장음표시 사용
351쪽
De Haemorrhagia narium. HAEmorrhagice nomen quemlibet sanguinis fluxuria quacumque parte profluenti. Vulgo significat. Peculiariter tamen, quando simpliciter ab M vlla par
tis affect ae mentione enunciatur ab Hippocrate, id tan
tum profluuium significat, quod e naribus fit, tanquaci speciem primariam, & euidentissimam; Vt annotalit
se scom. I. in Epid. Est autem haemorrhagia narium,symptoma in excre iis eorum quae sunt toto genere praeter naturam.Sangit autem per nares effluens, aut a venis & arteriis cerestibasim perreptantibus effunditur;Aut a vasis e palato ad l nares descendentibus,quae sint instar venarum haemor thoidalium in ano & Vtero. Cum vero omne symptoma pendeat a morbo; tanquam a causa proxima & immediata, huius causa erit morbus organicus, vel communis. Organicus duplex
est, vasorum apertio, quae etασομωσα Graecis dicitur, rarefactio διαγατηεμις appellata Comm*s duplex, eorundem vasorum ruptio, quae nomina tur; & erosio , διαβρωσις appellata. .
Cauta istos morbos immediate producentes sunt, sanguinis quantitas, vel qualitas excedens. Sangui
quantitate peccans, venas rumpere, aut orificia illvum
aperire potis est. Idem vero qualitate peccans;si nimi x , calidior tenuiorque sit, per anastomosim effflues potest, quia calor orificia dilatat, & tenuitas escii, vi facilius effluere possit. Eaedem qualitates diapees' lsim etiam essiciunt Calor enim rarefacit tunica
352쪽
situm, & sanguinis xς uix pricis, Ut per poros earum .estarum transfluerς posta, sanguinis denique aperiamni venarum tuni Z Odix & cxulcerat, & diabro etiam externae ad horum morborum produ- ω mem concurrunt, mediate, VCl immediate. Imme esse id praestant casus, ictus, vulnus, & aliaid genus, his venas rumpere, aut diuidere Valent. Mediate vero operantΠr,quaecumque sanguinem multielicare, caleta cero, ut λα uare possunt i Vt Victus plenior , & crapula, ouum , aut eriscitia nimia, magnus clamor, aestus,
ex eo desiimuntur, quod alii eritica est,alia 13mptomatica,critica fit in febribus acutis i natura: caulam morbificam per has vias expellere conantis et praesertim in iis, quae visceris alicuius inflammationi coisiunctae sint,ac in primis hepatis & lie- per has vias saepissime soluuntur. Fit etiam interdum sine febre, natura sese a superstuo sanguihe ex nerame ; unde vidimus quamplurimos aetate iuuenili periodicam haemorrhagiam pati, alios citam per alias vias saligninem utiliter effindere. IG . Symplomatica vero in morbis chromi is praecipue contingit, in quibus sanguis vitiosus ab hepathe debili,&insigni aliqua intemperie laborante producitur; quilei ob retentricis facultatis imbecillitatem , per venas illas effluit; vel ab expultrice reiicitur, tanquam onus inutile, cum sanguis impurus & vitiosus corpori alendo
Cognoscitur per ipsa haemorrhagia Cau vird iui's hoc modo distinguuntur. Ea quidς
, hoc habet commune cum eas, quae perq a in 'traque ianguis copiose fluat ; sed inso distin-8 ntur, qudd si praecesisit ictus; vel casas sub
353쪽
312 Praxeos Medica , Lib. I V. tius adesse coniiciendum est. Clim tamen a pletho, i lsanguitas multitudine ruptio & apertio vasorum ubis lcontingere', ita distingui possunt ; qubd rupti
sanguis continud effluat, aperto Vero tantum per i 'terualla: quia vasorum orificia .constringi solent, qui ldo humoris copia dilatans ad ea minus confluit ; V1 fa autem rupta, temper aperta manςnt ; &idebsandii, continuo effluit, donec solutinet continui in iis fatii
iterum vniatur. Praeterea distinguitur apertio vase.
