장음표시 사용
391쪽
3 Praxeos Suessicae, Lib. V I. sextum de vuuia reiaxatioue. Septimum an
De dolore dentium. D Entes non solum secundum neruos eorum radi
cibus insertos,& membranulam, dentis cauitatem intus succingentem ; sed etiam in propria si abstantia sentire docuit Galenus 1 .de compositione medicamentor secundum locos , cap. 8. ct i 6. devsupa tum cap. a. ubi dicit, dentes & caeteras oris palliculas , Una cum linglia, sapores percipere. Tum etiam lib.de ossibus , cap.J. in. quiens,ex ossibus dentes tantummodo mollium cerebri neruorum esse participes , ob idque selos manifeste semtire. Dolor igitur non solum nerualis & membranula interiori,sed etiam ipsi dentium substantiae contigit. Fit autem dolor dentium ab humorum influxu, qui
vel frigidi & pituitosi sent, vel calidi & serosi, salside
acres , unde particularum dictarum distensio aut veli,catio contingit. Illi autem humores, vel in maxillarum,& dentium alveolorum membranas confluunt, Vel in neruulum radici dentis insertum , vel in ipsam demissubstantiam. Quamuis enim multi existiment, deme humorum aflluxum ac distensionem in propria sub stantia recipere non posse, cum sint corpora densissim/ dc durissima; id tamen docetur ab Avicenna Fen. Ι .i .doctrina I .cap.1.2 Fen. lib. tris. I cap.4. Et doque , inquit , est materia apost ans dentem 'se'. Quam sententiam confirmat,ac perspicue disputar F I. 4 , Vact.3.cap. 1.thiis veridis.Non enim est, quem-
392쪽
lio quuam existim t m di strum , quod cerebrum , Ibis apostematμr, fisi ratiocinantes. Nam quod Ie-- cui cerebr - , ct ἀηrum , secut ossa, non extenta Dir , 9-πρn ext Vat Hr , non apostematur. His is/m sermo est Grroneus, ct illud ideo , quoniam teisinc um extenditur,o ossa etiam apostemantur, si , illud confessus est , ct nos monstrabimus sermonemis rapitulo dentium. Imὸ dicimus quod omne quod nul
iritur , extenkitur , ct asigmentatur cum nutrimento;
st similiter est possibile , quod extendatur 9 augmen tetmr cum superfuitate , ct illud est apostema. Hoc vearo docet Avicenna ex Galeni sententia, qui lib. 1. δε compositione med. sec. loc. cap. Cum, in it, impossibile
sit dentes incrementum accipGre circa nutrimentum, omnino
dualus assectioni bus his contrariis obnoxij erunt, ino pia fidelicet , ct redundantia alimenti, quod eis suppeditatur. Inopia igitur aridiores ct macriores alimentumque non sentientes ob id tentriores eos reddet: r dundantia tero consimilem in iis assectionem excitare potest, qualis est circa carnosas partes inflammatio. Haec Galenus. Verisimile tamen est dolorem frequentius fieris si modo ille valde intensius fuerit) in partibus illis ex quisito sensu donatis, neruulo nimirum , & membra' nub alveolum succingente, dentiumque radices proxime ambiente : Quae ab humoribus influentibus, non solum distensionem ac vellicationem , sed etiam interdum inflammationem patiuntur; si nempe sanguis cum humoribus admisceatur : tunc enim dolor k duplici causa exoritur, desensione videlicet.& compressione, quae fit a dentis duritie quam ferre non potest sine dolore, membranula inflammata. Hanc autem membra-yriae inflammationem comitatur vlplurimum gingiuae kR8 mmatio,quae ideo a Galin Auicanter causas dolo dentium recensetur,
393쪽
Fluunt autem humores in dentes & partes adictas ulpturinilim, capite: interdum tamen a partie Inferioribus promanant. Cum enim vitiossi aliqui hi, mores, praecipue serosi in parte aliqua geniti, in vehi,
cumulantur, natura illorum onus excutere tentans ad
partes debiliores eos praecipitat. Et sit dentes propae,
intemperiem, cariem, aut erosionem tales extiterint, ad eos praesertim fluxio decumbit.Huius rei experimenturi
proponit Carolus Piso qui etiam existimat dol6stridentium a seroso humore viplurimum fieri θ lib. de monbis ab illuvie serosa, obf. . ubi refert se ipsum dolore
dentium per multos dies afflictum, ab assismpto me dicamento purgante , post sesquihoram , sincelam aquam ad L. .&lissis euomuisse,tanto successu, vi postea vel decem annis ab huiusmodi dolore immuanis prorsus fuerit. Qu 3 edoctus experimento simili affectu laborantibus , medicamenta serosos humores educentia praescripsit foetici successu. Praeterea hunc as sectum a tali causa utplurimum dependere, hoc si 'sprobare nititur, quod assidua saliuatio doloris dentium comes fere perpetua esse soleat.
