장음표시 사용
341쪽
3io Praxeos Medicae , I Cabolite , & deprauath. Imminuti & aboliti olfactus eaedem sunt cause, serenudum magis & minus tantum differentes, intemperie, scilicet, abstructio, & adstrictio. Intemperies frigida & humida cum materia pituitosi lconiuncta, ut quemlibet sensum obtundere nata est: se olfactum ii 1 primis imminuit, 'ut abolet,Vnde in catar rho & coryza frequens esse solet huius nodi olfactu, laesito; frigiditas enim sensum imminuit, aut abolet,
quatenus calorem natiuum, partiS, actionum omnium opificem obtundit, ac debilitat. HObstructio ab eodem humore pituitose producitur,
qui meatus tumsensiles, seu narium ductus, tum insenta siles, seu poros ipsius cerebri, dc processuum mamilla trium replet,ut odores ad eas partes peruenire nequeant, potest etiam fieri a sarcomate,polypo & aliaquauis camsa, narium meatus replente & obturante.
Abstrictio etiam interdum potest contingere ab hs imore pituitoso in anteriore cerebri parte collecto, & lprocessus mamillares comprimente, ut de visus imminutione a neruorum opticorum astrictione, a nobis di Hum est. A natiua etiam narium conformatione eadem astricti potest contingere, si nimirum illae ita de presia & angustae fuerint,vi liber odoribus aditus nocpateat.
Deprauati olfactus causa est odor pravus nares comtinuo feriens, qui quidem, aut ex ulcere narium exhalat ; aut putrida pituita circae nares, vel os ethmoides contenta: nam quae in ipso olfaciendi stasu, aut prope hunc intra meninges putrescunt, sensem ipsum haudquaquam feriunt, nec ea laborans, sed quiuis assidens deprehendit. Vt enim quippiam odoratum feriat portet aliunde ad ipsam sensum deferri. Potest etiam teter ac foetidus vapor ab aliis partibus , ut ventricula,
342쪽
uis; de cerebro ipse ad processus mamillares exhalare, sique ita inficere, Ut Omnζs odores-delati similliae iote insecti apparewx; quemadmodum lingua bileuciata insecta existente , Omni quae gustantur, sapore
Haruni causarum quaeliber seris facile dimoseitur. Frigidam intemperiem,& pituitae redundantiam ostentadunt stigida & humida cerebri intemperies, & mucoia pituita e cerebro stillans. obstructio vero, si a pituita originem Dictit, iisdenisgnis indicabitur. Si a sarcomate, Vel polypo , ex propriis capitibus diagnosis erit desiimenda.
Locus vero, in quo materia residet ; obstructiohetii esciens, dignoscitur ex eo, quodsi in narium meatibua haeisit, vocis oblaesio contingit ; quia nares ad vocem efformandam plurimum conferunt. Si vero anteriori cerebri parti, aut processibus mammiliaribus dicta ma teria haeserit, vox integraPermanet. Odor prauus olfactus sensorium feriens, a qua parte ducat originem , ex proprio cui seque vitio erit digno
a simplici coryza genita, facile curatur;inueterata v. i& a confirmata intemperie proueniens ; difficile ; quae ex mala narium conformatione procedit ; itic abi lis est. , Curatio pro diuersitate causarum diuerse modo tessiituenda est. Si a frigida intemperie priatur , ea I em
dia illi adhibenda sent, quae pro frigido catarr pro posita sint. .. Ad obstructionem vel o ab eazem pituita, duaebusn rium, aut processibus mammiliaribus impacta. au serendam: partes illas expurgantia remedia vi rpanda
343쪽
312 Praxeos Medicae, Lib. I P. tismi ; quae etiam in frigidae cerebri intemperies euitione a nobis proposita Iunt. Si denique a sarcomate, ut polypo nares obstruantura praecedente capite eorum curatio erit desumendi '
De foetore Narium. N Atium laetos, & foetor anhelitus valde distendit
inter se; ille enim ex naribus tantum prodit, hic verb ex variis partibuS , Ventriculo nimirum pulmone, gingiuis, aut faucibus ulceratis, quae ves sensu ipso ,vel
propriis Ditis disceriti possunt.
