장음표시 사용
411쪽
De oris se famam vireribus. LEuia dc superficiaria oris Vlcera , vulgo Aphthe
nominari solent, quamuis apud Hipp & Galenum , interdum hoc nomen pro aliarum partium vi ceribus usurpatum reperiatur; quae verδ profundiu;* demittunt , oris, vel faucium ulcera absoluteiu6 minantur;qualia sunt ea,quae lue venerea affectis con tingere solent. Haec autem ulcera generari solent ab acribus hum64ribus aut vaporibus a variis partibus in fauces transsa
xis.Sic in febribus malignis huiusmodi ulcera lapis si
me contingunt,& in iis qui calidiori hepatis,aut ali xum partium intemperie laborant, aut corruptorum humorum4lluvie scatent ; unde puerulis apsithae ,-pissime contingunt, ex Hipp. 26. A. s.lum ob lactis acrimoniam quae in transitu partes illas mollistimas exulcerati ut docet Gai an commene auius inho- , tum qui lac in ventriculis puerulorum sepe
corrumpitur , acres vapores ad os transmittit, ut idem de com os med. Me c. I.c. c'. vl time.
Variae autem sunt huiusmodi ulcerum differentiae, non solum quod alia leuiora , alia deteriora sol , alia pueroS , alia ad ultiores infestent; sed etiam Ῥbd alii cum inflammatione coniuncta sint , alia vero mini' me. Hi Varil gradus reperiri selent ; pro varietate hu morum a quibus generantur. Vel enim fiunt a sangui' ne , vel a bile, vel pituita , vel melancholia, seu p0'tius arra bile , quae non solum exurentem, sed etiam plerumque mλlignam qualitatem obtinet, ulcerὸ generare solet.
412쪽
cap. V. De Orii ora ci mulier rhus. 381
Hi autem differentiae proprii signus distinguuntur, siquidem ulcera rubicundiora a ianguine oriuntur, fauiora a bile , albescentia a pituita; & liuida ab atrabile, foetida putredinem adesse significant. Quod ad prognosim artinet, phrhae, proprie dictas
sepsine curantur : Vlcera Vero profundi a, aut putredinem adepta, solam a Graecis. appellata, dissiciliu, curoen ur. Et in pueris illa periculosiora sunt,tum pro pter carnis mollitiem , quam huiusmodi ulcera magies depascuntur; tum quod remedia potentiora, ob eandem carnis mollitie ferre nequeunt. Vnde it ut pueri interdum ex hoc affectu intereant, si malignestatem &putredinem com tem habuerit. Ratione causae tiam mi nus periculosa sunt ulcera quae a pituita; magis, quae a sanguine vel bile; ma xime, quae ab atra bile generantur.
Vlcera nigra & crustosa, pessima & lethalia sunt
praecipite in pueris. Fauces exulceratae cum sebre, dissiciles sunt,ut d Cet Hipp. 3 quia vi Gai, expi at, humoris ero
dentis malitiam indicant. Curatio instituitur primum idonea victus ratione, quae refrigeret & ex iccet; ac causae antecedentis generi rationem impediar. Pueris itaque, si a lactis vitio malum contraxerinx, nutricis mutatio praecipiatur, aut
propriae nutricis lac corrigatur cibo & potu laudabili; tum etiar' venae sectione dc purgatione,si opus fuerit Praesertim verb nutricibus praetabantur edulia refrigerantia & astringentia, qualia simi cydoni , pyra, mespita, sorba, lactuca, & portulaca. In adultis eadem pxaescribantur, & virentur ac1ia, salsa & piperata Deinde causae antecedenti prospiciendum est uniuertalibus euacuationibus;pro ςtatis ratione Usurpatis.
pyimum phlebotomia humores ad partem fluentas
413쪽
potenter reuellit , eorumque acrimoniam temperas votum corpus refrigerando. t
Huic succedere debent cucurbitulae scarificatae, hirudines pene aures, & sub mento afgXae,vesicatoris posteriori ceruici admotum. Postera die a venae sectione purgatio praescribendi est humori peccanti, & aetati congrua. Eodem tempore, nempe ab ipse curationis princi pio , topicaadministrentur , stomatica a Galρno ap pellata ; eaque ab initio mitiora sint,qualia sunt gar garis nata, vel oris collutiones ex aquis pilantaginis,1natrisyluae,peculi rosarum, strupo de rosis siccis,&de moris paratae .Vel decocta ex foliis plantaginis ,rubi,centinodiae, balaustiis antalo rubro, & similibus, cum strupis praedictis. Et si inflammatio adfuerit,uti liter addi poterunt succi solani,semperuiui portulacae,& sal prun et Iae, in ea quantitate,quae acrimonia non feriat; vel illius loco alumen crudum in parua dosi admisceri poterit.
