장음표시 사용
401쪽
ligni,quod vocant, Heraclei, seu corylini,eodem modo usurpatum. Si dolor ita vehemens sit, ut praedictis remediis ce dere non valeat , ad narcotica veniendum est, sub variis formulis a practicis proponuntur, & denti
dolenti admouentur , quorum tamen effectus, non min4s quam caeterorum topicorum , admodum in certus est Verum eadem assumpta dolorem certo co
sepiunt. Inter caetera laudanum opiarum principem locum obtinet quod non solum dolorem sedat , sed etiam fluxionem cohibet,& tuto exhiberi potest post remedia uniuersalia ad gr. iij. vel iiij. modo perito
artifice praeparatum sit. Topica verδ remedia ex narcoticis parata multa circumferuntur. Sequentia duo nobis sint instar
V. Opij, rrhae , & ladani, an. 3. j. Pulverentur, δύ cum vino albo decoquantur in formam linimenti, quod pauco gossipio exceptum denti applicetur. Alterum est emplastrum Riuerij , Henrici magni Archiatri, si1pra descriptum.
Si vermes in dente fuerint, amaris enecandi sint, de inter alia sequens conferre poterit. Aloes 3. j. camphorae B. f. aquae vitae 3 Misceantur & cum bombace denti admoueantur. Notandum est raro dentes dolere , nisi perser tifuerint, & erosio usque ad cauitatem internam pent tret , ac neruum tangat, ideo ut doloris sensus auis ratur,neruus adurendus est cauterio actuali, vel aqR forti,aut oleo vitrioli in cauum dentis immissis, PQ si frequenter iteretur , & dens valde corrosus faexili in stagmenta sensim rumpitur , & extrahitur. Si hisce omnibus dolor dentium non cedit, & Dp valde exesus iuerit,ferro extrahendus est,eoque e xxx pare
402쪽
cap. I. De doure dentiam . 3 I
oato dolor statim cessat,non amplius reuersurus. Ca- Indum tamen est,ne dens evellatur eo tempore, quo fluxio impetu ruit,aut caput dolet,aut tumet gingiua, aut dolor atrox sentitur.Et monendμs est Chirurgus, ne violenter & affatim,vno scilicet ictu dentem euel
lat, ne violentam extractionem consequaxur maxima
cerebri concussio, S ossis maxillae distuptio , quem saepe magna haemorrhagia, febris , & interdum mors
consequitur.Euulse dente, ea pars a qua extractus est, digitis undiquaque coprimatur , ut ad naturalem statatim redeat; postmodum aeger os colluat oxycrato tepido , caveatque ab aere frigido, ne no fluxio in alios dentes delabatur.Si vero sanguis in tanta copia esstuat, ut vix cohiberi possit; quod interdum contingittaeriam sine maxillae ruptione , ex vena, vel arteria discissa io 8c
refert Valeriola historiam cuiusdam, qui dente , sine ulla vi & sine ferro,sed soli; digitis extracto , sanguinis d. j.vno impetu eiecit, & altero die fere tantumdem ex arteria gingiuae supposita: sistitur vlplurimum ille sanguinis fluxus , apposito globulo solidiori
ex linteo confecto,& digitis per horam unam, aut lateram compressis. Quod si non succedat, vitriolum ustum admouendum est, & linteum in aceto maceratum superimponendum,idque digito comprimendum donec crusta indacta fuerit. Postremum remedium est cauterium ignitum, quo sanguis erumpens statim cohibetur.