At tiarium foetor ex putridis vaporibus, ves innarubus i 19 genitis, ut inoetae nassiarcomate, aut polypo putrefactis ; vel ad nares transeussis, ex humoribus putri. dis in ioso derebro, dc parte illius anteriore, vel circa phocemis mammillises,aut os cribrosum contentis. Prutrescunt autem humores pituitosi in dictis partibus, quando in iis praeter modum retinentur i, praesertim si easta &humidacerebri temperies accesserae Retinem tur vero propter obstructionem earum partium, aut lcbinfictionem nimiam , ut in simis & depressioribus c*ntingit. lesulum assectus talem talorem producentes in
Erus si s supra propositis dignoscentur , quorum sinuitis adfuerit, ab humore putrido in ipso cerebro, aut processibus mammissaribus , aut osse cribrosia comtento , grauem illum odorem pr'uenire coniiciendum
Prognosis foetoris narium, qui ab ulcere, polypl l Musar mate promanat, ex eorum prognosi depenDI. l
344쪽
Cap. IV. Desertore narium. 3I3odi vero a cors pris humoribus in cerebri anteriorieontentis exoritur , ii recens fuerit, cile curatur, inueteratus, incurabilis est, maxime si a mala natium eo ormatione, nempe simit Ie, & depressione nimia
viceris arcomatis, & polypi curatio supra posita est. Humor vero putridus incerebro, processibus mam I latibus,aut osse ethmoide contentus,vacuantibus,& abstergentibus auferendus erit. Ac primum euacuationes uniuersales instituendae sent, quae totum corpus, & ipsem cerebrum ab excrementis
pin1inosis liberent, per apoZemata, pitulas Mia id genus ; quibus,si magna humorum saburra redundare via deatur, dista sudorifica addi poterit. Mox errhina abstergentia, & materiam coniunctam educentia erunt eministranda. RAc primum mane & Vesperi, e vola manus 'inum altibum attrahatur,in quo centaurium minus, & calamem tum incoctum fuerit. Deinde betae succus cum aqua maioranae extractus,
loco praedicti attrahatur. Vel iv.Rad. per& calami aromat .ana J.g.rosar,rubr.P. j.wrrhae 5.ij. Coquantur cum vino albo pio errhino. Ad potet tius. pituitam ex alio eliciendam, sequens componi poterit. V.Rad. ireos Flor.3.g.ellebori albi pipins longi,an. 9 g. sem. anisi & maiorinae siccae puluer. ana Θ.j- e phorbij g. j. ol nardini, cheirini & violae.ana quantuantitis. Fiat unguentum molle, ex quo intincta minimidigiti extremitate fricentur nares internae, Vel turum ut alio linamento lentis magnitudine in nar im'
345쪽
Denique ad talidum odorem fallendum, suauec lentia naribus saepe attrahenda sunt, ut gallia mosetata in vino odoro distatuta ; aqua angelica, & alia Εἰ iusmodL u
C Oxyη , quae & grauedo , Latinis nominatur, est
catarrhi species, in qua fluxio e cerebro in nares defluit. Illa autem defluxio est humoris crudue in ante Horibus cerebri ventriculis contenti,qui a causa plerumque externa concitatur, aestu solis, nimirum, vini potulargibri, balneo calidiori,&iimilibus: quae pituitam in cerebro collectam fundere, ac liquare possunt. Fit etiam a causis externis cerebrum refrigerantibus: comprimitur enim tunc temporis spongiae instar, & humorem in se contentum ad partes rubiectas amandat. Tum etiam Cerebri refrigeratione nouus fit pituitae prouentus : illud lenim caloris penuria male concoquit alimentum,Vnde plurimi excrementi prouentus, quod a facultate expultrice per vias patentes excluditur. Assectus iste per se patetnn eo enim plurimus humor
Inter reliquas catarrhi species,quae in nares fit leuis sima & tutissima est,ac cito curatur, si recens fuerit,& a
causa externa Concitata. inae vero diuturna est, contumaci cerebri intemperie oriunda, difficile curatur. lTum etiam , si a calida heparis intemperie producatur, iquae non raro catarrhos calidos & acres inuehit, a qui' l. lbus nares tape exulcerantur ue aliosque affectus grau .' patiuntur.