Si non sit inflammatio , unicum g c summum remedium est spiritus vitrioli , aut sulphuriss qui in adultis purus ac putus urpari poterit, intincto in eum goisipio bacili apici alligato,e6que ulceri admoto , leuissimo contactu ; sic enim aphthae simplices
momento fere curantur. In pueris verb permis et dictus spiritus cum melle rosaceo , ea proportio Jx aciditas linguam leuiter feriat , & cum penicillo e finteo,baculo alligato , aphxhae illinuntur frequenter,& cito curantur Si admodum dolorifica sint ulcera,cum inflamma tione coniuncta , lacte frequenter gargari sato demul
centur,vel lactis defectu,emuls1onibus sem frigid. vel mucilagissem.phlij & cydon cum aquis rosar planx g solani extractis.
414쪽
cap. V. De oris of sciam utieribus. 38
si denique dolor pertin X reuulsionibus propositis,& topicis non sedetur ; sed ab illius vehementia eo
piosi humores acres continuo attrahantur , unde vita continuae exoriuntur , & corporis consumptiό se uitur, que vitae summum periculum minatur; extremum remedium est ad narcotica confugere , quae dolorem sedant, & humorum influxum inhibent,eo rumque dosis metienda est pro aetate & viribus. Ego aliquando puerum quatuor annorum ab orci
laudus, Dei beneficio , liberaui, exhibito laudant gr. i. cum eius fauces & lingua profundis ulceribus1caterent, cum tanta inflammatione , ut ne iuscula, nec topica remedia ferre posset , & tanto humorum acrium asiluxu, ut illi continuo ex ore, rivuli instar emanarent, & puer dies noctesque insomnes eiulando transigeret.
Si ulcus sordidum ac putridum euaserit, abluatur primum decocto hordei & melle rosaceo , & in pu ris lacte chalybeato , cum conserua rosamm agitator mox ad fortiora transeundum est , & ih primis mel rosaceum supra laudatum , & guttis aliquot spiritus vitrioli acidum redditum, multum consert. Si haec non sufficiant, aquis ue vel decoctis supra descriptis addi poterunt alumen ustum , collyrium Lanseanci vel unguentum aegyptiacum , maiori vel minori dosi, prout assectus vehementia postulare videbitur. Si denique , lue venerea faucium ulcus Procedat , non nisi lue sublata curari potest.
415쪽
V luce retrittio Contingit ab lintnore pituito
a capite in eam delubente, cui non raro sangui nis quaedam poeotio admiscetur, & tunc cum resaxatione inflammatio coniuncta est,quae etiam tonsillis frequenter euenire solet ; quarum tamen' inflammationum curationem omittimus, clim iisdem rem
diis perfici valeat, quae ad linguae inflammationem, es oris ulcera cum inflammatione coniuncta proposi
Humor igitur pituitosus in cohimellam defiuens, eam humectat, emollit & relaxat, ut longior facta partem superiorem oesophagi tangat, & nauseam pariat. Tum etiam laborantes bolum qiuendam in summo cesophago habere videntur , quem frustra deuorare conantur, ut hoc solo signo sine injectione, vulvae relaxatio dignosci valeat. Illius curatio primum ad causam ante edentem dirigenda est,sicque humores a capites fluetes evacuandi reuellendi ac derivstdi iis remediis, quae in catarrhi curatione fuere proposita. Topica vero in principio sint astringentia d repet 'lentia,qualia in gingiuarum & fauciu ulceribus fite proposita, & in curatione Anginae capite sequenti proponentur, quibus postmodum resoluetia & exsic' cantia erunt admiscenda. Et licti gargarismata dictis locis prop6sita hic utilia sint,tamen ubi nulla est inflammatis , pulveru usus efficacior est,iis enim vesu relaxata potentius constringitur,& exsiccatur. Atquς
416쪽
cap. VI. De Vuluae relaxatione. 3t, primum admouebitur Corte granatorum subtilissi me pulueratus , cui in progressu Lantillum piperis ad misceri poterit. Vel