Si quis meticulosus Chirurgi manum refugiat, &aliis remediis sibi dentem extrahi cupiat , ea tentanda sunt,quae ab authoribus passim proponuntur,& den' xi. casum promouere censentur; qualia sunt, pasta eX lacte tithymali, & thuris puluere simul incorporati SςRm pauco amylo in cauum dentis2 immissa; radix ranunculi , cortex radicis mori, cinis vermium terre-Αa a strium
403쪽
strium, pyrethrum in aceto infusum, radix cucumeri agrestis in aceto infusa, & similia. Sed prae caeteris efficacissimam vim obtinet ad dentium casum prom6 uendum elleboraster, si eius folio contrito dens con
stitetur ; sed diligenter cauendum est , ne alij dente
hoc remedio tangantur, eorum enim casum etiam pro
moueret. Quidam rusticus Cdm dolore dentium acer bissimo premeretur, suasit alter ut elleborastro den tem confricaret ; ille incaute hoc urens remedio maiorem partem dentium maxillae amictae conseicuit; εc intra paucas horas omnes propemodum deciderunt. Si quis igitur tam vehemens remedium experiri cu pierit, sitaserim ut reliquos dentes cera diligenter ὀbuducat, ita ut ille qui euellendus est, nudus relinquatur& actioni medicamenti pateat. Quamuis tumor in maxillis obortus , ut plurimum doloris solutionem afferat , translata materia ad partes
exteriores ut tame ille cub resoluatur,quaedam reme
dia usiarpada sunt, cui rei conferet sequens linimentu. Butyri recentis axungite gallinae , ana a j. pulueris ireos Florent. 5. j. croci g. Ol. chamaemel.&amygdal dulc.ana. S. g. Fiat linimentum. Promptius operatur cataplasma ex scubus, pane
t Vrtica colitusa maxillae admota cito dolorem soluit: Haec est doloris dentium pr sentis curatio. Si ad rem ille frequenter recurrere consueuerit, ut in multis huic Effectui obnoxiis c tingit; prophylaxis adhiben da est,quae in eo consistit,ut humorum ad partes ist issuentium generatio impediatur , ω dentes ipsi robo rentur, ne tam facile fluxionem excipiant. Si ab humoribus calidis affectus proaucatur, eadem cu ratio adhibenda est, quae in calida hepatis intemperie
cataratio calido fuit proposita. Si vero a frigidi , pituitos
404쪽
, CIq.IL De Eros ove. 373fituitosis humoribus ducar Originem, frigidae cerea es intest,peciei, & catarrhi frigidi curatio usurpanda est, delatium vero roborari. ςX sequenri capite erit
De dentium nitria ine se erosione.
D Emes non raro nigrum,lividum,aut flauum coalorem contrahunt,ab humoribus vitiosis , illo rum superficiei adhaerentibus , qui longa mora eos tandem corrodunt, & carie afficiunt: Producuntuletiam iidem affectus a vaporibus tetris sursum exhalantibus; qui ex prauis alimentis ingestis, aut- a ve triculi intemperie cibos corrumpente exoriuntur. Plurimum ad dentes denigrandos confert hydrargyrum . siue toti corpori admotum , ut in lue venerea contingit; siue facies tantum eb illinatur.Vnde mulieres,quae facis ex mercurio utuntur, denteS nigros, aut do colore infectos habere consueuerunt. Ad curationem, causa antecedens prius areferenda est, & si humores praui in ventriculo redundantes huic malo originem dederint, euacuandi sunt, & par tium eos producentium intemperies corrigenda, op timaque victus ratio instituenda, eaque alimenta eliminanda , quae dei tes corrumpere nata sunt, praecipue vero dulcia. Infinita propemodum addentes dealbandos propo qnutur remedia apud authores,quae unusquisqueeXῖς
viri poterit. Nobis vitieum saltem sussice e poterit, quod in instanti dentes dea at,ab omni sorditie libe- - ο& a carie praeseruat, nempe spiritus sulphuris m.
405쪽
vitrioli, in quo exiguus bacillus demergendus est
eiusque extremo dentes confricandi, moxque linte6 detergendi. In magna dentium sorditie purum & pu tum oleum usurpari poterit,aliaS Vero cum melle ro saceo permiscendum, aut aqua simplici temperandum erit,ne usu frequenti gingiuas erodat. Montanus con refert se id didicis se Romae ex quadam mulie re,quam Mariam Graecam repellabant ad quam cum venisset admodum i enis , atque illla esset annommao. postea quinquagenariam ire eodem fere statu eam reperit,quae formae atqde vitium integritatem oleo trioli ac pia tulisset,atque significanei,se ex eius usu dentes,quos in iuuentute pessimos habuerat,pulcherrimos habere dc firmissimos,gingiuas etiam frinas;&addidisset, quod videretur sibi ob eius usum tardius senescere. Vsa erat autem singulis diebus una aut altera guttula,gingiuas & dentes leuiter fricando. Cinis tinaci ad dentes abstergendos & dealbandos
est etiam mire efficax. Ad praecautionem verb,N detes conservandos,primum ij a sordibus , & cibis quotidie mundandi 1unt
dentiscalpio ex ligno,ientiscino, aut alia materia idonea;mox vino os colluendum,dentes vero confricandi puluere sequenti.