346쪽
Cap. . De GV a. cuiatio huius affectus a Catarrhi curatione desumentati bis Easdem enim euacuariones,revulsiones,& deri ii Hones postulat. Nisi quod errhina hic usurpanda non nimium ad partem assectam attrahat, sed apothlegmatismi,& masticatoria post uniuersialia maxime
Ac praeter dicta remedi authoreS nonnulla commen- quae coryzae compescendae peculiariter conueniunt, Vt vapor decocti maioranae naribus exceptus , vel aqua maioranae naribuS excepta. Vapor aceti in ferream i
minam candentem infusi ad idem confert, idque effica cius sin aceto roia rubrae prius infundantur. Si fluxio valde frigida fuerit, sussitus sicci ex nigella, thure, aliisque in prunas coniectis erunt utilissimi: higenim frigida cerebri intemperies corrigitur, de superflua humiditas absumitur.
LIcet Sternutatio in statu sano Opissimε conti
gat, S ita leuis affectio utplurimum esse soleat , uti plomatis nomen non mereatur. Aliquando tamen ita molesta esticitur,ut Medic1 curantis opem desideret, quemadmodum apud 'Forestum videre est, qui obserti tismi 17. lib. Io. historiam proponit cuiusdam ancillae, Fae ita Fauem & molestam ex catarrho acri & falsi Cmutationem patiebatur, ut ad plurium Medicorum 'pm confugiendum fuerit. Idem confirmat vetus DB uetudo sternutantibus bene peccandi, quam non
inde ortam existimant, quod Gregorij Magni loribus morbus epidemicus Quierit, in quo aegro
347쪽
tantes sternuando moriebantur ue quamuis alii anti rem esse illam consuetudinem asseuerent. Es gitur sternutatio cerebri motus Velox, quo hilares confertim acto spiritu, molesta excernere contur. Per cerebrum autem non solum cerebri subad tiam, sed totum aggregatum ex eo, & eius membrati antelligimus, praecipue anterioribus, quae inprimis in hoc anctu contrahuntur. Quod ex eo licet collistere quod dum caput attollimus , facilius sternuimus: tune enim materia irritans, quae veplurimium Vaporosa est, ursim sua natura fertur, facilius ad illam partem
Ille autem motus qui in sternutatione contingit, ad cerebri & membranarum facultatem expultricem nataturalem spectat uxta Galeni doctrinam ne c. cap. I. ubi distinguens sternutamentum a tremore &palpitatione, dicit palpitationem a selo morbo fieri,
tremorem vero a natura & morbo i sternutationem vero a sela natura. Sibi tamen, pruna fronte contradicere videtur GalenuS , qui cap. q. eiusdem libri, tussim & sternutationem voluntariae facultatis plomata esse dicit. Nulla ta. men contradictio est , seque ab ea disertε liberat Galenus, innuens facultatem animalem in sternuta- lmento Concurrere tantum secundarib, quod videlicet in sternumento e capite,& a pulmone spiritus emittatur ; attamen caput pectori principium motus tradere Cum enita quae in nasb offendunt, persequi prope' irat, Vtrisque emittendi spiritus viis simul utitur, ast
ra quidem, quam ipsum per se facit, altera quam p*x lneruos, veluti per quaedam longa brachia , quae in pς ctus descendant: unde idem Galenus comm. I IM. 7. d et antecedente inspirati e sternutamentum fieri, natura aggregante aetis cohiam ad stemutauin l
348쪽
cap. Sternutatione. 2I7 Tunc enim aer,qui e pectore egreditur,coniunctus aut per nares ad Cerebrum attrahitur, quidquid nata membrani exquisito sensu donatis, molestum est, cum impetu &sino explodit. EY hoc etiam Galeni loco colligitur, irritationem si utationem excitantem, in naso potissimum fieri; quod etiam confirmatur alia sententia , quae ha betur in comment. Aph. FI. lib. 7. Vbi , soli , inquit,
is his ita assectis illi sternutant , quibus mordax est ea is acapite is humiditas ; seu s s. quid mordax naribus
imponas. Sicut enim tu sis motus quidem naturalis est , ad repurgandas easi qua sunt in pulmone , aspersas arterias; fest'mutamentum manifeste videtur expurgare ninium
