praecipies periculo recte fiunt, quae alias essene,
Cum venae sectionssius clysteres acriores incidendissent ut humores superiora petentes ad inferiora. reuol
153쪽
Eodem tempore Oxyrrhodina admouenda sunt sinetipiti, de fronti, qualia in phrenitide descripta sunt.
Ad mesorem revulsionem & derivationζm,Cucurbstu lae scapulis dorso cum profundis scarificationibus ad. mouendae sunt, frictiones & ligaturae extremorum ce lebrandae venae primum malleoli,postea frontis,&arte riae temporum aperiendae hirundines ponς aures,& hae morrhoidibus applic*ndae ; vesic toria ceruici &shiis admouenda,& roliqua remedia usurpanda, quae iii phrenitidis curatione a nobis proposita sunt. Ac tandem si morbus ad declinationem vergat, leniter resoluentia capiti admouenda sunx nter quae psi mones vervecini ex animali ex xempore m4ctat0 cgium rus, Principem locum obpinem
A phrenitide distinguitur, quia in ea febris acdia viget, cerebri membranarum eius infiammaxioni oriunda. Mania veru febro carςt, spleςm rationst pro priae essentiae;nihil enim imp dit, quin febris cum ma nia complicari possit , 1ed in alia cause oriunda, n0a autem ab ea quae maniam producit. . Atque adeo i' phrenitido febris est symptismatica;in mania essentialis N primigem ab ali causa procedens; sic GaI.cap.3, toc, Hect. cap. 7. explicandus est, Demadmod3 inquit, alter avra bilis s.ccus, qH ex naa ta ait pastitur,forinadri mnia intachimaaosine iri ci
154쪽
Cap. De t Uania 323 A melancholia distinguitur per symptomata patho-
gnomonica; siquidum mania est cum furore & audacia, melancholia vero cum timore & maestiti . Causa maniae proxima & immediata , iuxta G lenimentem,est calida& sicca intemperies ab humore atra bilario ori da quae tamen grauissimis urgetur dissaeuutatibus.
Si enim tanta esstet intemperies in cerebro,ut menteni de sua sede deiicere valeret,febrem deberet parere,cum calor remissior delirium efficere non valens,febrim e viat,qualis est ea quae ab insolatu oritur. 2Ad hoc dubium varij varia respondent. Solidiorum responsio est, calorem qui febrem excitat debere esse fuliginosum , ut ad cor delatae fuligines sebrem efficiant;& calorem fuliginosum, in materia humida comsistere debere,qualis est materia febrium putridarum Inmania vero humores esse adustos & incineratos , ixa ut ab iis nullae eleuentur fuligines. Vno verbo aiunt; in lor i' mania est velut in prunae, in febribus vero ur inflamma. Haec tamen re*onsio fortissima urgetur instantia.
Quod nimirum in febre hectica maior sit humiditatum columpti0,quim in in via. Ait men febris vis ad inte gram-abGluta omnium humidit xv,& ipsius hiat nidi primigeni j consumptionem, riq;iriteritum pςrseueret
Platorus hac ratione alii e nonnullis persuasus, existunat praeter calidam A siccam intemporiem, Adesse queque malignam & venenatam quandam qualitatem , quae sit praecipua causa delirij. Magna
huius sententiae probabilitas inde elici potest , quda
furor uterinus a semine cotrupto & malignam venenatam qualitatem adepto exoritur, Quod hyesta 'phobla,quae est species maniae, . morsu venenato anis
bidi in quocumque temperamento sine atrae bilis co-
155쪽
cur ii inducitur ; morbus qui a mpinu Taranni latexopitur, cistaedam etiam maniae spςcies appellatur, denique venena Mydam maniam inkrre pogypt , vide cerebro mustela & solano maniac' referunt. Ideq verisimile est, peculiare qu*ddgni Venenum in corpore human* genitum maniae QRusam esse prFcjpuam cui istiam febres malignae, non Iam mitissimφ sunt, ut in iis pulsi ais ac utinae sani simillimae apparea N, d liria producere sqle ni purius quam febres ardentes intainignit iis expertes Et docet experientia,maniam contim gere frequenter, non tantum atrabitario tempςramem
po praeditis,sed etiam omnibus naturis & aetatibus , pr sertim is haeredituso iure contingerit, ac denique illam salidioribus medicamentis specifica virtute prφditis,non arri curari Et si diffiteri minime oporteat ip mel cholicis δc atrabitariis hunc morbum stequennus & ut plurimum produci, quia ille humor tali veneno susci piendo magis idoneus est. Est Galinus ipse mignitatε
istam humori atrabitariu aduenientem agnoscere Fide tur ment Aphor. s6. tract.6 ubi dicit thaniae causam esse melancholicum homorem, non semper, sed csini upra modum exustus aut putrefactui malignam indu fit acrit' inem. SSed m et adhuc difficultas ex eo desumpta, quo maniaci fi gus externum etiam hyemis tempore nuda to corpore innoxie patiuntur,& praeterea ad tactum callidi sentiumr , quod indicat calorem inhensissimuPhlis visere.. Verhm res alemus hoc in omnibus maniacis mi ni eontingere, & multos hybernum frigus auersarii estibusq;plurimis gaudere. Alios 'ero ab aere externo non assici,pxopter consuςtudinem, quia ab assuetis non sit passio. Sic videmus puellas delicatulas hyemis tepinxe -ctys denudatu tabere, quod tam calidusenu