V. Rosar. rub ti balaust. corticis granat. ana 3. g. id istortae tormentillae,gallarum immatur ireos Flo rent. ana 5.j. aluminis Vsti P. ij. Fiat puluis . Vul stus Chirurgorum piper longum pulueratum admota uent, quod non vacat periculoi siquidem metuen dum est , ne humores a tim a cerebro ad partem a sectam attrahantur , & graue aliquod damnum affe
Modus autem huiusmodi pulveres adhibendi talis est Lingua speculo oris depressa, mox spatula chirurgic aut cochleari perexiguo ad id concinnato,put uis vulvae admoueatur : quod pluries in die repetendum est , donec humor columellae imbibitus prorsus absumptus sit.Vt autem puluis vulvae Undique aspergi atque insufflari possit, utile est instrumentum a M-bricio Hildano inuentviri, & descriptum obf. a. I. centuria secunda, quod inde mutuari curiosus quisque po
Denique si relaxata columella praedictis remediis ad
pristinum statum reduci non valeat, sed elongata permanens grauem continuo molestiam inferat;vltimum erit summitatem eius praescindete. In qua operatione quaedam cautiones exhibendae sunt. Prima desu-mλtur eXHipp. 3. prog. text. 2 I. Vbi, gurguliones, inquit, cum periculo secantar , π riflcantur , ct adu-r tur , quoad rabiai magnique fuerint ; in flammatio 'imsuperuenit es sanguinis scire. Sed hos oportet aliis moliminibus extenuare eniti per illud tempus. Vbi verope'sile fuerit omne id, quod Utiam appellant , fitquc ρ- gu lioniishmma maior ac orbiculata , seperior vero te 'Riβr, per illud temptis admoliri manus tutum est. Sed
417쪽
subduxeris , chirurgia , si Eeὸri , l
tione laborantem non es le praescindendum , aut scari ficandum , sed ea , t nium: senta ita Vt pars superlaesinem gurgulionis extenuata sit. Altera. cautio desumitur extPaulo rufi ne a lithi 6. cap. yi . est scilicev columella . ferro non attino , qu ndo liuida aux su igra est z, n mpe miligintilis cuiusdam particeps , ves ad cancri naturam a sed ex eodem Paulo , in iis Oeeratio tuto per Προ- test , quae tenues sunt, oblongae 9 amicantes , & n ait Hipp. in suprem a parte imminui 7Huius opera vis eliciter peractae exemplum habemus apud ginum Lussit. bb s.cent. s. in quodam studioso , qui P hohem habebat lori modo oblongum , &exangst :cui cum nulla remedia profuissent, portio eius lup - '
sua forcipibus Naecisa est, α illicd oleo vlixioli Gis liacta , . sicque aeger ab eo dicommodo liberatus es, b Tertia denique cautio in hac operatione ad hi heia st , ne nimia gurgulionisi quantitas abscindatur: inde l.nim vocis & respirationis ultationem exoriri dicis iii Galenum II. de usu pari. cap. 11.3c ex integra illius cm' lsemptione, vae in He venerea aliquando contingist, ' lbes , & mors non raro subsequuta est. I in l
418쪽
.d N nEnomen in genere sumptum,omnem seu gutturis anectionem significat, qua re- - , di deglutilio impeditur , nullo existente in 1 mone aut thorace vitio Eaque duplex est , legiti -- uria.lnis Legitima fit abiit ammatione , qua musculi seu &laryngis tumefacti ε, j respirationis di deglutita Imni kias coarctantili angustiores reddunt. Illa auia in lassam tibi vel Urynginem occupat, vel fauces, Uis Myngis nomine enunciari consueuerunt.Vtraque pars imisculos habet internos & exterpos. Ael --λα plurimi pharynx & larynx propi r viciniam& continu1tatem in Angina patiantur , rhodo tamen hic; modo alle magis inicitur i Vnde non exigua sym-Promatum d1fferentini emergit, quorum ratione quattuor a Gai. q. a. affecit. XV. 3. propositae sunt an - nae differentiae , quas tecentiores Graeci, qui paulo ante Galeni saeculum vixerunt , propriis nominibus, nimis curioso , Niadem Galenus Censet,) verbossium
aucupio , designarunt, unam VocanteS ιτυ αγιω, nuteram κγαγ χω ,tertiam quartam,
κυνάγχω,. inflammatio interiores propriosque la-ryngis musculos occupet , ρυνάγχη, si ynteriores pha-xyngis musculos, exin αγχἡ ; si exteriores laryngis mus, ac denique si exteriores saucium musculos inuadat, an σωυὰγ appellatur.