rum a ruptiὀne, ex ipsius sanguinis substantia. Si enici tenuis sit, ab apertis vasis potius; si crassus, aditaph, lemanat.Hinc fit,ut haemorrhagia plerumquein inuenia ibus a vasorum apertione fiat, quia sanguinem habent tenuioremun senibus vero a rUptione, quia crassiorem
Si a ven rum erosione fiat haemorrhagia: adsenti lgna cacochymiae, vicerisve, & pus aut sanies interdum egreditur, aut saltem catharrhias salses praecessit. Si per δαπήδησιν essiuat sanguis ille tenuis est,& admodum
Cauo vero antecedentes: & cxternae faciles dissim untur. Si enim a copia languinis haemorrhagi a comtingat,adest rubor in facie,&tensio venarum:tumniam praecessit victus largior & calidior, aut causa aliqua eI- terna fiandens S attenuans sanguinem: h c autem p
eipue contingunt iis, qui calidiori hepate praedicti lunt. Si a cacochymia affectus proueniat, illa propriis s- ignis distinguetur,quae bilem, aut melancholiam redun- dantem ostendunt ; propterea sanguis eaeuens, aut per lvenam brachij detractus, corruptus, aut praua qualitaῖς infectus apparebit. Si a retentricis facultatis imbecillitate haemorrhagis contingat, pallidus faciei color, & totius corporis debi litas apparet;tum etiam affectus aliquis praecessit; a γ' l
354쪽
bit in primis debilix tum est,ac denique sanguis pinia
per interual la effluit. si sanguis e venis narium immediate effluat , astrin centibus remediis naribus admotis , facile sedatur, &: Ilibi capitis dolor percipitur.Contra Ver si a cerebroumfluat , in aliqua capitis parte determinata dolor per ciyitur, fluxus difficile sedatur, & in naso posita nihil eonserunt. Ab aliis etiam partibus sanguis interdum profluit, ut hepate, liene, utero; quarum indicia dabunt
dolores & tensiones circa easdem partes. Si sanguis fluat ab arteria,cum impetu egreditur, calidus est,purus floridus &rutilans; ex vena vero rubens in cum tendens, crassus interdum impurus, & cum paruo impetu egreditur. Prognosis imminentis haemorrhagiae, praecipue criticae , ab actionibus laesis, excrementis & qualitatibus mutatis desumitur; sicque futuram haemorrhagiam indicant insomnia ,& imagines rerum rubrarum; capitis & ceruicis dolor subinde ortus, temporum grauitas,& pulsiatio magna in arteriis illorum; tinnitus, vel sonitus aurium , oculorum hebetudo, & marmaryges iulis obseruates , rubor eorumdem , ac totius fere faciei lucis auersio,lacrymae inuoluntariae truritus nasi sangui-
nis stilla die indice pirandi difficultas,tensio hypochon-driorum sine dolore. lQuorum signorum ratio talis est. Quando unguis ad caput deserri incipit, patit in cerebro phantasmata
rerum rubrarum , tum per insomnia , tum etiam inter vigilandum; ut iuueni Romano contingit, cuiuS men donem facit Gabi Lb depraesagitione ad Posthumum cap. Ia.Is enim morbo acuto laborans, rubrum serpentem,
a cubiculi laquaria oberrantem videre visis est , P πβms,esecto subinde exiliis. Vnde Gai.aduentante xxii Siam praedixit, & sanguinis missionem im- X Σ
355쪽
3 . Praxeos Messicae, Lib. IV. redivit, quam alij Medici praescripserant. Dolor cabiri& ceruicis ex eadem sanguinis translatione ad
superiores exoritur, qui membranas diuellens di densque, doloris sensum parit. Pulsant autem arte ii
temporum extraordingrio motu , propter earum coni
pressionem, quae a venarum repletione fit. Aurium fit. nitus fit ex vaporibus, ad cerebrum magna copia te dentibus.Visas hebetudo fit,quia copiosi & crasti vapo res ad seperiora elationeatus obstruunt,Vnde fit,ut dene gato aditu spiritui animali, hebescat Visus, Marmaryge, oculis obseruantos , nihil aliud sunt , quam tenuia
quaedam, & diuulsa corpuscula Variorum colorum , intra corneam tamicam , & crystalloidem contenta,
ex vaporibus sursim elatis producta 3 quaelicet into
rius sint, exterius tamen posita , deceptione visi is apparent ; quandoquidem oculus externae assuetus viso ni, quaecumque intus sunt , extra esse iudicat. Rubae
faciet & oculorum , ianguine fit , qui maiori copia ad illas partes cumulatur. Lucis auersio ex eo proficiscitur , quod distenti oculi humorum copia, ex nimia
luce magis distenduntur ue quia lux diffregat spiritus,
. unde oculi dilatatio, ex qua dolor consequitar, quem ut euitent aegrotantes , lucem fugiunt. Lachrymae inuoluntinae fiunt ex repletione oculorum , & paritumgdiacentium , quae praeter modum distentae compsi,munt glandulas illas humorem continentes, ςX quo lachrymae generantur. Pruritus narium fit ex vaporibbus sersem ascendentibus, & nares vellicantibus. Sanguinis stilla die indice apparens, v. g. quarto,Vel Vnde cimo ostendit futuram haemorrhagia dio iudicatorio, ne o septimo et decimoquarto, quia diebus iudici bus natura incipit transferre humores ad eas par tes. Dissicilis redditur respiratio, quia dum sanguis siletiora transfertur , diapes ma comm r.
