Praxis medica cum theoria. [Tomus primus]

371쪽

j o Praxeos trade caeci Lis. IV.

inum esse soleti humor tenuis, serosus , aut biliose, unguine redundans, eique motum pr*posterum ilians, naturamque ad illius e cretionem irritans ; Vi de fit ut humore illo quacuato, & sanguine repuro natura eum tanquam amicissimum , & se haris mum, Rc vitae thesaurum retineat, neque amplius ex cernat. Ideo purgatio instituenda est, bis terve iterat si opus fuerit, & purgantibus adstrictione praeditis, dc refrigerantibus: composit*, in hunc, aut simili'

nodum.

V. marindor. L.6.sel plantag. m. Coquantur ad ff. iiij. In colat. in .de rhabarbari electi g j. myroba lan.citrin. 3 g. spicae nardi g.vij. In expressi. dissi θrvi ipsa ces L .risabaib. pulu. B.l Fiat potio. In assectu inveterato & frequenter recurrente, tali purg tio semel in septimana repetita erit eficacissima interim iulapi adstri agentes post singulas; purgatio. nes et optatae per liquot dies exhiberi poterunt. opitata supra deseritia hic usui inseruiqt. Iulepi vero in hunc

modum concinnari poterunt. Radicum historiae & consolidae maioriS,an S.I sel. pbni g. centi dae , Mrniariae, fumariae, ana M.t

matutinis. Loco tuleporum vel optatae, aut post eorum usum yςr aliquot dies continuatum, syrupus usexpari poterit ex succo urticae cum saccham partibus xqualibus mimpositus,& ad cochlςaria duo, si guta diςb iis mas x xhibitus. que sessicit causim h*morrhagiae praesentem ferre, scilicet peccantem humorem euacuare;sed eum noua illius generatio impedienda est, viscer roboras eorumque intemperies corrigenda, praecipue hζῖν

372쪽

Ηemorrhaggin . , in quo hamores illi generari consueuerunt. Atque' ut epi res sergnies suprλ praescripti, huic usui inita etiam tinctura rosarum, ad hepar restigerania eum,& maxime roborandum efficacissitna est, Exterili, eto epithema eidem parti admoueri possunt,in Eune

Hi fiam addi poterunt omnia remedia , quae pro ei da hepatis intempeste curanda, descripta sunt. . latexdum etiam calida lienis , su renum intempeiades , huic affectui praebet originem tunc refrigerantia medicamenta, his etiam partibus admouenda

vituli, arietis,hoedi,& Gimm in Mium via, ca*us recens de pinguis , oua indurata, & similia. Fracius acerbiores, astringentes, aut aciduli ex usu esse pote Idnt, vi pyra, donia, mespila, sorba,& condimenta ex succis granatorum, limoniim, arantiorum, metola quidam laudant usum lentium in aceto decoctarum, qaia astringendi & incrassandi sanguinis, eiusque acri-l in iam retundendi vim obtinent. Abstineat arsera abl Wm in principio morbi , dum vires adhuc non runt de-l hstes, a vino carnibus , ouis sorbilibus da tremulis,

373쪽

3 41 Praxeos Meduae, Lib. I P.

Alimenta, autem liquida praesente sanguinis flumsorbilia, quantum fieri potest, exhibenda sunt iuscula refrigerantia, hordeata, auenata, dcons 'Scum aqua, non iusculo parata. Masticatio enim hmorrhagiam promouet. Si vires sint debiles, ius euii carnium, & panatellas exhibere oportet, in quib., amylum sine calce paratum, aut gummi arabicum dis

soluantur. P0tus sit aqua chalybeata , & Omnes cibi in ea deco quantur;quae quidem utilior erit, si radices urticae priri in ea incoctae fuerint. Quies totius corporis imperetur, ita Vt aeger nec ambulet, nec tussiat, nec vociferetur,nec loquatur ; motus erum linguae , & maxillarum, sanguinis fluxum com

Teneat caput detectum, & oculos clauses, nesanguia nemfluentem videat, quoniam illius conspectus, mota MViriatione sanguinem commouet. Vigilliae immodicae maximὸ vitentur, quia sanguinem actiorem, bilios rem,ac fluidiorem efficiun Somnus

contra humore9 contemperat , eorumque motum cin

Denique inimi pathemata vitentur, quae sanguinem seram impellunt, ut ira, riuus,' & gaudium.

374쪽

LIBER

De Assectibin

ad sta consueu. t.Speciatim ver, aquaeque actio a peculiaris iis ea. Pim ηgitur, aboletur se deprauatur: aua - - -

issir capita di singuendus est quortim primu ut fiammatione, linigua tamoribus: Secundum erit de ranulisse, tingua Hice instrum grem fleriineislseorsim tamen o

375쪽

344 Praxeos Medicae , Lib. V bus curationem desideret. Tertium erit de stollia se. αuartum denique dep --

que motin illius iasionibus

CAPUT PRIMUM.

