장음표시 사용
61쪽
talium speciein & formam propriam obtinet, per quam abolia differt, &ab eadem nomen habet. Iam ad argumentativa progrediendum, eorumque dissolutionem , ut in hac tam celebri disputatione , quid certo sit statuendum , intelliga
Vaecunque ars ruinosis fundamentis nuitur, cito collapsura est. Hi ciui Ai gyro poetice & Chrysopoeiae sun flamenta s. rnt,metallorum alia esse pes f/ cta ,si a impct secta,& haec mutari pUin se in persect.. quae falia suiu fundamenta. Ergo Arpytopoeia& Chrysopoeia cito collapsura est
De propositione nemo ambigit. A Gumtionem sutem ocprobare vis algumento. riae cumque formam Daturalem habent,&per illam constaria, perfecta si ni. Vnim quodque autem metalltim per se is mess&suaso ma cor si ut 8c ab illa nomen habet,&sallum est, reliqua in et alia esse quaedam rudimenta auri. Ergo unum quodque mi e talium Derscctam cit. Perfectioi .em aut m mbio in teliqua metalla ait qui non Psisse hoc etiam argumenti, pros te consendis. Vs,i primum causa efficiens naturalis a citum in materia persecer t,ccitat, nec amplius aliquid in ea meditatur. Neque usquam naturam aliquod meta iam in minetis te Dae in aliud mutis ile , & Ementum esse, quod de imperfecta horum metallor ira missione in mine Es dixere Chentici. Cum primum emm alogore in metallum densata fuerit materia , frustra coct)Onem expectari. Cum igitur Datura viliora metalla m nobili Ora nul- quam tran, mutarit, minus etiam ars id praestare potzUr. Responsio adpr/mum argumentum.
Respondeo ad ais mitionem: Metana non dici ali. persecta esse aliatio persecta propter formam , sed propter i imo nem. Vnumquodque enim pei sectum est, si formam ip: etemus , quod per eam unum quod ccnstet , sin millionem, aliud perfectum, aliud impei sectum. Quod enim imper fecte ni istum est, imperfectum dici potest, ut ignCoillor a me- Latia . quae quod minus mista sint , igiae dissoluantur.
dicuntur e talla prop'extantistione non propter sotis
62쪽
gentum & aurum, quod in dissolubilia sint ab igne, praesertim
aurum, perfecta dicuntur. Sic Aristoteles crudi talem imperfectionem;concoctionem, perfectionem appellauit, libro Me reorplogicorum quarto,& tamen quae ad maturitatem nondum peruenerunt, formam habent substantialem , qua conet stant & perfecta sunt, ut uuae immaturae. Neque propterea velim cum quibusdam opinari, metalla reliqua esse quaedam rudim epta auri, sicut in uuis immaturis dici potest. In his enim vis insita essiciens nondum motum suum persecit: in illis scilicet metallis,cum frigore densata fuerit materia in speciem metalli, motum suum peregit natura. Non igitur falsum est fundamentum in Argyropoeia& Chrysopoeia, metallum aliud dici perfectum, aliud imperfectum, si mistionem eoru peliastio ς0 p. xς mu ,&alia' impersectam, &alia in perfe- impei aliam perfectiorem esse. Haec perfectio &imperfe-fectio in et . O in vegetabilibus & animalibus, quae formam habent sub
Non enim constant per solam malibu,' &muta corpora, quae sola mistiori oti diei diueis a differunt inuicem,sed aliquid praestantius ha-
potest, ut bour, quod ea mouet, ut formam suam consequantar, ut et-
solis iam in superioribus dixi. Quod posteriori loco dicis, iam per--ςx- - fectum a sua forma a natura amplius perfici no posse, nec ea H- dein naturam ignobiliora metalla in nobiliora perficere iuvisceribus terrae, concedimus: Nec illis adstipulamur, qui impeditam fuissse naturam dicunt, quod omnia in aurum non transmutarit At non propterea tibi concedim qs consecutionem argumenti tui, scilicet arte adiutrice eandem naturam extra mineras terrae, ex ignobilioribus metallis nobiliora metalla producere non posse. Quaedam enim in solius naturae potestate sunt,ut metalla ex suis principijs concreta, quae fisa ponte a sola natura ortum habent, nullius artis aut alterius N, ii , ,'digna- in his omnino imitari naturam non possumus,cum iota quae l porum sit maseria proxima & causia essiciens, ignoremus. dam non aedam Vero natura sola sine adiutrice arte producere ne-
triticum. Nisi enim terra excolatur prius, deinde triti-ςς ς' cum seratur, non propagabitur. Quaedam vero etiam magis: potest te, α quae sola natura nusquam efficit,
nec effectura est sola, ut quae arte miscentur aut dissic luun-yur. Nam etsi omne corpus exsinu naturae prodierit,ex illo nusquam naturas la produxit aut producet vitru .