356쪽
s,ute, Ad radicibus Venarum moueri incipit;sed fugail distensio , & sine dolore,quemadmodum & dissi illi, respitatio; si enim diutus di contumaciter perseuera tent,signa essent potius hepatis inflammati. pantis veto haemorrh giae prognosis ita insti tuenda est. . . . sanguis naribus die critico moderata quantitate fistens, salutaris. Quamuis haec sententia a Galeno pius indulcata sit, illi tamen Fernelius reluctatur lib. I sanguinli missione cap. i. dicens nullum sanguini; m uuium lices criticum Galubre esse. Qerniam hacet delicia, vigilias , capitis dolorem, & reliqua stri1
innata demulceas, vix tamen morbum penitus euel
sit, quia singuinis portio purior emittititur , impuriori remanentela Idque exeo probatur , quod sanguis ex nare pro uens colore & stibstantia laudabilis apparet; curri
sanguis eodem tempore e vena detractus , impuruς cie comarius appareat.
Speciosa quidena est haec perneth doctrina , non ta
men absolute ' recipienda. Verum quidem est ita plurimis morbiSacutis, praecipue vero in febribus malignis, haemorrhagiam saepe morbum petiites non soluere , quemadmodum nec sed ores in iissem febribus perpetuo salutared iunt ; quia tales evacuationes a namia i ritata ante tempus,materiae morbificae alitia plerum que fiunt. Attamen non raris Amorbi acnti harmor ha ba soluuntur, ut docuit Gal. 'lib. 3. deor; . . fimo , np ita alibi. Mod autem isaguis. per nare excretUS,
pq semper appareat, ratio itinei Ase tur; Mod ni-
rum ille uitatim e uat, sicque statuo ixfrigis erus, Π p rtes impurae saeparari nequeant , & illae puri es p tra Teliquis permixtae rubrum colorem toti Elaita acilient. Sanguis utito e brachio detractas, auia alii
357쪽
Praxeos Medieae, Lib. IV. qtim esiluit, calorem iii Vasculo diu retinet,a quo partim purae saeparantur ; itavi crassa& foeculand futiduse petat; biliosa vero & pituitosa , quae magis alterata. impurior est, supernatet, & ita sanguis impurus,ae s
didus appateat. Contra vero , si sanguis e brachiotatim effluat, purus apparebit, quia cito concrescit, i tequam partes heterogeneae a calore secerni potuerint Imo vero sanguis copiose effluens, si in pelui lati6re recipiatur, purus etiam apparet , quia cito restigera
Haemorrhagite nimis copiose & vehementes pessi intemam ad conuulsionem deferunt. Fit enim aliquan do,ut natura copia sanguinis grauata ; & ad excretio nem concitata, modum tenere nequeat, &supercrisimessicia quam Medici siepe cohibere coguntur. Harmorrhagia in principio morbi, mala, quia symptomatica est,& fit natura ante tempus irritata ad excreationem,a materiae morbificae malitia. Haemorrhagia quae e directo partis affectae accidit, bona,contra vero , mala: sic in hepatis inflammatione, sangule essluens e nare dextra , bonus , e sinistra VN0, malus, Contra, liene inflammato, e sinistra bonus, dextra Vero maius 3 quia omnis bona euacuatio καὶ debet fieri. 'Stillae sanguinis paucae per nares essluent es, mala Significant enim naturae imbecillitatem & malignitutem morbi. Omnis siquidem excretio in morbis acutis, quae inchoatur tantum , & non perficitur, maxim
damnatur ab Hippocr.quia maior est securitas in febribbus , in quibus natura nihil excernit, quam in quibMjauca & inutilia, siquidem cocti ni esse intentam tuo temporiS arguitur. Quod si stilla appareat, signam d
ante tempus naturam irritari. Stilla tamen dio
prodiens , signis c9nco onis utcumque
358쪽
bes, laturam critim p haemorrhagiam die critico si WHaemorrhagiae longo tempore perduzantes, hepatis obecillitatem, refrigerarionem , &ande cachexiam atque hydropem portendunt. . Quibus in febribus qyurranis languis e naribus fluta xerit, prauum, J. quja, Vt docet. Auic. is uinis fluxus in melancholicis & pitui sis , noxius,,b eo enim magis refrigeranxur. . . Quibus . febricantibus sanguinis fluxerit mestit do,quacumque ex parte,ctim reficiuntur , alui iis hume istantur, Hipp Apῖ. 27 in. . quia,Vt docet Galcin com. calore natiuo debilitato ex profluuio sanguinis, neque cibi bene concoqui, neque in sanguinem transinutari,
neque distribui possint per corpus 3 & ptopterea aluos fieri humidiores par est, donec processu temporis vires
In haemorrhagiae curat nς , primlim aduertendum