Non solum autem plerumque faucium & laryngis musculi simul inflammantur , ut antea dictum est 3 Ied B b a et m
419쪽
etiam interdum ad vicinas partes & ceruicein tristes lexteriorem inflammatio protenditur; ut in diagnosi es t prognosi huius affectus dicetur. In hisce omnibus speciebus, cum periculosior est morbus deglutione impedita, solent assumpta ad na res res re, praecipue liquidiora, quorum deglutiatio discilior est ; propterea quod liuida, cum sese lati is diffundant i non possunt ita facile a musculis
comprehendi, ut ad aesophagum detrudantur, eorumque maiori contractione indigent, quae ob inflamma tionem sussicienter non fit ; solida vexb alimenta cum magis corpulenta sint, superficiaria tantum musculorum actione indigent, & leui eorum contractione deglutiuntur.Contingi t tamen aliquando ut solida dis cilius , liquida vero facilius deglutiantur, quot ex partium affectarum diuersitate dependet. Siquidem mustuli larynginis non solum ad vocem efformandam, sed etiam cibum deu0randum destinati sunt;dum enim cibus in oesophagum impellitur, larynx cum lingua sursum effertur. Ad potu& verd hauriendum mZgis lingua utimur , quae dum intus retrahitur ex labiis liquorem ducit ad fauces. Si igitur musculi linguam mouentes magis assiciantur ; potus deglutio dissicilior est : si verb laryngis musculi magis laedantur, cibdidisset lilis ingeritur. iHic obiter annotandum , Hippocratem aliquwD nomine Anginae,laryngis tantum inflammationem in testigere ,& sic mag1s stricte hoc nomen usurpaῖς, cuius rei exemplum habetur 8.
sic loquitur. - dier auctam in flammationes ετ derant, aliis anginae : ubi nomine anginae, musculo Wmlaryngis inflammationem intelligit, & faucium in flammatione distinguit. Spuria angina febris est expers , & duplex iterum
420쪽
tatuitur: Prima & communisso Vna est, quae ab humor: pituitoso producitur, in fauces & partes larvngi vietiaui; delabente. Altera vero fit a luxatione vertebrarum cervicis, qua gulae Sursurisque introitus premitur &
Verae anginae causa, Vt & aliarum inflammationum Est sanguis veI sincerus vel biliosus,pituitosus aut me lancholicus, qui e venarum iugularium ramis in ditactas partes effunditur , isque vel attractus a calore aut
dolore illarum partium ; vel transmissus aliunde , si partes illae debiles, aut laxae , ad suspiciendam flacionem idoneae fuerint: tum si humorum copia adfuerit in toto corpore , vel in capite , vel in partibus fauci bus vicinis. Sanguis enim in toto corpore redundans, vel praua qualitate affectus, dum ad caput transfertur, cerebrum vero robureum est, ab eo non recipitur, sed per easdem venas ad subiectas partes retruditur; unde
in iis variae inflammationes fiunt. parotides, ophthalmmiae, anginae,& similes. Iuvenes anginae magis obnoxij sunt, quam sines, quia multo biliosoque sanguine abundant ; tum etiam qui habitu corporis sunt crasso , ac mulio sanguino
abundant, praesertim in capite. A nonnullis authoribus annotatum est, viros magis esse obnoxios anginae , quam foeminas : quod videtur Hipp. obseruaste 6. Epiri se I. . ubi epidemicam constitutionem describens,in qua anginae,tusses,peripne moniae Nagabantur,paucissimas foeminas aegrotasse affirmat. Cuius rei non aliam causam refert , nisi quod minus in publicum prodibant, quam viri, & ira aerisOSterni iniuriis sese non obiiciebant. Quae ratio prOp sitioni uniuersali non conuenit, quod foeminae minus gnginae sint obnoxiae,quam viri. Vera autem ratio talis