63쪽
At ars subi jcit omne corpus naturale igni, qui ipsum exurit Mi vertit inciperem, dehinc ea omni cinere vitrum producitur. Sic natura aquam vitae ex vino nus ibam d est illauit, ars proli- cit eandem. Eadem diuersorum generum &specierum aquas Vere permiscet, quae nusquam natura miscuit.Nihil igitur murum, si natura postquam in visceribus terrae ignobiliora metalla produxerit,ex ijsdem argentum & aurum producere sola non potuit aut possit. Quippe ipsa sine arte ignobili oram talia in materiam argento & auro proximam dissoluere non potest , mec etiam meditata est , nec eandem et ibm arti proximam mat criam in minetis suis concoquere. Aliam enim materiam, aliam causam efficientem habet nam a. Et ars dissolutionem hanc ex ignobilioribus metallis in proximam materiam,& eandem nec non argentum vivum concoquere,& mistionem imperfectam perficere nou H. Ipsa tis mene si tantum naturae adsutrix. Qu)ppe quod omne corpus sienaturale sive agens, ut ignis,quo ars utitur,fGe patiens,ut metalla. Haec opera in vegetabilibus & anima ibus ars efficere
non potest, quod motus in illis non sit in artis potestate, sed vis in s ta materiae. At his quae propter simplicem missionem Causen aut dissolutionem constant, causae quae eas prast. ni lunt in artis potest .ate, ut ignis , & ea quae sunt ignea , di mistionem hanc incoare&semuoque re vel concoctionem se ficere po ti, toto test, ut in lateribus semicoctis aut perfecte eo ct: s. Prolixior in state. huiusce argumenti lutione fui, tuna quod ab eo, tauquam a machina insia perabili, totam Chrysopceiam collapsuram putaueris, Eraste, tum quod multis alijs disto luendas inseruiet. Sed & aliud sequitur argumentum, quod non minus,quam
hoc totam artem confodere queat. Secund- A Zμme t M. I I.
Pericctoxum specie nulla est committatio in aliam semciem sub proximo & uno genere comprehensam , ut a finus in
canem trai Sirius avi non potest, quia si1b eodem genere , talicet animalis comprehenduntur. Atqui plumbum, stannum, aes, s serrum, argentum S aurum persecta simi specie, de sub eodem genere, scilicet metalli
compreberis a. Ergo, nulla corundem est inter se commutatio
64쪽
Diri in aes sine interi in speciei
Duxi p.rfici non corrumpi Asinus
Illa in haretransmutati non possunt.