est, an illa critica siis yel symptin Nic .vistica enim
cohibenda non est, sed ad pyti san
guis fluere permittendus. . . enim Avicenna , sangui a nem h naribus interdum critica expulsion ad librat quatuor sine virium insigni Iapsa proiluxisse. Idque vi detur desumptum a Gad.Fili de praecogn.ad Posth.c. 13. iuueni Romano haemorrham correpto san 1inem flue re permisit ad libras quarum: cunai discidia , priusquam remedia fluxum cohibentia urparet. Quod quidem, i in Duq se hi ricis corporibus si quando utiliter contingere , ita in aliis vitae periculum inferre potest certum est criticam haemorrhagiam, quantumuis opera tia in hax modum non ι arδ excedereta tura siqvidem sanguinis multituesne grauata, di ad illius expulsionem excitata maum iquando x ις non potest, nimiamque euacuatioum sicit; vii la
359쪽
3λη Praxeos inedicae, Libam maximam virium deiectionem , ec mortem metuera oportet: & tunc cohibenda est, quoties nimiruta notabilis virium infirmitas prodierit. 'Sie etiam sanguis, qui sine febre , ex consuetudine fuit, cohibendus non est, sed naturae arbitrio relin quendus, nisi immoderatior fuerit 3 multi enim per hu ius nodi haemorrhagias periodicas, a grauissimis motabis immunes fiunt , in quos earum suppressione incide
Symplomatica vero haemorrhagia cohibenda ea. Quod fiet sanguinem ad nares confluentem reuellendo, ab iisdem,& vicinis partibus repellendo , venas apertas occludendo , an guinis , modum praeposteruminhibendo,& humores acrioreS, aut tenuiores sanguini permixtatos, haemorrhagiae causas praecipuas, euacuando, corrigendo, eorumque generationem prohibendo, & faculiatatem retentricem hepatis & venarum roborando.Quae
omnia sequentibus Praesidii praestari poterunt. Ac priivum sal. β inter reuulsoria reme dia principem l ire; quae mature celebranda est ,antequam vires ad morim debiles euasexint, idque e vena brachii e directo partis, a qua sanguis profluit; dextri nimirum, si h nare dextra ; vel sinistri, si e stabi in sanguis emanauerit. Et Galen. lib. de mis p. o. huius remedii escaciam confirmat, asserens se validah sanguinis E naribus fluviones reperue Venae se one sedasse. Debet autem detrahi sanguis & sitis larga manu,si vires fermi,&lo foramine: cffata'
uis maxima Medicorum tum antiquorum, tum neot
ticorum pars aliter censeat ς qui angusto foramine, Sexigua quantitate tapius repetita, sanguinem detrahendum esse censent, seque reuulsionem melius fieri. Nam ut sumni motus contrarius concilietur, veli
mentiori agitandus est, siquido murus 'inv
360쪽
ine Icet debiliorem Rpix, ideo quo ampliori sorami inagis consertim sanguis effluit per venam ta, eo promptiuS e naribus profluentem sanguinem abducit; ita ut non raro haemorrhagia Vehemens,phle botomia hoc modo celebrata, sine phletora in instanti laetit cohibita. Attamen si Vnica phlebotomia, aliisque remediis inserius describendis haemorrhagia cohiluta non sit , illa reiterari poterit pro virium modulo. Tume iam vena pedis secari poterit, ut revulsio fiat ad di stantissima,quae etiam Ope plurimum confert, ut testa tur Micenna,Paulus & Trallianus. Post vente sectionem, vel elim, ante ipsam, ent fritactiones & ligaturae partium extremarini, & cucurbitula satis magna hypochondrio admouenda, dextro, si a nare dextra ; sinistro vero , si a sinistia saliguis pro fluxerit. Galenus enim brumorrhagiam cohibuit intuta uene Romano,cucurbitula hypochondrio admota, sitne venae sectione , ut ipse refert sib de inracosntfime ad P
Non est tamen usque o sta cucurbitularum applic tio hypochoandriorum resoni. Sariguis enim
tunc temporis effervescens, ad hepar ; aut lienem ni
inia copii attrahi potest , & in lammationem iti iis partibus escere. Cuius rei exemplum habetur apud Fabricium Hildanum obf . cret. 1. de quodam aulico maxima haemorrhagia narium laborante , cui praeter alia remedia, cucurbitulae magnae ad regionem hepatis amotae sitnt, Sanguis quidem Ebstitit , sed inflammatio hepatis sequuta fuit. Caute igitur agendum estra cucurbitularum admotione regioni hypochondrio ad eam confugiendam honest, ni11 reliquis re' diis non conferentibus , & post iteratas phleboto- singuinis in venis imminuta, minus