장음표시 사용
91쪽
nulla citas in contrarium , haec enarrasse sufficiat. Tracesimumsexium Arrument m. Folinae rerum non sunt separabiles, sed in materia tantum propriam agunt, non in aliam.
At formae lapidis Philolbphici & metallo tum sunt separabile, E go, Forma lapidis non aget in materiam metallorum.
Idem argumentulo quod decimum quintiam &vicesimum Ex pn-ne 'onum. Idcirco huic idem quod illis responde tum est. Qua contrarialitates enim quae sunt in miliis corporibus duret fatum specie. Ium, si contraria: sint, pugnant,&agunt patiunt Ur inuicem tib ' se eque ad mode r. ito item redigunt, ii que unum corpus unius forma, prioribus exinanitis. ua forma Tr es mura septimum Argumentiam. Oritur Indiuiduum unius spec: ei non porci transmutari in Indiuiduuin alterius speciei, eiusdcm genetis pr. xinni. Atqui stannuin, plumbum, aes, &ferrum sunt sub co de genere, scilicet mctalli. Ergo, Aliud non potes ransire in Indiuiduum alius.
Repetitum est hoc arguinentum. Est enim secundusii ex ordine superius constituto. Itaque huic, ut Ini, est responden
dum. Tricesimum octauum Argumentum.
Chemici dicunt, metalla debere rei. lui in materia eorum primam, si in argentum aut aurum ea mutari oporteat. At hoc fieri lion potest. Ergo, In argentum aut aurum trano mutari non possunt.
Periti Argyropce ae & Chrysopoeiae de resolutione in prima
materi ira disserentes intellexerunt de materia argento & auro proxima, quae est argentum vivum, ut iam saepe d:ctum non de matelia ex qua in mineris terrae milia sunt. Tricesimum nonum Argumeratum. xxx IN Q. I artes quo id ic experimentio esse probatur, verae sunt,
92쪽
Falsa est assumtio. Namsi, Et alti , experimentum nullumus litam verum vidisti, non sequitur, onmes nihil usquam expetientia verum comperisse. Negativa tua est aliumcio uniuersalis, quam particularis affirmaticlaeuertit. x L. Vi/adriagesimum Arg mentum.
Impium est affirmare artem posse, quod natura efficiti Atqui hoc affirmar Ars Chemica. Ergo, Impium est quod assii mat. Et s onso. Falsa est assa nitio. Chemica enim Ars non allirmat aliquia se efficere proprii, sed subministrando &subiicietido naturae
Si haec Ars esset vera, ditaret omnes,qui eam exercerent.
At fere omnes ex ea ad inopiam pene redacti sunt Ergo, Haec ars est Lisse. Res onso. Vulgo solet ob ij ci hoc argumetum, nec validius aliud exi- varios es' stimatur ad euectendam Argyro poetam aut Chrysopceiam. &' huic argHmetiato varie responderi potest. Omnium scien- iρ fine, . tiarum & artium fines postremi sunt varij. Horum primo ordine est contemplatio sola in ijs artibus potissimum , inquibus admiranda Dei omnipotentis Opt. Maximi &sibi obsequentis natura opera non vulgo cognita yelucent, in quo-Tum contemplatione mens humana satiatur & acquiescit. Seeundo ordine sinis est, Actio earundem scientiaruna aut arritium,ut quam quisque didicerit artem, eam exercendo neces-Fines sese sarijs miserrimae huius vitae transigendae non careat, &Rei p. xkRxum prosit. Et hos quidem fines, quicunque sapit, laudabiles esse
raudabi pyObtebitur: propter quos etiam Argyropoeia &Chrysopoeiales. iure expetenda est illic enim admiranda naturae arcana contem plari licet, nec qui eam recte norunt eosdem famelicos esse ipsa usquam permittet. Qui finis Verum alius est artiti finis vituperandus &damnandus, set-n ἡ Λ ljςζxλuri sacra fames,&habendi insatiabile desiderium. P vitupeta bHnc finem, Eraste,salsum,existimasti ess e veru Argyd sit. Iopoeiae&ChrIsopoeiae finem. Nam si Medicinae, quam prociteris.