Hoc secundum argumentum saepius repetis,Eraste. Sed propositionem tuam priorem non indistincte nec semper es se veram, demonstrabo. Iu stirpibus enim & animalibus diuersae speciei sub eodem genere proxime comprehensis concedendam esse putabo , quod per ortus & interitus, situ generationis & corruptionis motum producantur , & in corruptis aut genitis nullum prius accidens sensile supersit. At in mistis simpliciter nego propositionem tuam haberς locum. Mutatio enim ferri in as purissimum , quam supra docui, contrarium demonstrat : Et plus si dei, dum d monstrati '-m, quam opilitoni tuae. Atqhii serrum & ars sunt sub eodem genere metalli, nec fit resolutio accidentium sensillum omnino in illa mutiatione , sed utrumque sub metalli forma permanet. Adieci etiam experimentum a me probatum de argento in autum malato , sine interitu metaljicae formae,id quidem dissicilius. Idcirco in ferro mutando in ars qui S- 'ue nullis aut paucis sumtibus & facili me experiri poterit, ut propositionem tuam non semper esse veram iudicet. Quid si dixero cum Scaligero ouum cum in pullum mutatur, non coriumpi sed perfici, nec in alterius speciei genus transire, sed formam in eo esse actu ἰSed esto, concedatur tibi tua propositio, sed & assumtio: an propterea concita sonem tuam tibi concedendam putabis Θ Nonne si Asinus a cane depastus, in semen caninum post longas mutationes transmutaretur, crederes semen in canem transmutari posse Z Hoc te negaturum non puto. ii id si etiam dixerim, stannum, plumbum aes de ferrum in argentum vivum mutari poste , & materiam esse argento &auro proximam apud artem probauero , nonne illud in hoc mutari posse concedes λ Neque enim dispar est ratio. At dices forsitan , metalla illa in argentum vivom
dista ui non posse A te quidem qui huiusce dissolutionis igna-xI es, se ii posse non puto. Negabis etiam argentum VIuum
esse materiam argento & auro proximam. Ego autem id exp-tus sum in argcnto vivo ex stanno prolicito, quod sola coct: one in purissimum aurum a causa essiciente mutatum est. Et materiam esse proximam argento & auro multis argumentis superius demonstraui , dc ex his , quae sequuntur , apertius declaraturus sum. Hoc igitur tuum
65쪽
tuum argumentum nullatenus Argyro poetam aut Cluylo poetam labefactare potetu. Non enim, ut dixi, eadem est in Omnibus ratio OItas &liueritus, quae sun plici, in istionis&dissolutionis. I I ITertium Argumentum. Quae Natura eslicit. ars estacere nou potest. Atqui sola natura argentum aurum generare potest. E. Chrysopoeia aurum, aut At pyropoeia argcntum non generare potest Propositionem probas hac ratione, si ars esset esse et lix generationis ut natura, nullum inter hanc& illam elle concri ii Cn.
Responsum est supra pruno argumento, Artem tantum esse adnuricem & impellentem , omnia autem fieri per cau eis die ussas naturales , ut praecipue agentes, & naturam aliquando ei prolinea. se solam visceribus terrae, ex saa materia metalla producere, sed adi &eandem naturam ex mat cria, quam iam produxit, argetiatum dc aurem generare, sed solam id praestare non post , uisia diatrice Scita, pellente arte quae igne & igneam vim habentibus reliqua metalla in naar etiam alget O & auro proximari ditio lucris, poli concoquit, & a causa efficiente pcrficit, si de pote trita ad actum promoueatur. Adduxi etiam Exemplum de vitro, quod est corpus ian: urale materia & forma coita iis, quod ex omni materia in cinerem versa, vi ignis conflatur, quod nusquam natura sola essicere potui siet, nisi ab eiusdem causis naturalibus ars materiam praeparasset. igiturai S, naturam solam essicere, quae arse ilicere non possit, si de Causaessiciente praecipua intelligas, facile tibi concedam e si de caula a diui rice, ni inime. Praecipue vero in his, quae solam ni illionis ratione rei& nomen obtinent, ut fusilibus S liquidis, quae igne miscentur. martum AUMmeratum. IQuod imperfectum incoatumque est, in specie nulla reperitur. Atqui viatina quodque metallum sua specie est persectum, Ergo. Metallia reliqua dici impersecta aut inchoatano possunt, ut in argentum aut auram riri . Ut possint.