Verum obiici potest, quo multi caput nudantes, aut alio quouis modo aeri frigido exponentes , sternut mentum illicd patiuntur, ut videatur tunc temporis cerebrum immediate irritari. Respondendum est, aer aestigidum esse causam sternutationis, non dum in cer brum immediate agit, sed quia cerebrum eiusque membranas exprimendo,in causa est, Vt acris materia ad nares descendat.Quamuis igitur in hoc sympi male,cerebri membrance possint etiam irritari ; non prius tamen sternutatio promouetur , quam noxa ad narium membranam , quae exquisitissimo sensu praedita est, peru
Caula sternutamenti ex dictis colligi possunt, quae
cumque nimirum tunicam narium internam irritare 'sint ; quales sunt humores , aut Vapores acreS, Vel λ cerebro delabentes, vel a partibus inferioribus trans.; unde, in febribus interdum sternatationes con-Πngunt, ut ait Avicenna, quia vapores acres a toto inmput Uansferuntur; vel exterius in nares acria immi Rutur, quemadmodum medicamentis acrimonia prae-
349쪽
dstis,quae piarmica nominantur, sternutamentum eis ramu . . quidem causae externae sternutatione, ' mediate producunt. Dantur tamen aliae quamplurii eandem mediate efficientes,internas scilicet genera vela commouendo, quales sunt omnes aerζineratio nes t de frigido aere supra dictum est.Galenus sista m. odoratu, cap. 6. dicit a Solis aspectu sternutaties nem excitari, quia cerrebri spiritus vapori similes isoli
Diagnosis ipsius affectus per se manifesta est.
Cauta externae ex aegri relatione patent; internae ve m ex signis partium affectarum , a quibus materia it ritans ad nares, & anteriorem cerebri partem trans
Quod ad progi sim attinet, hic affectus ex se omni vacat periculo. In principio tamen catarrhi S cor zar valde nocet , quia humor 'concoquendus quiete indiget. Interdum autem in febribus adeo viget trires deiiciat, & fluxum sanguinis e naribus interdum excitet. S pe tamen nullo modo nocet, & in sinis cerebri seperfluitates expellit : In aegris vero pro bono signo habetur. In febribus praecipue malignis, etiam rebus omnibus desperatis, salutem promittit. Hystericae milia licti,aut dissiculter parienti, si sternutatio accidat, bonum , Aph. 3 Medicamentis piarmicis prouocata sternutatio, apoplexire, aliisque grauioribus cerebri affectibus prodest. At si prouocata non adueniat, signum lethale est, naturam enim succumbere significat. t In morbis pus monum, pleuritide praesertim,& pempneumonia, sternutatio mala est ex Hipp. 1.progn. δex concussione illa sternutantis cerebri, lacerantur &violenter diuelluntur partes thoracicae,unde inflamma tio valde augetur, & nulla praeterea fit materiae morbi
350쪽
VL De Sternutatione. 319eeae Vacuatio. Ad pituitam Vero in bronchiis pulmo
num contentam, potentor eXpellendam,quae tussi retiei non potuerar, sternutamentum conferre docet Gahi.ὼfmpl. ca sic p-s ct si . . Curatio, quando necessaria est, dum scillatine nutatio alia infert incommoda, perficitar; primo causa tum externarum amotione, si ab iis excitetur. Si vero sat a causa interna, illa etiam auferenda est, euacuantatibus, reuellentibus , derivantibus & discutientibus remeaeis. itaque calida cerebri, aut alterius partis int peries, vapores acres ad nares & interiores cerebri menin ges transiuitat , vstnae sectio celebranda est; Rox putantio idonea in ituenda. Deinde vapores illiTeuellaniatur fictionibus & ligaturis extremorum cucurbitulis scapulis admotis ; tum reliqua reuellentia, derivantia,&4iscutientia usurpentur, caput pectinetur, aures vellia centur, oculi confricentqx , nares emungantur, spiritus cohibe tur i Ad acrimoniam denique demulcendam, & narium irritationem cpmpescendam , Vtile esit aquae tepidae vaporem naribus excipere , vel easeem oleo violaceo, rosaceo , amygdal. dulcium , aut butyro recenti illinire , vel lac tepens naribus attrahere; quo solo remedio Forestus afficillam a graui sternut
pone, in principio huius capitis proposita, confestimii perauit. μ