Rad. bistortae, aluminis, &corali albi anal j. Fiat puluis tenuissimus,quod dentes confricentur.Vel aqua sequenti abluantur. V.AIuminis ustisabtilissime puluerati 3.ij.cinamο- mi integri J.6.aquae fontis & rosiarum, mari iv.Bes liant in phiala vitrea supra cineres calidos, ad tertiae
partis consumptionem.Hoc liquore dentes confricen cur mane, cum linteo in eo madefacto,
406쪽
De gingiuarum erosioneis exulceratione. E Rodunxur gingiuae, & exulcerantur ab humore.
bus acribus & erodentibus ad eaS confluentibus. Partes autem mandantes sunt cerebru , ventriculus,
here istaeque partes Lienosi*raesertim ulceribus gingiuarum maxime obnoxii runt , unde in scorbulo, magna earum partium exulceratio, & corruptio contingit. Interdum etiam ex lumbricis , aut corruptis humoribus ex quibus illi generantur , gingiuarumerosiones solent contingere, ita ut illae Au perseuerantes , lumbricorum intus latentium indicia eis soleant. Sic refert Fabricius Hildanus Obs 19. I. cuiusdam ciuis Duffeldorpensis puerum erosione gin
giuarum a longo tempore grauissime vexatum , cum Varia multaque remedia tam interna, quam topica adhibita fuissent,tandem vitam cum morte commutasse. Et aperto corpore tantam inuentam esse vermium
copiam, ut aliquibus in locis intestina eroserint,multique in vacuo ventris reperti fuerint. Curatio primum ad caesam antecedentem dirigenda est, & humores vitiosi vacuandi per venae sectionem& purgationem,acres & calidi temperandi. I ozemata, talepos , iuscula medicata, & alia huiusmodi. Eorumdem humorum fluxio auertenda per cucurbi tutas & cauteria partibus idoneis admota. Ac deniquep rtis praecipue affectae vitia Corrigenda. Postmodum vero ad topica veniendum est,quae prom gnitudine affectus variada sunt ita ut sim . lici GO-h ni ea tantum dmouenda sint, quae astringendi MA a 4 exsiccandi
407쪽
exsiccandi vi praedita sunt, atque ita linio sequet , primum usurpari poterit. V. Galliarum immaturarum , calycum glandium& balaustiorum,ana j j. rosar.rubr Ρ.j. iluminis crudi 3.iij.Coquantur in aquae ferratae partibus duabus, Muna vini rubri austeri ; hoc decocto saepe gingiuὰ
si hoc decocto non tollatur erosio, optata sequens adiungenda est. Sang. drac. 3.iij. ligni aloes rosar.rubr. spodij, cornu cerui ag albedinem usti & nucum cupressi, ana 34 myrrhae& cineris tabaci, na B. lib. aluminis 3.j. Fiat omnium puluiis,qui excipiatur melle ,additis spiciritus vitrioli mi sulphuris guttis aliquot.Fiat optata, quae extendatur supra linteola instar lamellarum, n-giuis applicanda hor somni Spiritus sulphuri) aut vitrioli,quemadmodum de
tes mundificat S dealbat;sic etiam gingiuarum putredinem arcet olus vel cum aqua , aut melle ixosaceo permixtus, ut superiori capite dictum ςst . . t iSi ulcus profundum fuerit, aut sordidum,sequenti balsamo illinatur a . rhae electae , S siccari candi, ana partes aequales. Ρuluerentur iisque impleatur album oui ad duritiem coctum , & oer medium sectum, postea filo probe alligetur, & sulpendatur in cella vinaria, supri ponendo vas vitreum , instillabit liquod , sea balla' inum,quo pars saepius in die illinatur. : Quod si praedictis remediis ex parte administratis, affectus non tollatur,& iuens ulceri vicinus carie asse ctus sit,ad illius auulsionem veniendum est ό es vicu cito curabitur, alioqui incurabile proxses remanebi
408쪽
eo ueuit , idque vel critice Vel symptomatice. Quamuis autem hymorrhagia critica rarissimoe per Agiuas fieri consueueriti,id tamen interdum accidere docet experietia& authoru obseruationes. sic refert Dodonaeus obfi4. cuidam Latomo ecthymatis labo ranti sanguinem gingiuis erupisse, elim; repressum-
ad urinarios meatus transsatum fuisse, Unde eruentavrina subsequuta est 3 quae cum astris intibus cohia bita fuisset, iterum ad gingiuas se contulit, nec flux cessauit, donec aeger a morbo liberatus est. Amatus Lusitanus cuiatione T. centur.F. refer, quibusdam sanguinem e gingivis utiliter effuxisse, eoque cohibito nonnulla sanitatis incommoda prodiisse.Zacutus eri