93쪽
fiteris,libi is tantum scopus est, ut ditior fias, non ut Rei p. ali quam utilitatem afferas, minime laudandus eris. Ex falsa igitur proposui one assam tionem dc conclusionem falsam devi- veilii, &tiosa i eis certum erit. Sed esto, concedatur finem Argyro falsitas at poetae&Chrysopoeiae esse opes &diuitia ex illarum tam e co. tis no expia aut petauria, vera an falsa siri ars, dijudicari non poterit. 0pψ ςOpi Nam argumentum tuum est a polsibili, quo aliqua Dece sti sed ξάtas non inducitur. Si enim ex ignoratione huiusce aut alterius ignoratio artis, qui eam exercuerit,pauperior euaserit, D O arti, sed igno- De artis rationi artificis imputabitur. Nec tamen propterea ars aut dις ιι - - falsitatis aut impossibilitatis coargu cnda erit. Sin ab ingenioso & petito exerceatur,nihil illi cx operibus deerit, siue paci-co contentus fuerit, nec nisi quantum rei familiaris necessitas postulabit, qui sapientis verus est scopus siue opibus se profluere & superbire, re ipsa demonstrauerit qui insipientis
est finis veritas artis deprehendetur. Sed quoniam ut plurimum haec ars ab imperitis tractatur, mirum non est, si ipsa pauperi cita facere dicator. Sane Dis ab ari s pati expertis edoceatur, Sc re ipsa demonstretur, vix nisi longissi. Dein racem O tempore ad eam perueniri potest. In summa, si Argyro. poetam aut Chrysopoeiam exercentes ad inopiam redigiuatur, non arcis falsitas, sed turpis illorum ignoratio causa est inopiae. Eadragesimumsecundum Argum eratμ - x L IL graui bus de probatillii nis vitas ais nec cognita nec probata eli, ars non est. At grauibus&probatissimis viris chemiae ars non est probata Ergo, Ars non est.
Huic argumento Idij cis aliud simile.
Gades s iam tertνum Argωment m. X LIII. Qitae nouae sunt Artes,non Cant Artes. A, qu et ars Cheruica qu,tuor aut quinque antehac secula non excebit. Ecgo, Non est Ars.
Si Hippocratis, Aristotelis, Galeni & caeterorum antiquorum Philolophorum & probatissimorum virorum seculis bς cars in cognita fuit , ut ars , nec etiam ab ijsdem probari aut m psobati potRit. Nec quod forsitan tantae sit antiqii ita-
94쪽
quaeda in Brtes veteribus prae stantiores Geber artem hanc esse verisD1 nam hauit.
tis, ut putas, idcire' ars non est dicenda. Nam & nauticae pixi-dis, tormentorum bellicorum,&Typis excudendorum librorum attes vetustati incognitae fuerunt, quibus tamen artibus antiquitas nihil par habet. Artes tamen sunt & verissimae. Nec minus his olimrtibus verissima est & admiranda Argyropoeia de Chrysopoeia, quae et jam cognita est viris probat illimis, &iri naturalibus Philosophiae praeceptis peritissimis, licet paucis, inter quos primas partes tenet Geber, quem, tu SI ast e, idolum Chenii cor una appellas. Verum definitionibus , diuisionibus, caussis & effectibus, & certis praeceptionibus e physicis peritis artem vetallimam es e probauit. Pliua tamen dicta esse ab eo comminisceris ea ciue redarguis, quae nusquam somniauit. Haec sunt argumenta tua, Eraste , quibus non sine ontumeli; , iniurijs &ira aduersus Chemicos pugnosti , anno, vitarib s , miliesimo quingentesimo sexagesimo sexto, mense Aligusto. At cum deferbuisset ira tua , & ab egregio &docto voro, ut scribi S,argumenta quaedam opinioni tuae aduersantia
proposit g essenti ijs respondisti sub finem huiusce disputationis,& modestius quidem, ut videtur quam superioribus argu
Ostendit tibi is, ut ais, argetum vivum ab auro prolicitum, di ex cae teris metallis prolici posse profitetur, nec inultum aduers iris. Sed quod argentum vivum vel vulgare vel ab imperfectem istis metallis te ductum sit materia argeto Scauro pro-1:ma, negas. Et quamvis ita seres haberet, lassen arte tuargentum aut aurum mutari possie inficiaris : fateris tamen at-gentum vivum ex auro teductum facile de celeriter in aurum concoctione posse redire. Argentum autem viuum, quodcunque sit, non esse materjam argento & auro proximam , hinc coni eis, quod unumquodq; argentum vivum sit tantum lia
di ut 'irum suae& propriae speciei,& quod altei ius speciei Indi-duu nusquam esse possit. Vt si ex plumbo arte pro ac latur ar- geot' 'm viuum it In druiduum plumbi, si alterius, sit eiusdem inditii duum. Vt ad conformes, similitudinem ad ij cis insanguinibus , qui a diuersis speciei animalibus fluxerunt, qui ori nes sese colore reserunt, & idem sanguinis nomen obtines, sed non eandem rationem naturam de speciem gerunt. Sed dc in carne dc multis alijs rebus eius de nominis exempla adfers: binc conficis : Si argentu viuum vulgate aut quod a nutallis prolicitur, non est matella argeto & auro proxima, siue e Oro' 'dem.