156쪽
ex Hippocrate frigus sit pectori vesae inimicui' Materia hunc affectum producens in venis & arteriis tantinetur , Vel totius corporis,Vel cerebro propriorubus,vel ipsis cerebri vasis & ex locorum varietate variahmplomata eaque grauior Vel leuiora emergunt.Non rar etiam in uteri vasis , ex sanguine vel semine corrucipto,niateria morbifica continetur,ex qua furor uterilius Heneratur: ' P . si materia peccani est in omnibus vehi, , aut cere bro vicinis , inunia fit perpetua indesinens. Si vero in parte tantis aliqua concludatur,delirium tunc teri
potis quasdam habet intermissiones , di per interualla
Sigha divi ostica Ala tmesinistent, alia praesentem
Ad imminentem vel frictam in am digitoseehadam primo consideranda est aegrotantis natiua dispoistio , qui scilicet ad biliosam seu atrabilariam tempe hiem acedici Sic apud Hippoc. i. epuι s. cia Ne is cubito pes at, fuributari est , ct aa iratica iam pracem dui vero sensim mouetur, torpens ac vidus. Arierias no mine Menesum Hippocrates affieit. More autem sim: iplicem pulsationem tituligit sue sed vehementem , cui opponit illud , quando sensim mo-tur; ut census huius sententiae ita se habeati Qui habent pulsiim magnunt,elocem& vehementem anatiua cotist tutione ad iram re furorem maxime pr0cliues sent: qui vad tarduci habent pulsum;torpidi sint& stupidi. I , secundo exus ratio habetissa est.viri enim steque lius furore exagitantur ; quam Mulieres. Quod intelligendum est ae affectu primogenio ; ex utero enim mmveres hon raro in furorem aguntur:
tio,aetas consideranda: est. Iuvenibus enim Deo intius taucia contingit, quam pueris de senibus
157쪽
Quarto anni tempus aduercendum. Saepe enim viet
ino tempost contingit hic affectus, saepius aestate,setis
time autumno,ex Hip. Aphstr. 1o. 1. re humores aliis temporibus geniti,&per hyemem asseruati ac qui scentes,commouentur & extas tantur , morbosque analogos pariunt. 9Estate multa ilis,non sollim flauased etiam atra in dispositis gigni
tur,quae inaniam essicit eodem tempore, vel ad autum num usque maiori copia cumulara orbum tunc tem 'poris producit. νHaec signa remotiora sunt, , in gen re tantri di positionem ad hunc morbum significant. Proxime vero
imminentem affectum ostendunt,dolor capitis assiduus, vigiliae contumaces omni leuissimi atque bremssimi,in somnia turbulenta,curae & sollic Idines mole aerio res ex leui causa, praeceps 8c frequens iracundia ex mi nima vel nulla occasione, loeadoxes oculis obuersantes, aurium nitus,procliuitas ad venerem insaeta, pa tutio nota urno frequentior, risus praeter assuetudinem rationexo, loquacitas insueta, S fere assidua interdum taciturnitas meditabunda. Posteriora haec incipientem maniam dignificant. '
quae in definitione prolata sunt , nempe delirium sine febre, cum furore dc audacia. Varia tamen sunt huius nodi deliria in variis aegrotantibus, tum etiam in ii dem, diuersis temporibus, pro maiori vel minori causae vehementia. Alii enim feroci iracundia rapiuntur , &obuios quosque inuadunt, proprias vestes proscindunt, de sibi interdum uiuolentas manus inserunt, sibique Uram eripere conantur. Alii vero mitiores δr pacatiorζε sent, nullamque astavitibus noxam inferunt, sed tam varios se mones Se ridiculos proferunt ; interd-nunt & rident , de variis Miseramentis assiciuntur , M
158쪽
De Ummia ra,' symptoniata patiuntur iis aliquo modo similia, quae in inelancholia & stultitia solent eontingere. Ex illa autem varietate lympzomatum , causiar itietas dignoscitur. Risus enim immodicus, hilaritas Mcantillatio materiam peccantem multo sanguine dilui signincant;iracundia vero, inquietudo,clamor, percus sio, pallidus & flauescens faciei color, bilem flauam in vitio esse ostendunt. Insania vero admodum furiosa, ut aegri obvios impetant, & aliquando interficiant, a flauabile exusta, quae attra bilis dicitur, ducit origintini Si vero atra bilis non ex flaua bi1M sed a melancholia ex sta& praeas ata generetur , aegri traculaneo vulta prae is diti sunt, manet initidum in diuturno silentio, quod
nonnunquam in sermonern importunum erumpit, ini mites stuat, pertinaces,ingenti moerine interdum ac libctibus assiciuntur.