De linguae inflammatione, aliisque eiusdem

tumoriboeemadmodum omnes corporis partes, praecipue carnosae , inflammatione assici consileuerunt ; sic etiam lingua eadem' aliquando tentatur, ex sanguinis in eam amuxu ; qui prout vel purus ac syncerus, biliosus, pituitostis, ac melancholicus est, phlegmonem veram, aut eandem erysipelatosam, Cedematosam, aut scirrhosam producit; quae interdum etiam ad suppurationem desinit. Cuius rei exemplum habetur apud Fo-ressum sisset . LI . cuiusdam cereuisiuij, qui ingentem linguae ineammationem pauebatur , quae in suppura'

tum abiit.

Patitur etiam lingua, idque multo sequentius, i morem mollem S .laxum , ac pure cedemuosum, ex pituitae a cerebro in eata inluxu. Cuius exemplum omnit Gal.-I . me . p. 8. in quodam homine, cui lingua ita tumefacta erat, ut ore contineri non posset. Interdum etiam lingua in magnitudinem exceden' tom excrescit,quae ramen neque iub cedematis,aut scir-ahi, aut alterius cuiusuis rumoris genere hollocari p0'test; ut docet Cal. lib. de d morb. p. m se cultatam Liguam vidio, quae in ingentem molem excreue M

376쪽

as ue ullo dolaris sisntu nstque enim premetiri manui Jebat, neque dolore infest-batur, sed nudum linguae lactementum era ipsius substantia nul lo modo vitiata; ubd ex nimia copia utilis alimenti eius in substantiam Mersi acciderar. Eiusque rei exemplum proponiti

claudinus consuli. 9. puellae I a. annos natae, cuius bis in tumorem eXCreuerat, qui neque ad oedema,

neque adscirrhum referri poterat, quoniam indolens erat, nec prementi manui cedebat, ut fouea rem heret, nec sensu naturali carebar ; cuius prima oriato fuerat ex violenta fraenuli linguae disruptione, cuius dolore sanguis ad partem attrastas fuit, & contatinua postmodum eiusdem transmissione tale iners mentum productum. In hoc autem casu 'pectiliariste notat Claudinus, tumorem illiam in espera decrescere, mane vero augeri, ω semper liuescere 'Quorum eueta tuum rationem reddit, quoniam incoctionem assii mi latione ianguinis illius, alioquin pitvit ossi squalis in

pueris ob aetatem humidissimam & ingluuiem Mneratatur ) multi flatus, potissimum autem per noctem,retr i ta & coacto calore concitantur, qui linguae tumoretat augent. P diem vero bb motum lingi vi ambientisi eatorem dissipantur,unde tumor parum decrescit. Liuial ditatem eri ad aerem ambientem,in quo lingua comt rimo versatur: ab illius enim s igiditate sanguis ad sal poriciem linguae acturas, antequam assimilatur, Co crescit aliquo mogo, & sic liuiditatem contri sit ue a frigore enim sanguiti m nigrescere scribit Gai cap a. quod i en in aliis corporis partibus homi 'pringit, quoniam ad illas ea sanguinis tantam pomi mi quae pro nutritione fassicit sed non supermitat Mundatur. l Horum tumorem diagnosis difficilis non est; quan- Fideni magnitudo aucta praeter naturam, vini sub

377쪽

' is praxeos Medicae , tib: IR

iic1tur.' Tumorum autem differentiae ita distinouufi, Si fuerit inflammatio, adest dolor & caliditas in hii 'tum etiam rubedo , qua etiam acies aliquantuluinus citur. Si vero a pituita tumor duxerit originem, liti albicat, multumque pituitae effluit, cuius sapor dulcaut thsipidus est. Si nudum sit linguae incrementula aliorum tumorum, ac vitiosorum humorum signa n6uud sunt. od ad prognostin attinet, tumores hinguae vipludumtim vitae periculum non asserunt, nisi in tantam in lem excreuerint , ut inde s.ffocatio metuanda sit, aut ei humore quodam maligno atque atrabitario ortum duuxerint;vnde cancrosiis tumor generari potest; quod duaritie diuiditate ac dolore pungitiuo internoscitur. Curatio inflammationis linguae reuelletitibus ac rea pellentibus remediis inchoanda aest; atque ita primum p misso clystere lamnie,venae sectio celebranda est,&Anguis satis magna quantit te detrahendus,pro virium

Mox cri stipulae cum scarificatione sensisadino

Postmodum gargarismata refrigerantia ac repellentia usurpanda;& inter caetera commendatura Gal. t Methi

cap. 8. suc stactuc* . quae lingua frequentes abluenta est. Vel magis compesitum galgalisma pM H octo plantaginis , setani, lentis decorricatae, SCOrtic.granatorum,addendo strupum de rosis siccis, va

Post venae monem, purgatio etiam instituenda est medicamento ex cholagogis & phlegmagogis comp0 sito,quandoquidem pituita e capite defluens, ad horum rumorum productionem particulariter saltem con