95쪽
dem Indi triduum . vanos est e omne sonaanium Ct emicoruria eo natus, cum nult i materia possum otia a causa cssic: ente forni acerra appreti rudere nisi formae huic sit potentia proxima. Sane ex multis 'tir ad Ccrnis arteiat hanc attulis largumeta intillum hoc vcrisimilius est, q.: Odque m agis Vrgese videa Argum sitatur, sed cui tamen Dcile sit respondere. Nititur enim hoc ar- Erasii seregument una titum limi tudine nominis, non rei aut substan. Omnia ad
Ilae Argumenta b ec o Iunia a simili plus zd illustrandam probationem ii iam . O illam si ibi liendam prosunt. N)m fere O- liendam mn ia infirma argii ment a a similitudine ducuntur, cum nulla non prosit tanta si mi litu do quin per om ni extendatur. Nulla autem iunt nec Decellitate inducunt, sed ut auditores vel legentes sese obse quentes dictis aut Icii piis reddant, magi me accomodata sunt: quia si idcirco nullis argumentis acilius incautos decipi & falli con mili dii
tingit, qua ijs, quae a similitudine rerun ducuntur. Luntur. Huic igitur algis mento tuo a simili petito , Eraste, sic respondebo M. it et a remota S proxima eodem Domine appς a stumet, lari pollunt, non eadem ratione censeri ut puta sanguis si illus est materia remota carni humanae , fatiguis humanus proxi- petita. .m a , d tamen uterque nomen habet sanguinis. Sed sanguis ille suillus nusqua erit m eri a proxima canii humanae, nisi multis mutationibus in sanguinerra humanu mutatus sit. Discrimen hoc materiae proximae de remotae , etsi verum su in sanguine si illo l liuinano, non tamen hinc sequitur, argentum Ytuum vulgare, aut 'isod ex metali: s atte prolic tur, aliud esse
materiam sel notam, aliud pro aetnaam argento Z aiar O. Probauimus enim ex serperioribus omne argentum vivum esse arget O & atato materiam proxinna & sola coctione d Srre:& quo plas fuerit decoctum eo propius esse eorundem indiuidula:
n im Velut cmere, ex quibus cuia :q; herbis aut lignis aut abjs rebus exustis, sunt proxima vitro materfa, tam et ' LX diuerso- Pim g r. Tam aut diu ei sarum spec: crum corporibus pio dieritie : scdccx quibuscumque corpori , Is Is genti v uin . teria dissoluta fuerit , erit proxima algoato & auro maἰe-
Haec etsi uai: dissimis argumentis probaueri mu' tum ex similitudine totius substantiae, tum ab accidentibus propUJs
triuSque communibus , tanto tamen vetaus este existimara'
dum erret , quanto certum est argentum & urum finem vise , fenium M periodum naturae metallicae ; non secus ac vir sum si finis nata-
96쪽
rae me xl iutri corpori lira naturalium. Finem dico, quod igni lieae vitru f disso i er atri cor talia ipc re non possit, sed Oinnenia vim arti S tolerent a Cue eadem scimper per sistant, quod proprie de omnium &Vitto dici opol tet: sed illud a nat ara Ortum est , hoc ab naturali u coe caeteris corporibus, ita dici non pos si ἰnt quae non sunt proxima & impermutabilis materia, scd a iidui, mutation bus obnoxia. Argentum autem Vitri, masus carni cna lente nihil aliud fieri potest, quam argeium aut D stirictionaturae x lux o gumcnsa tua, quae ex discrimine corpo-cor: omni rulo clusdem nominis, sed dii; cisae rationis , attulisti Eraste, e . . iacm h c stri elio Re esertuntur. quod corporum , qua: sunt eius
. 4 , i i id ita uiri diuersae rationis, ut in sanguine tu illo
ita iiii6 α nu pro dc blia sint materia rei raota, alia proxuria : alia V his. Io solum sint eiusdem nominis , sed & fotinae & rationis, quae t pntum accidentibus quibusdana disserunt ut argentum vivum vel viligare , vel quod corporibus incla ici, inest, aut alij, rebus. Praeterea quaeda corpora sint proxima materia permutabilis in plures alias proximas materias, ut clementa,& quae e Shis concreueremti ira coipora: quadam vero sint proxima materia in quoddam extremu impet mutabile & fixum, ut at se tum vix nim, ex quo sic aurum, & omnis cinis , ex quo VHrum
Sed video oliij ci mihi, si argentum uiuum non possit aliud