66쪽
Hu cargunte trio exsuperius dictis respondemus, persectimst is, DR 'S nomen esse in xl uiuocum. Si enim forma & species uni u Einealloi ς tuis metalli spectetur, unumquodq; est perfectiam. Si in i -
Aesta. '' -xux sibus corporibus, ea, quorum humidum cst indefinia tarm&desinui potest, imperfectum dicuur. C5coctio eiram, inquit Aristoteles, est quaedam perfectio de fructias immaturi Priviqiram maturescant, imperfecti habentur, quoad maiu- marem, quae est perfectionis species. Quod autem uua immam a abs cie natarali reponatur, propositionem tuam, Bratte, euertit. Vuam quidem acerbam & immaturam uuae maturae proximam & finitimam esse nemo dubitat. Sed argentum vivam volgare paulo ab humiditate & frigiditat et Vindicarum, aut quod a metallis arte eductum est, magis ita naturali rerum specie persistit, magisque est materia argen-D Mauro proxima, quam vita acerba uua maturae: quippe quod haec, si defit causa eri iens, statim putrescat, si autem Messes si si maturescere uia longo temporis in uore corta ψ-A rgentum Victu, nusquam corrum- rumpit Pitur, etiam ii causa praeteriti, quae illi ortum dedit, fuerit a I Wimri lcias, i nc ipsam Plimus liquotcua aetermam appellauit. λVircymis. aute estici eme semita, argentilico aut aut fico insita ,& calore igneo externo iuuante ex eodem argento vivo stati m ad Q gentum a ut aurum concrescir. Quintum Argumeus rar. Natura produxit omnes species propter fines vlasque ce tos& tuom in bus necessar, . Atqui ferrum viai ho ininum aeque necessaetiuinest ut a uinrum. Ergo.
Na vi a ferritam aut reliqua metalla non prodaxit,ut ex his aurum essiceret,sed ut usui essent hominibus. Responsσ. Argumentum hoc etsi verum si, nihil tamen propotatam attinet quaestionem: An Ars fit, nec concludit si propxer Varios, natura produxit unum quodq; metallum, ex alio xiu'gener.iri non polle. I 1 uetia enim sunt conclunone , ta liuetia concludendi media.
i dicunt viliora metalla ea tem tantum ratione ab argento
67쪽
gento au t auro differre, qua aeger a sano homine differt, in -lcite dicunt. At Carbona xij ita sentiunt. E. Inscite dicunt. Propositionem ex eo confirmas, quod unumquodq; metallum ab alio sua propria specie differt. Asium ti otiis probationem retices, sed ex eo colligendam dicis, quod semen argentificum aut aurificum quidam dixerunt esse medicinam Tre
metallorum, cuius Geber in summa tres statuit ordines, prio- nes irem quae alteraret tantum, secundam quae palliando tantum perficeret, posteriorem & tertiam, quiς omnem extrariam ab argenti viuinatura substantiam excernetret & vere perficeret. brum
Fesponsist. Priorem propositionem iam tibi concessi, & assumtionis auctore esse Gebrum in sua summa perfectionis. Sed hos tres me de-
medicinae ordines a metapliora statuit. Nam ceu qui sanus medicinis est, colorem aegri abiecit,& omnia sani hominis munera exsequitur: sic metalla 'iliora in argentu vel aurum musata cO- metapholo te splendidum acquisierunt,&examina eade perferunt, quq rice sunt argentum 8caurum. Ex eorundem enim perpessione formas diiudicati dixi: sed unicam tantum formam omnia metalla habere, ne somniauit quidem Geber, qui metallorum genera in sex species diuisit. Tibi autem, Eraste, assentior, improprἰ edictum eise, viliora metalla a nobilioribus differre, ut aeger homo a sano, si ex proprijs accidentibus eorum forma dilu- dicandae sint: sin accidetia eorum communia tantum in spe
ctanda sint, non omnino inscite ab ijsdem dictum existimabo. Septimum Argumentum. v IMateria unius formae fieri non potest materia alterius sormae, nisi prius materia in aliam formae proximae futurae materiam mutetur. At Chemici hoc non nituntur, sed communem dicunt esse omnium metallorum materiam. E. Ex celiquorum metallorum materia argeptum atri aurumessicere non poterunt.