- Prognosis huius sinas ita hune modum
menses , sed per annos aliquando & usque ad mortem perseuerat , praesertim si haereditaria sit. Cum ouine morbi ab atra bile sint curatu difficillimi, iste prae caeteris dissicilior est, quod oegri medicis non obtemperent , necessaria remedia usureare minime ve lint. Facilius cuiatur inania quae cum tisii, 3e minoribus sympromatis copulata est, quam quae cum studio ac
Braeui succes iram morbi curassonemostendunt
eumque euacuationes eY motu naturae contingetnteS,
per sed es,alui puram, haemorrhagiam per nareS, aut haemorrhoides,aut si varices superuenerint:vnde Hipp. Aphor. 1 Ifect 6. Si in anu varice aut haemorrhoidea c-gigre morbiformis
159쪽
Dysentana,aut hydrops,aut febris tertiana, vel quam lana maniae superueniens, eam tollit:fit enim inetastasi, humorum a cerebro ad partes inferiores, in quibu,
nouum morbum producunt. Ad huius morbi curationem materia peccans eua. cuanda , reuellenda & repellenda est λ calida intempe ries corrigenda, cerebruiti aliaeque partes principes ro
sorandae. Quae omnia sequentibus praesidiis adimpleri poterunt. Primo singuinis inissis G1ebranda est, praeriisse e ahere,ex vena brachij insigniori:postridie vel iteranda
ex altero brachio, idemque remedium frequenter usu pandum: Asserit enim Platerus innumeros hac ratione
curatos fuisse a chirurgis & aliis, qui ex profestis hisce
morbis curandis operam dabant, qui vigesies, imo se. xagesies venas aperiebant. Non solis enim venae bra chii 'trisque,sed etiam malleoli, frontis, narium, inorrhoiam, etiam varices si appareant,& saluatellaei idque per interualla, interiectis clysteribus, & medicaamentis purgantibus infra d cribendis. Cucurbitulae etiam scapulis & dor tum sacrificatione admotae post multas vente sectiones: tum etiam hirudines tempori busin pone aures , utilissimae sant. At frequentibus illis phlebotomiis materi r peccatas praeparationes & purgationes interficiendae sent;eaeque diu, multumque continuandae. Cuivsei consesent ea omnia, quae ad bilis & rhelancholiae praeparationem &Expurgationem usarpari selent, quibus &sequenti xt
pote Ilo ora, adiicere possumus. Lapia lastuli 3.j.6.diag 4.3.g.turbissi. 3.i sennin
160쪽
p. X Ania. I 29 in aquae pluuiae, J.iiij. Decoquantur lanto igne ad teristias. Colaturae adde mellis Optime despumati,ij. Misce, capiat cochlear j. cum iusculo pingui. Vel EYtracti hellebori nigri E. f. syrupi violac. 8 . Misce pro una dosi.
Omnia medicamenta ex helleboro confecta, ut vi num, strupus& oxymel, ad huiuS affectus curatio nem plurimum conferunt. Vnde olim ferunt Melam
pum Amythaonis Medici filium, vino belleborati, Proeti Argivorum regis filias, quae se boues exitan bant, liberasse. Antimonium in hoc morbo non solum a Chymiatris,
sed etiam Galenicis omnibus commendatus,tum quod humorem attrabitarium e toto corpme Acuat: tum
quia eo aegrotantes commode falli possu't, remedia alioqui insuauia renuentes Dosis varia est pro variis illius praeparationibus. Balnea aquae tepidae frequenter & post singulas pu
Ordo medicamentorum purgantium in hoc inorbo talis est,ut primo aptizema allierans & purgans pes tres aut quatuor dies exhibeatur , post venae seictionem in utroque brachio celebratam. Deinde purgantia mediocria ex potionibus, pulveribus, aut strupo magistraubis in septimana exhibeantur. Vehementia vero bis in mense, interiectis continuo venae sectionibus, ut ante, dictum est. Diebus vero intermediis balnea, tules praeparantes,autiuscula alteranti tum etiam optatiae roborantes exhibeantur.
Praeter tulepos vulgares, sequens ex succis paratus erit utilissimus. V.Succorum borrag.bu oss& pomor. redam-x iij. Hu r. fumariae & cio x.ana iv. sacchari albi