fieri, large niuiti aut aurum,& ..urum sit impermutabile corpus, ux ios A gy rogoma aut Cio v ogoniam procreari non possc cum tonici, illa pro xlna. bili li:, materia esse dixerimus: Respondemus, iuba de prox i. a Se impermutabili materia dIΣimus, intelli gelidum est e in corpore, i sola natura produxit,&omnibus notum est, ut argetarum & aurum i sed semen argentificum vel aurificum a sola natura no est producturis, sed arientinistra de impelle te, quamvis a causis natura lib. efiicietibus. Perorati bi Haec sunt , Eraste, quae ad c uertenda argumenta tua satis
eis, puto,&plura fortassis qua quae primo proposuissem, quae
Uae quaes ionis, de qua agitur, limites praetergrediuntur. Iam Epi 'gV iguur finem dicendi facere opportunum esse arbitror. Hoc hii Obi. postulo , quos totius disputationis iudicesius o Apo- constituo, ut in memoriam haec axiomata reuocetis: non bici beluo. agi de stisprum aut animalium viventium interitu, sed corporum
97쪽
rum m animorum & mutorum simplici mistione & dissoluatione: inaque diuersis leg'bus circumscribi: illorum ortus a caulacri ciente insita prolicisti, quae nec siit in potestate artis nec eiusdem ope Irad geat: horum mastione tu a causa efficiente pr'dire, calore scilicet & frigore in humidum &Iccumagentibus, sit Aristoteli cr 'dimus. Haec cum sint in anima pulsu externo agitari oportere: causam autem hanc externam in artis potestate e illa: vim insit tam & prolificam semini plantarum & animalium infundere non artis quidem, sed solius na-
3raeesse tam nus: At m Hersam metallorum impersectem istorum rcsoluere, i cad nateriam argent O & auro proximam reducere, eamq; argentum vivum vulgare perficere, non lotum n urae in mineris terrae, sed & extra eas opus esse artis impellentis causas naturales, ut agant in subiectam materia. hormas eo: tandem metallorum ex perpessione materiae Mcorureis affectibus magis qua ab actionibus iudicari. Eoi de
ances is & proportionem argenti & auri in materia illis proxima sola mistione accersiri. Quibus qua sitis&comparatis
in eandem materiam proximam statilia argenteam aut auream formam a causa efficiente prosilire. Argentum & aurum, praecipue vero aurum finem esse naturae metallicae mistionis. Vitrum vero finem elle omnium corpo tum naturalium,quae corrumpuntur,& horum materiam tande in in vitrum misceri. Huius scilicet&illius vitri &auri mistionem abiene est eand: uolubilem. Metalla autem omnia & argenturii viuum ad hanc auri mistionem arte reduci per causas naturales, &hinc formam naturalem & siabstanti alcm auream in materia oriri. Materi zm proximam unicuiq; corpori non corrumpilad perfici. Quae milia sunt corpora, si rursus misceantur, perfectiora &nobiliora esse, quamquς primo ex quatuor rerum primordi)s , scilicet Elementis concreuero. Quae omnia cum aequilibri statera cum Erasti arquinentis petrenderitis, lato vos, qui rerum naturalium periti, nec ullis animi perturbationibuς vexati estis, iudicaturos esse, me non sine ratione Argyro poetae&Chrysopoeiae defensionem suscepisse, illum mala & perperam eandem artem falsi damnasse, meque optimo iure ab illius sententia ad Tribunal vestium primo cade.&Quod ipsum iudicare oportuerat in hac disputatione sementiam illiva rescitidendo meamque in colit in-
98쪽
Ilii in confirmando, Argyropoeiam & Chrysopoeiam artem esie vertisvinam pronuntiabitis. Haec iunt quae in quaestione proposita, An Argyropoeia dc Clirysopcui a sit ars, dicenda Sc disserenda esse existimavi. Cui caeturae quoque quaestiones obiter, propter connexionem αcohaerentiam intermissae sunt, scilicet: Quid sit: Quod stri: de propter quid M. Quod si ea quae prioris qu. aestionis & confirmationis stabiliendae gratia scripti, vobis, qui haec perlegetas, grata esse intellexero, de caeteris quoque quaestionibus DA OOΡT. MAXIMO fauente luculentius posthac aliquid editurum esse, quantum suppetet ocij , apud me constitutum est, idque abstrusum magis, & maiori admiratione dignum omniuatque utilissimum.
tis laboris cum falcite precatar.