Lusitanus I. praxis admiranda, refert a i--
fabrum quemdam,cum ex multo labore iuxta forma cem in ardentem febrem incidisset, & esset firmus ac fortis copiosam celebrasse phlebothomia, cuius vi ita leuatus est,ut in m. die praecedente gingiuarum pruri-xu , & labij inferioris ingenti dolore, ex venula gingiuae inferioris rivuli sanguinei profluerent per tres continuos dies, in tanta quantitate, ut libras amplius quinque excederent, & quanto plus sanguinis effluebat, tanto magis remittebatur febris, qua omninQςxtincta', sanguis sponte sua cessauit omnino. symptomatice vero sanguis e gingiuis profluit,ob m acrim*niam,& vitiosam hepatis aut lienis Constitutio' . Sic in scorbulo familiaris est huiusmodi guinis e gingiuis effluxuSA a s Interdum
409쪽
Interdum etiam sanguis copiose profluit ex dente avulso , lacerata scilicet arteriola , quae radici denti. inseritur, unde tanta interdum sanguinis copia emer git,ut inde quibusdam mors contigerit. Fluxus symptomatici curatio perficitur san rmini, detractione & purgatione,aliisque remediis viscerum affectorum vitia corrigentibus .Quibus succedent to pica remedia, astringendi vi praedita, in gargarisma tum , seu collutionum, puluerum, & linimentorum,
Si evulso dete copiosa accidat harmorragia reuulsio primum instituenda est per venae sectionem & cucurbitulas , parti astringentia admouenda,quale est cataplasma ex bolo armena, terra sigillata , sing dracon. aliisque astringentibus,albumine ovi exceptis paratu, tum gypsum solum albumiue oui exceptum,sanguine fluentem potentissime cohibet.Quae si non susticiant: patientis digitus loco imponendus est,ex quo sanguis erumpit, &etamdiu detinendus, donec sanguis supra
orificium arteriae coagulatus, non amplius effluat.
Si leuioribus hisce sanguis cohiberi nequeat, qu0asiepe contingit, ad potentiora veniendum est Valeriola 3. F. refert, in vetula ex dente putrido, sine vlla vi, ac sine ferro euulso,sed solo digito apprehenso,& lenissimo concussu educto, ingentem 1equutam fuisse haemorragiam ex arteria gingiuae subdita.Quum sanguinis fluxum cohibuit , cum leuiora sinere non pDruisent, chalcitide usta imposita, quae in sistendo, sanguine mirificam vim obtinet ; nam dc vehementer astringit , & caustica' virtute instar ignis fluotam
ivmnem reprimit. Zacutus Lusitanus xeos Medica admiramia , refert historiam cuiusda a
qui cum dentis dolore premeretur immaniter, illum
violento con siuiserri ope eduxit. Extracto eo, e
410쪽
eerata teria gingiuae subdita,copiosa sequuta est hae morrhagla; quae cum Venae sectione, cucurbitulis, Mustriiug tibus appositis cohiberi non potuisset,ne distito vulneri imposito,neque chalcitide usta admota tande in illius consilio , locus puluere gummi Arabiei impletus est, quod auxilium ita profuit, ut post tres horas sanguis iuerit omnino restrictus, hoc enim gummi obstruendi, refrigerandi, glutinandi & exsi candi vim habet. Idem Zacutus obs 8 s. eiusAm libri,
refert militem quemdam strenuum,dentem, cuius si uissimo cruciabatur dolore, ferro cum extraxisset vi lentia summa,vehementem passum esse sanguinis fluxum ex arteria, cui dens innitebatur. Sanguine biduo ubertim fluente,peritissimi Medici,omnis generis obstruentia extra apponunt,reuellentia consiliunt,arte riam candenti ferro inurunt : At incassum omnia rnam sanguis maiori impetu prosiliens, eum in statum morti valde propinquum, viribus pene exhaustis deduxerat. Vocatus Zacutus Galenicum emplastrum, ex
aloe, ibure, & pilis leporini exactissime trituratis, Amixtis cum candido oui imposuit, quo intra paucas horas sanguis fuit omnino luppressus', & aeger , mortis faucibus ereptus. Hoc pretiosissimo auxilio 1 se primum inuento gloriatur Gad lib. cisam in gibbero arteriam , futile conglutinatam, M p. 4. eiusdem libri, tum etiam libro de curandi ratione persuri. mir. cap. vltimo, huius remedij praestantiam