Praeter cautas enumeratas, vermes in dentibus c,riosis geniti, doloris dentium causa esse possunt: iique producuntur ex qualibet materia in illis cauitatibus retenta & putrefacta, siue excrementitia sit, siue ex alimentis putredini obnoxiis, carnibus piaesertim dc ddi, clariis,quae propter lentorem cauitatibus dentium adlia
Nonnulli etiam existimant, dolorem dentium inter' dum fieri a spiritu flatulento intra dentis cauitatem, Aneruulum incluso , ac membranulam interiorem Vtin lenter diuellente; unde dolor atrocissimus,ac penesmin terabilis excitari selet. Cause externae & procatarcticae dolorem de m
394쪽
, ucentes, sum illae omnQ. , quae humorum fluxio uti promouere solstnx , qu rum praecipuae sunt, aer fil-bidus, vel austrinus , mora in sole ardente, aut in aere uocturno , crapula , omne. denique errores in victus iitione commissi. His adde eλS , quae partem debili ure, & fluxioni recipienda magis idoneam redde de valent, qualis est praesertim caries & per ratio deti tis, quae pertinaces non raro dentium dolores essicere
Causi tum diuersitas variis signis dignoscitur. A c lidis enim humoribus dolor oriundus, intensior multo est, temperamentum calidius , aetas florens , tempus aestiuum, caliditatis senses in parte percipitur , & sarph gingiuarum inflammatio contingit, a frigidis remediis
iuuantur, laeduntur autem a calidis. Si vero a frigido humore dolor oriatur,signa praedictis contraria apparere lent. Si vectas cavi doloris extitetit, dolor erit interpotatus, exiguis interuallis desnens ac rediens ; tum mo-uus vermis in parte aliquando percipitur.
A spiritu statuoso dolorem produci restitur illius atrocitas, & diuulsionis sensiis, qui in parte percipitur,
'inve exiguo tempore desinit, ac discutientibus remediis parti admotis Pacile curatur. Prognosis varia est pro causarum varietate. Dolor
qui ab humore cilido, tenui, & sero acri salso paeducitur , vehementior quidem est, sed citius desinest, sto humoris illius sebitas mutationes. Qui vero ab ore frigido & pituitose excitatur, mitior est , sed
. or in gingiuis aut maxillis obortus, loris dense ionem afferi , transsata fluxione ad parteS eX amΘlius ad in ernam dentis caritatem
395쪽
Curatio ad doloris causam auferendam, & ibs dolorem mitigandum, diri renda est. Lices' dyna parum prosint , nisi fluxio auferatur : Ita non raro urget, ut non solum anodynis proprie di is sed etiam interdum narcoticis ante cavsh ablatibneri demulcendus sit. Humor igitur qui ad dentes confidii reuellendus , euacuandus & repellendus est: qui Vei ἰiam influxit, derivandus& discutiendus. Prin)d igitur,si dolor ab humoribus calidis oriatur venaesectiq celebranda est e brachio eiusdem lateti qua suens humor plurimum reuellitur Si vero dolor a
frigidis humoribus excitetur, minus Venae sectio conue nil ratione tamen fluxionis etiam usurp ri poteri cum inter reuellentia remedia principem locum teneat. Sed minori copia tunc temporis sanguis detrahendus, nisi pletorae signa appareant cuius ratione , etiamsi ea piatuitosa sit, liberalis venae sectio instituenda, iuxta prae ceptum Galeni, qui largam sanguinis detractionem pluenitudini respondentem , omnium dolorum promptissimum esse remedium asseruit; quod nos frequentissima experientia;tum in aliis doloribus, tum praecipue in d0lore tentium,verissimum esse comperimus.
Sequenti die purgans medicamentum exhibeatas, hamori peccanti accommodatum , in forma vel pintionis , si humor peccans calidus extiterit; vel pilulὸ
rum , si frigidus & pituitosus humor doloris causi
fueriti 'Postmodum, perseuerante dolore, cucurbitula si pulis cum scarificatione applicentur ; vel cucurbitatu magna inter scapulas sine scarificatione affigatur. ypsicatorium posteriori parti ceruicis, vel pone aures motum, humores fluentes potentissime retrahit at finsteriora.