Proposuione sic probas. Cato aut sis guis suillus aut quiuis alius nusqua animae nostrae erit conueniens alimentum, priusquam in chylum album, &deinde in nouum alium quo sanguinςm permutetur. Aisumtionem ex hoc probas, quod
Chemici hoc non moliuntur, ut plumbi aut caeterorum metallorum rpate ita ita transmutetur, ut fiat argento aiax auro materia coaueniens &proxima.
68쪽
Responso. Propositionem priorem concedo. In superioribus en in.
dixi, hanc esse naturae lege in inuiolabilem, ut nusquam alterius spec ei indiuiduam sit alteri sp si ei conueniens, nisi illud in hoc muta tum fuerit. At assumtioliem tuam nego, imo ni hil aliud moliuntur AtDcopoeiae aut Chrysopoei .e perui, quis ut reliquorum metallosum materia in materiam argento Mauro proximam devergat, eaque a causa efiiciente moueatur&peificiatur.
si materia unius speciei in materiam alteri speciei proxumam mutari oporteat,tota illa mutand i erit. Atqui cum Chemi et metallorum materiam in argentum vivum, alij in metallum aliud mutant, non tota mutatur his
Materia metallorum in alterius metalli aut at g mii vitii materiam mutata, non erit proxima argento , au imo materia. Nusquam formam argenti vel auci obtinebit. Pilotem propositionem confirmas argumento adducto de suilla carne aut sanguine, qui nusquam erit proxima humano corpori materia,nisi prius in chylum &sanguinem humanum mutatus sit. Assumptionem probas a sensuum testimonio. Metalla enim mutata in alia metalla aut in argentum vivum, videtur esse eadem materia mam metalla fula viden inr esse argentum vivum, hoc autem sine igne est liquidum. Fesponsio.
Falleris multum , Eraste, in limilitudine carnis L sangui. iiis suilli mutandi in sanguinem humanum ,& metallorum mutandorum in argentum vivum. illius enim sanguinis muratio est per corruptionem seu interitum eiusdem,& ortum Chyli & sanguinis humani, in qua mutarione omnia accidentia pereunt, &fit, ut dicunt, resolutio usq; ad primam ma- Mutatio teriam, priusquam fiat sanguis humanus, nec quidquam sen-niexallo' silis imateriae prioris percipitur, non secus ac ua ligno mutato cinerem, qui est proxima vitro materia. At mutatio me-.ti ii εἰ x-ll rum non est per corruptionem, sed simplicem dissolu-
sed per rionem &secretionem eius materiae, quae ab argenti viui Da-ἀεs sola- tura est aliena: Argentum autem vivum quod cospicitur post non est per ortum aut generationem, sed per simplicem missionem sub alia noua proportione misti corporis. In hac mutatione non fit resolutio materiae metallo-
69쪽
rum usque ad pria; iam iri a teriam, sed conspiciuntur sensilia surda io accidentia communia pIiorinia teliae metallorum, di posteriori materiae algetit I vlul, In visaq; tamen mutati
ne fit interitus prioris formae Mortus posterioris. Argenti e mira vivi formano est forma metallor u Haec in Argyropoeiae dc Chrylbroe ae confirmatione luculentius dicta sunt, icue hiere petere superuacaneum putaui. Hac igitur distinctione ei si vota metallorum in ateria mutata non fue iit, non desitiet propterea argentum tuum ex ea deditio lutum esse materia argento & auro proxima, quod a causis cssiciente proxima
Nonum Argumentum. Si materia metallorum effer materia argento & auro pro xima in mineri S terri iυ:a causa efficiente praesenta inargen