O Ndefore multos scandide lector sat sicio,
quibus huim tibe di editio noua vvderipossit, ruit steriorum natu V siecretorum hesauri publicatione danaturi sint. Pud Euan gel, occineres: Nolite margaritas porcis projcere. Item illud Atis toris: Non tame a hoc commune omnibu s, e nobis seolis nostras 1scribimm , a communi autem plebe muros forti e Isirma sicludimin: AEV non quidem pror m id arguent,sed tempm nondum venisse,quo icha publicari debeant, serent. Reperiuntur dubio procul e nonnulli prout hodie in initum maledicendi cacoetheso T) qui mihi, quo iure M 'steria haec pandam, cum eorum au lor non sim, obierituri sint. Abj denique ignapsevi , quibus artem veram esse, ut mihi credatur ,
probem: Scio sicio inquam es expertu sum i e dum haec
99쪽
R AE E A T I O. Πque ratioue poterat editione impedirent: Et nunc pluri
ex Es eho, ferunt tum eumsten uno trahunt,acsilota ipsit ho inci Cyent, solii digni int haec precioi ima Dei dona, ac vore margari ad habere, ors aute alsiorci sint, Ocis, bonis indigni os vero si haec edamu) urcissim vi, noein re obonorum di patore ' Scd audi qtiae se quid dicam sponsio. metrum omnes qaide qm umore Dei S charitate proximi accensi gaudent, desiderat m Jerioris arcano/ DI cognitioncm adspici: quorsim v mero te quos u a collocarem, homines esse. Nos vero qui haec hartubmodiu ris comunicamin deses dis ensitores mUςrioru Dei, illos aute ipsos qui haecprox:nias inuident i, in coenusiuis i orum inuidi et conculcant, porcos esse: quod M, Orestor corum, etiam mehorta fr&cfres aut i silme 2 inuidi iam tercorthm misceant ta deuorent. Vuod cxauesoribus citant,propterea ne edi non oporturi quia horum tra-
100쪽
da 3 imo ideo similia in publicum emittenda sunt,
ut quia obscure ad omnium utilitate sicripta sunt, omni 'um ingeniis maiori diligentra dum exqViruntur, maiorem veritatis lucem consequantur, maiorems etiam Λrς Che- hominibus utilitatem asserant. Verba enim eripossuntta inda,iria incurusi sed in Hi-que experientia sita eLE: neque typis imprimi potestirmo vix ore tenus tradi nisi per manus. Nam aurum Aurum prvarandum est, visolutioni minime sit contumax, tah αλ . ta quidem Latis arduum. Neque existimandum eni
esse istud vulgare quod palam v editur. Ctam enim a corpore , quo militudine totiinpubstantia aurum referat, temperamentosit calido 2 humido,solutionem eiu moti praestari oporteat, illam quidem similitudinem argentum visum obtinere, negari non pote T, tempera Argetum mento autem e se frigidi imo certum esse maxime νά,16sb indefinito : sed aliunde nobis argentum vivum arte pili arte ingentosa proliciendum ta educendum est, a corp9' nolo quod natura concoxit:quod etiam militudine totius substantiae aurum magis referat, 'Nam
argentum btuum vnstare, quodque nulla arte, sedprimo quoque contactu ta attritu cum auro non manus 6-benter coeat ta misiceatur quam aqua aquariam cotemplare altivi quodnam sit illud corpus. a hari, Frater ea fornacem qua continuum cs aequalem ca- hiloso- lorempubministrare possit, pauci norunt. Sed qstetis Ph' notitiam cupiuntpracticam operis allius magni philo - phi a Rouilliasso Perimontani legant, quam anno I i a. edidi, qua proprie Athanor dicitur, id est digestioni3 ny qualem sibi fingunt ignari. Sed pauciorta tripodem Arca norum norunt: tapaucis mi pabuta calor , cui aquabilitatempraestare possit. Totum fere arcanum in gi adu