Ad fluxionem etiam inhibendam, astringentia im
396쪽
De dolore dentium. ibus utiliter applic Πtur, qualia sunt emplastra ex Aemi , vel mastiche sola , supra pannum se liquata, cum pistillo aeneo calefacto,emplastrum
C stlehe officinarum, Vel contra rupturam ; vel tale em praesentem praescribatur. IThuris, hypocist.ladani, ana 3.1. f. picis, masti Aes,ana 3 j. Opij. B. s. olei lentisci q. s. Fiat massa eri y talaeonsolidae maioris recens, contusa & admota tempori in formam emplastri, fluxionem efficaciter in
Fit etiam emplastrum ex puluere aluminis &gallatum cum pice subacto,essi cacissimum. Riverius Henrici magni Archiater emplastrum se quens pro secreto habebat. V. Nucum cupressi , rosar. rubr. seminis nasturtij torrefacti, mastiches, terrae sigillatae, an. 5. .g. Macerentur in aceto rosaceo per horaS 24. postea siccentur,& adde opij in aqua vitae ditatuti 5.iij. picis naualis, colophoniae , ana 3. i. cerae flavae iii oleis expressis , se minum hyoscyami , & papaueris albi liquae q. f. Fiat emplastrum, quod applicetur artςriis vel etiam loco
in aures quoque immittuntur medicamenta ad dolores dentium ; quia venulae, per quas fertur alimentumia dentes, per illas partes excurrunt. Ideo infunditur oleum amygdalar. ar. in aurem vicinam denti dolen-d, ut excipitur fumus aceti in quo pulegium aut orig
Alij acetum in aurem infundunt, quo fluxio cohublIM efficacissime , & in fluxione calida praecipuo
In stigida vero fluxione , succus aliij cum theriaca tu de in aurem tepide ins illatus,mirum in modum
397쪽
366 Praxeos Medica, Lib. VI. dolorem compescit. Ideia Praestat aliij bulbus detris cortice in formam suppositorij scissus, & in aurem i-
Albingeraria etiam ipsi parti dolenti admouentutin fluxionis principio , eaque refrigerantia , si materis calida sit et frigida vera existente , calida cum repet lentibus sunt permiscenda. In qualibet autem causa, si
dolor vehemens fuerit, anodyna repellentibus erunt admiscenda. Materia vero hiae usibus: idonea talis esse poterit. V.Rad.bistortae, pentaphilli, tormentillae, ana I . sol.verbenae plantag. &t si barbari, ana m. micum cupressi, gallarum ' δί calyrum glandium,mbri , & erystillorum ana 3. j. g. rosatum rubr. & b laustiorum ana P. j. Fiat decoctio in vino styptico, o aceto, qua abluatus ta dolans tepide frequenter. blae influxione calida viuirpari poterit ab initio, in frigida vero Udi poteruntrad cyper cottex baxi, folia hede rae, & similia. Simplicius medicamentum mponitur ex aquid antag. dc rosi . cum ac in tantillo ad formam Oxy
Vel gallae decoquantur in aceto,quo abluantur demtes. Vel
Rad. pentaphylli f. sol. salicis M. R. galla
rum 3. q. Fiat decoctio in vitio styptico , qua colluatur os. Haec decoctio sistit fluxiouem ,& dolatam sedat. Postmodum ea userpanda erunt remedia, quae des rem sedant, eiusque causam discutiunt, quorum mari musapud authores, imo & apud vulgus, numeaeus harbetur. Nos efficaciora hic proponemus; ex quibus est iudicio delectus habendus est, ut quae non selum ro
seluunt &diistium, sed etiam fluxionem cohibemi
398쪽
in itinentium ad Silone, in principio & Ugmento inagis usurpentur , να Vero xantum discutiunt, in statu
rini, aut illi viil olei ros cel omphacini L jc g. opii, cfoci, ana gr. . Misce mur,& linteo exceptus lita es inatissae dontis dolentis tepide applicetur frea Medullae pomorum dulcium coctorum ἶ. h. furiam aceto macerati L. iij. olei rosacet omphacini g., croci ΘΙ. h. gr.33. Misce fiat cataplasma parti dolenti applican um. Vely Iarinae hordei & fabarum , an a L. iij olei roseticon leti &- amygdalar. dulc. an.5. g. succi semperuiui maioris L.ssi lactis. q.s. Fiat cataplasina parti dolenti applicandum tepide frequenter. lV. Albumina ouor.num.ij. Agitentur coem aqua rosiacea, & excipiantur stupis canabinis, quae aspergantur
piperis puluexati 5aj.& parti dolenti applicentur, ut totam genae sedem comprehendant. Hic tamen sedulo aduertendum,ne astringentia maxillis applicentur,si tumor eas oscupet;periculum enim est, Μ humor ad fauces repellatur, aegrumque uiso t. Cuius rei exemplum proponit V leseus de T rant cuiusdam medici,dolore dentium laborantis,cum maxiulae inflammatione , qui oleum rosaceum cum aceto admouis,unde incidit in anginam;& mortuus est. Aliae oris collutiones in morbi decursu parari poterunt in hunc modum.