Sedata fluxione euacuantibus , reuellantibus , ac N

378쪽

gleutibus remedii. , bHmOxj. parti impacti derivatio sienda est, & in hunc finem Venae sub lingua ape desis, quod si fi ri non possix,propter linguae magni

higinem, cucurbisula sub memo cum scarificatione erit

si tumor ad suppurationem delinat,promouenda erit seu per medium secta,frequente admota, vel gargaris. iuite ex decocto hordei,maluae, Violar. ficuum, pastili, tum Amynum cydoniorum, & - graeci composito, addendo sympum violaceum & iuiubinum. pacta suppuxatione, si abscessus sponte non aperi tur , stalpello aperienduS est. MOX ulcus detergen dum decocto , hordei, agrimon' , Plantag. cum melle

Tumor vero mollis & laxus a lituitae influxu ortiniadus, curatur primum revulsione facta per phlebs Hiamiam,si aeger sanguine abundet: deinde purgans media, camentum satis vehemens est exhiluendum, qualis sutupitulae cochiae minores ex aloe,sic m5nio,& colocyniat deparatae,quae a Gallislicites usurpatae sint liquodam magenario citato. Quod si aeger pliatulas deglutie nequeat,medicamentum componi Pol fit ex sentia garico, diaphoenico ne, & similibus. post Euiutabdi euacuationes, restigerantia & rep lentia in principio admouenda sint,quemadmodum in

in ammatione dictum est .HGalenus cisto statimstaagenarium oris collutione ex solo lactucae siccci post purgationem usurpata Anauit.

Potest etiam utiliter linguae collutio fieri ex seceo' num,granatorum,acetois,& plantaginis: Maiam ridem praedicti sicci non sum frigiditate sua repet , sed etiam acetositate humiditatem linguae impa

stam educunt. . c

ycliter etiam lingua illinetur Oxynaelite simplici,cui

379쪽

iii augmento addi poterit parum ZinZiberis sali. - mei, aut ammoniaci. Collui etiam os poterit decocto ortilani rivr L '

in molem ingentem excreuerat, Vt inde suffocatio me t ienda videretur, vacuantibus Rc reuellentibus remeadiis frustra tent tis,hirudines quaruor linguae breui tempore copiosa tu ius tacuatione sequuti, ipsa exilis tenuisque facta est, & ixc aeger a periculo

evasit.

Idem Zacumsokf. 8, et iam Γbra, de mannorum vvero ex catarrhosa fluxione linguae tumore ingenii laboranti , ut ipsius ore contineri non posset, post re amisiones per ven e sectionem,cucurbitulas sc rificatas,

pceres clystere 4ς cum linguae tumor milis j xusquo Di, profundis linguae starificationibus usus est moraque aqua salita linguam ablui iusse , unde tinta aquosi humoris vacuatio facta est, ut illicdicavitatem gerre cuperauerit. Quam obseru tionem , Ioachimo came x xio de psit, qui illa o siseruauonum segri naPrat, quemdam tu nin lingua sitisecatusae , is sili locultello decussitim, incidisse, muli quς uno e uente fuisse personatum.

Denique tumor linguae urnosus , seu linguae thcrementum nimium,1ex superflua ipsius carne proas niens, licet curationern suscipere non posse videripi. Illa tamen a Claudino proponitur, loco citato, per Op

rationem chirurgicam ue vi scilicet quidquid linguae se perfluum est, cultello abscindatur, adhibitis prius p 'parationibus necessariis, quae om dicto loco De oeo describuntur.

380쪽

De Ranula.

De Ra lasub lingua.

0vamuis seponori capite Vmj linguae tumores

nobis expositi sint; unus tamcn adhuc explicaniadus superest, qui Graecis, Ranula Latinis notaminatur. Cum ςnim illa naturam a praedictis maxime diuersam obtineat, ac diuersiim plane curandi modum requirat, istius esse duximus peculiari capite illius M. scriptionem exponere. Est autem Ranula, tumor qui sub lingua colligitur, in ea parte, qua illa vinculo alligatur ; de tantus vllu rimum apparet tumor Pt dentes inferiores s eret; rumi autem modia, dextram xumoris partem a linistra dirimente, ranae posteriorem partem refert, unde affectui nomen. Alii vero Batrachum inde dictum exis imant, quia eo affecti, loquolae impedimentum patiantur, &non nisi coaxando loqui possint, ranarum instar. Adaeeematis, aut meliceridis n*turam accedit,e quc apem 60 materia profluit oui candido , aut melli persimilis. ξt cum dicta materia in folliculo contineatur,ideb inter Melicerides a nonnullis reponitur. In iis solliculis inreta dum calculus inuentus est,ut plurimorum authorum oblemationibus constat,quas collegit Schenckius obu

gnosis huius affectus difficilis non U,dum enimiRbleuatur lingua , quaedam veluti carnositas i ast mollis sub e continetur, & ab utraque parte lig 'ςnu quaedam prominentia sphaerica, cicetis, Vel favypt interdum castaneae magnitudinem aequan