At nusquam hoc inmineris receptum est, imo postquam propria unicuique metallo materia concreta fuerit,& meoi tum factum fuerit, nusquam permutabitur. Ergo Metalla non sunt argento & auro proxima materia ant
Responsio. Nimis tibi incumbendum non est, Eraste, in probatione
huius argumenii, quod totum tibi concedimus esse verum inmineris terrae. At ex ijsdem meta Jlis extra minerarum locum argentum vivum prolici non posse a causis naturalibus arte adiutrice ,& perfici in argentum aut aurum, tibi quidem , Eraste, eli impossibile, quia ignoras nec vid. m. At his qui sciunt & experti sunt, pol sibile & facile. Haec autem superius demonstrata sunt, ut longiori rc sponsione opus non sit huic
orgamento Decimum Argumentum. ab
Quod natura in mineris suis non eisicit, ars quoque extra mineras non eicit. At ex mistione vaporum diuersae speciei in adneris una dc eadem species metalli non orti ursed diuertiae. E. Ex mistione metallorum diu cisae speciei cum argento vel auro extra mineras unum specie metallum non OuciuI. E. v
70쪽
Responsio. Priori propositioni idem respondendum est, quod aliis argum Nam, naturam est praecipuam ca Isiam agentem, artem
rid emee ζGςς ς poste extra minerarum locum, quodie potest in eodem loco sola efficere non potest scilicet metalla resol-
siola praestare non potest. Niliit igitur mirum, si ex diuersiseere non φ φῆ δ si ζας metalla in eisdem venis oriar ut, nee
i si allud in allud in ei lem non mutatur. Nec minus mirum si
ex vulgari dc imperfecta mistione metallorum perfusionem suas quaeque formas & species retinent: non enim iis testibus coeunt, quibus diximus persectam erici mistionem .Posthecatelcripta, Eraste, quae urgere magis videbantur, &quae ad y Ogi ire gulas reduximus, ijsq; respondimus, multis vero is diuersas chemicoru opinionis dem alcita metallis proxi-naa in mineris terrae enarras. Sed verae an falis sint, parum refert, qua trium ad propositae qu*stionis disso bitionem attinet, An sit ars. Non enim aurum elaboraturi indigemus materia illa proxima, quae erat inmineris, priusquam illa con- crescerent, iam enim diximus, id esse impossibile, maxime
hq i ta α- materia illa proxima opiniones, non x eris; alii 'Φ0xsti Chςimicos, sed & inter alios: Sed quaerimus m a Goud arte. Rrgςnto M auro proximam, quae est argentum vivum vulgare, o natura nobis ultro obtulit, & illud, quod ex in Aes vere ς0Πxxa Chemicorum opinio SyeiAE . Rrgram quia de materia illa metallis xi main mi micta non terrae, silentio praetereo, ne in illis confutandis operam iterum re &Oleum terram. Haec enim Argyropoeiam &Chrysopoeiam iis ij Qppying 'δnx, qua alijs nititur principijs. Sed ijs tantum quo pio yς pQ 4ς ς proposui, quibus artem hane oppu-esime est contendis. Multa tamen a te docte scripta in refutan- misti. dis Chemicoru opinionibus non inficiabor, scilicet rein nul- aut ortam iteram in idem illud
mineti, hic in panem & vinum res lui poterit. conertae ''mςx ilum in id, ex quo proxime mistia fuit. Nam et sit tint. i rimus, metalla in argentu viuum resoldi, nO Dpterea co- cessimus,ex argeto vivo in mineris terrae ipti proxime concreuis se