V. Vini albi generosi iiij. radicis hyosi migibi g. ij. Bulliant ad consumptionem tertiae partis, Colazurae adde aceti J. j. vernicis 3. j, iterumque bulliant vhica ebullatione. Colatura abluatur os
399쪽
Decoctum verbenae simplex ad eundem usum quamplurimis emendatur. 'Laudatur etiam decoctum guaiaci in aqua, vel vin6 paratum,cui sal interdum petmisceri poterit. Vely. Fol. persicariae ferae & cortic. rad.hyosciam. anapartes aequales.Coquantur in aceto rosaceo, & hoc de cocto colluatur os. Et si a causa calida dolor produci
tur, radix hyosciami sela in aceto decoqui poterit. Si persicariae acrimonia offendat, illius quantita, minuenda est. Imo penitus omitti potest in fluxione a causa calida, & in illius locum subrogari persicariama culata; quae refrigerandi & astringendi facultate prae
dita est, cuiusque succus,aut decoctum ad omnes su xiones acres & biliosas coercendas,per os tuto exhiberi
potest. Folia etiam hyo ami loco radicis usurpari possint. Quidam foliis hyoscyami, & persicariae maculatae lpro remedio magnetico utuntur, eaque decoquunt in. aceto, cocta comburunt igne luculento, dentes aceto abluunt,& dolorem evanescere aiunt,quamprimum folia combusta sunt. Ega vero affectum aceto tribuere malim quo dentes abluuntur. In praeditis decoctis,si aceti acrimonia tanta sit , ut eam aeger difficile ferre valeat, ex aequis partibus vini &aceti parari poterunt ; imo ver in causa frigida vinum solum usurpabitur. Amatus Lusitanus sandaracham valde laudat in aceto & vino dacoctam,hoc modo. V.Sandarachae J.j. vini & aceti ana tb.si. Coquantat,& colatura galida teneatur dies ,re. Decoctum radicis urticae maioris,cum pauxillo nucismoschatae & croci,in aequis partibus vini & aceti par 'tum calide in o.e detentiu humores illapsos misybstiter extrahit. si 1nitio quidem vitatur dolor auges
400쪽
L De dolore dentium. 3sed paulo post mitigarur & desinit.
Radix lapathi muri, Vere, ante germinati m cI clecta 3 exsiccata, denti dolenti admota,*Mfica pro prietate dolorem derium tollit quod confirmatur Fota resti experimento,quod habetur etiam dictam radicem recentem in taleolas concisam denti dolenti feliciter applicauit in puella quadam ; quo etiam remedio in aliis quamplurimis , praecedentibus uniuersalibus remediis,se taciter usum testatur: Si corpus rit; purgatum fuerit, siaput pituita no sit admodum repletum , masticatoria ad humores a parte affecta extrahendos , erunt essicacissima ; quae parantur,vel ex pyrethro solo dentibus diu premniso, vel sequens componit. V.Mastiches,pyrethri,S staphisagriae ana. 3. . si hyoscyani g. g. Pulverentur, & misceantur, ex iisque fiant globuli in panno lineo raro, quos diu masticet , frequenter expuendo. In vulgari usu habetur oleu caryophyllo umi, quo
rustulum gosiipij intinctuis denti admouetur ue si
ferosus fuerit, cauo illius inseritur,sicque humor parti adhaerens extrahitur,& illa xoboratur Oleum camphorae ad eundem usum mire est essicari Vel in olei caryophyllorum 5 j. Tolue camphoraex gr.xi i iisque eodem modo utere. Verum prae caeteris commendatur,& miris laudibus effertur oleum buxi,quod si gosiipio per stilum excipiatur,& in foramen dentis gutta una, vel altera iniiciatur, illicd dolorem tollit Fit autem noc oleum ,. nciso ligno buxi in multas particulas,deinde destil-iRtur per descisum,duobus vafis, altero infra terram fxςris supraposito,&circa hoc apponitur ignis ex cum pQribui validior,& oleum extillat in vas infer1us. Praeter olea praedicta, Chymici etiam laudat oleum